20250123 FKD conceptverslag

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept-raadscommissieverslag, 23 januari 2025

FKD

informatievoorziening en hij vraagt zich af of het GVB informatie achterhoudt of de VRA niet de juiste vragen stelt. Hij wil weten of het college dit ook nader wil onderzoeken. Lid SCHMIT (D66) wil van de Partij voor de Dieren weten of ze dit ook besproken hebben tijdens de laatste VRA-vergadering. Lid MEERBURG (Partij voor de Dieren) benadrukt dat de VRA slechts eens per kwartaal vergadert en dat er al een informatieverzoek is gestuurd. Hij wil echter ook van het college duidelijkheid krijgen, omdat de raad unaniem een motie heeft aangenomen waarin het college wordt gevraagd deze informatie actief op te halen. Lid SCHMIT (D66) geeft aan dat de vragen aan de VRA gesteld moeten worden, omdat zij over de technische veiligheid gaan. Lid BOBELDIJK (SP) spreekt waardering uit voor het overzicht van incidenten, maar heeft een vervolgvraag over specifieke situaties. Hij merkt op dat incidenten zoals het onterecht passeren van een sein meerdere keren voorkomen en dat daarop een rijverbod als maatregel volgt. Hoewel hij deze maatregel begrijpt gezien de ernst, vraagt hij zich af of zulke incidenten niet preventief voorkomen kunnen worden. Hij stelt voor om te onderzoeken of technische of procedurele verbeteringen mogelijk zijn, aangezien het hier om levensgevaarlijke situaties gaat.

Wethouder SCHOLTES geeft aan dat er een duidelijke rolverdeling is tussen de betrokken partijen, ILT als toezichthouder, de VRA als verantwoordelijke decentrale overheid en het GVB als vervoerder. Hoewel technische vragen lastig te beantwoorden zijn, benadrukt hij dat hij als aandeelhouder betrokken is bij maatschappelijke aspecten zoals werkdruk, ziekteverzuim en werkcultuur. Wat betreft de informatievoorziening vertrouwt hij op de expertise van de VRA en ILT. Hij volgt met interesse het proces rond het veiligheidscertificaat dat het GVB elke vijf jaar moet verkrijgen. Dit certificeringsproces start opnieuw in 2025, en tussentijdse inspecties van ILT, zoals die in de Havenstraat, laten zien dat er toezicht is. Als hij signalen ontvangt dat er iets niet goed loopt, zal hij verdere stappen ondernemen. Lid MEERBURG (Partij voor de Dieren) uit stevige zorgen over de veiligheid van het GVB-materieel. Hij wijst erop dat meldingen uit 2023, zoals rookontwikkeling, defecte remmen, tractieluiken die vallen en andere ernstige storingen, wel via een Woo-verzoek naar boven zijn gekomen, maar niet zijn opgenomen in de stukken van de VRA. Hij vraagt zich af waarom het college of de ambtenarij hier niet op heeft gereageerd toen deze lijst in juni 2023 beschikbaar kwam.

Volgens hem had iemand moeten opmerken dat deze ernstige meldingen niet overeenkomen met de informatie die de VRA heeft verstrekt. Hij stelt dat dit reden genoeg is om die formele rol even los te laten en actief navraag te doen bij betrokken partijen. Wethouder SCHOLTES benadrukt dat de VRA en ILT verantwoordelijk zijn voor het toezicht op technische veiligheid en dat zij over de benodigde expertise beschikken. Hij verwijst naar de jaarrapportage van de VRA, waarin incidenten zoals honderden aanrijdingen worden genoemd, en stelt dat er niets wordt verhuld. Het GVB heeft momenteel een veiligheidscertificaat en doorloopt binnenkort opnieuw het intensieve traject om dit certificaat te verlengen. Volgens de wethouder werkt het meldingssysteem in Nederland goed en stimuleert het transparantie en leren van incidenten. Tot slot moedigt hij de raad aan om in de regioraad vragen te stellen aan de VRA en ILT als er twijfels bestaan over hun functioneren. De VOORZITTER stelt vast dat dit agendapunt voldoende besproken is en schorst de vergadering voor twee minuten. 12. Bespreken van het Jaarverslag Deelnemingen 2023 (VN2024-018363)

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept-raadscommissieverslag, 23 januari 2025

FKD

Gevoegd behandeld met 13. Bespreken van de raadsinformatiebrief over de terugkoppeling van de aandeelhoudersvergaderingen van deelnemingen eerste deel 2024 (VN2024-017020) Eerste termijn Lid LOCHTENBERG (CDA) stelt voor om een jaarlijkse deelnemingendag te organiseren, waarbij de raad één van de deelnemingen bezoekt en andere grote deelnemingen uitnodigt. Dit biedt de kans om plannen te bespreken en vragen te stellen, wat zowel de informatiepositie als de betrokkenheid van de raad versterkt. Het CDA werkt aan een motie hierover en vraagt de wethouder om een reactie op dit idee. Daarnaast uit hij zorgen over de actualisering van de statuten van deelnemingen, zoals het havenbedrijf en Westpoort Warmte. Hoewel het CDA blij is dat het college verbeteringen in maatschappelijk verantwoord ondernemen en governance wil doorvoeren, betreurt het dat dit alleen gebeurt bij andere aanleidingen. Het CDA pleit voor een maximale termijn van anderhalf jaar voor deze actualisaties en stelt voor om een standaardartikel toe te voegen in alle statuten, zodat deelnemingen langs dezelfde meetlat kunnen worden beoordeeld. Verder vraagt het CDA aandacht voor het scherp naleven van wet- en regelgeving door deelnemingen, zoals bij de kaderrichtlijn water voor AEB. Tot slot uit het lid zorgen over het verlies van 50 miljoen euro bij Stadsherstel en vraagt of dit niet zorgwekkend is.

Lid BURGERS (VVD) steunt het voorstel van het CDA voor een Dag van de Deelnemingen en benadrukt het belang van meer aandacht voor gemeentelijke deelnemingen. Over de VGA vraagt hij waarom de statuten zijn gewijzigd op verzoek van De Nederlandsche Bank en wat de achterliggende politieke reden is voor het aanhouden van de eigen gemeentelijke verzekeringsmaatschappij. Hij wijst er ook op dat een verzoek van zijn fractie op 2 juli om de VGA te bezoeken en in gesprek te gaan onbeantwoord is gebleven en vraagt naar de reactie van de wethouder. Tot slot vraagt lid Burgers naar de deelneming ROM InWest, die ondernemers ondersteunt in de regionale en circulaire economie van Noord-Holland. Hij wil weten hoeveel van de twaalf ondersteunde ondernemers in Amsterdam gevestigd zijn en wat het totaal geïnvesteerde bedrag in deze bedrijven is. Lid SCHMIT (D66) is blij dat Arena en Matrix nu vrijwillig gaan voldoen aan de CSRDrapportage, iets waar D66 zich hard voor heeft gemaakt, zodat gemeentelijke deelnemingen een voorbeeldfunctie vervullen op het gebied van duurzaamheid. Hij stelt de volgende stap voor, het betrekken van de deelnemingen bij CSDDD, waarbij bedrijven een ketenverplichting hebben voor sociale en duurzame doelstellingen.

