20250326 SED definitief verslag

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Raadscommissieverslag, 26 maart 2025

DEFINITIEF VERSLAG Vergadering

Openbare vergadering van de Raadscommissie Sociaal, Economische Zaken en Democratisering Vergaderdatum Woensdag 26 maart 2025 van 13.30 tot 17.00 uur in de Willem Kraanzaal Verslag vastgesteld op: Woensdag 7 mei 2025

Voorzitter: Runderkamp Plaatsvervangende voorzitter Portefeuillehouders: wethouder Mbarki, Commissiegriffier: Vos Commissieondersteuner: Hollander Verslaglegging: De Krom (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Belkasmi (PvdA), Namane (PvdA), IJmker (GroenLinks), Bentoumya (GroenLinks), Aslami (D66), Schmit (D66), Staartjes (VVD), Krom (Partij voor de Dieren), Alberts (SP), Brante (JA21), Perdok (De Vonk), Bilgin (Forum voor Democratie), Badal (CDA), Stevens (CDA), Kabamba ((Lijst Kabamba), Van Pijpen (GroenLinks), Hendriks (VOLT), Yemane (GroenLinks) Afwezige commissieleden: Overige aanwezigen: Strens, (DB Centrum), Simons (sdc Zuidoost)

1. Algemeen deel a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER opent om 13.34 uur de vergadering en heet iedereen van harte welkom, in het bijzonder het lid Stevens van het CDA, dat voor de eerste keer de commissievergadering bijwoont. Er zijn ruim voldoende fracties aanwezig. Van wethouder Groot Wassink is een afmelding ontvangen. Het lid Hendriks vervangt het afwezige lid Broersen. b. Mededelingen De VOORZITTER deelt mee dat de commissieleden bericht hebben ontvangen over een op 10 april om 19 uur te houden technische sessie over de herziening van de Referendumverordening. Deze sessie vindt bij voldoende interesse doorgang en commissieleden kunnen zich hiervoor bij de griffier aanmelden. Ook hebben de commissieleden een uitnodiging ontvangen voor een interview in het kader van de evaluatie van het bestuurlijke stelsel, welke evaluatie onderzoeksbureau Necker in opdracht van het college uitvoert. De onderzoekers gaan graag met de gemeenteraad in gesprek op donderdag 3 april van 10.30 uur tot 12.30 uur. Ook hiervoor kunnen commissieleden zich bij de griffier aanmelden. Het lid BELKASMI vraagt aandacht voor het tijdig communiceren van bijeenkomsten, omdat de uitnodiging voor het gesprek over de evaluatie van het bestuurlijke stelsel pas op 25 maart is ontvangen. Ook zou een toegestuurde enquête binnen vijf dagen ingevuld moeten worden.

Het proces over de evaluatie van het bestuurlijke stelsel moet dus stukken beter.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 26 maart 2025

De VOORZITTER neemt daarvan nota en brengt dat punt van aandacht over. Wethouder MBARKI doet een mededeling naar aanleiding van een gedane toezegging op een vraag van het lid Broersen om ook sociale partners en organisaties in het stagepact mee te nemen. Het college is momenteel met verschillende partijen in gesprek en ziet al betrokkenheid van bedrijven als (??? 0:22:20), Cordaan en Amsta, Stichting Stadsherstel, Civic en Young Society. Er is ook gekeken naar contact met sociale organisaties die zich inzetten voor vluchtelingen of het aanpakken van armoede en verslaving. Daarmee is het college in gesprek, maar dat heeft nog niet geleid tot het medeondertekenen van het stagepact. Dat heeft met name te maken met de stagevergoeding, een belangrijke voorwaarde waaraan niet altijd voldaan kan worden. Hierover is en blijft het college in gesprek. De gedane toezegging doet hij met deze mededeling af. Bij het bespreken van het hotelbeleid 2024, nieuw voor oud beleid, is hem door de commissie gevraagd om in MRA-verband te wijzen op mogelijke op te treden waterbedeffecten. Die mededeling heeft hij afgelopen week gedaan in het bestuurlijke overleg Economie met zijn collega-wethouders in de regio. De mededeling was dat Amsterdam beleid aan het maken is en dat er mogelijkerwijs sprake kan zijn van effecten in naburige gemeenten.

Daarbij maakt hij wel de kanttekening dat Amsterdam niet gaat over hotelbeleid in andere gemeenten. Daarmee is ook deze toezegging afgedaan. Het lid KROM is benieuwd naar de reactie van andere gemeenten naar aanleiding van de gedane mededeling. Wethouder MBARKI antwoordt dat zij vinden zelf over hun beleid te gaan en kennis van de mededeling hebben genomen. Wat betreft de evaluatie van het bestuurlijke stelsel zijn er wat zorgen over de reactietermijnen. Namens zijn collega Groot Wassink geeft hij aan dat de focus ligt op de werking van het stelsel, zodat de raad ook besluiten kan nemen over de eventuele noodzaak van doorontwikkeling. Dit is een lichtere evaluatie dan de voorgaande. De timing van de evaluatie is wel belangrijk: niet te vroeg omdat het stelsel de tijd moet krijgen om te werken, maar ook niet te laat. Over de planning is de commissie geïnformeerd via de termijnagenda. De opmerking over de reactietermijnen neemt het college mee en het houdt daarmee rekening. Het lid BELKASMI vindt het fijn dat reactietermijnen voortaan tijdig gecommuniceerd zullen worden en ziet daarom af van de aangekondigde rondvraag daarover. Het lid STAARTJES deelt de frustratie van het lid Belkasmi over de reactietermijnen. De wethouder had al eerder een brief toegezegd en nu is er nog beperkte tijd om iets met de evaluatie te doen. Gevraagd wordt hoe het college tegen dat proces aankijkt.

Wethouder MBARKI vindt dat informeren altijd goed is. De raad is via de dagmail ook geïnformeerd over de enquête en de interviews. Een eventuele aanvullende informatiebehoefte verneemt hij graag. Als die behoefte er al was, die niet is weggegaan en men wil nog steeds geïnformeerd worden via een brief, dan kan hij die wens overbrengen aan zijn collega Groot Wassink, met de vraag of daarover op een passende manier geïnformeerd kan worden. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER geeft aan dat wethouder Groot Wassink vanwege persoonlijke omstandigheden afwezig is. De agendapunten 3 tot en met 5 zullen alleen door wethouder Mbarki worden gedaan. De punten 14 tot en met 20 schuiven door naar de commissievergadering 7 mei. Het lid Heinhuis heeft verzocht om agendapunt 9, het initiatiefvoorstel ‘Bescherm de Amsterdamse kroeg’, door te schuiven.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 26 maart 2025

Het lid Belkasmi heeft verzocht om agendapunt 13 over de intensivering van het jongerenwerk door te schuiven. Het lid IJMKER stemt daarmee in en adviseert alvast rekening te houden met een avonddeel van de commissievergadering op 7 mei. De VOORZITTER zal dat doen. Aldus wordt besloten en vervolgens wordt de agenda met deze aanpassingen vastgesteld. De VOORZITTER vermoedt op basis van de voorliggende agenda tot 18.00 uur te zullen vergaderen. d. Conceptverslag van de openbare raadscommissievergadering SED van 26 februari 2025 Het verslag wordt ongewijzigd vastgesteld. e. Termijnagenda en bestuurlijke langetermijnagenda’s (BLTA), per portefeuilles De termijnagenda wordt ter kennisgeving aangenomen. f.

