20250213 Conceptverslag commissie DC.pdf

Het lid KREUGER merkt op dat hij in zijn bijdrage al had aangekondigd dat hij in de gemeenteraad een voorstel zal indienen om dit punt te combineren met

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

armoederegelingen. Het verwijt van de wethouder is onterecht. JA21 is voortdurend bezig met de inhoud en met opkomen voor de mensen die door putje gaan vanwege het wensdenken van het college en daarvoor dienen ze voortdurend constructieve voorstellen in. Wethouder PELS kijkt uit naar de voorstellen van het lid Kreuger en hoopt op een inhoudelijke behandeling. Het lid VAN DER KAMP vraagt wat de wethouder zelf gaat doen in plaats van de bal bij anderen neer te leggen. Hij is benieuwd hoe de wethouder reflecteert op de gesneuvelde idealen van GroenLinks. Wethouder PELS antwoordt dat de plannen gebaseerd waren op de Wet collectieve warmte (Wcw) en de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) die allebei aangenomen zouden worden. Daarnaast zou een financieringstraject opgesteld worden en op basis daarvan is de warmtevisie opgesteld. Dat was ook de eis van het kabinet op dat moment. Vervolgens bleef die wetgeving uit. Ze hoopt dat het lid Van der Kamp zijn Kamerfractie zal vragen om de minister te steunen in een soepele behandeling van de Wet collectieve warmte en dat de VVD zich niet op het laatste moment weer terugtrekt en niet meer durft. Daarnaast merkt ze op dat het van een GroenLinksbestuurder mag worden verwacht dat deze onderweg durft te zeggen dat de plannen wijzigen omdat de omgeving anders is dan verwacht.

Het lid VAN DER KAMP merkt op dat de eis voor 2040 niet van het kabinet kwam maar vanuit GroenLinks in Amsterdam. Wethouder PELS antwoordt dat zij hebben aangegeven dat 2040 haalbaar is op basis van de toen voorgelegde plannen van het rijk en dat dit allemaal doorgerekend is in de warmtevisie. Het lid VAN DER KAMP wil graag weten hoe de wethouder reflecteert op de belofte van GroenLinks die nu gesneuveld is. Wethouder PELS antwoordt dat ze niet als vertegenwoordiger van GroenLinks aanwezig is. Ze zit in het college namens meerdere partijen. Het lijkt haar goed wanneer de partijen onderling het debat voeren. Haar reflectie is dat de warmtevisie haalbaar was op basis van de plannen die het rijk destijds had gepresenteerd. Ze is nu zo eerlijk om te zeggen dat het steeds moeilijker wordt en dat de plannen dus bijgesteld moeten worden. Dat is wat iedereen van een GroenLinks-bestuurder mag verwachten. Ze is niet bang om nieuwe plannen voor te stellen wanneer blijkt dat het anders niet haalbaar is. Het lid BILGIN merkt op dat dezelfde problemen zich voordoen bij bijvoorbeeld plannen voor uitstootvrije taxi's en personenauto's. Hij vraagt of het niet beter zou zijn om voortaan plannen te maken nadat wetten zijn aangenomen. Wethouder PELS antwoordt dat er behoefte is aan consistent kabinetsbeleid. Er waren al lange tijd afspraken gemaakt met de minister over uitstootvrij.

De minister wilde hier ook voor blijven staan maar de Kamer ging vervolgens zwabberen. Eén van de grootste gevaren voor ondernemers is dat het kabinet of de Kamer steeds niet durft door te pakken. Wanneer een wet wordt aangekondigd mag men ervan uitgaan dat deze behandeld zal worden, vooral wanneer de minister zelf vertrouwen uitspreekt. In dat geval moet men dit meenemen in de plannen omdat het anders onvoorzichtig en onvolledig zou zijn. Het lid VAN DER KAMP mist in het verhaal wat de wethouder zelf kan doen in Amsterdam. Ze heeft Den Haag niet nodig om meer in te zetten op isoleren of om zonnepanelen op daken te leggen.

