20250402 Openbaar besloten deel II.pdf

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

Jaar Vergaderdatum Publicatiedatum

2025 2 april 2025 7 mei 2025 (geheimhouding vervallen op 24 april 2025) BESLOTEN VERGADERING OP WOENSDAG 2 APRIL 2025 Aanwezig: de leden Abdi (PvdA), Alberts (SP), Asruf (PvdA), Bakker (Partij voor de Dieren), Belkasmi (PvdA), Bentoumya (GroenLinks), Van Berkel (JA21), Burgers (VVD), Emmerik (Partij voor de Dieren), Garmy (Volt), Von Gerhardt (VVD), Havelaar (CDA), Heinhuis (PvdA), Hofland (D66), IJmker (GroenLinks), Kabamba (Lijst Kabamba), Van der Kamp (VVD), Kreuger (JA21), Krom (Partij voor de Dieren), Lust (D66), Minderhoud (PvdA), Moeskops (D66), Van Munster (GroenLinks), Nadif (GroenLinks), Namane (PvdA), Noordzij (PvdA), Norbruis (D66), Van Pijpen (GroenLinks), Runderkamp (PvdA), Van Schijndel (Forum voor Democratie),Schmit (D66), Staartjes (VVD), Taj (GroenLinks), Van der Veen (GroenLinks), Wehkamp (D66), Wijnants (VVD) en Yemane (GroenLinks), Afwezig: de leden Ahmadi (De Vonk), Aslami (D66), Bouhassani (PvdA), Broersen (Volt), Khan (DENK), Koyuncu (DENK) en Veldhuyzen (De Vonk) Aanwezig: burgemeester Halsema (Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Integraal Veiligheidsbeleid, Regelgeving en handhaving, Juridische Zaken, Communicatie, Bestuursdienst), Afwezig: de wethouders Van Buren (Financiën, Personeel en Organisatie, Coördinatie bedrijfsvoering, Coördinatie Inkoop, Dienstverlening, Lucht- en Zeehaven en Afval en Reiniging), Groot Wassink (Sociale zaken,

Opvang, Gemeentelijk vastgoed, Democratisering, Masterplan Nieuw-West, Volwasseneneducatie, laaggeletterdheid en inburgering, Coördinatie Maatschappelijke voorzieningen), Van der Horst (Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit, Openbare ruimte en Groen, Water, Aanpak Noord), Mbarki (Economische zaken, MBO en toeleiding arbeidsmarkt, Aanpak Binnenstad, Jongerenwerk, Sport en Bewegen), Meliani (Kunst en Cultuur, Evenementen, Inclusie en Antidiscriminatiebeleid), Moorman (Onderwijs, Jeugd(Zorg), Armoedebestrijding en schuldhulpverlening , Masterplan Zuidoost), Pels (Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie, Volkshuisvesting, Dierenwelzijn, Voedsel) en Scholtes (Zorg en Maatschappelijke ontwikkeling, Publieke gezondheid en preventie, ICT en digitale stad, Lokale media, Deelnemingen en Monumenten en Erfgoed), Overige aanwezigen: Victor Pallemans, Milou Kappelhof, Rik Nomden, Gerjan van den Heuvel, Rob Willems, Merel Diemont, Chantal Lin Tsung en Paul Miedema

1

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Besloten raadsvergadering op woensdag 2 april 2025 Plaatsvervangend voorzitter: Kune Burgers Plaatsvervangend griffier: Dafne Struijk Verslaglegging: mevrouw Van Asten (Notuleerservice Nederland)