Tkn-lijst voor de vergadering van de raadscommissie SED op 7 mei 2025 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende stukken zijn geagendeerd voor de commissievergadering van 7 mei: punt 4, de raadsinformatiebrief over de volgende stappen in het oprichten van het Nieuw Amsterdams Verbond, op verzoek van het lid Stevens; punt 9, de raadsinformatiebrief over het vestigen van een opvanglocatie voor asielzoekers aan de Provincialeweg 38, op verzoek van het lid Stevens; punt 10, de raadsinformatiebrief over de stand van zaken nieuwe gemeentelijke huisvesting, op verzoek van het lid Staartjes; punt 11, de raadsinformatiebrief Voortgangsrapportage 2024, Transitieplan werven en overslagpunten; punt 12, afdoening motie 696.23 ‘Van lineair naar circulair’, op verzoek van het lid Krom. Het lid IJMKER wijst erop dat de commissie AZ de raadsinformatiebrief over de volgende stappen in het oprichten van het Nieuw Amsterdams Verbond op 27 maart bespreekt, omdat het onderwerp onder de portefeuille van de burgemeester valt. Het punt staat volgende week ook op de raadsagenda. Het lijkt daarom niet nodig om dat door de commissie SED te laten bespreken. De VOORZITTER ziet het lid Stevens instemmend daarop knikken en haalt daarom het punt van de commissievergadering van 7 mei af. g.

Ingekomen stukken stadsdeelcommissies De VOORZITTER stelt voor de twee ongevraagde adviezen van de stadsdeelcommissie Centrum inzake de uitvoeringsprogramma’s aanpak Binnenstad en bezoekerseconomie te betrekken bij de bespreking van de agendapunten 6 tot en met 8. Het advies van de stadsdeelcommissie Zuidoost over de verbouwing van winkelcentrum Amsterdamse Poort, te behandelen bij agendapunt 10, is vanochtend pas bij de

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 26 maart 2025

stukken gevoegd, omdat de stadsdeelcommissie dat pas gisteren heeft vastgesteld. Mevrouw Simons is vandaag namens de stadsdeelcommissie aanwezig om het advies toe te lichten. 2. Inhoudelijk deel 2a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijke deel van de vergadering. 2b. Inspreekmoment publiek Agendapunt 6. Toerisme in balans Fred Kramer van Stichting Katrijn/Het is Genoeg, spreekt in namens de verhinderde Sam Nemeth. Zij zijn vertegenwoordigers van het platform ‘Het is Genoeg’, dat negen bewonersorganisaties bundelt, die zich met het overtoerisme bezig houden. Uit de in 2024 aangenomen motie 315 van het lid Bentoumya en anderen blijkt de wil van de gemeenteraad om de doelstellingen uit de Verordening toerisme in balans te behalen en binnen de bandbreedte te blijven van 18 miljoen tot 20 miljoen verblijfsbezoekers. Het platform is er van overtuigd dat de raad en de wethouder zich voldoende bewust zijn van de ontwrichtende invloed van het toerisme op het sociale ecosysteem van Amsterdam. De verschijnselen zijn overlast, monocultuur, verdringing op de huizenmarkt etc. De waaier aan maatregelen van de wethouder maakt op het eerste gezicht ook indruk. Doelen zijn welsprekend geformuleerd, het centrum wordt getransformeerd en gereclaimd.

Dat klinkt goed, maar het valt op dat ingrepen die op korte termijn verlichting kunnen bieden vooralsnog ontbreken, zoals de invoering van het i-criterium en een creatieve aanpak van de seksindustrie. Dergelijke ingrepen dragen naar verwachting bij aan de miljoenenreductie van het toerisme. Hij dringt er daarom op aan dat de wethouder en de raad zich opstellen achter meer en fundamentelere maatregelen. Amsterdam overschreed vorig jaar de 20 miljoen overnachtingen en gaat daar de komende jaren met miljoenen overheen. Hij vreest ongeacht alle maatregelen en goede bedoelingen toch uit te komen op veel te veel overnachtingen en dagbezoekers, met alle gevolgen van dien. Dat is voor veel Amsterdammers niet acceptabel. Hij vraagt het college en partijen dringend om het overtoerisme serieus te nemen en niet de geschiedenis in te gaan als het stadsbestuur dat kon ingrijpen, maar zwichtte voor de lobby van de seks-, drugs- en toerisme-industrie. Het lid BRANTE vraagt wat men zich moet voorstellen bij het creatief ingrijpen in de seksindustrie. Fred Kramer antwoordt dat dat neerkomt op het verdwijnen van de magneetfunctie van de seksindustrie. Sekswerkers zouden niet meer achter de ramen moeten zitten, zodat de aantrekkelijkheid daarvan voor toeristen verdwijnt.

Dan zou men geen nieuwe vestiging hoeven inrichten op de Zuidas, omdat de sekswerkers gewoon zouden kunnen blijven zitten op hun huidige plek. Agendapunt 8. Bespreken van de uitvoeringsprogramma’s aanpak binnenstad en bezoekerseconomie 2025 Els Iping van Stopdegekte merkt op dat het stadsdeelbestuur Amsterdam-Centrum deze week vergunning heeft verleend voor het plaatsen van een hek in de Heintje Hoeksteeg. De ervaren overlast van bewoners aldaar is zo immens en bleek zo onoplosbaar dat er geen andere oplossing was. Camera’s, extra surveillance en extra schoonmaken hielpen niet tegen het schreeuwen, gillen, overgeefsel, poep, vechtpartijen en berovingen. Dit is vier jaar na het begin van de aanpak binnenstad. Na tachtig maatregelen ligt er weer een uitvoeringsprogramma voor, maar in vier jaar is het aanbod gebleven. Bewoners zijn blij met elke maatregel, zoals het beperken van de openingstijden van de horeca,

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 26 maart 2025

maar het aanbod van seks en drugs is gebleven. Zolang de prostitutie voor de ramen staat en de coffeeshops open zijn komen de feesttoeristen. Het gemeentelijke rapport zegt dat de dealeraanpak geen zin heeft zolang de feesttoeristen blijven komen. De raad heeft het fantastische beargumenteerde voorstel van de burgemeester om het ingezetenencriterium in te voeren afgewezen, vanwege de vrees dat kwetsbare jongeren uit Zuidoost en Nieuw-West de straathandel zouden ingaan. Zij staan nu huis aan huis. Eigen gemeentelijk onderzoek zegt dat die aanpak geen zin heeft. De politie doet zijn best, maar zolang de feesttoeristen blijven komen heeft het geen zin. De enige richting die binnen de aanpak binnenstad zou zorgen voor geschat 5 miljoen minder bezoekers per jaar is het nemen van ingrijpende maatregelen. De prostitutie zou naar binnen moeten. Door dat niet te doen stelt men de vermeende belangen van driehonderd sekswerkers boven het belang van het middeleeuwse stadshart en de tienduizend mensen die daaromheen wonen. Agendapunt 18. Raadsinformatiebrief inzake voorkeurslocatie woonzorgvoorziening Abcouderstraatweg Peter de Bruin woont samen met zijn vrouw al ruim veertig jaar in het Reigersbos. Hij ziet vooral zorgen in de buurt over de opvang.

Het is een geliefd, kwetsbaar en relatief klein natuur- en recreatiegebied, ingeklemd tussen het spoor, knooppunt Holendrecht, het AMC en woonwijken en sportvelden van de gemeente Abcoude. Hij concludeert dat het gemeentelijke besluit is gebaseerd op onvolledige informatie over de huidige gebruikers van het gebied van de Abcouderstraatweg. Als men die informatie wel meeweegt is de locatie Langerlust een betere locatie, die ook sneller en tegen minder kosten is te realiseren. Verwezen wordt naar de brief aan de wethouder met een vergelijking tussen de locaties Abcouderstraatweg en Langerlust. Zijn uitgangspunt was het door de gemeente genomen besluit. Na jaren van voorbereiding en overleg moet een knoop worden doorgehakt. Zijn dringende verzoek is met de door hem aangedragen informatie en argumenten nog eens goed naar het besluit te kijken en tot een heroverweging te komen. De gemeenteraad en de wethouder zijn volgens hem zeer zorgvuldig te werk gedaan en hebben zich gebaseerd op onderzoek naar diverse locaties en wat bewoners van Gein vinden. Uiteindelijk is een wens voor horeca doorslaggevend geweest, wat in schril contrast staat tot het niet horen van de bewoners van Reigersbos. Het verzoek is om die alsnog te horen voor het nemen van een definitief besluit en niet pas nadat de locatie Abcouderstraatweg definitief is vastgesteld.