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

Wethouder PELS antwoordt dat het opvalt dat het lid Van der Kamp blijft vasthouden aan isolatie en zonnepanelen maar het grotere gesprek over hoe de woningen verwarmd moeten worden uit de weg gaat. De VVD durft blijkbaar niet aan te geven welke techniek er gebruikt moet worden en wat er moet gebeuren in de wijken waar geen warmtenetten worden aangelegd omdat de landelijke VVD de Wet collectieve warmte (Wcw) niet durft aan te nemen. Kleine deeloplossingen zijn leuk en iedereen juicht voor isolatie, maar kom ook met de moeilijke keuzes. Het lid VAN DER KAMP antwoordt dat hij gelooft dat besparingen een belangrijke rol spelen omdat alles wat je niet hoeft te verstoken al winst is. Wat betreft all-electric twijfelt hij of dat de beste oplossing is omdat het net dat mogelijk niet aankan maar hybride warmtepompen zou hij nog wel kunnen steunen. Hij begrijpt dat dit niet het ideaalbeeld is maar het is iets waar tijd voor nodig is en de 2040-doelen zijn een probleem. Er is 9 miljard gestoken in de uitvoering hoewel iedereen wist dat dit geen goed idee was. Wethouder PELS antwoordt dat de tijd van laten we even kijken wat we gaan doen voorbij is. Klimaatverandering speelt nu en niet over tien of twintig jaar. De 9 miljard is niet voor de planvorming maar voor de realisatie van de plannen.

Voor de zomer zal er meer duidelijkheid zijn over de subsidies en de stappen die gezet moeten worden. Dit biedt de mogelijkheid voor verdere input over hoe participatie en verbinding met bewoners verder vormgegeven kan worden. Wat betreft het tijdspad voor het warmtebedrijf en de financiering wordt er toegewerkt naar een intentieovereenkomst waarbij de financiering afhankelijk is van de uitwerking van de samenwerking met verschillende partijen en gemeenten. Het is dus niet realistisch om dit voor volgend jaar te verwachten. De raad zal stap voor stap betrokken worden bij de afwegingen. Amsterdam trekt op met andere gemeenten in de regio die mogelijk deel kunnen nemen aan het bedrijf. Een honderd procent aandeelhouderschap van de gemeente wordt in de scenario’s meegenomen als terugvaloptie. In juni komt de wethouder terug op mogelijke terugvalopties wanneer blijkt dat die optie niet werkt. Het lid HAIJEN vraagt waarom in de brief staat dat een volledig gemeentelijk eigendom niet wenselijk en financieel niet haalbaar is. Hij zou graag de onderbouwing daarvan willen zien. Wethouder PELS antwoordt dat de verdere uitwerking richting juni kan plaatsvinden. In de brief wordt weergegeven dat het veel geld kost en een aanzienlijke druk op de begroting zou leggen. Als dit wordt uitgevoerd zouden veel andere plannen niet meer mogelijk zijn.

Het vereist ook kennis en kunde en dat kan worden verkregen door samen te werken met bedrijven die al ervaring hebben en die verstand hebben van het planmatig aanleggen van kabels en leidingen. Ze stelt voor om als terugvaloptie verschillende scenario’s uit te werken en de mogelijke nadelen van volledig gemeentelijke uitvoering in kaart te brengen. Het lid HAIJEN wijst erop dat indien de Wet collectieve warmte wordt aangenomen de leidingen in gemeentelijke handen vallen en de kennis en expertise sowieso in huis gehaald moet worden. Wethouder PELS antwoordt dat op basis van de wetgeving dat niet noodzakelijk is omdat die nog uitgaat van 51 procent aandeelhouderschap van een publieke partij en er niet wordt voorgeschreven welke publieke partij dat zou moeten zijn. Zij is het niet helemaal eens met het rapport van de Rekenkamer, omdat het niet juist is om subsidies af te pakken voordat er een alternatief is. Eerst moet de wetgeving voor warmtenetten op orde zijn, evenals de financiering, voordat het stopzetten van subsidies ter sprake kan komen. Hybride warmtepompen kunnen tijdelijk een oplossing bieden voor een periode van tien tot vijftien jaar, vooral in gebieden waar een warmtenet

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

niet realistisch is. De Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie biedt de mogelijkheid om na deze periode een wijk van het gas af te halen. Deze mogelijkheid wordt op dit moment nog niet benut, maar kan in de toekomst een optie zijn om mensen te stimuleren deel te nemen aan een warmtenet. De minister heeft ook al aangegeven dat een hybride warmtepomp tijdelijk een goede oplossing is om de CO 2-uitstoot te beperken. Er wordt overleg gevoerd met de provincie over hoe dit goed aangepakt kan worden en er is contact met Denemarken waar ze al op werkbezoek zijn geweest. De stadsdelen worden betrokken bij de uitvoering en inwoners worden uitgebreid betrokken bij het opstellen van de nieuwe warmtevisie. De participatie kan niet versneld worden omdat het een uitgebreid proces is. Het participatieplan kan schriftelijk met de raad gedeeld worden. Het lid GARMY vraagt of er nuttige dingen voortkomen uit het contact met Denemarken. Wethouder PELS antwoordt dat ze daar veel van leren, met name over participatie. Er zijn in Denemarken veel hyperlokale netwerken en bewonerscoöperaties die daarin samenwerken en dat is heel interessant om te volgen. Het lid GARMY vraagt of de doelstelling om 110.000 huishoudens over te laten stappen naar een hybride warmtepomp of all-electric niet te hoog gegrepen is en of het niet beter is om pragmatischer te zijn.

