20250213 Conceptverslag commissie DC.pdf

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Raadscommissieverslag, 13-02-2025

CONCEPTVERSLAG Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie Donderdag 13 februari 2025 van 09.00 uur tot 12.30 uur in de raadszaal Donderdag 20 maart 2025 Voorzitter: Von Gerhardt Wethouder: Wethouder Pels Commissiegriffier: D. Struijk, G. van Soest Commissieondersteuner: C. Lin Tsung Verslaglegging: N. Post (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Bakker (Partij voor de Dieren), Bilgin (Forum voor Democratie), Garmy (Volt), Haijen (SP), Van der Kamp (VVD), Koppejan (CDA), Kreuger (JA21), Krom (Partij voor de Dieren), Van Munster (GroenLinks), Nadif (GroenLinks), Noordzij (Partij van de Arbeid) en Norbruis (D66) Afwezige commissieleden: Deterink (VVD), Lust (D66) en Meerburg (Partij voor de Dieren) Afwezige wethouder: Van Buren

1. ALGEMEEN DEEL a. Opening procedureel gedeelte

De VOORZITTER opent de vergadering om 09:00 uur en constateert dat er voldoende fracties aanwezig zijn. b. Mededelingen De VOORZITTER meldt dat commissiegriffier Van Soest tot de zomer de commissie DC zal bijstaan en dat er op 10 april een technische sessie over wind in de haven wordt aangeboden waarvoor commissieleden zich kunnen melden bij commissiegriffier. c. Vaststellen agenda De agenda wordt vastgesteld met inachtneming van het verzoek van het lid Bakker voor het doorschuiven naar de volgende vergadering van agendapunt 6 inzake de

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

raadsinformatiebrief over het opzeggen Bouwteamovereenkomst Tender Datawarmte Arenapoort en Amstel III. d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadscommissie DC d.d. 16 januari 2025 Het verslag wordt ongewijzigd definitief vastgesteld. e. Termijnagenda’s en bestuurlijke langetermijnagenda’s (BLTA), per portefeuille Het lid VAN MUNSTER vraagt wederom naar de stand van zaken van de beantwoording van de schriftelijke vragen over afvalverwerking als onderdeel van de horeca-exploitatievergunning. De VOORZITTER geeft aan dat de vraag aan wethouder Van Buren zal worden doorgegeven. f. TKN-lijst Er zijn geen verzoeken naar aanleiding van de TKN-lijst. De lijst wordt voor kennisgeving aangenomen. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen ingekomen stukken van stadsdeelcommissies. 2. Inhoudelijk deel a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent de het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment Publiek De VOORZITTER geeft het woord aan inspreker Hoogland. Inspreker HOOGLAND vraagt aandacht voor de hoofdingang naar de Oeverlanden die nu door het elektriciteitsstation Nieuwe Meer 2 van Liander uit het zicht verdwijnt. Ze vraagt of dit nog aangepast kan worden. De VOORZITTER geeft het woord aan inspreker Verbeek.

Inspreker VERBEEK spreekt in namens bewonersvereniging Zijkanaal H over het beroep dat het college heeft ingesteld tegen het besluit van Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland betreffende de geweigerde omgevingsvergunning voor de bouw van drie windturbines bij de Noorder IJplas. In zijn ogen voldoet het plaatsen van deze windturbines niet aan het referentiekader van het Planbureau voor procedurele rechtvaardigheid, verdelende rechtvaardigheid en erkennende rechtvaardigheid. Hij roept de commissieleden op om het bestuur kritisch te controleren en te kiezen voor windenergie in de haven. Een besluit kan misschien rechtmatig zijn maar dat betekent niet dat het ook rechtvaardig en democratisch is.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

De VOORZITTER geeft het woord aan inspreker Van Beenen. Inspreker VAN BEENEN vraagt namens bewoners de plannen voor windturbines aan de Noorder IJplas definitief los te laten en te kiezen voor het haalbare en rechtvaardige alternatief in de haven. Hij maakt bezwaar tegen het proces dat niet transparant verloopt en wijst op de spelregels die voortdurend worden aangepast, zoals de minimale afstand van 600 meter of het niet bouwen in de Hoofdgroenstructuur. Het participatietraject rond dit plan is een fiasco gebleken en de bewoners voelen zich niet erkend en niet beschermd. Voor hen wegen de risico’s op gezondheidsschade zwaar maar kritische wetenschappelijk onderzoeken over gezondheidsrisico's worden door de gemeente genegeerd. Het lid VAN DER KAMP vraagt of de insprekers met de wethouder hebben gesproken en hij wil graag weten of de insprekers zich gehoord voelen. Inspreker VAN BEENEN antwoordt dat er met de wethouder wordt gesproken maar hij voelt zich niet gehoord en geeft aan dat bezwaren van bewoners worden weggewuifd met steeds nieuwe onderzoeken en rapporten. De VOORZITTER sluit het agendapunt. c. Actualiteiten Er zijn geen actualiteiten. d. Rondvraag De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Norbruis voor een rondvraag.

Het lid NORBRUIS vraagt of in de gemeentelijke campagne over het huurrecht ook het initiatiefrecht om te verduurzamen kan worden meegenomen aangezien het vergroten van de bekendheid van dit initiatiefrecht een van de adviezen was in het uitvoeringsplan voor het isolatieoffensief. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Pels voor de beantwoording. Wethouder PELS antwoordt dat de campagne gericht is op de huurprijs. Bewoners hebben het initiatiefrecht om maatregelen voor verduurzaming te vragen. Dit is al opgenomen in de campagne maar dan moet er twee keer geklikt worden op de site van !WOON. Ze zegt toe het initiatiefrecht op verduurzaming mee te nemen in de volgende ronde. Bij de update van het isolatieoffensief kan worden aangegeven hoe er over dit recht is gecommuniceerd. Bespreekpunten Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie 3. Instemmen met het verlengen van de termijn van middelen uit het klimaatfonds ten behoeve van de subsidie Planvorming verduurzaming voor VvE’s VN2024-016413 De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Koppejan. Het lid KOPPEJAN geeft aan dat het CDA het belangrijk vindt dat woningbezitters de mogelijkheid krijgen om hun huizen te verduurzamen. Ze is blij met dit voorstel

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

aangezien de kwaliteit van de bestaande woningen in de stad te wensen overlaat. Ze vraagt de wethouder hoe zij de uitvoering van deze subsidieregeling ziet en welke stappen worden genomen om slapende VvE’s te activeren zodat ook zij gebruik kunnen maken van deze regeling. Daarnaast wil ze weten hoeveel aanvragen er tot nu toe zijn ingediend en of dit aantal in lijn is met de verwachtingen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Noordzij. Het lid NOORDZIJ vraagt hoe wordt gerealiseerd dat de subsidie voor verduurzaming van VvE’s daadwerkelijk terechtkomt in de voorrangsbuurten zoals benoemd in het isolatieoffensief. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Norbruis. Het lid NORBRUIS wil graag weten of de subsidie kan worden opgeschaald als er meer subsidieaanvragen binnenkomen dan voorzien. Daarnaast vraagt ze of de gemeente de subsidie in de prioriteitsbuurten proactief onder de aandacht zal brengen. Tot slot verzoekt ze om in de evaluatie van de haalbaarheidstrajecten op te nemen hoeveel subsidieaanvragen er zijn ingediend. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Pels voor de beantwoording. Wethouder PELS geeft aan dat de gemeente VvE’s kan adviseren en trajecten voor verduurzaming kan begeleiden.