Hij vraagt de wethouder of hij het ermee eens is dat de deelnemingen een rol kunnen spelen in het helpen van Amsterdamse MKB-bedrijven om aan deze verplichting te voldoen, zodat ook deze bedrijven duurzaam blijven opereren en de deelnemingen als voorbeeld dienen. Lid ASRUF (PvdA) bedankt de wethouder voor het toevoegen van indicatoren in het jaarverslag die beter inzicht geven in goed werkgeverschap en inclusie en diversiteit, zoals gevraagd in een motie. Hij vraagt naar de vervolgstappen van de wethouder, vooral met betrekking tot de hoge loonverschillen tussen CEO's en gemiddelde werknemers, waarvan sommige deelnemingen tot wel zeven keer zoveel verdienen. Hij wil weten welke verhoudingen de wethouder acceptabel vindt. Ook vraagt hij wat de wethouder gaat doen om de gendergelijkheid bij deelnemingen, zoals bij het GVB, te verbeteren. Tot slot complimenteert hij de wethouder voor het implementeren van rapportages over WNT-salarissen vanaf 2024. Wethouder VAN BUREN beantwoordt de vraag van de heer Burgers over de politieke reden voor de gemeentelijke verzekeringsmaatschappij, VGA. De reden is dat de gemeente Amsterdam ervoor kiest om haar risico's zelf te verzekeren, wat geld bespaart en betere

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept-raadscommissieverslag, 23 januari 2025

FKD

verzekeringen biedt. VGA helpt de gemeente ook bij de uitvoering van haar taken op het gebied van verzekeringen. Volgens de wethouder beheert VGA de verzekerbare risico's van de gemeente efficiënt en economisch. Lid BURGERS (VVD) uit zijn verwondering over een oproep in de Wijkkrant Zuid, waarin de gemeente Amsterdam inwoners aanspoort zich te verzekeren via het gemeentelijke verzekeringsbedrijf. Hij begrijpt niet waarom de gemeente deze taak op zich neemt, zeker gezien Amsterdam de enige gemeente in Nederland is met een eigen verzekeringsmaatschappij. Hij vraagt zich af welke ideologie erachter zit dat de gemeente zorgverzekeringen verkoopt. Wethouder VAN BUREN legt uit dat het vooral gaat om het beheren van risico's, zoals aansprakelijkheidsverzekeringen, en niet om zorgverzekeringen. Ze wijst erop dat er binnen de VNG wordt gesproken over een risicobeheerfonds voor gemeenten, en hoewel Amsterdam niet van plan is dit op te zetten, wordt er wel naar het gemeentelijke verzekeringsbedrijf gekeken. Het doel van het gemeentelijke bedrijf is om risico’s, zoals brand- en aansprakelijkheidsverzekeringen, goed te dekken. Wat zorgverzekeringen betreft, kan ze op dit moment geen antwoord geven, maar er komen raadsbrieven met verdere uitleg. Wethouder SCHOLTES benadrukt dat het publiek belang en goede governance essentieel zijn voor de continuïteit van deelnemingen.

Transparantie, vooral over beloningen, is een belangrijke stap, en de wethouder stelt dat er meer focus moet komen op het open en transparant werven van bestuurders en directie, met aandacht voor diversiteit en inclusie. Hij juicht het voorstel van het CDA voor een deelnemingendag toe, mits er voldoende belangstelling vanuit de raad is. Wat betreft de statuten van deelnemingen zegt hij dat maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) belangrijk is, maar dat het niet altijd nodig is om dit in statuten vast te leggen. Strategieën en andere documenten kunnen meer ruimte bieden voor MVO-doelen. De wethouder is geen voorstander van één standaard statuut voor alle deelnemingen, maar belooft wel aandacht te geven aan MVO in gesprekken met deelnemingen, wat ook in de engagementstrategie aan bod zal komen. Lid LOCHTENBERG (CDA) is het eens met de wethouder dat statuten niet de enige plek zijn voor doelstellingen, maar benadrukt dat statuten wel een bindend kader bieden voor statutair directeuren. Dit biedt richting en zorgt voor duidelijke verplichtingen. Hij is voorstander van uniformiteit in de benadering van MVO en de Corporate Governance Code, maar vindt het belangrijk dat dit op een slimme manier gebeurt, afhankelijk van de deelneming.

Hij vraagt om een uniforme benadering van deze doelstellingen voor de deelnemingen en vraagt ook om een tijdspad voor het doorvoeren van wijzigingen. Wethouder SCHOLTES geeft aan geen voorstander te zijn van het uniform invoeren van een statutenwijziging over MVO voor alle deelnemingen. Hij benadrukt dat maatschappelijke verantwoordelijkheid vaak al in strategiedocumenten wordt vastgelegd en dat directeuren afgerekend worden op de strategie van hun organisatie. Lid LOCHTENBERG (CDA) stelt dat de wethouder onderscheid zou kunnen maken tussen grotere en kleinere deelnemingen. Hij vindt het belangrijk dat grotere ondernemingen een duidelijke deadline voor statutenwijzigingen hebben, omdat sommige statuten slechts om de tien jaar worden aangepast, wat volgens hem te lang is. Wethouder SCHOLTES begrijpt de zorg over de statuten en stelt voor om dit verder te bespreken in de engagementstrategie. Over de financiële gezondheid van Stadsherstel merkt hij op dat het bedrijf een positief direct resultaat heeft behaald, een dividend heeft uitgekeerd en financieel gezond is. Hij erkent wel dat Stadsherstel, Stadsgoed en NV Zeedijk uitdagingen hebben, vooral vanwege de hoge kosten van verwerven van vastgoed, maar benadrukt de samenwerking met de gemeente om de binnenstad te herontwikkelen.

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept-raadscommissieverslag, 23 januari 2025

FKD

Lid LOCHTENBERG (CDA) suggereert om deelnemingen met vergelijkbare activiteiten te bundelen, bijvoorbeeld in het geval van NV Zeedijk, om zo de implementatie van de Corporate Governance Code makkelijker te maken. Dit zou ook de governance-structuur verbeteren. Wethouder SCHOLTES bevestigt dat de Corporate Governance Code het basisbeleidskader is voor hoe de gemeente met deelnemingen omgaat. Hij gaat verder in op ROM InWest, waar twaalf ondernemers financiering hebben ontvangen, allemaal uit de metropoolregio Amsterdam. Tot eind 2023 is er 6,6 miljoen geïnvesteerd. De wethouder is ervan overtuigd dat ROM InWest genoeg Amsterdamse ondernemers ondersteunt, maar kan geen specifieke cijfers geven. Hij benadrukt het belang van de metropoolregio en dat ROM InWest werkt aan het verstrekken van meer uitgesplitste informatie. Lid BURGERS (VVD) geeft aan het eens te zijn met de wethouder over het belang van de metropoolregio, maar merkt op dat het soms opvallend is dat de gemeente veel aandacht heeft voor ondernemerschap buiten Amsterdam, terwijl er binnen de stad zelf genoeg problemen zijn, zoals afval en veiligheid. Dit kan moeilijk uit te leggen zijn aan de inwoners. Wethouder SCHOLTES geeft aan dat bedrijven niet alleen naar de gemeentegrens kijken, maar naar de bredere economische regio, wat ook de regio ten goede komt.