De leefbaarheid van Reigersbos staat onder druk, onder andere door de al veel aanwezige maatschappelijke opvang. Ook politiegegevens over incidenten zijn reden tot zorg. De afgelopen vier jaar zijn er op bijna alle gebieden relatief veel meer incidenten geweest dan in de wijk Gein. Hij raadt de wethouder en raadsleden aan nog eens goed na te denken. Het lid STAARTJES vraagt of andere omwonenden, bijvoorbeeld in Abcoude, wel gehoord zijn over de keuze van de Abcouderstraatweg. Peter de Bruin denkt, voor zover hij dat kan nagaan en de organisaties die hij heeft gesproken, dat dat niet het geval is. Ook de gemeente Ronde Venen heeft pas na de brief van de wethouder in december kunnen reageren. Wat daarvoor heeft plaatsgevonden weet hij niet. Het lid ASLAMI wil weten of de omwonenden in de afgelopen periode contact hebben gehad met de gemeente, dan wel de wethouder en wat de reactie daarvan was. Peter de Bruin antwoordt in januari een raadsadres te hebben geschreven, dat door de gemeenteraad ter kennisgeving is aangenomen, met het advies van de griffier om dat door het college te laten afhandelen. Begin maart hebben omwonenden een reactie van de wethouder gehad, die erop neerkomt dat die bij zijn besluit blijft. Als het definitief Abcouderstraatweg wordt zullen er bijeenkomsten met bewoners komen. Dat vinden bewoners precies de omgekeerde weg.

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 26 maart 2025

Tevens hebben bewoners bij de stadsdeelcommissie ingesproken, een zeer teleurstellende ervaring. Een stadseelraadslid concludeerde dat bewoners op niet ter zake doende onderbuikgevoelens zouden opereren. Verantwoordelijk bestuurder De Kom heeft het standpunt van de wethouder op het raadsadres aan omwonenden doorgegeven. De stadsdeelcommissie heeft toegezegd dat de heer De Kom het onderwerp verder met wethouder Groot Wassink zou bespreken. Omwonenden hebben vervolgens daarop niets meer gehoord. c. Actualiteiten Er zijn geen actualiteiten aangemeld. d. Rondvraag Het lid BRANTE stelt een vraag over een krantenbericht in Het Parool van 25 maart dat zich in 2024 nog nauwelijks buitenlandse bedrijven in Amsterdam hebben gevestigd. Volgens de wethouder komt dat door het beleid van Amerikaans president Trump. De VOORZITTER wijst erop dat het onderwerp in de vergadering is geagendeerd en er vandaag nog gelegenheid is om later hierop in te gaan. Het lid BRANTE kan zich daarin vinden. BESPREEKPUNTEN Sociale Zaken 3. Bespreken van raadsinformatiebrief afdoening motie 285 van het lid Bentoumya (GL) en motie 330 van het lid Veldhuyzen (De Vonk) inzake arbeidspositie maaltijd- en flitsbezorgers 4. Bespreken van raadsinformatiebrief met aanvulling op afdoening moties 285 en 330, inzake maaltijd- en flitsbezorging 5.

Bespreken van de Scan Arbeidsmigratie en afdoening bijbehorende toezeggingen over het betrekken van IN Amsterdam en het meenemen van de kennispositie van arbeidsmigranten De VOORZITTER leidt in dat de agendapunten 3, 4 en 5 gevoegd behandeld zullen worden. Het onderwerp is op verzoek van het lid Bentoumya geagendeerd. Eerste termijn Het lid BENTOUMYA merkt op dat GroenLinks het onderwerp belangrijk vindt om te bespreken en het daarom vaak wordt geagendeerd. Sommige Amsterdammers kunnen zich de luxe permitteren van het bezorgen van een maaltijd en pakketjes en het verbouwen van een badkamer, terwijl andere mensen daarvoor dag en nacht werken en die in steeds sterkere mate onder de daklozen in de stad vallen, wat onverteerbaar wordt gevonden. Er komt bij deze luxe namelijk een enorme kwetsbaarheid kijken voor de mensen die hiervoor onder slechte arbeidsomstandigheden heel hard werken. Werkgevers geven soms niet thuis als het gaat om het schenden van het arbeidsrecht. GroenLinks neemt daarom al een voorschot op de invulling van de Scan Arbeidsmigratie door het op 25 maart indienen van een initiatiefvoorstel, dat bestaat uit zeven

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 26 maart 2025

concrete voorstellen, die ertoe leiden dat de groep arbeidsmigranten minder onzichtbaar wordt en hun kwetsbaarheid wordt aangepakt door hun positie te verstevigen. De zeven voorstellen betreffen onder meer een bewustwordingscampagne voor Amsterdammers, die niet weten welke kwetsbaarheid er achter luxes schuilgaat en een betere informatiepositie. Verder wil GroenLinks dat de groep centraal staat in beleid. Een voorstel is aan te sluiten bij het doorbraakteam Sociaal in verband met de complexe casuistiek, evenals het leggen van een link met beleid ten aanzien van tekortsectoren. Het lid vraagt om een eerste reactie van de wethouder. Het lid KROM heeft het initiatiefvoorstel nog niet gelezen, maar mist de verantwoordelijkheid van de werkgevers en is benieuwd naar de visie van GroenLinks daarop. Men zou krachtig moeten omgaan met uitbuiting en het op straat zetten van werknemers als ze niet meer nodig zijn. Het lid BENTOUMYA is het daarmee helemaal eens. Een onderdeel van het initiatiefvoorstel is het opzetten van een samenwerkingsverband met welwillende werkgevers en uitzendbureaus. Het probleem is dat het gaat om landelijke wetgeving. Zelfregulering binnen de branche werkt niet.

Het aantal zzp’ers in schijnconstructies neemt alleen maar toe, vanwege de waarschijnlijke komst van een wet in 2027, waardoor uitzendbureaus zich moeten registreren en een flinke borg moeten overmaken, waardoor ze meer als bemiddelingskantoren zullen optreden en de kwetsbaarheid steeds groter wordt. Ook moet men blijven lobbyen in G4-verband naar het Rijk en de EU voor aanpassing van wetgeving. Het initiatiefvoorstel is verder gericht op wat de gemeente wel kan doen. Ideeën zijn altijd welkom. Het lid KROM kan zich voorstellen na het afronden van het onderzoek naar werkgevers duidelijker in beeld te hebben wie deze werkgevers zijn en daarmee in gesprek te gaan over het verbeteren van de arbeidsomstandigheden. Het lid is benieuwd of GroenLinks daarnaar ook oren heeft en of men dat samen kan doen. Het lid BENTOUMYA heeft dat zeker en daarover is ook iets in het initiatiefvoorstel vermeld. Daarom wil het lid de bestuurlijke reactie afwachten. Als er daarna nog aanvullende voorstellen zijn, zijn die heel erg welkom. Met betrekking tot de afdoening van de moties over maaltijdbezorgers is GroenLinks blij met de gezonden brandbrief naar de Arbeidsinspectie, maar het lid maakt zich nog steeds grote zorgen om hun slechte arbeidsomstandigheden, evenals over het actief tegenwerken door bedrijven zoals Thuisbezorgd, waar de omstandigheden steeds slechter worden.

Het lid ontving het signaal dat contracten van vaste medewerkers in meerdere mate worden ontbonden of worden teruggebracht naar minder uren, wat voor veel onrust zorgde. Gevraagd wordt of de wethouder dat bekend is en wat de gemeente daarin kan betekenen. Over het antwoord op de schriftelijke vragen over migrant domestic workers is het lid niet tevreden, omdat de beantwoording niet past bij de toon die het college aanhoudt als het om ongedocumenteerde werkers gaat. De brief vroeg om gesprekken en het lid vraagt daarom of het college daarnaar nog eens wil kijken. Het lid NAMANE is van mening dat er in de stad veel te veel mensen onder slechte omstandigheden werken. Ook werken er veel mensen onveilig, met onzekere contracten of zelfs zonder contracten. Sommige werkgevers gebruiken mensen als een wegwerpproduct en nemen geen brede verantwoordelijkheid. Dat is in veel sectoren te zien, via uitzendbureaus, in de flitsbezorging, in de horeca en bij werk achter de voordeur. Door gebrek aan meldingen komt lang niet alles aan het licht. Bij mensen die kwetsbaar zijn voor uitbuiting is er veel te weinig kennis over hun rechten en beschikbare hulp, zeker bij arbeidsmigranten en ongedocumenteerden.