Het blijft voorlopig een zoektocht naar welke vorm van ondersteuning het meest effectieve resultaat oplevert en zij wil graag ruimte bieden om dit in de uitvoering verder te verkennen. In de voortgangsrapportage van het isolatieoffensief in het tweede kwartaal zal zij ingaan op het aantal VvE’s dat is geholpen en op de aanpak van slapende VvE’s. Het isolatieoffensief wordt gefinancierd met coalitiemiddelen. Op dit moment is er voldoende budget voor dit jaar en volgend jaar. Vragen over mogelijke opschaling en de continuïteit vanaf 2027 worden meegenomen in de begrotingsbesprekingen. In de voorrangsbuurten worden buurtbijeenkomsten georganiseerd en wordt er ingezet op laagdrempelige communicatie om zoveel mogelijk bewoners te bereiken. Daarnaast worden brieven verstuurd naar grote VvE’s om hen op de hoogte te brengen van het gemeentelijke aanbod. De wethouder zal schriftelijk een overzicht verstrekken van alle communicatiemiddelen die worden ingezet om VvE’s te informeren. Het lid VAN DER KAMP vraagt hoe woningbouwcorporaties die mede-eigenaar zijn binnen een VvE worden meegenomen in de communicatie. Wethouder PELS antwoordt dat corporaties binnen een VvE een vliegwiel kunnen zijn om draagvlak voor verduurzaming te creëren en daarom voorrang kunnen krijgen in het hulpaanbod.

Het lid VAN DER KAMP vraagt hoe de wethouder kijkt naar woningbouwcorporaties die zich niet coöperatief opstellen bij verduurzaming. Wethouder PELS antwoordt dat corporaties een planning hebben gemaakt op basis van de Nationale prestatieafspraken die lopen tot 2028. Daarbij krijgen woningen met slechte energielabels voorrang boven VvE’s met een hoger label. Corporaties zijn bereid mee te denken maar lopen soms tegen beperkingen aan op het gebied van planning, personele capaciteit en inzet. Het lid NORBRUIS vraagt of alle prioriteitsbuurten worden meegenomen. Wethouder PELS antwoordt dat er 169 prioriteitsbuurten zijn en dat daarbinnen prioriteit gegeven wordt aan Noord, Nieuw-West en Zuidoost.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is behandeld en gereed is voor een korte bespreking in de raad. 4. Bespreken voortgang afspraken tien meest energie intensieve uitstoters, afdoening toezegging aan het lid Van Schagen (D66) om in Q1 de uitvoering van de motie 442.24 met een brief aan de raad kenbaar te maken VN2025-000681 De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Norbruis. Het lid NORBRUIS geeft aan dat de tien bedrijven te maken hebben met diverse Europese en nationale wet- en regelgeving. Daarnaast is de stad voor het verminderen van de CO₂-uitstoot afhankelijk van grootschalige landelijke infrastructurele projecten, zoals de uitbreiding van het elektriciteitsnet en het nationale CO₂-opvangproject in de Noordzee.

Ze stelt de volgende vragen: Hoe kan de wethouder actiever lobbyen om grote landelijke projecten te versnellen en te realiseren? Kan de wethouder een pilot starten waarin parallelle planningen worden opgezet op basis van eerder vastgestelde versnellingsopties om het proces voor onderstations te verkorten? Welke mogelijkheden zijn er om reststoom in te zetten voor CO₂-reductie? Op welke manier kunnen ziekenhuizen worden ondersteund bij het instellen of moderniseren van luchtverversingsinstallaties om de CO₂-uitstoot te verminderen? De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Koppejan Het lid KOPPEJAN geeft aan dat het CDA gelooft in verduurzaming maar niet in het verdwijnen van de industrie. Vijf van de tien grootste uitstoters zijn internationale bedrijven en het CDA wil voorkomen dat de Amsterdamse concurrentiepositie in gevaar komt. Het verplaatsen van vervuiling buiten Europa lost het klimaatprobleem niet op en schaadt tegelijkertijd de economie. De samenwerking tussen de landelijke overheid en het bedrijfsleven is essentieel om de industrie hier te behouden én te verduurzamen. Ze vraagt of de Amsterdamse dadendrang niet ten koste gaat van de rijksbrede afspraken die al gemaakt zijn. Daarnaast benadrukt ze dat het gebrek aan netcapaciteit momenteel de grootste belemmering is voor de verduurzaming. Deze problemen moeten met spoed worden aangepakt.

Het middenspanningsnet moet worden versterkt, de netcapaciteit uitgebreid, bedrijven moeten beter met elkaar worden verbonden en de ontwikkeling van energiehubs moet worden gefaciliteerd. Het lid NOORDZIJ meent dat de gemeente al ruimte zoekt om samen te werken en hij is het niet eens met het beeld dat bedrijven weggedreven worden. Het lid KOPPEJAN antwoordt dat de gemeente de landelijk maatwerkafspraken moet faciliteren maar geen extra maatregelen moet opleggen aan de bedrijven. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Noordzij. Het lid NOORDZIJ mist in het kader van klimaatrechtvaardigheid aandacht voor de werknemers van de bedrijven. Daarnaast ziet hij dat netcongestie nog steeds een probleem is bij de afspraken met deze tien bedrijven en denkt dat het goed zou zijn om verduurzaming op te nemen in het kader maatschappelijk prioriteren. Het lid VAN DER KAMP vraagt het lid Noordzij of Amsterdam voldoende ondersteuning biedt aan de maakindustrie. Daarnaast wil hij weten hoe belangrijk de Partij van de Arbeid de concurrentiepositie van de stad vindt.

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

Het lid NOORDZIJ antwoordt dat juist de samenwerking met bedrijven bijdraagt aan een duurzame toekomst voor deze bedrijven en zekerheid biedt aan de Amsterdammers die daar werken. Het lid VAN DER KAMP vraagt hoe de Partij van de Arbeid deze bedrijven gaat helpen zodat ze niet weggeconcurreerd worden en de banen verdwijnen. Het lid NOORDZIJ antwoordt dat het maatschappelijk prioriteren van verduurzaming daaraan zal bijdragen. Daarnaast merkt hij op dat niet alleen in Amsterdam gesprekken met bedrijven worden gevoerd maar dat ook op andere plekken voldaan moet worden aan de verduurzamingsdoelen. Het lid VAN DER KAMP proeft hieruit dat het blijkbaar niet erg is wanneer bedrijven Amsterdam verlaten omdat ze niet aan de voorwaarden voldoen. Het lid NOORDZIJ is het daar niet mee eens. Bedrijven zullen overal aan verduurzamingsdoelen moeten voldoen. Waar het om gaat is dat de lokale politiek samenwerkt met de bedrijven om ervoor te zorgen dat de juiste stappen worden gezet. Het lid BAKKER vraagt of het niet beter is om te investeren in banen in de zorg, het onderwijs en de energietransitie in plaats van bedrijven overeind te houden die de duurzaamheidsslag niet kunnen maken. Het lid NOORDZIJ antwoordt dat er verwachtingen gesteld mogen worden aan bedrijven maar dat er ook veel mensen werken. Daarom is het belangrijk om ook de vakbonden erbij te betrekken.

De VOORZITTER geeft het woord aan het lid van de Kamp. Het lid VAN DER KAMP merkt op dat de bedrijven wel willen verduurzamen maar tegen investeringen aanlopen zonder te weten of ze de kosten eruit kunnen halen en of de plannen haalbaar zijn. Deze bedrijven zijn belangrijk voor Amsterdam en hij vraagt op welke manier de wethouder samenwerkt met de bedrijven en welke resultaten dat oplevert. Daarnaast vraagt hij of de wethouder inzichtelijk kan maken wat de gemiddelde doorlooptijd is van vergunningsaanvragen van start tot eind en wat er gedaan kan worden wanneer de deadlines niet worden gehaald. Het lijkt hem goed als er één aanspreekpunt kan komen voor de bedrijven zodat ze niet geconfronteerd worden met het gedoe van meerdere loketten. Het lid VAN MUNSTER vraagt hoe het lid Van der Kamp kijkt naar bedrijven die per kwartaal tientallen miljarden winst maken en kiezen om te investeren in het oppompen van meer gas en olie in plaats van te investeren in hernieuwbare energiebronnen. Het lid VAN DER KAMP antwoordt dat deze bedrijven ook hun verantwoordelijkheid moeten nemen en mee moeten gaan in de verduurzaming maar dat hen dit ook mogelijk gemaakt moet worden door bijvoorbeeld aansluiting op het energienet.