Voorzitter: de heer Burgers De VOORZITTER heropent de vergadering. Dan gaan we nu door naar agendapunt 9. Dat is kennisnemen van het collegebesluit om excuses te maken aan de joodse inwoners en beschikbaar stellen van gelden. Ik herinner u eraan dat een verplichting tot geheimhouding geldt omtrent de informatie die gewisseld wordt tijdens de bespreking van dit agendapunt. Deze verplichting tot geheimhouding duurt voort tot en met 24 april 2025. Er zijn geen moties en amendementen ingediend. Ik heb begrepen dat de heer Garmy, de heer Wijnants en mevrouw Albers het woord willen voeren, Nadif, Heinhuis, Hofland en Schijndel. Dan geef ik nu graag als eerste het woord aan de heer Garmy. De heer GARMY: Dank, voorzitter. Toen ik het stuk las, dacht ik, wat goed. Eindelijk erkenning. De rol die de overheid heeft gespeeld in de vervolging en discriminatie van joden is heel pijnlijk. Het is ook iets wat veel joden met zich meedragen. We hadden laatst de NCRB, die was hier bij een expertsessie over antisemitisme. Die vertelde dat veel joden geen melding maken van antisemitisme, omdat het vertrouwen in de overheid heel laag is. Dat ligt echt nog wel in de geschiedenis. Ik weet ook vanuit mijn eigen opvoeding, ik moest altijd een modelburger zijn. Ik moest vwo doen, ik moest mijn studie halen. Ik weet nog, er werd ook al gezegd van, de staat mag nooit de reden hebben om je te wantrouwen.

Ik weet dat het voor veel joden hetzelfde is. Ik ben daarom ook blij met de erkenning die ik lees. Veel mensen beseffen niet dat van de 80.000 Joden in Amsterdam 65.000 ervan vermoord zijn, waaronder mijn overgroot opa en overgroot oma Louis en …(0:36:31). Ik wilde hun toch specifiek noemen, want ik heb laatst een stolpersteinaanvraag gedaan en die is goedgekeurd vorige week, hoorde ik. Hun hele familie is uitgemoord, ouders, broers, zussen en kinderen, behalve mijn oma Ohra. Als je dan zo'n stuk leest, dat voelt goed en dat voelt ook ondersteunend. Ik denk dat veel mensen dat gevoel met me zullen delen en ik denk ook na de excuses in 2020 is het ook wel een goede stap die gezet wordt. Ik ben ook blij dat dat geld wordt geïnvesteerd in joods leven, dat het niet weer een monument is om stil te staan bij de verschrikkingen en bij de doden, wat ook heel belangrijk is. Ik was eerst heel sceptisch over het naammonument, maar elke keer als ik er tussendoor loop, laat het toch wel een blijvende indruk achter. Ik ben vooral blij dat we nu stilstaan en investeren in joods leven. Er wonen tegenwoordig zo plus minus 30.000 joden in Amsterdam, niet meer die 80.000, maar hopelijk kunnen dat er meer worden. Ik heb drie vragen aan de burgemeester. Eentje, ik denk dat de commissieleden die zijn uitgekozen supergoeie leden zijn. Allemaal zeer vaardig ook.

Ik vroeg me af, hoe zorgen we dat ze ook de juiste steun en bescherming krijgen? Want ik kan me voorstellen dat zij ook te maken zullen hebben misschien met beïnvloeding of ook dat je gedoe gaat krijgen over representatie. Dat zal altijd wel zijn. Het tweede wat ik me afvroeg, er staat dat er een advies gaat komen vanuit de commissie. Ik vroeg me af, naar wie richt dat advies zich? Is dat naar het college of naar