Het college schrijft in eerdere brieven geen wettelijke verantwoordelijkheid te hebben of te kunnen dragen voor arbeidsomstandigheden, maar begrijpt wel de aandacht daarvoor en het wil wel signalen communiceren naar landelijke partijen. De PvdA vindt dat goed, maar gewenst is ook zelf alles te doen om omstandigheden voor mensen beter te maken. Daartoe ziet het lid ook stappen in relatie

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 26 maart 2025

tot arbeidsmigranten. Het is goed dat zij straks bij een punt voor brede ondersteuning terecht kunnen rondom werken en wonen. Het lid maakt zich wel zorgen dat mensen zelf de weg daar naartoe moeten weten te vinden. Wenselijk is hen daartoe proactief te benaderen en het lid vraagt of wat dat betreft meer gedaan kan worden. De PvdA kijkt ten slotte uit naar het bespreken van het initiatiefvoorstel. Het lid ALBERTS is het eens op de inhoud, maar ziet in dezen ook een taak voor de vakbond om mensen te benaderen en voorlichting te geven. Het lid vraagt wat de PvdA daarvan vindt. Het lid NAMANE erkent dat vakbonden heel veel bezig zijn met de rechten van werknemers, maar heel vaak ziet men dat het niet altijd lukt om iedereen te bereiken. Veel partijen in de stad kunnen nabij deze mensen staan en daarom kan men dat ook gezamenlijk aanpakken. Het lid ALBERTS gaat in op de afhandeling van de beide moties en was teleurgesteld dat het college komt met een cursus verkeersveiligheid. De drijfveer van gevaarlijk fietsen is om producten heel snel op de plaats van bestemming te krijgen. De brief van de minister is glashelder. Als werkgevers zich aan fatsoenlijke cao’s zouden houden zal het met de flitsbezorging snel gedaan zijn. Nu wordt er alles gedaan om een fatsoenlijke werksituatie te hebben. De SP zal het initiatiefvoorstel van GroenLinks zeker gaan lezen.

De raadsinformatiebrief vermeldt dat “de economische ontwikkeling van Amsterdam niet mag samengaan met uitbuiting en andere misstanden in de levens van arbeidsmigranten”, waarmee het lid het helemaal eens is. Arbeidsmigranten zijn zelf het slachtoffer van uitbuiting, maar de vraag is of men de stad op die manier rijk wil maken. Het lid wijst verder op de rol van de uitzendbureaus, waarvan er in Nederland tienduizend tot vijftienduizend zijn. Grootste landelijke inlener Otto Workforce is in 2018 voor 66 miljoen euro verkocht aan een Japanse private equity investeerder, waarna voormalig eigenaar Frank van Gool verder is gegaan met KAFRA Housing, dat zich bezig houdt met huisvesting van arbeidsmigranten. De SP vindt het schandalig daarvan een verdienmodel te maken. Werk bieden en verhuren van woonruimte wordt uit elkaar gehaald, maar men kan vaststellen dat daarmee wordt doorgegaan. Het lid zou het daarom heel goed vinden dat huisvesting en vergunningen voor uitzendbureaus in de vervolgnota over de brede aanpak arbeidsmigranten terecht komen. Veel werkgevers hebben baat bij het niet registreren van werknemers in de basisregistratie, zodat er voor hen geen houvast is wat betreft werkomstandigheden. Men zou dus nauwkeuriger moeten toezien op het uitvoeren van de basisregistratie.

Het lid SCHMIT wijst op de eeuwenlange traditie van Amsterdam betreffende kennis- en arbeidsmigranten, die hebben bijgedragen aan de economische ontwikkeling van de stad. Deze mensen verdienen een goede leefomgeving en werkplek. Verhalen zijn echter schrijnend en die kan de stad niet accepteren. Er is een belangrijke rol voor de werkgevers, enerzijds vanuit het rolmodel en anderzijds voor het maken van een zwartboek van werkgevers die zich niet goed gedragen. Werkgevers zou men moeten informeren over hun verantwoordelijkheden en de eisen in de stad en daarop handhaven. Het lid BILGIN stelt vast dat het als werkgever makkelijk is om mensen uit andere landen uit te buiten in plaats van te investeren in innovatie of hen een fatsoenlijk loon te bieden. De samenleving mag alle maatschappelijke problemen oplossen. Eigenlijk buiten dit soort werkgevers en uitzendbureaus de hele samenleving uit, al is de situatie het ergste voor de arbeidsmigranten zelf. Een hierop gebaseerde economie zou men eigenlijk niet willen hebben. Forum voor Democratie steunt daarom het initiatief om malafide werkgevers en uitzendbureaus aan te pakken en de rechten van arbeidsmigranten te versterken. Over de scan stelt het lid drie vragen. Arbeidsmigranten schrijven zich vaak niet of verkeerd in. Een aanbeveling is daarom om twee loketten samen te voegen en gevraagd wordt of die wordt opgevolgd.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 26 maart 2025

Potentieel kwetsbare arbeidsmigranten wonen vooral in Nieuw-West en Zuidoost, waarin niet altijd inloopvoorzieningen aanwezig zijn. Gevraagd wordt om die mee te nemen. Repatriëring van arbeidsmigranten die in Nederland geen perspectief hebben verloopt moeilijk, vanwege een tijdsintensief proces en onvoldoende beschikbaarheid van zogenaamde doorpakbedden. Hierover mist het lid een aanbeveling en gevraagd wordt waarom die ontbreekt. Het lid KABAMBA heeft moties gesteund over arbeidsmigranten die de stad draaiende houden, maar in onmenselijke omstandigheden leven. Die moties zijn niet genoeg, vanwege het ontbreken van een integrale aanpak en geen structurele verbetering van huisvesting, inkomen, gezondheidszorg of opvang. Misstanden worden nauwelijks aangepakt. Arbeidsmigranten raken hun huis, zorgverzekering en rechten kwijt vanwege ontslag en ook vaak door gebrekkige registratie. Het lid vraagt daarom om een integrale aanpak en samenwerking met andere gemeenten. De riders-grondwet zou leidend kunnen worden. Huishoudhulpen, au-pairs en onzichtbare EU-burgers moeten beschermd worden. Het lid vraagt werkgevers aan te spreken die wetten en mensenrechten negeren en wil weten of flitsbezorgers worden bereikt via sectorplatforms of communities.

Is er beleid om bezorgers in hun eigen taal en op een begrijpelijke manier actief op hun rechten te wijzen? Gevraagd wordt daarnaast welke mogelijkheden het college ziet om lokaal werkgevers aan te spreken en criteria aan publieke aanbestedingen te verbinden met betrekking tot arbeidsomstandigheden. De riders manual zou voor zover het kan als standaard bij het platform bedrijven of aanbestedingen kunnen worden gebruikt. Het lid wil niet accepteren dat mensen die de economie dragen zonder menswaardigheid leven. Het lid PERDOK is blij dat de commissie zich breder richt op de positie van arbeidsmigranten, een groot probleem. De Vonk is bekend met de kwetsbare positie van arbeidsmigranten, die als inwisselbaar worden gezien. Toch wil het lid zich vandaag graag richten op de positie van de maaltijd- en flitsbezorgers en het dankt wethouder Groot Wassink voor zijn inzet richting het Rijk en de Arbeidsinspectie. De bezorgers merken echter nog geen verbetering in hun werkomstandigheden. Hun fietsen verkeren in een gevaarlijke staat en de beloning blijft minimaal. Sommigen krijgen te weinig uren en anderen worden juist ingeroosterd op dagen waarop ze niet beschikbaar zijn. Angst voor ontslag houdt velen tegen om hun rechten op te eisen. Met de recente overname van Thuisbezorgd door tech-investeerder Prosus voor 4,1 miljard euro vreest het lid dat bezorgers hiervan de dupe worden.