Het lid VAN MUNSTER begrijpt niet dat de VVD niet meeneemt dat deze bedrijven zich niet voorbereiden op de toekomst van hernieuwbare energie en in plaats daarvan gewoon doorgaan met het verdienen van kapitalen door het in stand houden van oude economische modellen waarbij mensenrechten worden geschonden. Het lid VAN DER KAMP vraagt of GroenLinks het acceptabel zou vinden wanneer deze bedrijven Amsterdam verlaten. Het lid VAN MUNSTER antwoordt dat er keuzes gemaakt moeten worden. Het kan gebeuren dat bepaalde bedrijven verdwijnen maar er zullen nieuwe bedrijven voor terug komen die wel bereid zijn om mee te gaan in de nieuwe economie.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bakker. Het lid BAKKER geeft aan dat de Partij voor de Dieren geen voorstander is van gemeentelijke financiële steun aan deze bedrijven. De Amsterdammers moeten niet opdraaien voor de transitie van hun businessmodel. Ze ziet meer heil in duurzame regels en overeenkomsten via vergunningen, contracten en het deelnemingenbeleid. Nu de verkoop van het Afval Energie Bedrijf (AEB) niet doorgaat moet Amsterdam als aandeelhouder goed sturen met een transformatiestrategie die gericht is op een duurzaam grondstoffenbedrijf. Het verbranden van afval blijft namelijk vervuilend. De afvang en opslag van CO₂ is geen stimulans voor uitstootreductie, de focus moet liggen op het daadwerkelijk reduceren van uitstoot. Dit begint met investeringen in goede nascheiding. Ze vraagt of het college bereid is om CO₂-opslag (CSS) niet mee te laten tellen als uitstootreductie zodat het AEB de nodige maatregelen zal moeten nemen. Het lid NORBRUIS vraagt welke oplossing de Partij voor de Dieren ziet voor de bedrijven die niet aangesloten kunnen worden op het net. Het lid BAKKER antwoordt dat het AEB een transitieplan kan opstellen, de verschillende afvallijnen kan sluiten en kan investeren in transitieprojecten. Ten aanzien van netcongestie merkt ze op dat haar oplossing, het voorstel om datacentercapaciteit uit te kopen, keer op keer wordt weggestemd.

De toekomst van het voedselsysteem is plantaardig en Amsterdam zou steviger moeten sturen op de transformatie van bedrijven als Bunge die met de handel in veevoer bijdragen aan dierenuitbuiting, klimaatvernietiging, biodiversiteitsbedreigingen door stikstof en het innemen van leefgebieden van dieren. Zo'n industrie zou tot het verleden moeten behoren. De toekomst is niet alleen fossielvrij maar ook vleesvrij. Ze vraagt of de wethouder mogelijkheden ziet om via het erfpachtcontract afspraken die bijdragen aan het beëindigen van veevoer. De VOORZITTER schorst de vergadering voor vijf minuten. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Pels. . Wethouder PELS geeft aan dat de gemeente actief lobbyt via verschillende gremia en media om netcongestie op de agenda te houden. Ze benadrukt dat het een grote prioriteit heeft en dat er brieven aan Kamerleden worden gestuurd. Daarnaast stelt ze dat netcongestie deels een papieren werkelijkheid is omdat bedrijven ongebruikte elektriciteitsruimte vasthouden. Ze pleit ervoor dat de overheid deze capaciteit na verloop van tijd kan herverdelen en hoopt op meer daadkracht van het kabinet. Het lid BILGIN vraagt of er wel sprake is van een papieren congestie omdat hij tijdens de technische sessie heeft gehoord dat bij bedrijven elders meer gebruik wordt toegestaan op basis van metingen.

Wethouder PELS antwoordt dat het geen oplossing is voor de problemen maar het is wel een punt wat zou kunnen helpen in het verdelen van de schaarste. Het lid VAN DER KAMP vraagt welke concrete acties de wethouder zelf kan ondernemen om ervoor te zorgen dat het beter gaat. Wethouder PELS antwoordt dat de gemeente intensief overlegt binnen de taskforce netcongestie samen met netbeheerders en de ACM. De gemeente speelt een rol in de vergunningsprocedure en onderzoekt hoe deze versneld kan worden. Tegelijkertijd benadrukt ze dat zorgvuldigheid geboden is omdat grote projecten een aanzienlijke ruimtelijke impact hebben. Daarom wordt gezocht naar locaties die zowel geschikt zijn voor netcongestie als minimale gevolgen hebben voor het groen. Ze ziet mogelijkheden om te versnellen maar onderstreept het belang van een zorgvuldige ruimtelijke procedure.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

Het lid NORBRUIS vraagt of het mogelijk is om te starten met een pilot parallel plannen bij de procedure van onderstations omdat daar al concrete verkortingen geïdentificeerd zijn. Wethouder PELS antwoordt dat ze na de zomer een update heeft over het gehele plan rondom netcongestie en daarin kan ze de stand van zaken over hoe dat is toegepast meenemen. Er liggen veel kansen om de verduurzaming met stoom te versnellen. Er worden al langere tijd gesprekken gevoerd tussen AEB en Argent Energy om een plan verder te ontwikkelen waarbij ook de haven nauw betrokken is. De haven heeft recent een subsidie aangevraagd waarvoor de gemeente een letter of support heeft getekend. Dit is een concreet resultaat van de gesprekken. Deze gesprekken helpen ook bij het inventariseren van de behoeften van bedrijven en de wijze waarop de gemeente kan faciliteren. Met de ziekenhuizen wordt gekeken hoe de gemeente hen kan ondersteunen bij verduurzaming. Er is al een expertisecentrum voor verduurzaming in de zorg waar ziekenhuizen terechtkunnen maar de gemeente wil verder inventariseren welke aanvullende ondersteuning mogelijk is. De gemeente zet zich in voor omscholing en opleidingstrajecten in duurzaamheid en techniek zodat werknemers voorbereid zijn op een duurzame toekomst.

Het is lastig is om verduurzaming mee te nemen in de maatschappelijke prioritering binnen het ACM-kader maar de gemeente blijft dit punt agenderen. Het is technisch wel ingewikkeld om te benoemen wat verduurzaming is en wat niet. De bedrijven in de haven zijn gemotiveerd om te verduurzamen omdat innovatie nodig is om hun lokale en internationale positie te behouden. Daarom acht de wethouder het van groot belang dat er een duidelijk toekomstbeeld wordt geschetst waarbij duurzaamheid centraal staat. Dit zal bedrijven stimuleren hun verantwoordelijkheid te nemen en te investeren in CO₂-reductie. De vergunningsaanvragen in de haven zijn zeer divers waardoor het lastig is om een standaard doorlooptijd te geven. Indien gewenst kan dit verder technisch worden uitgezocht. De Omgevingsdienst is het aanspreekpunt voor bedrijven die verduurzaming of aanpassingen in hun bedrijfsprocessen willen doorvoeren. Er wordt gekeken hoe deze dienst bedrijven beter kan adviseren in plaats van enkel vergunningen te verlenen. Ze begrijpt dat financiële steun vanuit de gemeente niet als prioriteit wordt gezien. Bedrijven beschikken vaak zelf over de middelen om hun verduurzaming te financieren. De gemeente zou eventueel kunnen bijdragen aan bedrijfsoverstijgende projecten als dat bijdraagt aan een duurzame haven mits daar de middelen voor zijn. CSS ziet ze als een tijdelijke oplossing.