CONCEPT

2

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

de raad? Als laatste was ik ook benieuwd wat de burgemeester precies gaat vertellen op 24 april, Jom Hasjoa. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan is nu het woord aan de heer Wijnants. De heer WIJNANTS: Voorzitter, dank. Ook heel veel dank aan de heer Garmy voor zijn denk ik mooie woorden die wij ook zeker volledig onderschrijven. Nu woon ik sinds een jaar in Buitenveldert, middenin joods leven in Amsterdam, net als de heer Burgers. Ik persoonlijk vind het in ieder geval elke keer weer mooi om- En mevrouw Alberts. Er zijn meer mensen die in Buitenveldert wonen. Maar ik vind het wel elke keer mooi om te zien ook hoe joods leven daar ook nog steeds plaatsvindt. Natuurlijk niet alleen daar, maar je ziet ook inderdaad jonge kinderen op straat lopen met joodse symbolen. Ik moet zeggen, ik vind het elke keer ook wel- De tragiek ervan in de zin van dat gevoelde verleden wat de heer Garmy beschrijft, vind ik ook alweer altijd wel gek om te zien. Maar toch ook de levendigheid van het joods leven, dat het nog steeds daar is en dat natuurlijk ook een grote plek heeft in Amsterdam, geeft me ook altijd wel weer kracht om dat te kunnen zien. Ik vind het een heel mooi besluit van het college. Wij onderschrijven dat volledig, op alle niveaus. Ik heb een vraag dat gaat over NIOD-onderzoek. Dat loopt op dit moment natuurlijk ook.

Ergens had ik het idee van, zou het niet goed zijn om dat met elkaar samen te voegen omdat dat in de zomer komt? Maar misschien is het juist ook voor het NIOD wel weer fijn dat we nu eerst deze stap nemen en dat zij daarna met een onderzoek komen. Wellicht kan de burgemeester daar iets over zeggen of daar afstemming over heeft plaatsgevonden. Dank u. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan geef ik nu graag aan de andere bewoonster van Buitenveldert mevrouw Alberts. Mevrouw ALBERTS: Die gewoon in een huurwoning van Ymere woont. Wij zijn het van harte eens met dit voorstel. Zijn we ook heel blij mee. Neemt niet weg dat we toch nog een vraag hadden, die kwam in ons op. Dit is natuurlijk volkomen terecht richting de joodse gemeenschap, maar de Tweede Wereldoorlog heeft ook andere groepen mensen onheus behandeld. Bijvoorbeeld Sinti en Roma en andere. Ik zou willen weten, hoe wordt daartegen aangekeken in dit licht? Dank u. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan is nu het woord aan mevrouw Nadif. Mevrouw NADIF: Voorzitter, dank u wel. Ik sluit me ook aan bij de woorden van de voorgaande sprekers en ook aan het lid Garmy voor zijn persoonlijk verhaal. Ik wil ook heel kort stilstaan bij het werkbezoek die ook geïnitieerd is door het lid Garmy bij het Holocaustmuseum.

Er is één verhaal waar ik nog heel vaak aan terugdenk, en dat is dat tafeltje dat eigenlijk aan het einde van het museum staat, van iemand die ook iedereen had verloren en vervolgens terugkwam en er niks meer over was. Geen kleding, er waren geen foto's, er waren geen herinneringen aan de familie die dat meisje had verloren. Dat ze zo hard haar best moest doen en alleen maar dankzij één foto die zij nog had dat ene tafeltje nog terug kon krijgen. Dat zegt iets over hoe de joodse gemeenschap is behandeld en hoe ernstig dat is. Dat je dan zo alleen met zoveel trauma en vervolgens dan denk je dat het voorbij is en dan is er toch zoveel, hoe zal ik het zeggen, haat en onbegrip en eigenlijk een gebrek aan mededogen richting deze gemeenschap geweest. Ik begrijp volledig het wantrouwen dat lid Garmy benoemt. Ik begrijp ook het wantrouwen richting overheid. Want ook bij dat onderdeel van de expositie zie je heel helder hoe de overheid, en hoe ook de