Wethouder PELS antwoordt dat die doelstelling haalbaar is. Er moet wel vol ingezet worden op communicatie om meer mensen aangehaakt te krijgen. Het lid GARMY vraagt waar de wethouder dat op baseert. In de stukken ziet hij geen onderbouwing dat het haalbaar is voor 110.000 woningen. Wethouder PELS antwoordt dat er nog veel mogelijkheden zijn om een combinatie te maken van het isolatieoffensief en communicatie door te leren van eerdere campagnes zodat mensen steeds beter bereikt worden. Er zijn ook interessante subsidies beschikbaar waardoor het haalbaar is om deze plannen nu uit te voeren. Het lid GARMY vraagt hoe de wethouder in dat verband kijkt naar het probleem met netcongestie? Daaraan wordt in de brief weinig aandacht besteed. Wethouder PELS antwoordt dat er wel degelijk aandacht aan wordt besteed en dat in de brief duidelijk staat aangegeven dat de focus ligt op de gebieden waar al afspraken met Liander zijn gemaakt en de benodigde elektriciteit is gereserveerd. Ze heeft ook persoonlijk contact gehad met Liander dat aangaf dat het enorm zou helpen als bewoners stadsbreed goed geadviseerd worden om de hybride pomp op echt koude dagen om te schakelen naar gas omdat dat bijdraagt aan het besparen van netcongestieproblemen. Er wordt dus contact onderhouden om slimme oplossingen te bedenken.

Het lid VAN DER KAMP maakt hieruit op dat all-electric een probleem is en dat gas onontbeerlijk is wanneer het echt koud is. Wethouder PELS antwoordt dat de elektriciteit voor deze 110.000 huishoudens al is gereserveerd en het daar dus geen probleem is. Het lid BILGIN vraagt of het wel de moeite waard is om goed geïsoleerde woningen met nieuwe cv-ketels van het gas af te halen en of het niet beter is om dat geld te investeren in nog te bouwen wijken. Wethouder PELS antwoordt dat in deze tijd van klimaatverandering alle mogelijkheden ingezet moeten worden.

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

Het lid BILGIN denkt dat door beperkingen op financieel vlak en ook vanwege netcongestie het niet mogelijk is. Hij vindt het verstandiger om te kijken naar nieuwbouwwijken, ook met het oog op de woningnood. Wethouder PELS antwoordt dat er vol moet worden ingezet op alle beschikbare technieken omdat klimaatverandering geen pauzeknop kent. Het is geen optie om bepaalde technieken niet te gebruiken en mensen te laten wachten. Het gaat om 110.000 huishoudens en die mensen hebben ook recht op hulp. Het lid GARMY vraagt of huishoudens met warmtepompen na afloop van hun termijn kunnen overstappen naar een warmtenet als die infrastructuur er ligt en de wetgeving er ook is. Wethouder PELS antwoordt dat dat mogelijk is. Nog voor de zomer worden meer maatregelen gepresenteerd voor de isolatieaanpak. Wat betreft de kennis en de expertise is het belangrijk om netpartijen verbonden te krijgen aan dit plan, zoals ook de minister voorschrijft. Het lid NORBRUIS vraagt hoe de kennis die al aanwezig is behouden wordt. Wethouder PELS antwoordt dat de kennis binnen Westpoort Warmte behouden blijft omdat daar al actief aan wordt bijgedragen. Uiteindelijk is een collectieve oplossing nodig en is het wenselijk om mensen die nu op verschillende warmtenetten zijn aangesloten samen te brengen omdat dat het meest effectief zou zijn.