Vanwege de snelheid van klimaatverandering zijn er ook minder mooie oplossingen nodig om zo snel mogelijk CO2 uit de lucht te krijgen. Tegelijkertijd mag CSS geen excuus zijn om structurele verduurzaming uit te stellen of de ontwikkeling van een circulaire economie te belemmeren. Het lid BAKKER vraagt of de wethouder kan uitsluiten dat CSS als excuus wordt gebruikt om de afbouw van verbranding uit te stellen. Wethouder PELS antwoordt dat zij geen garanties kan geven voor de toekomst maar ze zal wel sturen op het voorkomen van ongewenste ontwikkelingen. Als het AEB een grotere rol krijgt in de verbranding van huishoudelijk afval en andere afvalcentrales in Nederland daardoor sluiten, dan zal CSS mogelijk langer gebruikt wordt maar wel met een positief doel. Ze kan geen eenzijdige beloftes doen maar verzekert dat haar inzet erop gericht is de circulaire economie niet te belemmeren. Het lid BAKKER merkt op dat CSS een tijdelijke oplossing is en benadrukt dat er ondanks de urgentie kritisch naar gekeken moet worden. Ze stelt dat de miljarden die hierin worden geïnvesteerd niet beschikbaar zijn voor de ontwikkeling van duurzame

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

technologieën en dat het dus de vooruitgang belemmert. Ze hoopt dat het college dit voor de toekomst wil meenemen. Wethouder PELS antwoordt dat de huidige situatie complex is omdat er nog afhankelijkheid bestaat van tijdelijke technieken. Zonder oplossing voor CO2-afvang en met minder verbranding is storting op dit moment het enige alternatief in Nederland, wat leidt tot nog meer CO2-uitstoot. Daarom moet er gewerkt worden met de beschikbare middelen. Ze ziet CSS niet als een excuus maar als een tijdelijke oplossing en ze stelt dat de gemeente actief zoekt naar structurele oplossingen en dat er met het AEB al hard aan oplossingen wordt gewerkt. Het lid BAKKER antwoordt dat het te simplistisch is om te stellen dat storting het enige alternatief is. Ze wijst erop dat het AEB jarenlang heeft gefaald in het op gang brengen van de transitie. De situatie had anders kunnen zijn als de miljardeninvesteringen waren gebruikt voor hoogwaardige nascheidingsinstallaties en trajecten om grondstoffen terug te winnen. Ze benadrukt dat deze aanpak nog steeds mogelijk is en pleit ervoor om de regie te nemen en grondstoffen te herwinnen. Wethouder PELS herhaalt dat CSS nu als tijdelijke oplossing ingezet moet worden omdat zonder deze maatregel storting de enige oplossing zou zijn.

Als de landelijke overheid twintig jaar geleden was begonnen dan hadden we er een heel stuk beter voor gestaan en dat is de frustratie waarmee we dagelijks moeten leven. Het lid KREUGER vraagt of de wethouder het wenselijk vindt dat de Partij voor de Dieren zich bemoeit met de bedrijfsvoering van een deelneming. Wethouder PELS antwoordt dat het college helder is geweest in de communicatie over het AEB. Ze kunnen niet allerlei extra projecten van het AEB vragen maar CSS zit wel in de huidige plannen van het AEB. Het lid KREUGER vraagt nogmaals of de wethouder het wenselijk vindt dat de raad zich bemoeit met deelnemingen. Wethouder PELS antwoordt dat zij dat wenselijk vindt voor zover het de raad aangaat en ze daar zeggenschap over heeft. Het lid KREUGER vindt het verwarrend dat wethouder Van Dantzig schrijft dat de raad zich er niet mee moet bemoeien en wethouder Pels zegt dat de raad zich er wel mee kan bemoeien. Wethouder PELS merkt op dat ze al heeft aangegeven dat het college niet steeds projecten bij het AEB kan bijplussen. Op de technische vraag of de raad zich ertegenaan kan bemoeien was haar antwoord dat het mogelijk is voor zover de raad daar zeggenschap over heeft. Het lid KREUGER merkt op dat hij niet gevraagd heeft of het kan. Zijn vraag was of de wethouder het wenselijk vindt.

Wethouder PELS antwoordt dat het wenselijk is zoals ze dat heeft omschreven, namelijk dat er de komende jaren geen extra taken van het AEB gevraagd kunnen worden. Het college is daar helder over geweest bij het nieuws over het behoud van het AEB en dat is waar het college staat. Tegelijkertijd heeft de raad een functie die ze kan uitoefenen. Het lid BAKKER merkt op dat wethouder Van Dantzig bij AT5 heeft gezegd dat de raad zich niet moet bemoeien met de kleur van het behang van een bedrijf. Volgens haar gaat het dan over kleine onderdelen van de bedrijfsvoering en dat de raad niet op de stoel van de directie moet gaan zitten Ze vraagt of wethouder Pels dit ook zo heeft begrepen en dat het betekent dat de raad zich dus wel kan bemoeien met de strategie van het AEB.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

Wethouder PELS antwoordt dat er niet steeds nieuwe grote de projecten van het AEB gevraagd kunnen worden. Ze raadt de commissieleden aan hierover in debat te gaan met wethouder Van Dantzig. Het erfpachtcontract van Bunge loopt tot 2040. Er vinden gesprekken plaats met Bunge over Havenstad maar op dit moment is het niet mogelijk om het huidige erfpachtcontract te wijzigen. Het is wel belangrijk om na te denken over de toekomst van het havengebied met het oog op duurzame ontwikkeling en een groene industrieagenda. Deze afspraken kunnen een onderdeel zijn van de lange termijnagenda voor de haven. Het lid BAKKER wijst op haar vraag over de vleesvrije toekomst. Wethouder PELS herhaalt dat het erfpachtcontract van Bunge loopt tot 2040 waardoor er op dit moment niets aan veranderd kan worden. Tegelijkertijd is er een gesprek gaande met het bedrijf over Havenstad. Ze wil toewerken naar een groene industrieagenda omdat er richting gegeven moet worden aan de toekomst van de haven gebaseerd op de strategie van het bedrijf en de visie van de gemeente. Deze afspraken kunnen een blijvend onderdeel worden van deze agenda zodat het gesprek wordt voortgezet. Het lid BAKKER vraagt of het dan de vorm krijgt van een position paper. Wethouder PELS antwoordt dat er gewerkt moet worden aan een agenda.

Er zijn al concrete afspraken en het zou mooi zijn om die samen te voegen met de visie en een concrete richting. Ze wil nadenken over de exacte vorm en zal daar later op terug komen zodat het op de termijnagenda kan worden gezet. Het lid KOPPEJAN herhaalt de vraag over hoe deze maatwerkafspraken zich verhouden tot de maatwerkafspraken die op rijksniveau worden gemaakt. Wethouder PELS antwoordt dat er contact is met het ministerie om ervoor te zorgen dat de afspraken goed op elkaar worden afgestemd. De afspraken richten zich op de tien grootste uitstoters op landelijk niveau en dat zijn niet per se de uitstoters van de gemeente. Er wordt goed contact onderhouden omdat van de interactie tussen de twee programma's veel geleerd kan worden over welke regelgeving nodig is om bedrijven te ondersteunen. Ondernemers geven vaak aan dat ze niet weten waar ze aan toe zijn en dat duidelijke regelgeving en planning noodzakelijk zijn om voorspelbaarheid te bieden. Dit punt wordt continu geagendeerd bij het ministerie. Het lid NORBRUIS wijst op de uitspraak van wethouder Pels dat snelle acties noodzakelijk zijn vanwege de klimaatverandering. Ze vraagt om niet zes maanden te wachten met het verkorten van de procedures bij netcongestie. Wethouder PELS antwoordt dat in de huidige situatie al dingen gedaan kunnen worden zonder dat hierover gerapporteerd hoeft te worden.