CONCEPT

3

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Nederlandse, de Amsterdamse gemeente zich heeft gedragen richting de joodse gemeenschap. Dit is terecht. Ik ben heel blij dat we dit doen. Ik hoop ook dat we dit doen samen met verschillende gemeenschappen. Ik weet ook dat er al in het verleden contact is geweest, bijvoorbeeld met de initiatiefnemers van Slavernijmuseum en ook met andere gemeenschappen in de stad. Ik hoop juist dat als we het hebben over dat Joods leven, wat ook het Amsterdams leven is, om dat ook bij die gemeenschappen bij elkaar te brengen en ook juist die bruggen te bouwen. En hoop op meer vertrouwen. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan is nu het woord aan mevrouw Heinhuis. Mevrouw HEINHUIS: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, ik wil graag ook mijn dank uitspreken, net als de eerdere sprekers, voor dit belangrijke en historisch moment. Ik denk dat dit moment van erkenning voor de rol ook die de overheid heeft gespeeld heel belangrijk is ook richting het helen, want het helen is nog lang niet klaar. De tragiek van de Tweede Wereldoorlog is zo groot dat ik zie dat dat dagelijks nog impact heeft op onze stad, op onze Amsterdammers, maar bijvoorbeeld ook heel dichtbij op mijn eigen familie. Maar het heeft ook invloed op hier, op deze Stopera.

Twee weken geleden was de onthulling van het portret van Monne de Miranda, die natuurlijk ook op een afschuwelijke wijze is behandeld, waar ook destijds de gemeenteraad heeft weggekeken, niets heeft gedaan, toen hij door berichten in de Telegraaf ten onrechte vals beschuldigd is van zaken die hij niet heeft gedaan en uiteindelijk op een verschrikkelijke wijze tot zijn dood is gekomen in een concentratiekamp. Maar, voorzitter, er is meer. Monne de Miranda wordt heel terecht genoemd, maar er zijn ook drie raadsleden die uit hun ambt zijn gezet. Ik zou ook graag aan de burgemeester willen vragen of er ook ruimte is om ook die raadsleden te eren. Ik zou hierbij ook op dit moment graag één raadslid in het bijzonder daar willen noemen. Ben Sajet. Ben Sajet heeft daar ook over geschreven, hij heeft daar ook over gesproken, over wat dat betekende. Iets wat mij in het bijzonder aangrijpt, is ook, want Ben Sajet was iemand van de voorloper van mijn partij en ik herken me daar ook in die zin in, ook in de heftigheid van wat er met hem is gebeurd omdat ook mijn partij destijds niets heeft gedaan. Ook mijn partij heeft toen weggekeken, ook zijn fractie heeft destijds weggekeken. Hij schrijft daarover zelf en hij zegt daarover zelf, in de fractievergadering worden tot zijn verbazing alle agendapunten afgehandeld alsof er niets bijzonders aan de hand is.

Dit is de laatste fractievergadering dat hij er is en ook twee andere partijgenoten weten dan al dat ze door de Duitsers uit hun ambt worden gezet. Dit zijn gewoon mensen die hier in deze zaal ooit hebben gezeten en vanwege de Duitse bezetters, die hebben gewoon gezegd, jullie mogen geen raadslid meer zijn, want jullie zijn joods. Dit gebeurt in de fractievergadering zoals wij die ook elke maandagavond hebben. Die gaat gewoon door alsof er niets bijzonders aan de hand is. Als hij het woord neemt, stelt hij dat het wegsturen van de joodse raadsleden weliswaar de schuld is van het gemeentebestuur en de Duitsers, maar dat hij toch wel een enkel woord van medeleven had verwacht. Een enkel woord kon er blijkbaar niet uit bij zijn fractiegenoten. Hij zegt dan ook, ik had me zelfs kunnen voorstellen dat het ons eruit smijten tot gevolg zou hebben dat jullie je erover zouden beraden of jullie wel door konden gaan om lid te blijven van de gemeenteraad. Dat is dus niet gebeurd. Voor mij is dat een belangrijke les, omdat ik denk dat we ons allemaal elke dag bewust moeten zijn dat je nooit mag wegkijken van onrecht, en zeker niet bij onrecht van die omvang. Ik denk daarom nogmaals ben ik blij met de erkenning die er nu gaat komen. Ik denk dat dat belangrijk is voor veel Amsterdammers, maar dus ook nadrukkelijk de vraag of er ook nog ruimte is om ook deze raadsleden daarin te erkennen.

Dank u wel, voorzitter.

