20250520 Bijlage bij RIB PvA grof afval maatregelen Rekenkamer

Maatregelen per aanbeveling van de Rekenkamer In lijn met het beleid en de maatregelen die zijn vastgelegd in het kader Schoon en Afvalvrij geven we hieronder per aanbeveling aan hoe we deze opvolgen. Aanbeveling 1: Neem de raad mee in de keuzes van het nieuwe grof-afvalbeleid De rekenkamer adviseert het college om met de raad in gesprek te gaan over ‘wat’ de stad wil bereiken ten aanzien van grof afval. Daarbij geeft de Rekenkamer de volgende maatregelen mee: a) Bepaal samen de concrete doelstellingen en prioriteiten daarbinnen b) Licht in samenhang doelstellingen, inzamelmethode(n), gevolgen en uitvoerbaarheid toe c)

Verduidelijk rol stadsdelen en raad en pas verordening aan

d) Stel samenhangend beleid voor grof afval vast a) Bepaal samen de concrete doelstellingen en prioriteiten daarbinnen We blijven continue in gesprek met de raad over wat we als stad willen bereiken ten aanzien van afval. In het najaar van 2024 hebben we de raad gesproken over onze inzet voor een schone en afvalvrije stad. De afspraken hierover zijn vastgelegd in de begroting 2025 en het Kader schoon en afval vrij 2025-2028 welke door u is vastgesteld op 11 december 2024. In het Kader schoon en afvalvrij staat dat een schone stad en het voorkomen van grof en fijn huishoudelijk restafval het doel van onze inzet is. Dit kan alleen als we het huidige grote aanbod ongesorteerd grof afval terugbrengen. Dit doen we via drie lijnen: 1. Het voorkomen van grof afval door in te zetten op preventie, hergebruik, reparatie en producenten verantwoordelijkheid. 2. Het inzetten op het terugbrengen van ongesorteerd grof afval naar stromen gesorteerd afval. 3. Hoogwaardige verwerking van ingezamelde stromen grof huishoudelijk afval. Om de doelstellingen te realiseren zijn ingrijpende veranderingen nodig, zoals de overstap naar grof afval op afspraak. Dit is een fundamentele koerswijziging die gevolgen heeft voor bewoners, de uitvoering en de openbare ruimte.

De overstap betekent dat het serviceniveau verandert: bewoners moeten meer moeite doen om afval correct aan te bieden, wat in de beginfase kan leiden tot verwarring, weerstand of zelfs meer afval op straat. We onderkennen deze overgangsproblemen en nemen ze nadrukkelijk mee in onze aanpak. Gedurende het hele proces: voorafgaand aan, tijdens en na de implementatie informeren we de gemeenteraad, dagelijks besturen en stadsdeel- en bestuurscommissies over de voortgang en resultaten en vragen we waar nodig advies. b) Licht in samenhang doelstellingen, inzamelmethode(n), gevolgen en uitvoerbaarheid toe Het overkoepelende doel van de strategie grof afval is dat er geen grof afval meer op straat belandt. Wanneer er minder grof afval wordt aangeboden en meer afval wordt weggebracht naar

Bijlage bij PvA grof afval nav aanbeveling Rekenkamer 20 mei 2025

Gemeente Amsterdam

Pagina 2 van 4

inleverpunten zorgt dit voor schonere straten, lagere verwerkingskosten en zo blijven er meer grondstoffen behouden. Straks kan grof afval aanbieden op straat alleen nog op afspraak. Grof afval op straat zetten wordt lastiger, grof afval wegbrengen wordt een gewoonte. In de toelichting op de implementatieaanpak van de strategie grof afval in dit document (pagina 2 t/m 6) gaan we op hoofdlijnen in op de samenhang, doelstellingen en inzamelmethoden. In de verdere uitwerking van de aanpak in implementatieplannen lichten we dit nader toe en behandelen we ook de gevolgen en uitvoerbaarheid. c) Verduidelijk rol stadsdelen en raad en pas verordening aan Met de verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022 zijn taken en bevoegdheden van het college gemandateerd aan de dagelijks besturen van de stadsdelen en het stadsgebied. De omissie dat algemeen verbindende voorwaarden (AVV) niet gemandateerd kunnen worden is bekend. Bij het vaststellen van het uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening per stadsdeel is dit ook besproken met de dagelijks besturen van de stadsdelen en het stadsgebied. Het uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening is vastgesteld door het college. De stadsdeelcommissies en dagelijks besturen van de stadsdelen zijn in staat gesteld om advies uit te brengen.