Ze geeft aan dat ze wil wachten tot na de zomer omdat anders ambtenaren nu een deelgebied zouden moeten evalueren en er later opnieuw een evaluatie moeten plaatsvinden waar dit dan ook weer een onderdeel van is. Ze stelt voor om met de commissie af te spreken dat tussentijdse updates via de mededelingen gedaan worden zodat er geen twee evaluaties nodig zijn en ambtelijke capaciteit bespaard wordt. Het lid NORBRUIS antwoordt dat ze niet op zoek was naar een evaluatie maar dat ze aan de slag wil met een pilot voor het verkorten van de procedures. Ze geeft aan dat ze tevreden is als de wethouder bevestigt dat ze hiermee aan de slag gaat en er na de zomer een terugkoppeling komt over wat er is gedaan. Wethouder PELS antwoordt dat ze elkaar goed hebben verstaan.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

De VOORZITTER concludeert dat het punt voldoende is besproken. 5. Bespreken van de raadsinformatiebrief Nieuwe koers warmtetransitie en afhandeling moties 134.24, 137.24, 138.24 en 139.24 VN2025-001330 De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van der Kamp. Het lid VAN DER KAMP complimenteert wethouder Pels die eindelijk inziet dat een aardgasvrij 2040 niet haalbaar is. De VVD pleit voor haalbare, betaalbare en realistische oplossingen met keuzevrijheid voor de Amsterdammer. Het huidige beleid heeft 9 miljard extra heeft gekost, geld dat beter besteed had kunnen worden aan bijvoorbeeld isolatie en zonnepanelen. Hij vraagt welke maatregelen de wethouder nu neemt die direct impact hebben op de doelstellingen in plaats van de onrealistische plannen zoals het Amsterdamse warmtenet. Ook vraagt hij hoe de wethouder denkt het warmtenet succesvol te kunnen realiseren gezien de eerdere problemen met Vattenfall en de onhaalbare businesscase. Tot slot wil hij graag weten welke kennis en kunde de gemeente heeft om zo’n project succesvol te exploiteren. Het lid HAIJEN vraagt of de VVD ook kan reflecteren op de rol van Vattenfall aangezien het winstbejag van Vattenfall heeft bijgedragen aan het falen van de energietransitie en de warmtenetten in Amsterdam. Het lid VAN DER KAMP antwoordt dat een sluitende businesscase mogelijk zou moeten zijn.

Er zijn ook wel voorbeelden in andere steden waar Vattenfall wel iets met warmtenetten kan. Het lid HAIJEN vraagt of het lid Van der Kamp niet heeft gezien dat Vattenfall de hakken in het zand zet zodra warmtenetten in publieke handen komen. Het lid VAN DER KAMP heeft meegekregen dat dat Vattenfall zoekt naar een sluitende businesscase en dat lijkt hem niet onrealistisch. Die partijen haken af als er onrealistische eisen komen vanuit Amsterdam. Vattenfall heeft de stekker eruit getrokken omdat ze het niet rond kunnen rekenen. Hij vraagt hoe de gemeente Amsterdam dit beter zou kunnen doen. Hij verwacht niet dat de gemeente in staat is om zelfs maar quitte te spelen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kreuger. Het lid KREUGER wijst op een artikel waarin wethouder Pels plannen lanceert tegen klimaatverandering. Daarbij wordt aangegeven dat er steeds werd gezegd dat de tijd van plannen maken voorbij is en dat het nu gaat om uitvoeren. Dit uitvoeren heeft onder andere geleid tot de situatie in de Van der Pekbuurt, waar de energierekening is gestegen. Het ergste is dat de ambitieuze plannen van het college en de gemeenteraad ten koste gaan van de meest kwetsbare mensen in de stad. Volgens hem levert de GroenLinkswethouder de armste mensen uit aan Vattenfall en dat is voor JA21 onacceptabel. Het lid VAN MUNSTER deelt de mening dat bewoners zijn uitgeleverd aan Vattenfall.

Hij vraagt hoe het lid Kreuger kijk naar het feit dat het college haar verantwoordelijkheid wel heeft genomen en in tegenstelling tot anderen de extra kosten voor haar rekening heeft genomen. Het lid KREUGER antwoordt dat JA21 dat voorstel heeft gedaan twee maanden voordat het college over de brug kwam met extra geld. Dat hij als conservatieve liberaal van JA21 aan de GroenLinks-wethouder moet uitleggen dat je niet zo met de kwetsbaarste mensen moet omgaan zegt veel over de staat van dit college, deze gemeenteraad en over de staat van de hele stad.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

Het lid HAIJEN vraagt of JA21 voorstander is van een publiek warmtebedrijf zodat mensen niet meer worden uitgeleverd aan Vattenfall. Het lid KREUGER zal die vraag meenemen wanneer hij met de wethouder doorneemt wat er goed en fout is aan de brief. Het lid HAIJEN constateert dat het lid Kreuger niet thuis geeft wanneer er een mogelijkheid is om te voorkomen dat bewoners worden uitgeleverd aan Vattenfall. Het lid KREUGER antwoordt dat JA21 überhaupt geen voorstander is van een warmtenet en de interruptie van de SP daarom misplaatst is. Het lid VAN MUNSTER vraagt of het lid Kreuger de noodzaak van de energietransitie onderschrijft en hoe hij de transitie wil voltooien. Het lid KREUGER antwoordt dat hij hier later op terugkomt. Hij vraagt zich af of wethouder Pels in staat is om fouten toe te geven in plaats van de schuld te leggen bij het rijk of wetgeving die niet op orde is terwijl Amsterdam op eigen initiatief heeft besloten om in 2040 aardgasvrij te zijn. Het valt hem op dat de brief langzaam verschuift naar voorstellen die JA21 al zeven jaar lang heeft gedaan met de focus op isolatie voor CO2besparing op korte termijn. Hij begrijpt niet waarom het besef nu pas is gekomen. Hij is geen voorstander van een publiek warmtebedrijf vanwege de hoge kosten waaronder hogere vastrechten door noodzakelijke verbouwingen.

Hij stelt voor om het klimaatpotje, bedoeld voor subsidies voor isolatie, te mengen met armoedegelden zodat mensen structureel maandelijks geld besparen door eenvoudige isolatie zoals dubbelglas, spouwmuurisolatie, dak- en vloerisolatie. JA21 zal hiervoor voorstellen indienen tijdens de gemeenteraad. Het lid NORBRUIS vindt het niet correct dat het lid Kreuger suggereert dat dat de gemeente niets doet op het gebied van isolatie. Het lid KREUGER antwoordt dat het veel te langzaam gaat. Er zijn meer dan 10.000 woningen in de stad met enkelglas en hij begrijpt niet wat mensen tegenhoudt om simpelweg contact op te nemen met de glaszetter om dit te vervangen. Een normaal bedrijf zou dit binnen een half jaar kunnen realiseren. Eerdere acties van de gemeenteraad of het college zoals tochtstrips zijn geen isolatie. Het gaat om structurele maatregelen zoals dubbelglas, spouwmuurisolatie en vloer- en dakisolatie. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Koppejan. Het lid KOPPEJAN vindt dat de moralistische houding van het college met het plan aardgasvrij 2040 heeft geleid tot polarisatie en tot morele verwijdering in de stad. Het CDA was vanaf het begin tegen dit plan en voorzag dat de kosten niet op zouden wegen tegen de opbrengsten. Het plan is niet voldoende opgesteld in samenspraak met bewoners van onder andere Amsterdam Noord, de Gentiaanbuurt, de Van der Pekbuurt en de Molenwijk.

Zij vraagt zich af hoe bewoners zeker kunnen zijn dat ze geen extra kosten hoeven te betalen en hoe ze erop kunnen vertrouwen dat ze dit keer geen onderdeel worden van een mislukt experiment. Ze vraagt de wethouder hoe ze het vertrouwen van de Amsterdammers weer wil terugwinnen en hoe ze verbinding wil herstellen. De focus verschuift nu naar warmtepompen en isolatie waar veel winst behaald kan worden aangezien ruim honderdduizend woningen in Amsterdam enkelglas hebben. Het CDA stelt voor dat de gemeente meer moet investeren en 25.000 woningen per jaar van dubbelglas moet voorzien. Ze vraagt hoe de wethouder kijkt naar dit voorstel en hoe ze van plan is om bewoners in de toekomst te betrekken bij beslissingen over nieuwe energiebronnen. Verder wil zij weten hoe ze mensen kunnen stimuleren om warmtepompen aan te schaffen en wanneer er meer duidelijkheid komt over de financiering van het publieke warmtenet en het bijbehorende tijdspad.