Ze geeft aan dat het nog niet ver genoeg gevorderd is om concrete opties voor financiering te bespreken maar dat de suggesties worden meegenomen en later worden teruggekoppeld. Het is volgens haar niet verstandig om nu al gesprekken met verschillende partijen over financiering te starten omdat eerst moet worden bepaald of het plan haalbaar is. Ze benadrukt dat men nog aan het begin van het proces staat en dat er nog ruimte is om de plannen gezamenlijk verder te ontwikkelen, zonder dat er al een onomkeerbare richting wordt ingeslagen. Het is een grote onderneming dus daar zal ze de raad goed bij betrekken. Het lid NORBRUIS vraagt hoe zich dat verhoudt tot de intentie van de wethouder om een overeenkomst te tekenen. Wethouder PELS antwoordt dat de intentieverklaring het startpunt is om gezamenlijk verder uit te werken of het plan haalbaar is. Dit is nadrukkelijk nog geen go/nogo-moment, maar een stap om inzichtelijk te maken wat er organisatorisch en financieel nodig is. Er zullen nog genoeg momenten zijn waarop de raad daar ook nog op kan sturen. Het lid BAKKER vraagt waarom het nog een half jaar kost om de isolatieplannen uit te werken. Wethouder PELS antwoordt dat het haar verbaast dat de Partij voor de Dieren beweert dat er geen isolatieoffensief is terwijl recent nog naar buiten kwam dat de huidige inzet huishoudens een besparing van 107 euro per maand oplevert.

Daarnaast wijst ze op de bestaande plannen voor VvE’s en huiseigenaren zonder financiële middelen om te isoleren. De extra inzet die nog gepland staat komt hier nog bovenop en die volgende stap wordt momenteel verder uitgewerkt. Het lid BAKKER vraagt nogmaals wat is er nu moet worden uitgezocht waardoor het een half jaar duurt voordat ze de opschaling van het isolatieoffensief krijgen. Wethouder PELS antwoordt dat in de vorige commissie is besproken welke succesvolle initiatieven er zijn en dat er nu wordt gezocht naar een nieuwe aanpak omdat bijvoorbeeld minder mensen gebruikmaken van de energiebespaarservice. Daarnaast wordt er veel geleerd van de VvE-aanpak waardoor er mogelijkheden zijn om maatregelen te intensiveren. Dit proces duurt geen half jaar, juni is vier maanden weg is en in haar werk

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

betekent dit dat het binnen twee maanden op haar bureau moet liggen om het op tijd naar buiten te kunnen brengen. De huidige focus ligt op evalueren en kijken wat er extra gedaan kan worden bovenop de al stevige inzet en hierover wordt de raad binnen vier maanden geïnformeerd. Het lid BAKKER geeft aan dat het niet gaat om de energiebespaarservice maar dat al die huizen van het enkelglas af worden gehaald en dat spouwmuren, daken en vloeren geïsoleerd worden. Ze verwacht dat hiervoor bij de Voorjaarsnota een bestedingsvoorstel volgt en dat er beter samengewerkt wordt met de wooncorporaties. Als die verwachting te hoog is hoort ze dat graag zodat ze dit in de gemeenteraad kan voorleggen. Wethouder PELS antwoordt dat de VvE-aanpak juist gericht is op isolatie en het vervangen van enkelglas. Daarnaast wordt er ook ingezet op wat er mogelijk is binnen de corporaties die Nationale prestatieafspraken hebben gemaakt om uiterlijk in 2028 alle slecht geïsoleerde woningen aan te pakken. De gesprekken hierover zijn gaande en er is vanuit het rijk een substantiële financiële bijdrage nodig. Momenteel mogen corporaties in bepaalde rijksregelingen geen subsidies aanvragen, dat is uitgesloten door de rijksoverheid. In Zuidoost is het wel mogelijk is en in Nieuw-West niet. Hier liggen dus nog kansen om het proces te versnellen zodat corporaties hun doelen voor 2028 kunnen halen.

Waar mogelijk biedt de gemeente ondersteuning maar uiteindelijk zijn de corporaties als eigenaren verantwoordelijk. Het punt van de Partij van de Arbeid over het vereenvoudigen van subsidies is belangrijk en dit zal binnen het isolatieoffensief continu worden bekeken en verbeterd. Er is contact met Haarlemmermeer over geothermie en er wordt ook onderzocht of er samenwerkingsmogelijkheden zijn met de zuidelijke bron. Het lid NOORDZIJ herhaalt zijn vragen over het waarborgen van betaalbaarheid bij warmtenetten en of bewoners die nu nog aangesloten zijn bij Vattenfall kunnen overstappen naar een publiek warmtebedrijf. Wethouder PELS antwoordt dat het doel is om uiteindelijk één warmtebedrijf te hebben en dat het gesprek met Vattenfall hierover zeker gevoerd zal worden. Wat betreft betaalbaarheid benadrukt ze dat meerdere partijen hierin een rol spelen. Hoewel ze dit graag hard zou willen garanderen is dat niet mogelijk omdat de gemeente Amsterdam niet allesbepalend is in deze kwestie. Haar inzet is om bij elke stap in de ontwikkeling van warmtenetten ervoor te zorgen dat de businesscase goed is en dat betaalbaarheid op lange termijn gewaarborgd blijft. Deze businesscases worden in samenwerking met corporaties doorgerekend over een periode van tien tot vijftien jaar waarbij onder andere wordt gekeken naar vastrecht en variabele lasten.