De Vonk roept de minister en Kamerleden op om hun verantwoordelijkheid te nemen en een einde te maken aan mensonterende omstandigheden. Wethouder MBARKI zie vanuit een eerste blik dat het initiatiefvoorstel heel veel in lijn is met de arbeidsscan en de maatregelen die vanuit de Commissie-Roemer op tafel gelegd zijn. Hij gaat daarnaar kijken, komt met een bestuurlijke reactie daarop en denkt al wel daarmee verder te kunnen. De te stellen vraag is eigenlijk hoe Nederland zich gaat positioneren naar de toekomstige economie en naar arbeidsmigranten toe voor sectoren waarin geen toekomst meer in zit. De scan was een mooi instrument om het probleem in kaart te brengen. Gezien de krapte op de arbeidsmarkt, netcongestie en andere zaken moet men zich afvragen of bezorgingsdiensten een belangrijke component van de economie zijn. Het college is bekend met misstanden bij Thuisbezorgd. Sommige uitzendbureaus hebben hun zaken wel op orde, maar ook kan sprake zijn van misstanden. Voor de gemeente is het lastig om daarop te handhaven. De gemeente heeft de minister daarop gewezen. Via de ondermijningsbrigade is ook iets te doen. De gemeente kan de verantwoordelijkheid echter niet direct oppakken. Het lid BENTOUMYA wilde het concrete signaal over Thuisbezorgd doorgeven, evenals de impact daarvan op degenen die daar een vast contract hebben.

Het lid vraagt de wethouder te kijken of iets kan worden gedaan richting de werkgevers, bijvoorbeeld

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 26 maart 2025

berispen als zij zich niet goed gedragen. Ook vraagt GroenLinks of de gemeente iets kan betekenen voor werknemers die zich in onzekerheid bevinden en misschien kunnen worden begeleid naar een andere branche als daar animo voor is. Wethouder MBARKI wil beginnen bij de Arbeidsinspectie, die hier weet van moet hebben en hierop kan berispen. Vervolgens kan de gemeente een keuze maken over welke economie ze wil hebben. De activiteiten zullen er altijd zijn als consumenten daarvan gebruik maken. Het college blijft zich scherp uitspreken voor een economie in de stad waar geen sprake is van arbeidsuitbuiting. Die boodschap heeft het college ook naar het ministerie gestuurd. De gemeente maakt ook een keuze voor sectoren die zij belangrijk vindt. Over migrant domestic workers vermeldt hij dat het college sympathie heeft voor de in de motie genoemde doelgroepen en de gestelde vragen. Hij snapt dat er onvrede is dat er weinig invloed is op dergelijke grote vraagstukken. De gemeente werkt al samen met partijen uit het veld als Open Embassy en Fair Walk en blijft die ook ondersteunen. Daarnaast blijft de gemeente ook voor deze groep bij het Rijk aandringen op goede arbeidsomstandigheden. De gemeente ziet vooralsnog geen rol voor het opzetten van een vouchersysteem, omdat dat de vraag opbrengt voor welke sectoren dat toepasselijk zou zijn. Dat zijn er op dit moment veel.

Daarom blijft het college naar het Rijk toe communiceren over betere wet- en regelgeving en controle op goede arbeidsvoorwaarden. Het lid BENTOUMYA meent dat het een deel van de gemeentelijke verantwoordelijkheid is om gesprekken te voeren met organisaties uit het veld. Het lid leest in de antwoorden op sommige suggesties daarop niet in te gaan. Gevraagd wordt om wel daarnaar te kijken en dat wel te doen, omdat dat wel tot de mogelijkheden behoort. Wethouder MBARKI staat in gesprek met organisaties die hetzelfde doen als de gesuggereerde organisaties. Het college zegt niet om niet met organisaties te willen praten en praat met partijen die zij voor de doelgroep relevant vindt. Suggesties zijn altijd welkom, maar de vraag is wel of het college ook iedere suggestie over zal nemen. In de basis toont het college sympathie en is het nog steeds bereid om te praten met partijen. De PvdA vroeg om proactief mensen te benaderen als het gaat om het nieuw op te zetten WIN-punt en het plan van aanpak. Ook is gevraagd naar de rol van de vakbond. De gemeente moet goed communiceren over de aanwezigheid van het WIN-punt en dat mensen zich daar kunnen melden. Tegelijkertijd moet de gemeente het ook hebben van samenwerkende partners, waaronder een vakbond, die kan zorgen voor het breder uitdragen van de boodschap. De SP reageerde op de verkeersveiligheid.

De gemeente organiseert geen verkeersveiligheidstrainingen, maar het college vindt het thema wel belangrijk, vanwege het effect op de straten. Amsterdam trekt hierin op met collega-gemeenten om het onderwerp hoog op de agenda te houden, ook landelijk. Werkgevers zijn uiteindelijk verantwoordelijk voor de verkeersveiligheid van bezorgers en de gemeente probeert hen daarop ook blijvend aan te spreken. De essentie is een economie zonder arbeidsuitbuiting. Zolang sectoren hun verdienmodel hebben georganiseerd op uitbuiting, via o.a. woon-werkcontracten met weinig beweegruimte, geeft men een signaal af dat men niet wil. Wat betreft de rol van de uitzendbureaus komt er in 2027 een landelijke certificering aan, die kan helpen om onderscheid te maken tussen malafide en bonafide uitzendbureaus. De gemeente moet kijken hoe het Rijk daarbij is te helpen en beschikt over de ondermijningsbrigade. Bezien moet worden in hoeverre gehandhaafd kan worden op ongeoorloofde woon-werk-contracten. Het lid ALBERTS suggereerde die op te nemen in de brede aanpak. Wethouder MBARKI neemt in die brede aanpak de landelijke certificering voor uitzendbureaus op. Het aspect over verhuurders komt er ook in te staan, waarbij er wordt bezien wat men daaraan in de lokale sfeer kan doen. Hij is het eens met het lid Schmit wat betreft de rol van de werkgevers, waarbij de certificering van uitzendbureaus zal helpen.

Bezien moet worden welke sectoren toekomst

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 26 maart 2025

hebben, waarbij arbeidsproductiviteit zo goed mogelijk wordt ingezet. Nederland is nu best verslaafd aan lage lonen. Als de economie daarvan gebruik blijft maken blijven de excessen. Daarop is beweging nodig en arbeidsvoorwaarden moeten goed zijn. Forum voor Democratie suggereerde loketten samen te voegen, waarop hij zal gaan studeren, maar dat wil hij niet direct doen, omdat faciliteiten heel erg nodig zijn. Ook naar de andere suggesties, zoals het repatriëren van arbeidsmigranten, zal hij kijken. Het lid Kabamba hield een uitgebreid betoog over wat er allemaal kan en moet gebeuren. De gemeente pakt nu haar rol door o.a. de scan uit te voeren. Er ligt al een mooi rapport van de Commissie-Roemer waarvoor er opvolging moet komen. Ook kan men bezien hoe het initiatief van het lid Bentoumya kan helpen om de rol van de gemeente nog nader te specificeren. De oproep van De Vonk ondersteunt het college. De VOORZITTER vraagt of het nog steeds gewenst is om de Scan Arbeidsmigratie te agenderen voor de raadsvergadering van 2 en 3 april. Het lid BENTOUMYA memoreert dat de vorige keer het idee was om de scan door de raad te laten bespreken teneinde die bestuurlijk verder te brengen. Zij begreep dat dat niet het geval is, zodat raadsbespreking niet nodig is. De VOORZITTER constateert dat de commissie zich daarin kan vinden. 6.