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Haijen. Het lid HAIJEN vindt het onacceptabel dat private partijen zoals Vattenfall hoge winsten nastreven via vastrecht terwijl de gemeente gemeenschapsgeld moet inzetten om huurders te compenseren. Dit laat zien dat private bedrijven de Amsterdammer in de steek laten en de overgang naar een fossielvrije toekomst blokkeren. Daarom pleit de SP ervoor om basisvoorzieningen te privatiseren en het volledige energielandschap van opwekking tot levering weer in publieke handen te brengen. Hij ziet de plannen voor een publiek warmtebedrijf als een kans om de verkoop van Nuon in 2009 recht te zetten en benadrukt dat de SP deze plannen altijd heeft gesteund. De huidige notitie steunt hem niet omdat het college een volledig gemeentelijk warmtebedrijf te snel als onhaalbaar afdoet vanwege de hoge investeringskosten. Hij vindt dit een gemiste kans en vraagt zich af waarom gemeenten wel diensten mogen verkopen maar het terugnemen ervan altijd als onwenselijk wordt gezien. Hij verwijst naar het Afval Energie Bedrijf dat de gemeente uiteindelijk toch in publieke handen houdt en stelt dat als dit financieel haalbaar is hetzelfde voor een warmtebedrijf zou kunnen gelden.

De kosten voor een gemeentelijk warmtebedrijf zijn hoog zijn maar dan krijg je wel volledige zeggenschap en sturing en dan zijn er ook geen constructies meer waarbij je afhankelijk bent van derden zoals nu bijvoorbeeld het geval is met Westpoort Warmte. Daarom verzoekt hij de wethouder om de onderbouwing met de raad te delen waarom een volledig gemeentelijk warmtebedrijf niet wenselijk of haalbaar zou zijn. De SP staat open voor samenwerking met andere publieke partijen zoals een staatsdeelneming of de provincie maar hij begrijpt niet waarom Amsterdam in de scenario’s slechts een minderheidsbelang zou nemen. Hij vraagt of hierover al contact is met de provincie en of er ook een scenario uitgewerkt kan worden waarin de gemeente juist een meerderheidsbelang behoudt zodat Amsterdam echt invloed en zeggenschap kan uitoefenen. Het lid BILGIN vraagt hoe de SP de 7,6 miljard investering voor een gemeentelijk warmtebedrijf wil betalen en of het niet onontkoombaar is dat de gemeente een aandeel neemt in een breder bedrijf. Het lid HAIJEN antwoordt dat hij nog geen onderbouwing van die miljarden heeft gezien. Daarnaast wijst hij op de miljarden die zijn besteed aan energietoeslagen. De overheid betaalt uiteindelijk de rekening maar met een gemeentelijk warmtebedrijf kan ze daarbij ook de zeggenschap en democratische controle terugpakken.

Het lid BILGIN wijst op warmtebronnen buiten de Amsterdam en vraagt of dat aanleiding zou kunnen zijn om een samenwerking aan te gaan met andere gemeenten en om een bedrijf op te richten met meerdere aandeelhouders. Het lid HAIJEN staat niet onwelwillend tegenover samenwerking met andere gemeenten maar er wordt nu een notitie naar de raad gestuurd waarin met één zin wordt gezegd niet haalbaar en niet wenselijk. Dat is een te magere onderbouwing en daarom vraagt hij de wethouder om een onderbouwing. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Garmy. Het lid GARMY benadrukt dat er sprake is van complexe dilemma’s tussen snelheid, CO₂-reductie, duurzame langetermijnoplossingen en een eerlijke, betaalbare warmtetransitie. De inzet op het een kan ten koste gaan van het ander en de kernvraag is hoe huidige keuzes toekomstige oplossingen niet in de weg staan. Hij ziet risico’s in de koers die het college voorstelt, met name de sterke inzet op warmtepompen. Hij wijst op de waarschuwing van de Algemene Rekenkamer dat het subsidiëren van warmtepompen in stedelijk gebied warmtenetten financieel minder aantrekkelijk maakt terwijl warmtenetten op de lange termijn juist veel voordelen bieden. Hij vraagt hoe het college dit risico weegt.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

Daarnaast maakt hij zich zorgen over het elektriciteitsnet dat nu al kampt met congestie. Hij vraagt zich af of het net een massale overstap naar warmtepompen aankan aangezien concrete plannen hierover ontbreken in de brief. Hij wijst op een voorbeeld uit Apeldoorn waar 124 warmtepompen niet konden worden aangesloten door netcongestie. Ook benoemt hij de financiële ongelijkheid in de transitie. Huishoudens met meer geld kunnen makkelijker overstappen terwijl de kosten voor netverzwaring door alle inwoners worden gedragen. Hij vraagt hoe het college wil voorkomen dat lagere inkomens op lange termijn onevenredig bijdragen aan deze extra kosten. Verder wijst hij op de lage slaagkans van de gemeentelijke inkoopactie in 2023. In buurten waar warmtepompen het meest logisch waren had slechts zeven procent van de 4.100 huishoudens interesse en bleek een groot deel van de woningen technisch ongeschikt of het was te duur. Hij vraagt zich af hoe dit plan dan wel voor de hele stad zou kunnen slagen. Voor Volt staat de lange termijn centraal. Hij mist in de brief een inschatting van hoe realistisch warmtenetten nog zijn en pleit voor een bredere blik naar internationale voorbeelden zoals in Denemarken waar warmtenetten succesvol zijn. Hij vraagt of Amsterdam samenwerkt met Deense experts zoals sommige andere Nederlandse gemeenten dat doen.

Tot slot benadrukt hij het belang van breed draagvlak en de rol van stadsdeelcommissies en inwoners die hun buurten het beste kennen. Hij vraagt welke rol de wethouder voor hen ziet in de verdere besluitvorming en communicatie. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Munster. Het lid VAN MUNSTER is van mening dat Amsterdam als hoofdstad van een welvarend land een verantwoordelijkheid heeft in de energietransitie. Hij benadrukt dat deze transitie niet lineair verloopt en dat er over tien jaar mogelijk nieuwe technieken zijn of keuzes worden heroverwogen. Volgens hem is het een complex proces waarin men kan afwachten of actief richting kan geven. Hij bekritiseert de houding van de landelijke politiek die volgens hem eerst de verantwoordelijkheid afschoof en nu geen actie onderneemt. Toen een brief naar Den Haag ging dat het Luchthavenindelingbesluit moet worden aangepast om windmolens in de haven mogelijk te maken tekende de VVD schoorvoetend met heel veel pijn en moeite mee. Dat is wat heel veel partijen doen en dat zijn de partijen die het college nu de maat nemen. Hij prijst het college en de wethouder voor hun bereidheid om de koers aan te passen en benadrukt dat de stad niet stopt met warmtenetten maar inzet op een combinatie van maatregelen zoals isolatie, warmtenetten, warmtepompen, zonnepanelen en windmolens.

Hij hoopt dat de wethouder deze flexibele koers vasthoudt. Het lid VAN DER KAMP vraagt hoe GroenLinks dit gaat betalen. Daarnaast denkt hij dat het niet gaat lukken omdat de gemeente onvoldoende expertise heeft. Het lid VAN MUNSTER zou willen dat de VVD landelijk meer verantwoordelijkheid neemt in de energietransitie. Terwijl minister Hermans aangeeft dat energieregio’s nodig zijn om vooruitgang te boeken pleit de VVD er juist voor om deze af te schaffen. Hij benadrukt dat de kosten van klimaatverandering veel groter zijn dan de investeringen die nu nodig zijn en dat niet alleen de gemeente maar ook de landelijke overheid en Europa hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Hij hekelt de houding van grote bedrijven zoals Shell en ExxonMobil die enorme winsten maken maar zich verzetten tegen belastingen die bedoeld zijn om gestegen energiekosten voor huishoudens te compenseren. Volgens hem is dit een aspect dat de VVD bewust negeert in het debat. Het lid VAN DER KAMP meent dat de burgers in Amsterdam alleen maar meer gaan betalen en vraagt nogmaals hoe GroenLinks dat probleem gaat oplossen. Het lid VAN MUNSTER antwoordt dat de Wet collectieve warmte een oplossing biedt. Deze wet ligt al vijf jaar bij de Tweede Kamer maar dat is wel het middel om warmtetarieven te reguleren en investeringen te stimuleren. De vraag over hoe de transitie