CONCEPT

4

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De VOORZITTER: Dank u wel. Dan is nu het woord aan de heer Hofland. De heer HOFLAND: Dank u wel, voorzitter. Dank u wel aan de vorige sprekers voor hoe invoelbaar zij het leed hebben beschreven dat heeft plaatsgevonden. Dat is leed dat nooit meer ongedaan gemaakt kan worden. Het gaat hier ook niet over ongedaan maken, het gaat hier over erkenning over een ereschuld van Amsterdam. Juist nu omdat op ons een grote verantwoordelijkheid rust voor een mooie toekomst van joods leven in de stad, is het belangrijk dat we dit doen. Veel steun dus van D66 voor dit besluit van het college. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan is nu het woord aan de heer Van Schijndel. De heer VAN SCHIJNDEL: Voorzitter, 65.000 Amsterdamse joden hebben het niet overleefd. Dat is ongeveer 7 procent van de bevolking destijds. Ik woon zelf in AmsterdamZuid, vlak bij de Beethovenstraat en je struikelt daar over de Stolpersteine. Dat is dus niet zo in Buitenveldert. De joodse gemeenschap van origine, of gemeenschap, het is heel divers, dat is gewoon zo, erg gezagsgetrouw en dus was het extra schokkend te zien dat bijvoorbeeld Juliana in de Tweede Wereldoorlog die repte niet van het lot van de joden. Wilhelmina. De Nederlandse overheidsdiensten, dus de Amsterdamse gemeentepolitie, die hielp bij het ophalen en ook het GVB bij het afvoeren. Interessant. Ik heb het niet zo op de hoge raad der Nederlanden zoals bekend.

En inderdaad, meester Visser, de voorzitter van de Hoge Raad, ze bleven gewoon zitten. Alle andere leden. Niks gedaan. Andere rechterlijke colleges hebben dat wel gedaan, bijvoorbeeld in Leeuwarden. Dus ik vind het goed dat dit besluit van erkenning wat het is genomen is en ik hoop dat dat kan toch geschokt vertrouwen, totaal geschokt vertrouwen, een beetje te herstellen. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan is nu het woord aan mevrouw Kabamba. Mevrouw KABAMBA: Voorzitter, iedere dag wanneer ik mijn deur uitga, mijn voordeur, zie ik Stolpersteine en omdat ik verhuisd ben vanuit Zuidoost naar Zuid, moest ik en aan mijn kind uitleggen wat dat was, maar ook aan mezelf hoe het kwam dat we zoveel informatie hebben gehad over wat er toen is gebeurd, maar niet over hoe de mensen daarna zijn behandeld. Hoe zijn ze herdacht? Wat voor projecten bestaan er die je kunt ondersteunen, al is het maar met een like? Het huis waar ik in woon, daar woonde een stel en die hadden een klein meisje. Op het moment dat zij afgevoerd zijn en uiteindelijk vermoord, was dat meisje rond de leeftijd dat mijn dochter daar is komen wonen. In de cultuur waar ik vandaan kom is dat niet per ongeluk, dus ik wilde op persoonlijke noot gewoon delen dat dit een begin is. Ik heb zelf ook een achtergrond waar heel veel herdenkingen en heel veel reparaties nog nodig zijn. Ik heb me hier hardgemaakt daarvoor.

Ik vind dat deze groep mensen, joodse mensen, absoluut als het hierom gaat onderdeel daarvan zijn. Als we echt naar een wereld gaan waarin we menswaardigheid centraal stellen, dan moeten we dit doen bij iedere groep die ongehoord en ongenezen verder moest gaan met brokken van hun leven. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan is nu als laatste het woord aan de heer Emmerik. De heer EMMERIK: Dank, voorzitter. Ik ben ook dankbaar voor de erkenning die er nu komt. Ik heb zelf persoonlijk met mijn familie, mijn vader was van joodse afkomst, zijn hele familie heeft in de kampen gezeten. Mijn oma heeft in Auschwitz gezeten, mijn opa