Bespreken van raadsinformatiebrief afhandeling motie 315.24 inzake Toerisme in balans – breng effect (financiële) instrumenten in kaart 7. Bespreken van de raadsinformatiebrief inzake voortgang van bezoekerscampagnes 8. Bespreken van de Uitvoeringsprogramma’s Aanpak Binnenstad en Bezoekerseconomie 2025 De VOORZITTER geeft aan dat de agendapunten 6, 7 en 8 gevoegd worden behandeld en heet mevrouw Strens, dagelijks bestuurslid van het stadsdeel Centrum, van harte welkom. De twee stadsdeelcommissieadviezen kunnen bij de bespreking betrokken worden. Eerste termijn Het lid SCHMIT noemt de aanpak binnenstad en de bezoekerseconomie heel belangrijk en vindt het een uitdaging om dat punt met de twee andere punten te behandelen. Het onderwerp is voor bewoners van de binnenstad en iedereen heel belangrijk. Door de binnenstad lopend ziet het lid vuil op straat, volle vuilcontainers en neonreclames, die doen denken aan Las Vegas. Uit de binnenstadenquête blijkt dat de top 3 van de ervaringen van de binnenstadsbewoners is veranderd. In die enquête stond eerst drukte op nummer 1, maar nu is dat afval. Dat vindt D66 een zorg. Er zijn denkrichtingen om het afvalprobleem aan te pakken, maar men zou van denkrichtingen ook naar een concreet actieplan van aanpak willen gaan voor afval in de binnenstad.

De wethouder wordt gevraagd wat de gemeente concreet gaat doen om het afvalprobleem in de binnenstad op te lossen. Het lid vindt het mooi dat het bedrijfsleven in de Kalverstraat en het Rokin samenwerkt met de gemeente wat betreft beter afval ophalen en informeert naar de status daarvan. Verder vraagt D66 aandacht voor het verminderen van de neonreclames in de binnenstad, wat kan bijdragen aan een minder Las Vegas-imago. De wethouder en de stadsdeelvoorzitter worden gevraagd wat daaraan te doen is.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 26 maart 2025

Verder is het lid blij met het beginnen van het transformatiefonds, dat de kans biedt aan lokale ondernemers om een betere plek in de binnenstad te krijgen, met als gevolg meer diversiteit in het winkelgebied. Voorts is D66 blij met het verder gaan met de ondernemersvergunningen. De pilot werkt en die wordt nu uitgebreid. Daarmee wordt illegaal ondernemen aangepakt, met een focus op de toeristenwinkels. De vraag is wanneer daarmee wordt begonnen. Allen willen een leefbare stad, waar bezoekers welkom zijn en waar het ook prettig wonen is voor bewoners. Het lid spreekt vervolgens met betrekking tot toerisme en bezoekerseconomie vanuit zijn eigen marketingachtergrond. De stay away campagne bevestigt de stad die zij niet wil zijn, maar men zou juist moeten aangeven welke stad men wel wil zijn. De Ultimate Amsterdam Experience stelt de vraag of bezoekers voor cocaïne, poffertjes of sekswerkers komen, of ze met een groep van tien personen komen en of ze een airbnb boeken. Als het antwoord daarop bevestigend is volgt de reactie om dan niet te komen. Vanuit een marketingachtergrond geredeneerd versterkt men daardoor het oude imago, terwijl de aanbeveling van het lid juist is het om het gesprek te voeren over de stad die men wel wil zijn, zodat mensen weten dat ze eigenlijk niet zo welkom zijn.

Het lid is blij met het besluit van de burgemeester om het logo ‘I Amsterdam’ weer te heroverwegen. Een bekend merk kan men namelijk beter behouden en opnieuw laden, en zorgen dat het nieuwe ‘I Amsterdam’ staat voor de nieuw voorgestane bezoekerseconomie. Het lid ALBERTS vraagt of het lid Schmit ermee bekend is dat het beeldmerk ‘I Amsterdam’ bedacht was om zoveel mogelijk bezoekers naar Amsterdam te trekken en of het ook vindt daarmee door te gaan. Het lid SCHMIT wil daarmee niet doorgaan en legt uit dat een merk bekendheid kan hebben en men daaraan een nieuwe betekenis kan geven. Het logo ‘I Amsterdam’ is een fantastisch middel om aan de wereld te laten zien wat de nieuwe Amsterdamse bezoekerseconomie zou kunnen zijn. D66 is benieuwd of de wethouder ook mogelijkheden ziet om het merk ‘I Amsterdam’ opnieuw te laden en een andere betekenis te geven. De gemeente zou daartoe samen met bewonersverenigingen en het bedrijfsleven in gesprek kunnen gaan. De mensen met wie het lid daarover sprak waren enthousiast. Het lid BENTOUMYA wijst op de vele overlast en overtoerisme en mist in het marketingverhaal van het lid Schmit het bewonersperspectief en het perspectief van de lokale ondernemer, die aan het overtoerisme bezwijkt, omdat er juist in de binnenstad geen betaalbare huren te vinden zijn. Dat zorgt volgens het lid voor monocultuur en overlast.

Het is daarom volgens GroenLinks onbegrijpelijk dat D66 daaraan een nieuwe wervingscampagne wil verbinden. Daarop vraagt het lid een toelichting. Het lid SCHMIT noemt dat het verkeerde frame en gaat voor een diversificatie van de binnenstadeconomie met een aanpak van ondermijning en via het vastgoedfonds. Daartoe heeft D66 voorstellen gedaan voor het verbeteren van de binnenstad en de leefbaarheid ervan. Het gaat erom dat het aantal cultuurbezoekers aan Amsterdam aan het afnemen is. Met ‘I Amsterdam’ heeft men een nieuw instrument om de wereld de stad die je wel wilt zijn te laten zien. Door een campagne van poffertjes, cocaïne en sekswerkers laat je alleen zien wat je nu wel doet. De stad moet juist aangeven wat zij wel wil zijn: een prettige en nette binnenstad met zich keurig gedragende bezoekers. Het lid BENTOUMYA kan zich in dat laatste zeker vinden, maar meent dat ‘I Amsterdam’ wel degelijk een wervingscampagne is, waarover gezamenlijk is gezegd, ook door D66, die niet meer te willen, omdat er te veel toeristen naar Amsterdam komen. Het lid is het ermee eens om mensen vooral naar culturele instellingen te bewegen, maar het is het ermee oneens om daarvoor een nieuwe wervingscampagne van stal te halen waarover juist is gezegd die niet meer te willen. De redenering van D66 snapt het lid dus niet.

Het lid SCHMIT gaat het niet om een wervingscampagne, maar om de stad opnieuw te positioneren als een bezoekerseconomie, waarbij zij bezoekers wil aantrekken die zich netjes in de stad gedragen. ‘I Amsterdam’ is een heel bekend merk, dat opnieuw

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 26 maart 2025

heel goed geladen kan worden en betekenis kan krijgen, door aan te geven dat Amsterdam een andere stad is dan vijf of tien jaar geleden. Het lid KROM wijst op influencers die naar Amsterdam toe komen. Jongeren vanuit Engeland laten zich voornamelijk influencen door andere partijen. De Partij voor de Dieren stelt juist voor om geen promotie voor de stad meer te maken, vanwege de al grote aantallen mensen die ernaar toe komen. Het lid SCHMIT begrijpt dat de Partij voor de Dieren niets wil doen. Het lid KROM zei dat niet en verwacht van hetgeen het lid Schmit wil geen effect, zodat dat geen zin heeft. Sterker nog, de kans is daardoor groot extra mensen aan te trekken. Een ander beeld van Amsterdam scheppen zou extra groepen naar de stad toe halen. Het lid SCHMIT wil geen campagne voeren over cocaïne, poffertjes en sekswerkers, maar Amsterdam positioneren als een interculturele hoofdstad, waar men prettig op bezoek kan gaan en waar men zich netjes hoort te gedragen. Het lid PERDOK heeft zitting in de stadsdeelcommissie Centrum en spreekt heel veel inwoners, die hetzelfde weergeven als wat het lid Schmit zegt: probeer de binnenstad van Amsterdam op een andere manier neer te zetten, zodat men niet alleen de sekstoeristen aantrekt. Zet dus de focus op alle andere dingen die de binnenstad heeft, zodat er een diversiteit aan toeristen naar de stad komt.