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

betaald moet worden is achterhaald omdat de kosten linksom of rechtsom betaald zullen moeten worden. Het lid VAN DER KAMP constateert dat GroenLinks het niet gaat betalen en het niet gaat oplossen. Het lid VAN MUNSTER beaamt dat Amsterdam het nooit zal kunnen betalen, daar hebben ze het rijk bij nodig en de VVD zou haar fractie in de Tweede Kamer moeten oproepen er bij het rijk op aan te dringen dat ze een keer over de brug komt. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Norbruis. Het lid NORBRUIS is van mening dat er veel verstandige punten in de brief staan. Namens D66 benadrukt ze dat de partij meerdere keren heeft gepleit voor concreet klimaatresultaat en dat ze zorgen heeft geuit over de onderbestedingen van het klimaatfonds. Ze is voorstander van een pragmatische aanpak met een duidelijke klimaatneutrale ambitie voor de toekomst. Er moet nu actie worden ondernomen om daadwerkelijk resultaat te boeken waar mensen wat van merken in plaats van enkel te praten. Ze is benieuwd naar de verdere uitwerking van de plannen en hoe deze gefinancierd zullen worden vanuit het klimaatfonds. Daarnaast onderstreept ze het belang van isolatie aangezien energie die niet wordt verbruikt niet hoeft te worden opgewekt of betaald. Ze verwacht dat isolatie op korte termijn grote impact zal hebben en wijst erop dat dit vaak de eerste stap is in de verduurzaming van woningen.

Het lid VAN DER KAMP vraagt of D66 tevreden is met de voortgang van het isoleren aangezien hij er toch maar vrij weinig van ziet. Het lid NORBRUIS antwoordt dat er al stappen worden gezet maar haar vraag aan de wethouder is of de maatregelen die bijdragen aan verdere isolatie ook in de uitwerking van de plannen zullen worden meegenomen. Zij wijst erop dat het voor huiseigenaren belangrijk is om te weten op welke toekomstige energiebron ze hun woning gaan aansluiten, aangezien een warmtepomp een ander type isolatie vereist. Ze vraagt of het mogelijk is om het warmteprogramma gelijktijdig met de verdere uitwerking van de koerswijziging te delen zodat er betere keuzes gemaakt kunnen worden over de inzet van middelen en ambities. Het tempo bij het inzetten op warmtepompen is weliswaar belangrijk maar dit biedt slechts voor een beperkt aantal woningen en buurten een oplossing. Warmtepompen vereisen veel ruimte en een forse investering. Ze is benieuwd naar het concrete plan van de wethouder om dit te realiseren en vraagt hoe het geld wordt uitgegeven en hoe ervoor gezorgd wordt dat de warmtepompen daadwerkelijk geplaatst worden. De verschuiving naar meer publiek lijkt een logische stap om vertrouwen terug te winnen en meer regie te hebben.

Ze wijst op het belang van kennis en expertise voor de aanleg van warmtenetten en vraagt hoe de wethouder de mensen met ervaring hierin zal behouden. Daarnaast vraagt zij of er naast de samenwerking met EBN en Liander ook gesprekken met andere partijen gevoerd worden en of er gesprekken plaatsvinden over samenwerkingen met private partijen zoals pensioenfondsen. Ze pleit ervoor om in deze fase open te blijven voor meerdere opties vanwege de onzekerheden rondom besluitvorming in Den Haag. Ze hecht waarde aan een zorgvuldig proces en vraagt of de wethouder die route kan schetsen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Noordzij. Het lid NOORDZIJ benadrukt dat het voor de Partij van de Arbeid belangrijk is dat iedereen mee kan doen met de warmtetransitie en het voor de Amsterdammer betaalbaar en betrouwbaar is met zorg voor de toekomst. Hij waardeert de uitwerking van de moties en de brief maar heeft nog zorgen en vragen. Ten eerste vraagt hij hoe ervoor wordt gezorgd dat keuzes op korte termijn niet ten koste gaan van oplossingen op de lange termijn, zoals de aanleg van warmtepompen in

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

bestaande bouw. Wat betekent dat op lange termijn wanneer met de juiste regelgeving, financiering en waarborgen een publiek warmtebedrijf voor de warmtenetten wenselijker is? Hij maakt zich zorgen over subsidies die niet goed werken voor een grote groep Amsterdammers door ingewikkelde procedures of eigen bijdragen. Hij vraagt hoe de wethouder hier rekening mee gaat houden en ervoor zorgt dat subsidies toegankelijk zijn voor iedereen, vooral voor degenen die er het meeste baat hebben. Hij vraagt hoe de wethouder ervoor zorgt dat een betaalbaar aanbod voor aansluiting op het warmtenet goed wordt geborgd en of zij het met hem eens is dat het een gezamenlijke verantwoordelijkheid is van de gemeente, warmtebedrijven en het rijk en dat langdurige zekerheid in de praktijk structurele zekerheid voor bewoners moet betekenen. Hij is blij met de stappen voor een publiek warmtebedrijf maar mist een duidelijk tijdpad en vraagt welke stappen er nog gezet moeten worden tot 2026. Daarnaast is hij benieuwd hoe de wijken die nu afhankelijk zijn van Vattenfall aangesloten kunnen worden op het publiek warmtebedrijf zodat ook deze bewoners zekerheid wordt geboden. Tot slot voegt hij toe dat er door sommige partijen te veel nadruk ligt op de kosten terwijl de kosten van niets doen of te weinig doen genegeerd worden.

De gevolgen van niets doen zijn groot en zullen ook voor de Amsterdammer alleen maar groter en duurder worden. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bilgin. Het lid BILGIN merkt op dat iedereen eigenlijk wel wist dat het plan aardgasvrij 2040 onhaalbaar was. Als de kritische geluiden van de afgelopen jaren serieuzer waren genomen zou veel polarisatie, leed en tijdsverlies bespaard gebleven zijn. Hij constateert enige willekeur in het beleid, vooral als het gaat om de aanpak van de provincie ten opzichte van Amsterdam. De provincie adviseert om warmtenetten te omarmen vanwege netcongestie en waarschuwt juist tegen de inzet van warmtepompen terwijl Amsterdam juist het tegenovergestelde lijkt te doen. Hij vraagt zich af of er genoeg afstemming en samenwerking met de provincie is. Daarnaast vraagt hij hoe de aanzienlijke investering in het publieke warmtebedrijf van 7,6 miljard euro gefinancierd gaat worden en vreest verhoogde belastingen voor parkeren en de ozb. Hij uit zijn zorgen over de houdbaarheid van de huidige warmtebronnen, zoals afvalverbranding en restwarmte van datacenters waarvan de beschikbaarheid onzeker is. Hij twijfelt of deze bronnen in 2050 nog gebruikt zullen worden en benadrukt dat als de stad op lange termijn met warmte aan de slag wil dit alleen met geothermie mogelijk is.

Het lid VAN MUNSTER vraagt hoe het lid Bilgin denkt over de eindige energiebronnen van gas en olie. Het lid BILGIN antwoordt dat die voorlopig nog wel beschikbaar zijn. Het lid VAN MUNSTER vraagt wanneer het lid Bilgin verwacht dat er een energietransitie nodig is. Het lid BILGIN antwoordt dat er nog steeds nieuwe voorraden worden ontdekt. Dus misschien is het over vijftig jaar, misschien over honderdvijftig jaar, misschien over vijfhonderd jaar. Hij vindt het een hele moeilijke vraag. Het lid VAN MUNSTER vraagt of het lid Bilgin de gevolgen van het verbranden van fossiele brandstoffen voor de klimaatcrisis erkent en inziet dat het oppompen en blijven stoken niet de ideale weg is. Het lid BILGIN antwoordt dat elke energiebron op een of andere manier een effect heeft op bossen, lokale gemeenschappen of mensenrechten en dat het niet zo zwart-wit is zoals GroenLinks het stelt.