CONCEPT

5

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

ook in de kampen gezeten, mijn opa is zelfs een van de 300 mensen die ooit is ontsnapt uit een kamp. Mijn vader is zijn hele leven lang zwaar beschadigd geweest door de situatie van zijn familie. Zijn beide ouders hebben hem eigenlijk niet op een goede emotionele manier, zorgzame manier kunnen opvoeden, omdat Mijn opa had bijvoorbeeld acht broertjes en zusjes, die zijn allemaal omgekomen, zijn beide ouders zijn omgekomen en al zijn opa's en oma's zijn omgekomen. Dus mijn vader was vaak beschadigd en mijn vader heeft ook altijd mijn hele leven tegen mij gezegd van, ik snap niet waarom hier geen erkenning voor is en waarom ik geen erkenning krijg voor wat er is gebeurd. Mijn opa kwam terug na de oorlog en hij had helemaal niks. Hij was zijn huis uitgezet. Ik geloof dat hij nog zijn huur moest betalen. Hoe kan je huur betalen als je in Auschwitz hebt gezeten? Het is gewoon eigenlijk niet te geloven. Precies weet ik ook niet hoe het is gelopen, omdat, mijn opa wilde er nooit over praten, die kon er niet over praten. Dat was ook te heftig. Want als je daar eenmaal over praat wat hem is gebeurd en mijn oma en al die joodse mensen die uiteindelijk zijn teruggekeerd, dan kan je eigenlijk niet meer leven. Mijn opa heeft dat volledig geblokkeerd. Ik wil wel zeggen dat ik nu, mijn vader is er niet meer, maar mijn vader zou hartstikke blij zijn met deze erkenning. Dus dank daarvoor.

De VOORZITTER: Dank u wel. Dan hebben we nu alle sprekers gehad en dan geef ik graag het woord aan de burgemeester. Burgemeester HALSEMA: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, ik wil de raadsleden danken voor hun ook dikwijls heel persoonlijke inbreng. De heer Garmy, de heer Emmerik in het bijzonder. Anderen ook. Ik merk aan u dat u het net als ik en het college toch een memorabel en belangrijk moment vindt. Ik hoop ook dat 24 april, Jom Hasjoa, zo'n moment zal vormen. Wij hebben als stad een lange weg afgelegd van vreselijke collaboratie, sabotage en verraad in de Tweede Wereldoorlog, tot de gruwelijke wijze waarop mensen bij terugkomst in de steek zijn gelaten en zijn behandeld. Ik herinner mij het namenmonument als een heel belangrijke mijlpaal. Ook de opening van het Nationaal Holocaust Museum. Bij de opening van het namenmonument was ik zelf ook heel aangedaan door de definitieve verplaatsing van het monument van dankbaarheid, wat op hetzelfde of daarvoor had plaatsgevonden, omdat het monument van dankbaarheid in de jaren 50 geschonken door de joodse gemeenschap aan onze stad natuurlijk met de jaren eigenlijk veel meer een schandvlek was geworden dan een monument van dankbaarheid. Daaraan zie je dat langzaam maar zeker de stad in het reine komt met zijn eigen verleden. Dat is ook heel hard nodig.

Vanmorgen, wil ik u ook maar even alle vertrouwen vertellen, had ik een gesprek met vertegenwoordigers van een groot aantal joodse organisaties. Je merkte aan de joodse organisaties dat zij de erkenning belangrijk vinden, appreciëren, noodzakelijk vinden, dat het voor hen ook heel belangrijk is dat het bedrag dat ter beschikking komt niet opnieuw naar antisemitismebestrijding gaat. Zoals door aanwezigen werd gezegd, als het naar antisemitismebestrijding gaat, dan gaat het eigenlijk altijd naar de mensen die ons haten en niet naar onszelf. Wat ook heel belangrijk wordt gevonden, is dat het gaat naar de toekomst van joods leven in deze stad. Het was Emile Schrijver die op een eerder moment tegen mij zei hoe gruwelijk hij het vond dat het hele rijke joodse leven teruggebracht was tot die vijf verschrikkelijke jaren, terwijl er natuurlijk een hele lange geschiedenis aan vooraf gaat. Ook op deze plek waar joods leven eeuwen heeft plaatsgevonden. Dat gaat om cultuur, het gaat om taal, het gaat om alledaags leven en de herinnering daaraan en het voortbestaan daarvan, want dat is Amsterdam en daar hoort joods leven bij, ook in de toekomst. Ik merk aan u, raadsleden, dat u ook deelt in dat belang en dat u dus ook deelt en steunt in eigenlijk de opdracht die wij daarmee aan de commissie hebben gegeven. Ik moet