Hij begrijpt de behoefte aan meer informatie van ROM InWest en zal dit verder bespreken. Over de CSDDDrichtlijnen zegt hij dat deze bedrijven verplichten dieper in hun keten te duiken. De richtlijn geldt vanaf 2027 voor Alliander en 2029 voor GVB en Schiphol. Hij stelt voor om het gesprek over deze richtlijn verder te voeren als de implementatie dichterbij komt. Over beloningsbeleid en loonkloof merkt hij op dat er meer transparantie is, maar er nog geen gemeentelijk beleid is om dit te toetsen. Er zal in de toekomst een gesprek worden gevoerd op basis van jaarverslagen. Diversiteit en inclusie blijven voor hem een prioriteit bij deelnemingen, en hij benadrukt dat hij hierover blijft overleggen. Tot slot zegt hij in antwoord op lid Burgers toe een bemiddelende rol te spelen als er een afspraak nodig is met VGA en legt uit dat de wijziging van de statuten van VGA tekstueel is aangepast op verzoek van DNB. Tweede termijn Lid BOBELDIJK (SP) vraagt zich af waarom de raad niet altijd jaarverslagen ontvangt van kleinere deelnemingen, zoals SADC. Hij merkt op dat er vaak geen verslag is van de aandeelhoudersvergadering, of dat deze wellicht helemaal niet wordt gehouden. Hij vraagt om opheldering over het ontbreken van deze verslagen en of dergelijke vergaderingen überhaupt plaatsvinden.

Wethouder SCHOLTES legt uit dat verslagen van aandeelhoudersvergaderingen niet rechtstreeks naar de gemeenteraad worden gestuurd. In de halfjaarlijkse brieven worden opmerkelijke besluiten en zaken opgenomen, en bij belangrijke besluiten wordt de raad via de dagmail geïnformeerd. Hij benadrukt dat er altijd jaarvergaderingen plaatsvinden, maar dat er in sommige gevallen in een bepaald halfjaar geen vergadering is geweest of geen relevante zaken te melden waren. Alle relevante besluiten worden volgens hem wel altijd gerapporteerd. De wethouder geeft aan dat hij nog even na gaat kijken of er van sommige deelnemingen geen verslagen zijn. De VOORZITTER stelt vast dat dit punt voldoende besproken is en dat hierover in de raad van 5 maart verder wordt gesproken. ICT en Digitale Stad 14. Bespreken van de Amsterdamse visie op AI (VN2024-018361)

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept-raadscommissieverslag, 23 januari 2025

FKD

Lid IJMKER (GroenLinks) complimenteert het college en de ambtenaren voor hun werk rondom AI en de gesprekken met Amsterdammers. Ze waardeert dat het college expliciet afstand neemt van de existential risk-theorieën van sommige techbedrijven. Ze vraagt echter naar de praktische impact van de AI-visie en zoekt naar concrete doelen. Ze noemt als voorbeeld de ontwikkeling van Chat Amsterdam, een chatbot vergelijkbaar met ChatGPT, en stelt vragen over de waarden van klimaatimpact, onafhankelijkheid van big tech en recht op menselijk contact. Ze vraagt naar de status van deze pilot en wanneer de raad hierover wordt geïnformeerd. Verder vraagt ze naar de inzet van AI voor leesbare brieven en geeft aan dat er ook ingezet kan worden op trainingen voor ambtenaren. Lid IJmker benadrukt dat de rol van de raad bij AI-keuzes onduidelijk is, verwijzend naar een advies waarin staat dat dergelijke beslissingen politiek moeten worden genomen. Ze dringt aan op duidelijke betrokkenheid van de raad bij deze ontwikkelingen. Ze merkt op dat dit niet duidelijk is in de extra bijlagen over interne processen en het afwegingskader. Ze benadrukt dat de raad betrokken moet worden bij AI-toepassingen met hoge risico's, zoals privacy of auteursrecht en vindt het een gemis dat dit nog niet goed geregeld is.

Ze stelt dat risicovolle toepassingen misschien moeten worden stopgezet totdat de politiek duidelijk heeft aangegeven wat wel en niet wenselijk is. Lid HYLKEMA (VVD) waardeert dat Amsterdam vroeg nadenkt over het gebruik van nieuwe technologie, maar vindt de AI-visie te veel gericht op problemen en uitdagingen en te weinig op concrete toepassingen. Hij noemt als voorbeeld de nadruk op CO2-uitstoot en grondstoffenproblematiek, die hij als ver gezocht beschouwt, zeker omdat alternatieven zoals huidige processen ook belastend zijn. Daarnaast vindt hij dat de visie abstract blijft over hoe AI positief kan worden ingezet, met algemene termen als automatiseren en optimaliseren die ook zonder AI al gebeuren. De voorbeelden, zoals kademuren controleren en oude archieven leesbaar maken, vindt hij mager en niet inspirerend genoeg voor de potentie van AI in Amsterdam. Hij vraagt zich af hoe Amsterdam AI concreet wil inzetten. Uit de documenten lijkt de focus te liggen op kleine, bottom-up pilots, maar hij wil weten of er ook een bredere, top-down benadering is voor het gebruik van grote datasets en hoe de gemeente de mogelijke productiviteitsgroei wil benutten. Wordt die bijvoorbeeld gebruikt voor belastingverlaging of voor meer maatwerk? Daarnaast wil hij weten hoe vaak de wethouder deze visie wil actualiseren, gezien de snelle ontwikkelingen op AI-gebied.

Lid GARMY (Volt) complimenteert de wethouder en het team met de heldere AI-visie, die is gebaseerd op publieke waarden en in dialoog met Amsterdammers en organisaties is opgesteld. Hij is benieuwd hoe deze betrokkenheid in de toekomst vorm krijgt. Hij wijst op de afhankelijkheid van big tech en vraagt om meer duidelijkheid over de mogelijkheden om hiervan los te komen. Hoewel hij toepassingen mist in de visie, gaat hij ervan uit dat deze in een aangekondigde agenda worden uitgewerkt. Daarbij benadrukt hij het belang van risicoanalyses, betrokkenheid van Amsterdammers en kennisinstellingen, en het bevorderen van digitale geletterdheid. Lid LOCHTENBERG (CDA) bedankt de wethouder en ambtenaren voor de AI-visie, maar mist concreetheid. Hij pleit voor een overzicht van kansen en concrete toepassingen binnen de organisatie, zoals het verbeteren van diensten of het ondersteunen van beleids- en communicatieadviseurs bij efficiënter werken. Hij benadrukt dat AI niet alleen als bedreiging, maar ook als kans moet worden gezien. Lid Lochtenberg verwijst naar onderzoek van TNO en vraagt of concrete projecten in de jaaragenda worden opgenomen. Hij benadrukt de samenwerking met het bedrijfsleven en geeft aan dat het CDA dit agendapunt graag in de raad wil bespreken.

Lid BELKASMI (PvdA) bedankt voor de visie en benadrukt dat het belangrijk is te wachten op de AI-agenda, waarin de kansen en risico’s verder worden uitgewerkt. Hij onderstreept dat AI onvermijdelijk is, maar dat er bewust moet worden omgegaan met de risico’s, zoals vooringenomenheid, discriminatie, macht van big tech, desinformatie, privacyproblemen en energieverbruik. Tegelijkertijd benadrukt hij de kansen van AI, vooral vanuit een sociaaldemocratisch perspectief, waarbij gelijke toegang en kansen centraal staan.