Het lid SCHMIT is het volmondig daarmee eens en wil met de bewoners van de binnenstad, ondernemers en de gemeente samen gaan werken aan het nieuwe merk ‘I Amsterdam’. Tot slot wil het lid de impact van maatregelen laten meten, zodat D66 uitkijkt naar de volgende update van de aanpak binnenstad. Het lid is benieuwd welke maatregelen tot welke impact leiden en hoe die nog beter meetbaar kunnen worden. Het lid STEVENS is voor de eerste maal als lid in de commissie SED aanwezig en kijkt uit naar het te voeren gesprek. Het lid woont al 35 jaar in Amsterdam, voelt zich een Amsterdammer, maar is soms ook nog een toerist in de eigen stad. Dat is gelukkig, omdat er heel veel moois in de stad is te zien. Toerisme is van alle tijden en in de 17e eeuw schreven de reisgidsen al over de grachtengordel. Een recent McKinsey-rapport beschrijft de toerismetrends, waaronder grotere stromen toerisme, wat betekent slimmer te moeten nadenken over drukte. Cultuur en recreatie is de op twee na grootste werkgelegenheidssector in Amsterdam en werkgelegenheid en ondernemerschap moet men ook koesteren. Er is ook een andere kant. In 2021 is gestart met de Verordening toerisme in balans. Uit een peiling onder Amsterdammers bleek vorige week dat zij zich nog steeds grote zorgen maken over toerisme, drukte en overlast.

Ondanks alle gevoerde acties, belastingen en ontmoedigingscampagnes of het vertellen van de regels zijn er zorgen bij bewoners. Het college heeft de effecten van de campagnes beschreven en die gaan met name over bewustwording. Gevraagd wordt of die echt van invloed is op het gedrag van toeristen en of die andere keuzes realiseren. Ook het CDA wil als stad uitstralen die men wel wil zijn. Het CDA ziet twee knelpunten in het huidige beleid, namelijk te weinig sturen op pieken en te veel op kwantiteit in plaats van kwaliteit, wat een koerswijziging noodzaakt. De gemiddelde bezettingsgraad van de hotels is 75% en buiten het hoogseizoen is die nog lager. De concentratie van het bezoek in bepaalde periodes op specifieke locaties is het probleem. Het CDA pleit er dus voor om anders te denken, zoals over een seizoensgebonden aanpak, onder meer het beperken van toeristische evenementen in de zomermaanden en strengere regels maken voor toeristisch verhuur in de piekperiodes.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 26 maart 2025

Het lid NAMANE vraagt of de druk volgens het lid Stevens wel acceptabel is als de hotelbedden maar voor 75% gevuld zijn. Het lid STEVENS heeft dat niet gezegd, maar het beleid stuurt op het aantal overnachtingen, terwijl de maximumcapaciteit van het aantal bedden nog niet is bereikt. Het pleidooi is meer naar betere spreiding te kijken, met het oog op de komst van meer toeristen in de toekomst. Over spreiding hoort het lid graag een oordeel van de wethouder. Het lid KROM vraagt of het CDA pleit voor het beter verspreiden van het aantal toeristen over het jaar of over het verminderen ervan. Het lid STEVENS wil naast kwantiteit het gesprek voeren over kwaliteit en welke toeristen men naar Amsterdam wil halen. De stad moet toeristen willen hebben die culturele instellingen bezoeken, in restaurants eten, bij lokale ondernemers winkelen en respectvol en met fatsoen met de stad omgaan. Daarom zou de gemeente ook geen riviercruises moeten weren. Toerisme zou men dus niet moeten weren en brengt ook geld op, wat gunstig is voor de belastingdruk. Hotelbouw in de omliggende gemeenten geeft ook dagtoeristen in Amsterdam. Het CDA kijkt dus graag naar een slimmer toerismebeheer en vraagt het college om te komen met een nieuwe visie Toerisme in balans 2.0, met een betere spreiding en gericht op kwaliteit van de toeristen. Het lid staat een stad voor, die aantrekkelijk blijft voor bezoekers.

het lid HENDRIKS vervangt het lid Broersen en vernam dat Amsterdammers aangeven moeite te hebben om bij het dossier aangehaakt te blijven, omdat stukken versnipperd door verschillende commissies worden besproken of zelfs ontbreken. Daarover zou de commissie of de raad in gesprek moeten gaan om daarin structuur aan te brengen. Zelf heeft het lid daarvoor geen oplossing, maar het vindt wel dat het daarover moet gaan. Vervolgens gaat het lid verder met hoe Amsterdammers te betrekken zijn bij het verbeteren van de leefbaarheid in de binnenstad. Op dit moment leunt het betrekken van bewoners bij beleid vooral op het leefbaarheidspanel, dat binnenkort stopt. Andere bewoners ervaren de gemeente nog onvoldoende als partner. De vraag is daarom hoe de wethouder bewoners voortaan zal betrekken bij het beleid voor de binnenstad, zoals via het aanjagen van buurtplatforms. VOLT benadrukt dat het een gemiste kans is om al die betrokkenheid en lokale expertise van bewoners niet te benutten. Naast lokale samenwerking bestaat er ook Europese samenwerking binnen de European alliance on balanced urban toerism en het lid vraagt wat het college uit deze samenwerking heeft gehaald. Wellicht heeft het college vanuit Amsterdam een best practice of informatie overgebracht naar de rest van Europa.

Het lid complimenteert de indieners van de stadsdeeladviezen, met name voor het advies over de excessen van reclame-uitingen, die het gevoel van nutteloosheid versterken en een kermisachtige sfeer creëren. Ze dragen bij aan het broken window-effect. VOLT is benieuwd hoe de wethouder en de stadsdeelvoorzitter kijken naar het ingrijpen om de uitstraling van het gebied te verbeteren. Te denken valt ook aan het beperken van fel licht tijdens specifieke dagdelen, bijvoorbeeld na middernacht. De wens om coffeeshops te spreiden kan VOLT misschien steunen. In de commissie Stadsontwikkeling bleek al dat er weinig animo is om dat vrijwillig te doen, waarop de wethouder heeft aangegeven daarop in de aanpak terug te komen. Wordt er nog gekeken naar gedwongen uitkoop en wat dat mag kosten? Opvallend is dat de term ‘prostitutie’ in gemeentelijke stukken nog steeds in gebruik is, terwijl ‘sekswerk’ de voorkeur van de branche zelf heeft. VOLT werkt aan een voorstel om sekswerk als standaardterm te hanteren en hoopt dat de wethouder dat al kan aanpassen in de huidige stukken. Het lid BENTOUMYA wil ook iets doen aan overtoerisme. Daarbij gaat het vaak over overnachtingen, maar het betreft ook dagbezoekers. GroenLinks heeft daarover eerder een onderzoek aangevraagd, omdat niet goed in kaart was wie de dagbezoekers precies zijn en op welke manier zij op de stad drukken.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 26 maart 2025

Onderdeel van de aanpak binnenstad en de bezoekerseconomie is ook het kijken naar andere steden. In andere steden kunnen bewoners vaak gebruik maken van bepaalde culturele faciliteiten, terwijl dagbezoekers meer een steentje kunnen bijdragen om iets aan die druk te doen en de daarmee gepaard gaande kosten. Wellicht kan een stadspas Amsterdammers stimuleren om gebruik te maken van alle leuke dingen die de stad te bieden heeft. Dagbezoekers kunnen daaraan misschien op een andere manier ook bijdragen. Daarover overweegt GroenLinks een motie in te dienen. Het betrekken van bewoners en ondernemers noemt het lid belangrijk. Bij de commissie SO sprak daarover een binnenstadbewoner in, die een gesprek met de wethouder over ontschotting tussen het stadsdeel en het stedelijke team is toegezegd. Het lid is benieuwd welke uitkomsten daaruit zijn voortgekomen. Verder las het lid dat het GroenLinks-initiatiefvoorstel ‘Reclaim het centrum’ wordt ondergebracht binnen de aanpak binnenstad en er daarboven in het eerste kwartaal een update zou komen. GroenLinks is benieuwd hoe het daarmee staat en hoopt dat het ook voor bewoners duidelijk is wat zij kunnen verwachten. Tot slot is het lid benieuwd hoe stimulerende maatregelen voor de bezoekerseconomie zich verhouden tot de ambitie om minder toerisme te genereren.