CONCEPT

6

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

zeggen dat ik dat heel prettig vind. Laat ik daarmee ook de overgang maken naar de vragen die zijn gesteld. als eerste de heer Garmy. Zoals u weet, is er een commissie samengesteld en daarnaast zal er een bedrag van 200.000 euro beschikbaar zijn voor de begeleiding van de commissie. Er komt een secretaris en wij zullen er natuurlijk echt ook op toezien dat de commissie zijn werk in alle vrijheid en bescherming zal kunnen uitoefenen. Behalve dat er begeleiding van de commissie zal zijn, zullen we ook contact onderhouden via OOV en de politie, mocht dat nodig zijn. Ik hoop natuurlijk van niet, maar wij zullen ervoor zorgen dat de commissie, net als eerder de commissie Numan over de erfpacht tegoeden zijn werk in alle vrijheid zal kunnen doen. U vroeg mij ook wat ik ga zeggen bij Jom Hasjoa. Dat weet ik natuurlijk nog niet precies. Ik zal excuses namens de gemeente maken. Ik zal stilstaan bij de Tweede Wereldoorlog zelf, collaboratie, de sabotage en het verraad dat vanuit de gemeente heeft plaatsgevonden, maar ik zal ook aandacht vragen voor de jaren erna. De excuses zullen ook de jaren erna omvatten. Het was …(0:58:00) Hertzberger die vanmorgen zei in het gesprek dat wij hadden dat zijn moeder zei na terugkomst, de Holocaust was een verschrikking, maar daarna brak de hel los. Daarmee gaf zij natuurlijk aan hoe er omgegaan is met de joden die terugkeerden in Amsterdam.

Ik zal ook aandacht besteden aan de toekomst van joods leven in Amsterdam en het belang daarvan. Daarmee hoop ik uw vragen te hebben beantwoord. Dan de heer Wijnants. U vroeg terecht naar het NIOD-onderzoek, want de basis hiervan is het onderzoek dat de gemeente in 2018, meen ik, aan het NIOD heeft gevraagd. Dat is vertaald in een promotieonderzoek dat op 21 mei het daglicht zal zien. Dan zal het ook verdedigd worden. De raad zal uitgenodigd worden bij de verdediging ervan. NIOD is op de hoogte van de volgorde die wij kiezen en is het ook eens met de volgorde. Voor ons was een belangrijke reden dat wij niet nog langer wilden wachten. De laatste overlevenden zijn heel oud. Hoe langer we wachten, hoe kleiner de groep. Wij wilden eigenlijk ook gewoon nu de stap zetten. Maar NIOD brengt ook als reden daarbij dat zij vinden dat het ook goed is dat de gemeente een zelfstandige positie inneemt en eigenlijk het excuses niet afhankelijk maakt van de uitkomsten van het onderzoek, wat niet wegneemt dat de commissie eenmaal aan het werk natuurlijk zijn voordeel zal kunnen doen met de uitkomsten van het NIODonderzoek. Daarmee heb ik uw vraag ook beantwoord. Dan mevrouw Alberts. Dit besluit omvat niet de Sinti en Roma. We weten niet precies hoeveel, mogelijk enkele tientallen Sinti en Roma, zijn ook vanuit Amsterdam weggevoerd.