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept-raadscommissieverslag, 23 januari 2025

FKD

Hij pleit ervoor AI te gebruiken om ongelijkheid tegen te gaan, bijvoorbeeld door taalbarrières te doorbreken en dienstverlening inclusiever te maken. Ook vindt hij het positief dat AI-geletterdheid wordt benadrukt. De PvdA wil dat in de AI-agenda expliciet wordt opgenomen hoe AI kan bijdragen aan gelijke kansen, met aandacht voor brede toegankelijkheid en risico’s. Lid KABAMBA (Lijst Kabamba) benadrukt het belang van een mensgerichte, betrouwbare en rechtvaardige inzet van AI, waarbij risico’s zoals discriminatie, privacyproblemen en algoritmische vooroordelen worden aangepakt. Ze pleit voor directe betrokkenheid van de gemeenteraad bij beslissingen rondom AI, inclusief toegang tot volledige informatie en technische sessies voorafgaand aan besluiten. Ze vraagt om helderheid over transparantie en de publieke waarden die centraal staan in de visie en de aankomende AI-agenda en heeft een aantal specifieke vragen.

Hoe monitort de gemeente deze processen? Hoe wordt de Europese AI-verordening geïntegreerd in de informatie die de mensen in de uitvoering hebben? Welke maatregelen worden nu al genomen om vooroordelen te voorkomen? Hoe zorgt de gemeente ervoor dat ethische aspecten, zoals het behouden van menselijke controle, consequent worden toegepast in AI-projecten? Welke stappen worden gezet om kennisongelijkheid over AI en technologie in Amsterdam aan te pakken, zowel bij uitvoerende medewerkers als bij degenen die worden betrokken als databronnen? Tot slot wijst ze op de impact van AI op banen, zoals bij chatbots, en vraagt hoe de gemeente preventief kan zorgen dat banen niet verloren gaan, maar mensen tijdig worden omgeschoold naar andere functies. Lid ASLAMI (D66) benadrukt dat menselijke waardigheid, vrijheid en vooruitgang centraal staan bij het gebruik van kunstmatige intelligentie. Hij prijst de visie van het college, waarin AI als middel wordt gezien en niet als doel op zich. Hij noemt experimenten en mensgerichte toepassingen een goede basis voor de inzet van AI die kansen creëert voor iedereen, bijdraagt aan duurzaamheid en inclusie, en gelijke kansen bevordert. Hij wijst echter ook op de risico’s van AI, zoals desinformatie, oplichting en de groeiende macht van grote techbedrijven, die zelfs verkiezingen kunnen beïnvloeden.

Daarom vraagt hij hoe deze risico’s worden beperkt en hoe de gemeente voorkomt dat AI-projecten in de verkeerde richting worden ingezet, bijvoorbeeld bij rechtshandhaving. Verder vraagt hij hoe de gemeente ervoor zorgt dat mensen die moeite hebben met technologie ook betrokken blijven bij de inzet van AI. Hij noemt specifiek de uitdagingen rond generatieve AI, waarbij het moeilijk wordt voor gebruikers om te herkennen of content van een mens of van technologie afkomstig is. Hij benadrukt het belang van transparantie en menselijk contact, met voorbeelden zoals AI-chatbots in de gemeentelijke dienstverlening. Ten slotte pleit hij voor een expertmeeting voordat de AI-agenda wordt besproken, om de gemeenteraad beter te informeren. Hij benadrukt dat de politiek uiteindelijk bepalend moet zijn in de keuzes rondom AI. Lid LOCHTENBERG (CDA) vraagt of lid Aslami bij deze expertmeeting wil kijken naar de doelstellingen hoe AI kan worden ingezet binnen de gemeente? Lid ASLAMI (D66) geeft aan dat dat inderdaad een van de thema’s is, maar wil zich ook richten op de achterliggende fenomenen. Lid LOCHTENBERG (CDA) vindt deze combinatie van onderwerpen interessant en sluit zich aan bij de wens voor een expertmeeting. Wethouder SCHOLTES benadrukt het belang van een nuchtere en rationele benadering van AI.

Hij stelt dat AI een middel is om processen te ondersteunen, maar dat de organisatie zelf controle en kennis moet behouden, zodat AI niet autonoom beslissingen neemt. Hij licht toe dat de visie een startpunt is, gericht op publieke waarden en rationeel gebruik, en dat de AI-agenda concreter zal worden. Daarbij zal aandacht zijn voor het benutten van kansen, randvoorwaarden zoals regelgeving en kennis bij ambtenaren, en samenwerking met inwoners en partners.

23

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept-raadscommissieverslag, 23 januari 2025

FKD

Over Chat Amsterdam, een pilotproject gebaseerd op generatieve AI, legt hij uit dat het veilig binnen het gemeentelijke domein blijft en niet afhankelijk is van één aanbieder. Als er sprake zou zijn van een hoog risico toepassing, zal een besluit worden genomen door het college. Hij benadrukt dat inspraak van de raad belangrijk is en stelt voor om de conceptversie van de AI-agenda te bespreken voordat deze wordt vastgesteld. Hij licht toe dat de AI-agenda zal worden opgebouwd rond drie hoofdthema. Kansen, het verkennen van de mogelijkheden die AI biedt binnen verschillende beleidsopgaven en projecten in de stad. Dit gebeurt college breed. De randvoorwaarden, dit omvat het inpassen van wet- en regelgeving, het versterken van kennis en kunde bij ambtenaren, het inzetten van betrouwbare en toekomstbestendige technologie en data, en het verder ontwikkelen van checks and balances. Hiervoor worden de bestaande kwaliteitscriteria gebruikt, en in sommige gevallen wordt gevraagd om een ethische bijsluiter. Zo wordt besproken hoe AI het leven van mensen beïnvloedt, of mensenrechten geraakt worden en hoe hiermee moet worden omgegaan. Dit is geen statisch proces, maar een voortdurend gesprek. Samenleving en samenwerking, dit richt zich op hoe Amsterdammers en andere partijen actief betrokken blijven bij de ontwikkelingen rond AI.

Verder benadrukt de wethouder het belang van onafhankelijkheid van grote technologiebedrijven. Dit wordt aangepakt door AI-toepassingen, zoals Chat Amsterdam, zo te ontwerpen dat meerdere aanbieders van generatieve AI kunnen worden gebruikt. Hiermee wordt voorkomen dat de stad afhankelijk wordt van één aanbieder. Ook wordt de voorkeur gegeven aan open-source-initiatieven. De wethouder gaat in op de oproep van de Partij van de Arbeid voor meer aandacht voor kansengelijkheid. Hij wijst op bestaande initiatieven vanuit de Agenda Digitale Stad, waarin inclusie een prioriteit is. Bijvoorbeeld door proactieve dienstverlening en projecten zoals de cyberbank, die gericht zijn op het ondersteunen van alle Amsterdammers. De wethouder geeft aan dat technische sessies kunnen worden georganiseerd indien daar behoefte aan is. Tot slot benadrukt hij dat het monitoren en toezien op AI-toepassingen plaatsvindt via bestaande checks and balances. Voor generatieve AI zijn aanvullende kaders opgesteld, waarbij de kwaliteitscriteria en de ethische bijsluiter een belangrijke rol spelen. Hiermee wordt bepaald welke eisen aan een toepassing gesteld worden en op welke momenten. De wethouder laat weten dat de concept AI-agenda voor de zomer verwacht kan worden. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken.