Het lid ALBERTS vindt het drastisch verhogen van de toeristenbelasting de enige oplossing voor het aanpakken van het overtoerisme. Met dat geld kan men afval verwerken en handhaven en ook het aantal toeristen laten teruglopen. Het lid NAMANE ziet dat de btw-verhoging voor hotels eraan komt, waardoor er naar verwachting 1,7 miljoen minder bezoekers komen. Het lid vraagt of de SP daadwerkelijk vindt dat er minder bezoekers komen na die btw-verhoging. Het lid ALBERTS had het over de toeristenbelasting, die de gemeente zelf oplegt en waarvan de opbrengst door de gemeente zelf kan worden besteed in de stad. De btwopbrengst gaat naar het Rijk. Ook de SP verbaast het te gaan werken aan een reclamecampagne in een nieuwe vorm terwijl de gemeente overtoerisme wil beperken. Dat is twee heren dienen, wat niet werkt. Het lid KROM complimenteert het college met het meenemen van de sustainment development goals in de bezoekerseconomie en het kansen zien in het versterken van de brede welvaart. Dat vraagt dan wel om het maken van scherpe keuzes. Nu is het voorstel om het centrum te blijven aanprijzen met tulpen en rondvaarten en in te zetten op spreiding. Toeristen zullen echter het Rijksmuseum of de Wallen niet zo snel overslaan vanwege een nieuwe toeristische trekpleister in Osdorp.

Gevraagd wordt daarom hoe de wethouder naar spreiding kijkt en of die verwacht dat de druk daardoor in het centrum zal afnemen. Het risico van spreiding is eerder dat mensen langer blijven. De effectiviteit van campagnes is volgens de Partij voor de Dieren laag, omdat men slechts een klein deel van de bezoekers bereikt. Het lid stelt daarom voor om daarmee te stoppen en het geld te steken in de extra hausse en de how to-box, die wel effectief lijken te zijn. ‘I Amsterdam’ draait nog steeds op volle toeren met reclame over het centrum. Bij het overlast tegengaan is het minste dat men kan doen stoppen met reclame maken voor de binnenstad. De Partij voor de Dieren is ook voorstander van het verhogen van de toeristenbelasting, dat minder bezoekers naar de stad brengt, dat pijn zal doen, ook bij de culturele sector. Het biedt ook kansen, namelijk om iets te doen met de vrijkomende hotelruimte, wellicht voor Amsterdammers. Nu hanteren verschillende bedrijven, winkels, musea, hotels en attracties hun eigen groeistrategie, die vaak haaks staat op het hogere gemeentelijke doel van een leefbare stad. Daarom stelt het lid voor te stoppen met onderzoeken en uitstellen en te kiezen voor een verhoging van de toeristenbelasting en te gaan nadenken over wat men wil met de culturele sector.

Hoe kijkt de wethouder naar de verschillende bedrijven die profijt hebben van toeristen en welke invloed wil hij daarop uitoefenen?

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 26 maart 2025

De Tiktok-rijen zijn veel inwoners een doorn in het oog. Wellicht is de vermakelijkheidsretributie een oplossing daarvoor. Het lid BRANTE constateert uit de binnenstadsenquête 2024 dat het er in de binnenstad niet beter op wordt, welke indruk het lid als binnenstadbewoner ook heeft. Het slecht schoonhouden van de straten is de belangrijkste ergernis van de respondenten, hetgeen grotendeels te wijten is aan de invoering van statiegeld op blikjes. De wethouder wordt gevraagd waarom de straten tegenwoordig zo smerig zijn. Verwacht zou mogen worden de invoering van statiegeld op te vangen met extra inzet. Slechte bereikbaarheid is in de enquête in een adem met wegwerkzaamheden genoemd, ook omdat die twee zaken samen kunnen worden aangevinkt. De vraag is of het autoluwbeleid een enkel effect heeft op de bereikbaarheid. Het lid STAARTJES vervangt vandaag het lid Van Gerhardt en is het eens met de opmerking van het lid Hendriks over verkokering en het terugkomen van het onderwerp in verschillende commissievergaderingen. Het is nodig het aantal bezoekers aan te pakken om overlast te voorkomen, maar Amsterdam heeft ook veel aan het toerisme te danken. Bewoners kunnen door het toerisme ook genieten van prachtige musea, goede restaurants en betaalbaar openbaar vervoer.

Daarom is het cruciaal om niet rücksichtslos in te zetten op het verlagen van aantallen, maar vooral te kijken naar wie men aantrekt en welk gedrag men wil ontmoedigen. De bezoekers moet men behouden en afscheid nemen van toeristen die enkel komen om te blowen en te feesten. Het lid NAMANE herinnert eraan dat ook de VVD haar handtekening heeft gezet onder het terugdringen van het aantal bezoekers en vraagt of die partij die handtekening nu wil terugtrekken. Het lid STAARTJES vindt het goed om het aantal bezoekers te verminderen, maar het gevaar is alleen aandacht te hebben voor de aantallen. De gemeente zou goed moeten kijken wie er binnenkomt. Men ziet echter dat de gemeente alleen bezig is met te proberen het aantal bezoekers te verminderen. Riviercruises worden geweerd, zonder dat de overlast daarvan minder wordt. De VVD is benieuwd of er een verandering zichtbaar is in het type toerist dat naar Amsterdam komt en de mate van overlast die deze toeristen hebben in de stad. Heeft het college dat inzichtelijk of zou het daarnaar onderzoek willen doen? Een aanpak die zich alleen richt op aantallen zal volgens de VVD niet het gewenste effect hebben. Wereldwijd is een enorme groei van het toerisme te zien, waardoor ook steeds meer toeristen uit verschillende landen naar Nederland komen. Analyses van de gemeente bevestigen dit beeld.

Wil men echt overlast verminderen, dan moet men kijken naar de oorzaken en niet alleen naar het aantal toeristen. Uit onderzoek van de Amsterdam Rules-campagne blijkt dat toeristen Amsterdam nog altijd sterk associëren met wiet en drugs, maar toch is het i-criterium nog steeds niet ingevoerd. Wanneer zal de raad nou eindelijk eens de burgemeester de ruimte geven om dat criterium uit te proberen? Zolang blowen is toegestaan blijven toeristen om die reden komen. Het verplaatsen van coffeeshops naar andere delen van de stad zal dit probleem niet oplossen. Het drugsimago van de stad zal moeten worden tegengegaan, ook met meer en strenger handhaven op toeristen die de boel komen verstoren. Het lid NAMANE vindt nieuwe maatregelen nodig, omdat de druk op de stad groot is: op woningen, ondernemingen die zich richten op bewoners en op de stegen. Amsterdam komt nog steeds dik boven de signaalwaarde van het aantal toeristen uit. Het blijkt best moeilijk om vast te houden aan de mogelijke positieve effecten op lange termijn, zeker omdat bekend is dat internationaal gezien het toerisme alleen maar groeit. Het lid begrijpt dat er niet veel nieuws in de uitwerking van de motie staat om de effecten van financiële instrumenten in kaart te brengen, omdat het best moeilijk is om die te voorspellen.

Verwacht wordt dat de btw-verhoging tot 1,7 miljoen minder overnachtingen leidt, maar dat is allesbehalve zeker. Niet zeker is of het een effectief instrument is