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

Er zijn al onderzoeken gedaan naar de haalbaarheid van geothermie en het blijkt dat geothermie voor Amsterdam zelf niet erg kansrijk is maar wel in Haarlemmermeer en rondom Haarlem. Hij suggereert daarom dat het beter zou zijn om samen te werken met deze gemeenten, vooral omdat geothermie op lange termijn onvermijdelijk zal zijn voor het succes van stadswarmte. Gezien de beperkte middelen en het overbelaste stroomnet is het verstandiger is om het aardgasvrij maken van bestaande woningen voorlopig te pauzeren en in plaats daarvan te focussen op nieuwbouwwoningen. Dit zou ervoor zorgen dat nieuwbouw door kan gaan en niet de situatie ontstaat waarin er geen woningen gebouwd kunnen worden vanwege de beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet. Tot slot steunt hij de oproep van Volt om de stadsdeelcommissies te betrekken bij dit gesprek. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bakker. Het lid BAKKER wijst erop dat warmtenetten met vervuilende bronnen duur uitvallen voor de Amsterdammer en dat de gemeente dat nu moet compenseren. Ze merkt op dat het college gelukkig meer wil inzetten op isolatie, iets waar de Partij voor de Dieren elke maand op hamert. Het vervangen van enkelglas, tochtige kozijnen en het isoleren van muren en daken zorgt ervoor dat energie die niet verspild wordt ook niet opgewekt hoeft te worden. Dit kan gecombineerd worden met duurzame verwarming.

De belofte om met een isolatieoffensief te komen in de wijken waar men dit het hardst nodig heeft is niet nagekomen. Ze wil veel meer actie zien en begrijpt niet waarom het college nog steeds bezig is met de uitwerking van wat er nodig is. Ze vraagt zich af of dit betekent dat echte actie doorgeschoven wordt naar de volgende coalitie wat weer jaren gaat duren. Er liggen al jarenlang miljoenen op de plank voor warmtenetten en het heeft een jaar heeft geduurd voor deze update kwam terwijl er in de tussentijd veel woningen geisoleerd hadden kunnen worden met dat geld. Ze hoopt dat er voorlopig niet alleen een opschaling van isolatie komt maar dat het echt in gang gezet wordt. Het lid NOORDZIJ bestrijdt dat er te weinig gebeurt op het gebied van isolatie. Hij vraagt of het niet beter zou zijn om aan te geven waar meer isolatie nodig is. Het lid BAKKER antwoordt dat alle corporatiewoningen met spoed geïsoleerd moeten worden en dat daar al jaren geleden een planning voor had moeten zijn. Mensen weten niet waar ze aan toe zijn. Het is een schande dat ze nog steeds in tochtige woningen zitten, wat ook slecht is voor hun gezondheid naast de negatieve impact op het klimaat. De Partij voor de Dieren heeft al vaak om een planning gevraagd en moties ingediend en dit had allang moeten gebeuren.

Het lid NOORDZIJ is het eens met het lid Bakker dat die stappen gezet moeten worden maar ze draagt daar niet aan bij door te zeggen dat er nu niets gebeurt op het gebied van isolatie. Het lid BAKKER antwoordt dat wat nu gebeurt geen offensief genoemd kan worden. Er moet keiharde actie ingezet worden en dat was ook beloofd aan het begin van deze coalitieperiode. Het lid VAN MUNSTER noemt 35.000 huishoudens die zijn geïsoleerd en meer dan 100 euro per maand besparen wel degelijk een offensief. Het lid BAKKER vindt wat er nu gebeurt geen isolatieoffensief. Alle capaciteit had van begin af aan ingezet moeten worden op het vervangen van enkelglas en het isoleren van spouwmuren en daken. De VOORZITTER schorst de vergadering voor vijf minuten. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Pels voor de beantwoording.

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept-Raadscommissieverslag, 13-02-2025

Wethouder PELS wijst erop dat de brief voortkomt uit een gevoel van grote urgentie om zowel snel CO₂ te besparen als om een eerlijke transitie te realiseren. Ze benadrukt dat dit ook betekent dat er ingrijpende keuzes gemaakt moeten worden zoals het oprichten van een publiek warmtebedrijf. Als antwoord op de vraag van de VVD over concrete acties verwijst ze naar de brief waarin staat dat 110.000 huishoudens versneld naar all-electric zullen overgaan. Daarnaast onderstreept ze het belang van de langverwachte wetgeving. De commerciële warmtebedrijven beschouwden die wet als een onzeker perspectief en dat leidde ertoe dat zij hun ontwikkeling stil legden. Een publiek warmtebedrijf heeft het grote voordeel dat er geen buitenlandse aandeelhouders zijn die winst boven het publieke belang stellen. Hierdoor kan de gemeente de regie behouden en voorkomen dat commerciële belangen de overhand krijgen. Ze hoopt daarom dat de wet snel wordt aangenomen zodat de transitie niet verder vertraagt. Ze is vorig jaar in de Van der Pekbuurt is geweest en die mensen zijn geholpen toen bleek dat het niet goed ging. Besturen betekent in gesprek gaan met bewoners en zorgen dat de problemen worden oplost.

Het is makkelijk om vast te houden aan bestaande plannen en de impact van ontbrekende financiering en wetgeving te negeren en het getuigt van lef om onderweg bij te sturen en extra maatregelen te nemen omdat klimaatverandering nu al plaatsvindt en niet kan wachten. Het lid KREUGER vraagt of aardgasvrije ambitie voor 2040 nu toch echt is gesneuveld. Wethouder PELS antwoordt dat de huidige aanpak niet haalbaar is vanwege ontbrekende wetgeving en middelen. Ze ziet nog steeds mogelijkheden voor versnelling mits het rijk over de brug komt. Ze benadrukt dat het belangrijk is om realistisch te blijven en geen valse verwachtingen te scheppen enkel omdat dat prettig klinkt. Daarom geeft ze een eerlijke waarschuwing dat het onzeker is of de gestelde doelen op deze manier gehaald kunnen worden. Het lid KREUGER constateert dat de ambitie voor 2040 in principe is gesneuveld. Hij heeft de wethouder aangesproken op het erkennen van eigen fouten. Zij heeft dat politiek gemaakt met een essay over kwetsbaarheid en daarom mag hij wat over zeggen. Wethouder PELS antwoordt dat het lid Kreuger mag zeggen wat hij wil. Ze wijst hem erop dat de effectiviteit omhoog zou gaan als hij niet steeds kiest voor een persoonlijke aanval maar op de inhoud met haar debatteert.

Het lijkt erop alsof er steeds wordt teruggegrepen op wat JA21 ooit heeft gezegd in een vergadering maar ze nog heeft weinig plannen van JA21 gezien om dat daadwerkelijk te realiseren. Het lid KREUGER antwoordt dat JA21 het afbouwpad voor de biomassacentrale in gang heeft gezet en dat zijn partij destijds een van de weinigen was die zich uitsprak tegen de bouw ervan. Daarnaast wijst hij erop dat JA21 in 2019 al een plan heeft ingediend voor een isolatieoffensief gericht op dubbelglas en spouwmuurisolatie. Hetzelfde geldt voor de compensatie van de mensen in de Van der Pekbuurt, JA21 heeft voorgesteld hen te compenseren vanuit het klimaatfonds omdat het college het nalaat om goed te kijken wat de impact is van bepaalde maatregelen. Hij stelt dat JA21 altijd op de inhoud blijft en met concrete plannen komt. Wethouder PELS antwoordt dat het niet zo is dat wanneer iemand iets in een vergadering zegt dat anderen er niet ook al mee bezig zijn. Eén keer iets roepen betekent niet dat er meteen een plan ligt dat de volgende dag uitgevoerd kan worden. In plaats van een persoonlijke aanval en een opsomming van wat JA21 ooit heeft ingebracht zou het lid Kreuger de huidige plannen moeten beoordelen en op basis daarvan met inhoudelijke voorstellen moeten komen waarvan hij vindt dat het beter kan.