Ik kan mij heel goed voorstellen dat wij op een ander moment ook aan hen nog aparte aandacht zullen besteden. Ik zal mij wel tot hen verhouden ook op Jom Hasjoa of daaromheen, omdat ik me ook heel goed realiseer dat bij de Roma en Sinti, maar ook bij andere, er pijn zit dat men vaak vergeten is en niet genoemd. Dus ik ben me daar heel erg van bewust. Daarmee kom ik ook op de vraag die mevrouw Nadif nog stelde. Het is heel belangrijk om de brug naar andere gemeenschappen te slaan. Het is tegelijkertijd ook van belang, en ik hoop dat de raad ook daarin behulpzaam kan zijn, dat wij niet in een vergelijking van leed terechtkomen. Met name onder de zwarte gemeenschap is natuurlijk heel veel pijn over het slavernijverleden. Wij zijn daarover met de zwarte gemeenschap in gesprek. Er wordt natuurlijk de voorbereidingen voor een muzikale voorziening gelegd en er zal een ander moment zijn waarop ook met de zwarte gemeenschap gesproken zal worden. Uw vraag richtte zich er ook natuurlijk anders. Ik ben er diep van overtuigd dat het samenleven van alle gemeenschappen in deze stad ook moet rusten op trots over het eigen verleden en over de levendigheid van het eigen verleden. Ik denk ook dat bijvoorbeeld de zichtbaarheid van joods leven in deze stad ook helpt en behulpzaam is in antisemitismebestrijding. Zoals ik daar ook van overtuigd ben dat de zichtbaarheid van

CONCEPT

7

Jaar

2025

Vergaderdatum 2 april 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

joods leven in deze stad een brug kan slaan naar andere gemeenschappen, omdat het ons ook allemaal herinnert eraan dat we een stad van minderheden zijn. Altijd geweest. Zullen we ook blijven. Dus, ja, ik begrijp uw vraag en wij zijn ons daarvan bewust. Mevrouw Heinhuis, ik vond het heel mooi dat u nog naar Ben Sajet verwees. Ik weet niet of Jom Hasjoa het moment is om aandacht te besteden aan de drie raadsleden die u noemt, maar ik vind wel dat u gelijk heeft, dat dit ook het moment is om stil te staan, zoals we ook bij Monne de Miranda nu veel explicieter hebben stilgestaan, om ook daarvoor aandacht te vragen. Het is goed dat u het in herinnering brengt en wij zullen daar een moment voor zoeken. De heer Hofland, de heer van Schijndel, mevrouw Kabamba, u heeft vooral steun uitgesproken. Ik dank u daarvoor. Ik ga daarmee met eigenlijk de algemene steun zoals die in de raad is gegeven, dat we hiermee eigenlijk een besluit van het bestuur van de stad naar buiten kunnen brengen, in algemeenheid genomen. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Is er nog behoefte aan een tweede termijn? Dat is er niet. Dan gaan we nu door met de stemming. Dus dat is stemmen over de voordracht agendapunt 9, Kennisnemen van het collegebesluit om excuses te maken aan de joodse inwoners en beschikbaar stellen van gelden. Stemming is geopend. Als iedereen even inlogt. Goed voorstel.

We kunnen ook met staan stemmen. Dus iedereen die voor de voordracht is, gaat nu staan. Als ik goed geteld heb, zijn dat 37 stemmen voor. Daarmee is de voordracht aangenomen. Dan gaan we door naar de afronding van dit bijzondere agendapunt. Dat doen we als volgt. Ik herinner u eraan dat een verplichting tot geheimhouding geldt omtrent de informatie die gewisseld is tijdens deze vergadering. Deze verplichting tot geheimhouding duurt voort tot en met 24 april 2025. U zult binnen 24 uur per brief een bevestiging ontvangen van de verplichting tot geheimhouding. Daarmee sluit ik de besloten vergadering en we gaan door zo meteen om 19.30 uur met agendapunt 5, vaststellen van het vernieuwingsplan Wildemanbuurt en de grondexploitatie en het beschikbaar stellen van een uitvoeringskrediet. Tot zo meteen. De discussie wordt gesloten.

CONCEPT

8