Tot het aanpassen van de verordening is afgesproken dat bij een AVV de stadsdeelcommissies en dagelijks besturen van de stadsdelen en stadsgebied in staat worden gesteld om advies uit te kunnen brengen. d) Stel samenhangend beleid voor grof afval vast In het vastgestelde kader Amsterdam Schoon en Afvalvrij 2025-2028 liggen de uitgangspunten, principes en maatregelen vast voor het schoon en afvalvrij houden van de stad. Het betreft een integrale aanpak. De focus ligt op reiniging én afval. Binnen deze aanpak is een strategie opgenomen voor het duurzaam inzamelen van grof huishoudelijk afval, zie ook onder a. Aanbeveling 2: Stuur op beleidsrealisatie en verbeter de verantwoording De rekenkamer adviseert het college om expliciet te sturen op doelen, op de maatregelen en op de kosten. Daarbij geeft de rekenkamer de volgende maatregelen mee: a) Stuur op beleidsrealisatie in het uitvoeringsproces b) Monitor realisatie doelen en maatregelen zorgvuldig c)

Stuur op kosten en doelmatigheid

d) Verbeter de bestuurlijke verantwoording a) Stuur op beleidsrealisatie in het uitvoeringsproces en b) Monitor realisatie doelen en maatregelen zorgvuldig Met het kader Schoon en Afvalvrij, het overzicht aan maatregelen en de bijbehorende tweejaarlijkse rapportage en verantwoording via de P&C cyclus geven we richting en structuur aan het realiseren van ons beleid. Het kader Schoon en Afvalvrij wordt elke vier jaar geactualiseerd. Het sturen en monitoren daarvan gaat in samenspraak met de stadsdelen. Gekeken wordt welke rol de afvalplannen daarin kunnen spelen. c) Stuur op kosten en doelmatigheid De kosten van afvalinzameling en opruimen zijn relatief hoog in Amsterdam. Dit blijkt uit het benchmark onderzoek dat Cebeon afgelopen jaar heeft uitgevoerd. We starten een onderzoek of

Gemeente Amsterdam

Pagina 3 van 4

de afvalinzameling en het schoonhouden slimmer en goedkoper kan, waarbij we ook kijken naar andere steden. De omslag van de bijna ongelimiteerde straatinzameling, elke week, naar een andere vorm van dienstverlening, inzameling op afspraak en méér brengen richting recyclepunten, moet de inzamel- en verwerkingskosten op termijn doen dalen. d) Verbeter de bestuurlijke verantwoording Momenteel is er nog geen indicator specifiek over grof afval opgenomen in onze P&C producten. Dit doet geen recht aan de ontwikkelingen in de afvalorganisatie en de mogelijkheden van de raad om te kunnen sturen. Bij het opstellen van de begroting 2026 stellen we voor welke indicatoren we voor grof afval opnemen. Hiermee monitoren we de overgang van de huidige wijze van inzameling naar grof afval op afspraak én het brengen naar de recyclepunten op resultaatniveau. Te denken valt aan indicatoren op de hoeveelheid tonnage die we via straatinzameling inzamelen ten opzichte van de inzameling via de recyclepunten, de mate van recycling en hergebruik.