Lid MEERBURG (Partij voor de Dieren) geeft aan dat hij beide agendapunten over Schiphol nog in de raad wil bespreken. De VOORZITTER schorst de vergadering tot de avond. 2.b Inspreekmoment Publiek De PLAATSVERVANGEND VOORZITTER heropent de vergadering om 19.30 uur. De INSPREKER, Charley Spaan namens Oy Vey, benadrukt dat antisemitisme in Amsterdam is toegenomen, wat leidt tot angst, isolatie en een collectieve traumareactie onder Joodse Amsterdammers. Naast zichtbare incidenten speelt antisemitisme zich ook af op subtiele, diepgewortelde manieren in de samenleving. Ze waarschuwt dat de bestrijding hiervan niet gepolitiseerd mag worden en roept op tot meer dan alleen repressie. Er moet ruimte komen voor een open en inclusief Joods leven, waarin alle Joden, ongeacht achtergrond of identiteit, zich welkom voelen. Pas wanneer Joodse Amsterdammers zich vrij en beschermd voelen, kan antisemitisme verminderen en wordt Amsterdam weer echt ons Mokum. Lid GARMY (Volt) vraagt de inspreker naar een concreet beeld hoe zo’n Mokum eruit zou zien.

24

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept-raadscommissieverslag, 23 januari 2025

FKD

De INSPREKER schetst een beeld van een stad waar Joods leven op een vanzelfsprekende manier aanwezig is, zoals in New York. Hoewel dat in Amsterdam nog even kan duren, zou het volgens haar belangrijk zijn dat er bijvoorbeeld Joodse bakkerijen en restaurants komen met verwijzingen naar Oud-Amsterdam. Daarnaast pleit ze voor de mogelijkheid om Joodse boeken te kopen die niet alleen over de Holocaust of Israël gaan, maar over Joods leven in bredere zin. Ook benadrukt ze het belang van inclusiviteit, zodat niet alleen orthodoxe Joden, maar alle Joden zich welkom voelen op deze plekken. Lid BOUHASSANI (PvdA) wil weten waar raadsleden extra aandacht en moeite in kunnen steken om de aanpak van antisemitisme te verbeteren. De INSPREKER pleit voor meer aandacht voor de subtiele vormen van antisemitisme, naast de zichtbare uitingen zoals hakenkruizen. Ze wijst op het reduceren van mensen tot hun Joodse identiteit en hoe minderheden in het algemeen vaak tot hun achtergrond of religie worden herleid. Ze vindt dat antisemitisme op dit vlak meer aandacht verdient, net zoals racisme en seksisme. Lid LUST (D66) vraagt of het Joods politienetwerk in Amsterdam een laagdrempelige manier is voor Joodse Amsterdammers om meldingen van antisemitisme bij de politie te doen. Ze verwijst daarbij naar het idee dat mensen eerder incidenten melden bij herkenbare instanties.

De INSPREKER erkent dat een Joods politienetwerk een waardevolle toevoeging is ten opzichte van de algemene politie, vooral vanwege de expertise in antisemitisme. Tegelijkertijd wijst ze erop dat het vaak lastig is om subtiele vormen van antisemitisme te melden. Wanneer er geen duidelijk bewijs is, zoals een hakenkruis, kan het moeilijk zijn om de ernst aan te tonen en kan de politie er niet altijd iets mee. Dit maakt het voor slachtoffers riskant om het hele proces in te gaan zonder garantie op een uitkomst. Daarom schiet de politie als enige meldplek nog tekort. De PLAATSVERVANGEND VOORZITTER bedankt de inspreker en sluit het agendapunt. 15. Bespreken van de raadsinformatiebrief over het Jaarverslag 2023 van de Commissie Persoonsgegevens Amsterdam (VN2024-017021) Dit agendapunt is verplaatst naar de volgende vergadering. Inclusie en Antidiscriminatiebeleid 16. Bespreken van de raadsinformatiebrief over de inzet bij bestrijding van antisemitisme (afdoening toezegging aan lid Garmy) (VN2024-016211) Eerste termijn Lid GARMY (Volt) schetst hoe antisemitisme zich in de loop der tijd in verschillende vormen heeft gemanifesteerd, van oude stereotypen tot de hedendaagse gelijkstelling van Joden met Israëlisch beleid, complottheorieën en discriminatie puur op basis van Joodse identiteit.

Hij benadrukt de zichtbare gevolgen in Amsterdam, bewaakte Joodse scholen, mensen die hun Joodse identiteit verbergen en kinderen die vanwege pesterijen naar Joodse scholen worden gestuurd. Antisemitisme legt een constante druk op Joden en beperkt hun vrijheid. Dit blijkt uit alledaagse situaties, zoals de angst om een Joodse naam te gebruiken bij een taxi-app. Hij wijst op de rol van sociale media in de snelle verspreiding van antisemitisme en de toename van incidenten sinds 7 oktober 2023. Lid Garmy heeft een aantal vragen voor de wethouder. Hoe kan het vertrouwen in het gemeentelijke meldpunt worden vergroot, hoe

25

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept-raadscommissieverslag, 23 januari 2025

FKD

stimuleert de gemeente ontmoeting en dialoog met de Joodse gemeenschap, en welke maatregelen worden genomen tegen online antisemitisme? Hij kondigt mogelijke moties aan op deze punten. Tot slot onderstreept hij de historische en blijvende aanwezigheid van de Joodse gemeenschap in Amsterdam. Ondanks de dreiging blijft het Joodse leven in de stad bestaan en bloeien. De strijd tegen antisemitisme is niet alleen een verantwoordelijkheid van Joden, maar van de hele stad, in lijn met de Amsterdamse kernwaarden, vrijheid, gelijkwaardigheid en respect. Lid LUST (D66) vindt het onacceptabel dat Joodse Amsterdammers zich opnieuw onveilig voelen. Ze beschrijft hoe openlijk antisemitisme terug is in Amsterdam, mensen verbergen hun Joodse identiteit, er zijn bekladdingen met hakenkruizen, bedreigingen en zelfs Joden die een vluchtkoffer klaar hebben staan. Hoewel Joden slechts een kleine minderheid vormen, betreft 48 procent van de gemelde discriminatie incidenten antisemitisme. Bovendien ervaart 97 procent van de ondervraagde Joodse Amsterdammers antisemitisme. Ze benadrukt dat de drempel om antisemitische incidenten te melden hoog is en dat slachtoffers vaak pas naar de politie stappen bij extreme gevallen. Hoewel de politie een zero tolerance-beleid hanteert, ontbreekt het aan een effectief systeem om de meldingsbereidheid te vergroten.