De gemeente moet erop toezien dat er voldoende financiële buffers zijn ingebouwd om risico’s op te vangen. De strijd tegen klimaatverandering kan niet gewonnen worden door simpelweg de ene energiebron door de andere te vervangen. In plaats daarvan is een systeemverandering nodig waarbij juist mensen met de laagste inkomens het best worden geholpen. Daarom wil zij dat de businesscases voor warmtenetten kloppend zijn en dat de betaalbaarheid zo goed mogelijk wordt gewaarborgd. Het lid NOORDZIJ vraagt of er afspraken gemaakt kunnen worden over bij wie de kosten komen te liggen in het geval buffer overschreden wordt. Wethouder PELS antwoordt dat ze probeert zo ver mogelijk vooruit te kijken maar dat dit uitdagend is omdat de omstandigheden voortdurend veranderen. Desondanks neemt zij dit punt mee in de warmtevisie waarbij zal worden gekeken naar hoe de betaalbaarheid voor langere tijd voor bewoners vastgezet kan worden. Het lid GARMY vraagt hoe de wethouder kijkt naar de subsidies voor warmtepompen die tijdelijk zijn en in sommige gevallen ook niet genoeg.

23

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

Wethouder PELS antwoordt dat er vanuit het rijk verschillende financieringsinstrumenten zijn voor warmtepompen en dat dit een van de plannen is die ze nog verder willen uitwerken en voor de zomer willen presenteren. Er zal extra financiële inzet nodig zijn voor voorrangsbuurten en mensen met minder financiële middelen zodat verduurzaming voor hen haalbaarder wordt. Ze erkent dat verduurzaming lastig is als iemand het geld niet heeft. Daarom wordt onderzocht hoe mogelijke subsidieregelingen het beste gericht kunnen worden op inwoners die dit het meest nodig hebben. Het lid NORBRUIS vraagt of de isolatie die nodig is bij een warmtepomp wordt meegenomen in deze subsidies. Wethouder PELS antwoordt dat er wordt gekeken naar hoe het isolatieoffensief en de warmtepompen goed op elkaar kunnen worden afgestemd. Het is onwenselijk dat je eerst aan de deur komt met een warmtepompverhaal en dan de dag daarna met een isolatieverhaal. In plaats daarvan moet er één integraal advies komen voor de woning als geheel waarbij de gekozen warmtetechniek en de mate van isolatie op elkaar zijn afgestemd. Dit is ook de inzet voor de betrokken buurten. Het lid NORBRUIS vraagt of zowel het advies als de maatregelen om daarin te investeren worden opgenomen in het voorstel.

Wethouder PELS antwoordt dat er nog wordt gekeken naar lopende adviestrajecten voor de VvE’s en dat er nog geen concrete uitwerking is van hoe de gemeente het meest effectief kan bijdragen. Zowel financiële ondersteuning als advisering worden meegenomen in de verdere uitwerking. Het lid VAN DER KAMP wijst op het volkshuisvestingsfonds met subsidiemogelijkheden voor VvE’s, ook wanneer woningbouwcorporaties deel uit maken van de VvE. Deze middelen worden onvoldoende gebruikt omdat het maar niet lukt om dat op één lijn te krijgen. Wethouder PELS antwoordt dat deze discussie in de vorige commissievergadering ook al is gevoerd en dat er een verschil bestaat tussen wat in Zuidoost en in Nieuw-West mogelijk is op basis van rijksvoorwaarden. Als dit nog niet duidelijk genoeg is kan ze het nog een keer op papier zetten aangezien het uiteindelijk om een technische vraag gaat. Het lid HAIJEN is verheugd over de toezegging van de wethouder dat er een onderbouwing komt voor de investeringslast van een gemeentelijk warmtebedrijf. Hij ziet deze onderbouwing graag tegemoet omdat hij die nodig heeft voor het debat. Als perspectief voor het debat wijst hij erop dat het energieplafond dat enige tijd geleden is ingevoerd de samenleving ook 4,3 miljard heeft gekost.

Er zijn dus linksom of rechtsom veel kosten mee gemoeid en dan zegt de SP, pak als Amsterdam de democratische controle en zeggenschap terug. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is behandeld en gereed is voor bespreking in de raad van 2 en 3 april. Sluiting De VOORZITTER sluit de vergadering om 12:11 uur.

24