Aanbeveling 3: Creëer voldoende draagvlak en daadkracht binnen de organisatie De rekenkamer roept het college op om te investeren in draagvlak bij de stadsdelen en binnen de uitvoeringsorganisatie met oog voor: a) Investeer in draagvlak b) Geef de invoering voldoende tijd en toon bestuurlijke daadkracht Dagelijks doen onze chauffeurs en beladers hun uiterste best voor een schone stad. Zij zijn het hart van onze organisatie. Tegelijkertijd geven zij ook aan dat het soms lijkt alsof we dweilen met de kraan open, het afvalaanbod blijft groeien ondanks genomen maatregelen. Elke verandering vraagt een gedegen voorbereiding. Het creëren van draagvlak is essentieel; we informeren en betrekken de collega's van de inzameling, de stadsdelen en ook andere belanghebbenden. Naast het investeren in draagvlak is ook voldoende tijd en bestuurlijke daadkracht voorwaardelijk. Het inzamelen van grof afval op afspraak, in plaats van de huidige straatinzameling, leidt niet direct tot een schoner straatbeeld. Het kan tijdelijk een rommeliger straatbeeld opleveren, bewoners moeten wennen aan de nieuwe regels en nieuwe dienstverlening. Zo gaan we minder sturen op het direct opruimen van gemeld grof afval, als hiervoor géén afspraak is gemaakt. Deze impactvolle verandering is wel nodig om de doelen te bereiken.

Ervaringen bij andere gemeenten laten zien dat het straatbeeld uiteindelijk schoner wordt en bestuurlijke standvastigheid en doorzettingsvermogen essentieel is. Daarom gaan we over dergelijke impactvolle en noodzakelijke veranderingen in gesprek met de raad, de dagelijks besturen en de stadsdeel- en bestuurscommissies. Een voorwaarde om echt met elkaar te verbeteren, is langdurige inzet, moed en daadkracht. In het najaar van 2025 gaan we zowel op bestuurlijk- als ambtelijk niveau in gesprek met de stadsdelen en het stadsgebied over hoe we gezamenlijk zorgen voor een succesvolle verandering. Na de gesprekken met de stadsdelen en het stadsgebied volgen de bewonersnetwerken. Tegelijkertijd investeren we in draagvlak binnen de organisatie. Aanbeveling 4: Stimuleer gewenst gedrag van Amsterdammers De laatste aanbeveling richt zich op het gedrag van Amsterdammers en wat er nodig is om het gewenste gedrag te stimuleren: a) Investeer in duidelijkere en actievere communicatievormen, ook op straat b) Neem ook bewoners mee in het ‘waarom’ van de gewenste gedragsverandering c) Denk na over kleinschalige inzamelpunten in de buurt

Gemeente Amsterdam

Pagina 4 van 4

d) Beslis over de investering op handhaving als sluitstuk a) Investeer in duidelijkere en actievere communicatievormen, ook op straat en b) Neem ook bewoners mee in het ‘waarom’ van de gewenste gedragsverandering Hoe we dit aanpakken hebben we hierboven toegelicht op pagina 2, 3 en 6 onder “Doel: bewoners weten op welke locatie en op welk moment ze hun grof afval kwijt kunnen”. c) Denk na over kleinschalige inzamelpunten in de buurt Op pagina 3 en 6 beschrijven we hoe we deze aanbeveling opvolgen. Onder “Doel: we maken het wegbrengen van grof afval aantrekkelijk”. d) Beslis over de investering op handhaving als sluitstuk De capaciteit die vanuit Toezicht en Handhaving Openbare Ruimte (THOR) ingezet wordt op afval overlast loopt via twee lijnen; 1. Inzet binnen de Aanpak Bijplaatsingen (ABP) De Aanpak Bijplaatsingen (ABP) is een aanpak waarbij overlastgevende containers extra gecontroleerd en geschouwd worden. Binnen deze aanpak wordt samengewerkt met toezichthouders en handhavers van THOR. Zij kunnen bij traceerbaar afval naast de containers (bijplaatsingen) boetes uitschrijven. Naast dagelijkse controles op probleemlocaties wordt in 2025 een extra voertuig ingezet op meldingen met traceerbaar afval. 2. Geprioriteerde capaciteit door dagelijks besturen stadsdelen en stadsgebied THOR maakt inzetplannen per stadsdeel voor de periode van 6 maanden.

Dagelijks besturen prioriteren binnen de inzetplannen welk percentage van de beschikbare capaciteit wordt ingezet op de verschillende opgaves, waaronder afval. Ondanks de hoeveelheid aan taken en opgaves krijgt afvaloverlast in bijna alle stadsdelen een hoge prioriteit.