Daarom pleit zij opnieuw voor een fulltime operationele antidiscriminatie-unit binnen de politie en een versterking van het Joods politienetwerk, dat als aanspreekpunt kan fungeren voor slachtoffers van antisemitisme. De ernst van recente incidenten vraagt om een drastische aanpak. Ze kijkt daarom uit naar de aangekondigde gecoördineerde maatregelen en hoopt dat een gespecialiseerde antidiscriminatie-unit daar deel van zal uitmaken. Lid BENTOUMYA (GroenLinks) stelt dat vrijheid in de stad alleen mogelijk is als mensen zich veilig voelen. Daarom vraagt ze de wethouder welke acties de gemeente onderneemt om de meldingsbereidheid van antisemitisme te vergroten. Ze benadrukt daarnaast dat sterke gemeenschappen bijdragen aan een gevoel van veiligheid en vraagt hoe de gemeente deze versterkt. Een ander belangrijk punt is de verspreiding van antisemitische complottheorieën, waar haar fractie zich grote zorgen over maakt. Ze vraagt de wethouder welke maatregelen worden genomen om bewustwording hierover te vergroten, omdat veel mensen zich niet eens realiseren dat ze bijdragen aan de verspreiding ervan. Lid Bentoumya prijst de activiteiten rondom herdenken en onderwijs over de Holocaust, maar wijst erop dat Joods leven in Amsterdam veel meer omvat dan alleen deze geschiedenis.

Ze pleit voor meer zichtbaarheid van het huidige Joodse leven en vraagt wat de gemeente doet om dit te bevorderen. Daarbij benadrukt ze dat de Joodse gemeenschap divers is, ze vraagt hoe de gemeente ervoor zorgt dat alle delen van de gemeenschap een stem krijgen en hoe nieuwe vormen van ontmoeting ondersteund kunnen worden. Verder wil ze weten hoe de gemeente verschillende Amsterdamse gemeenschappen met elkaar verbindt in de gezamenlijke strijd tegen discriminatie. Ze wijst op het belang van ontmoeting als middel tegen verdeeldheid. Ze noemt initiatieven zoals de ongewone ontmoetingen in Nieuw-West als voorbeeld en vraagt hoe de gemeente dit soort initiatieven verder stimuleert, vooral op buurtniveau. Lid BILGIN (FVD) benadrukt dat het onacceptabel is dat mensen op straat worden belaagd vanwege hun afkomst en dat het triest is dat sommigen zich gedwongen voelen hun identiteit te verbergen. Hij spreekt zijn steun uit voor de aandacht die het college en de raad hieraan besteden en verwijst naar de bijdrage van de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding in de expertsessie. Deze benadrukte het belang van ontmoeting en kennis over elkaar als onderdeel van de oplossing. Lid Bilgin onderschrijft dit en steunt initiatieven die dit bevorderen. Hij wijst op de diversiteit en omvang van de stad, waardoor verschillende groepen elkaar niet altijd in het dagelijks leven tegenkomen.

Daarom vindt hij het belangrijk om ontmoeting actief te stimuleren.

26

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept-raadscommissieverslag, 23 januari 2025

FKD

Lid BOBELDIJK (SP) wijst erop dat Bilgin lid is van een partij waarvan de leider, Thierry Baudet, antisemitische complottheorieën verspreidt op sociale media. Hij noemt als voorbeeld dat Baudet uitspraken zou hebben gedaan over een vermeende Joodse wereldmacht en verwijst naar uitspraken van de Nationaal Coördinator Antisemitisme die dit heeft bekritiseerd. Hij vindt het moeilijk om dit standpunt over antisemitisme te rijmen met de uitingen van de partijleider. Lid BILGIN (FVD) geeft aan dat als iemand zou hebben gezegd dat Joden streven naar wereldheerschappij, hij zich daar absoluut niet bij aansluit. Hij benoemt het belang van ontmoeting en dialoog, verwijzend naar een bijeenkomst met jongeren in Nieuw-West en vraagt hoe de gemeente kan helpen bij het beschikbaar stellen van geschikte en betaalbare ruimtes voor initiatieven die dialogen en ontmoetingen organiseren. Hij onderstreept het belang van holocaustonderwijs en hoopt dat elke Amsterdamse schoolklas een bezoek zal brengen aan het Nationaal Holocaustmuseum. Tegelijkertijd wijst hij op signalen dat holocaustonderwijs niet overal even enthousiast wordt ontvangen en dat sommige docenten huiverig zijn om het te geven. Hij vraagt of de gemeente deze scholen actief gaat benaderen en extra ondersteuning zal bieden. Hij pleit voor een campagne om de bekendheid van meldpunten te vergroten, omdat elke melding belangrijk is.

Tot slot benoemt hij de oorlog in Gaza en de demonstraties die in dat kader plaatsvinden. Hij wijst erop dat geradicaliseerde activisten deze demonstraties soms beïnvloeden en haat verspreiden. Hij mist in de raadsbrief een specifieke aanpak voor deze vorm van radicale beïnvloeding en wijst erop dat dit ook op sociale media plaatsvindt. Lid DETERINK (VVD) benadrukt hoe belangrijk het is dat iedereen in Amsterdam zich vrij en veilig voelt. Hij vindt het onacceptabel dat Joodse Amsterdammers zich genoodzaakt voelen hun keppeltje af te zetten uit angst voor confrontaties. Hij erkent dat een groot deel van de aanpak van antisemitisme bij de politie en het Openbaar Ministerie ligt, maar kijkt ook naar wat de gemeente zelf kan doen. Daarom vraagt hij de wethouder naar de eerste resultaten van het Amsterdamse steunpunt Holocausteducatie, dat sinds juni operationeel is. Daarnaast spreekt hij zijn zorgen uit over het cancelen van JoodsIsraëlische artiesten, omdat culturele instellingen onder druk worden gezet en bedreigd. Hij vraagt de wethouder hoe zij hier als verantwoordelijke voor kunst en cultuur tegenaan kijkt en of zij bereid is om pal te staan voor de vrijheid van kunst en cultuur in Amsterdam. Hij doet twee voorstellen om Joods leven in de stad zichtbaarder te maken.

Allereerst stelt hij voor om de naam van de halte Waterlooplein aan te vullen met een verwijzing naar het Namenmonument, net zoals dat eerder is gebeurd bij de halte Plantage Middenlaan na de opening van het Holocaustmuseum. Dit zou bijdragen aan de bewustwording van de geschiedenis en bezoekers attent maken op deze belangrijke herdenkingsplek. Hij vraagt of de wethouder bereid is dit verzoek bij het GVB in te dienen. Daarnaast pleit hij voor meer educatie over het Joodse leven van nu. Hij haalt een idee aan van de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding om elke Amsterdamse leerling een bezoek te laten brengen aan een synagoge, zodat zij niet alleen leren over de Holocaust, maar ook over het hedendaagse Joodse leven. Hij vraagt de wethouder in hoeverre dit al gebeurt en welke rol de gemeente hierin kan spelen om dergelijke bezoeken te stimuleren. Op een interruptie van lid Bilgin geeft hij aan voorstander te zijn van het herstellen van de oude route van tram 14 tot Nieuw-West. Dit maakt het Holocaustmuseum toegankelijker voor bewoners uit dat stadsdeel. Lid BOUHASSANI (PvdA) benadrukt dat het onacceptabel is dat niet iedere Joodse Amsterdammer zich veilig voelt in de stad en dat antisemitisme altijd stevig en consequent veroordeeld moet worden. Daarnaast wijst ze op de bredere problematiek van discriminatie.

Amsterdam kent verschillende slachtoffers van haat en discriminatie, waaronder antisemitisme en moslimdiscriminatie. Ze stelt voor om te onderzoeken hoe deze groepen samen kunnen worden gebracht om steun bij elkaar te vinden. Dit zou niet alleen kunnen bijdragen aan het gevoel van

27

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept-raadscommissieverslag, 23 januari 2025

FKD

verbondenheid en solidariteit, maar ook helpen om ervaringen te delen buiten de eigen kring. Volgens haar moet de strijd tegen antisemitisme een gezamenlijke strijd zijn, ongeacht afkomst of religie. De Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding benadrukte het belang van holocausteducatie, maar ook van bredere educatie over het Joodse leven, de cultuur en tradities, ze vraagt hoe de wethouder hiernaar kijkt en of de gemeente hierin een rol kan spelen. Wethouder MELIANI geeft aan dat ze, net als bij de expertmeeting, veel nieuwe inzichten heeft opgedaan door gesprekken met verschillende organisaties, waaronder het Joods Maatschappelijk Werk en de Anne Frank Stichting. Ze benadrukt dat antisemitisme niet alleen toeneemt, maar dat het nooit echt weg is geweest en zelfs verergerd lijkt te zijn. Ze uit haar zorgen over deze ontwikkeling, maar benadrukt dat het vooral belangrijk is om actie te ondernemen. De wethouder bespreekt de noodzaak om de meldingsbereidheid te verhogen en te zorgen voor betere samenwerking tussen meldpunten zoals discriminatie.nl en CIDI. Ze geeft aan dat het meldpunt al een meerjarig plan heeft opgesteld om beter bereik te creëren, en dat er binnenkort meer overleg zal plaatsvinden om de zichtbaarheid van het meldpunt binnen de Joodse gemeenschap te verbeteren.

Ze deelt haar inzet om een gecoördineerde aanpak te ontwikkelen voor de strijd tegen antisemitisme en het bevorderen van Joods leven in Amsterdam. Er zijn veel initiatieven, maar de wethouder benadrukt dat deze beter op elkaar moeten aansluiten om effectieve verandering te bewerkstelligen. Ze vindt het belangrijk dat verschillende groepen binnen de Joodse gemeenschap gehoord worden, gezien de diversiteit binnen die gemeenschap. Wat betreft de Holocausteducatie wijst de wethouder erop dat het initiatief voor het Steunpunt Holocausteducatie onder de verantwoordelijkheid van de wethouder Onderwijs valt. Ze geeft aan dat er hard wordt gewerkt aan dit punt, hoewel ze op dit moment geen specifieke updates kan delen. Ze waardeert echter de aandacht die voor dit onderwerp wordt gevraagd en belooft de informatie door te geleiden naar de betreffende wethouder. Lid BENTOUMYA (GroenLinks) geeft aan dat ze vaak van docenten hoort dat ze niet op de hoogte zijn van het beschikbare aanbod met betrekking tot educatie over antisemitisme en de Holocaust en vraagt de wethouder om ervoor te zorgen dat de bekendheid van dit aanbod vergroot wordt, zodat zoveel mogelijk docenten ervan op de hoogte zijn. Wethouder MELIANI geeft aan dat ze dit zeker zal doen.

Ze bevestigt dat er al initiatieven bestaan voor basisschoolleerlingen en middelbare scholieren, zoals het project, Leer je buren kennen, georganiseerd door de Liberaal Joodse Gemeente. De wethouder voegt toe dat er een gecoördineerde aanpak komt, zoals eerder vermeld, om de samenhang tussen de verschillende initiatieven te versterken. Ze gaat verder met het bespreken van het Joodse leven en de zichtbaarheid hiervan, waarbij ze aangeeft dat ze dit onderwerp verder wil verkennen samen met de betrokken organisaties. Verder gaat de wethouder in op het online racisme en antisemitisme, waarover ook haar collega-wethouder Scholtes vanochtend gesproken heeft. Ze benoemt dat er al verschillende initiatieven lopen, zoals de pilots Under Pressure en Help Wanted, gericht op mediawijsheid voor scholieren. De wethouder benadrukt ook het belang van lobbyen met techbedrijven om de online situatie aan te pakken, en noemt de aankomende gesprekken van wethouder Scholtes met techbedrijven in Brussel. Ook bespreekt ze de vraag over ontmoeting en initiatiefvoorstellen, waarbij ze wijst op bestaande beleidskaders zoals de bevordering van inlevingsvermogen en het doorbreken van vooroordelen. Ze erkent dat er meer moet gebeuren, maar vraagt zich af hoe dit effectief kan worden gedaan zonder een aparte pijler te creëren.

Lid GARMY (Volt) stelt voor dat de gemeente meer maatregelen neemt om ontmoeting tussen groepen te bevorderen en vraagt of dit ook meegenomen kan worden in het overzicht van de gecoördineerde initiatieven waar de wethouder eerder over sprak. Hij vraag wanneer dit overzicht beschikbaar zal zijn.

28

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept-raadscommissieverslag, 23 januari 2025

FKD

Wethouder MELIANI geeft aan dat dit in Q2 zal zijn. Verder stelt ze dat de aanpak van antisemitisme op een gecoördineerde en structurele manier moet gebeuren. Ze geeft aan dat er veel losse initiatieven zijn, maar dat er behoefte is aan een bredere, meer geïntegreerde aanpak. Ze bevestigt dat ze werkt aan het versterken van de samenhang tussen verschillende projecten. De wethouder benadrukt dat Holocaust-educatie, de zichtbaarheid van het Joodse leven en de strijd tegen antisemitisme belangrijke onderwerpen zijn, die verder opgepakt zullen worden. Daarnaast bespreekt ze de samenwerking met verschillende gemeenschappen en organisaties, en de rol van educatie in het tegenaan van antisemitisme, vooral online en in relatie tot complottheorieën. Ze wijst ook op de noodzaak om antisemitisme beter zichtbaar te maken en het bewustzijn te vergroten, en benadrukt dat het essentieel is dat culturele instellingen zich houden aan inclusie- en diversiteitsbeleid. Ten slotte zegt ze toe om in gesprek te gaan over recente incidenten waarbij culturele evenementen werden geannuleerd vanwege antisemitisme, en benadrukt het belang van solidariteit in de gezamenlijke strijd tegen racisme en antisemitisme. Lid DETERINK (VVD) vreest dat culturele instellingen door recente gebeurtenissen terughoudender zullen worden in het programmeren van Joods-Israëlische artiesten.

Daarom vraagt hij de wethouder expliciet om dit punt mee te nemen in gesprekken met culturele instellingen. Hij benadrukt dat het essentieel is dat men zich niet laat intimideren en dat deze artiesten gewoon geprogrammeerd blijven worden. Wethouder MELIANI benadrukt dat hoewel ze culturele instellingen wil ondersteunen en het gesprek over diversiteit en inclusie blijft voeren, ze niet kan voorschrijven welke artiesten geprogrammeerd moeten worden. Wat ze wel kan doen, is ervoor zorgen dat niemand wordt uitgesloten om wie ze zijn. Tweede termijn Lid DETERINK (VVD) merkt op dat veel zaken door de wethouder worden doorgeleid naar andere wethouders. Hij vreest dat hierdoor vragen blijven hangen of slechts met een toezegging worden afgedaan zonder duidelijke opvolging. Daarom vraagt hij of er een brief naar de commissie kan komen, waarin de voortgang van deze onderwerpen wordt teruggekoppeld. Zo blijft de commissie goed op de hoogte en voorkomt hij dat zaken tussen wethouders blijven steken. Lid BOBELDIJK (SP) geeft aan dat zijn vraag over de halte bij het Namenmonument nog niet is beantwoord. Wethouder MELIANI doet de toezegging om dit in een brief vast te leggen, zodat helder is wat er wordt doorgeleid. Ze geeft aan dat de brief waarschijnlijk vanuit de burgemeester, haarzelf en de wethouder van Onderwijs komt.

Daarnaast doet ze een toezegging om met het GVB in gesprek gegaan over het Namenmonument. Ze benadrukt dat het idee van een gecoördineerde aanpak is dat iedereen de urgentie voelt en dat ook de stadsdelen en stadsdeelbestuurders hierbij betrokken worden. Het doel is om gezamenlijk te werken aan een structurele en lange termijnaanpak, in plaats van losse projecten op te zetten. De PLAATSVERVANGEND VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voor nu voldoende besproken is en dat dit doorgaat naar de raad van 5 maart. 17. Bespreken van de raadsinformatiebrief Bestuurlijke reactie onderzoeksrapport ‘(niet) op je plek’ Participatief actie onderzoek naar ervaren validisme in Amsterdam (VN2024-017024)

29

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept-raadscommissieverslag, 23 januari 2025

FKD

Eerste termijn Lid BENTOUMYA (GroenLinks) benadrukt het belang van de brief over validisme, een vorm van discriminatie tegen mensen met zichtbare of onzichtbare beperkingen. Ze wijst op onderzoek waarin respondenten een dagelijkse strijd tegen discriminatie en ontoegankelijkheid beschrijven. Ze vindt het positief dat het actieonderzoek leidt tot een nieuw netwerk dat de gemeente kan adviseren, maar vraagt hoe inclusie wordt gewaarborgd, vooral voor mensen met een spraak- of gehoorbeperking. Ze wil weten hoe de gemeente structurele bewustwording over validisme verankert, met name bij ambtenaren, en welke doelstellingen eraan worden gekoppeld. Daarnaast vraagt ze hoe andere afdelingen, zoals zorg en wonen, worden betrokken bij de aanpak van validisme. Tot slot complimenteert ze de bewustwordingsacties, maar vreest ze dat deze te tijdelijk of beperkt tot professionals blijven. Ze vraagt hoe de gemeente doorlopende aandacht voor validisme waarborgt en structurele handvatten biedt, bijvoorbeeld in het onderwijs. Lid GARMY (Volt) vraagt of het college erkent dat mensen met een beperking vaak van het kastje naar de muur worden gestuurd en wat het eraan gaat doen om dit probleem op te lossen. Ten tweede wijst hij op het gebrek aan bewustwording onder Amsterdammers over wat het betekent om een beperking te hebben.

Hij merkt op dat mensen met een beperking minder vaak in de openbare ruimte komen vanwege fysieke drempels. Daarom vraagt hij hoe het college denkt over het stimuleren van ontmoetingen, zodat er meer begrip en empathie ontstaat, en welke maatregelen de stad hiervoor kan nemen. Lid LUST (D66) benadrukt dat validisme bij uitstek gaat over de buitensluiting van mensen met een beperking. D66 vindt het essentieel dat de gemeente zich inzet voor maatschappelijke inclusie. Ze wijst op een belangrijk inzicht uit het onderzoeksrapport, door fysieke, sociale en digitale ontoegankelijkheid zijn mensen met een beperking minder zichtbaar in de samenleving, waardoor hun groep kleiner lijkt dan in werkelijkheid. Dit draagt bij aan een gebrek aan bewustzijn bij mensen zonder beperking over de uitdagingen die deze groep dagelijks ervaart. Tot slot vraagt ze naar het bereik en de effectiviteit van de gemeentelijke initiatieven tegen validisme. Hoe vaak wordt bijvoorbeeld de website, Eerste hulp bij discriminatiebestrijding, bezocht? En hoe wordt gemeten of deze initiatieven daadwerkelijk bijdragen aan meer bewustwording en kennis over validisme, zowel binnen als buiten de groep mensen met een beperking? Lid BOUHASSANI (PvdA) vindt het positief dat er onderzoek is gedaan naar discriminatie van mensen met een beperking en dat geprobeerd is dit breed en inclusief aan te pakken.

Ze wijst op de zorgen van ervaringsdeskundigen over toegankelijkheid, vooral in de fysieke ruimte, en benadrukt dat de aanpak integraal zou moeten zijn, over meerdere beleidsterreinen zoals vervoer, verkeer en wonen. Ze vraagt hoe de wethouder dit ziet en hoe het college hier als geheel mee aan de slag gaat. Daarnaast vraagt ze om verduidelijking over een genoemd hulpmiddel of instrument, aangezien niet wordt gespecificeerd wat het inhoudt of wanneer het wordt geïmplementeerd. Tot slot wil ze meer toelichting over de voorgestelde ontmoetingsplekken en groepsvorming voor mensen met verschillende beperkingen. Ze vraagt of deze plekken er daadwerkelijk komen en hoe dat in de praktijk vorm krijgt. Lid BOBELDIJK (SP) pleit ervoor om duidelijk te benoemen waar het over gaat, de achterstelling van mensen met een beperking. Hij vindt dat de gemeente hierin het goede voorbeeld moet geven, onder andere bij de inrichting van de openbare ruimte. Hij wijst erop dat de positie van Cliëntenbelang bij de toetsing hiervan eerder was verzwakt, maar inmiddels deels is hersteld. Daarnaast benadrukt hij dat de gemeente zich bewust moet zijn van haar eigen handelen richting mensen met een beperking. Dit betreft niet alleen de inrichting van de openbare ruimte,

30

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept-raadscommissieverslag, 23 januari 2025

FKD

maar ook hoe geld wordt besteed en keuzes worden gemaakt. Hij vindt dat deze commissie daarop moet sturen, zodat iedereen gelijkwaardig kan deelnemen aan de samenleving. Wethouder MELIANI geeft aan dat zij net als sommige raadsleden de term validisme ooit heeft moeten opzoeken. Ze benadrukt dat het cruciaal is om deze mensen zelf een stem te geven in hoe zij benoemd en ondersteund willen worden. Veel Amsterdammers met een beperking ervaren dagelijks obstakels en worden nauwelijks gezien in de stad. Een van de grootste uitdagingen die het onderzoek blootlegt, is het gebrek aan ontmoetingsplekken voor mensen met een beperking. Zonder deze plekken blijft hun zichtbaarheid beperkt en wordt de drempel om deel te nemen aan de samenleving nog hoger. De gemeente wil hier verandering in brengen en zoekt naar manieren om toegankelijke en betaalbare ruimtes te creëren waar mensen zonder moeite terechtkunnen. Tegelijkertijd merkt de wethouder op dat er binnen de groep zelf verschillende perspectieven bestaan. Sommigen zien validisme als een vorm van discriminatie waartegen actie moet worden ondernomen, terwijl anderen zich daar minder in herkennen. De gemeente wil deze uiteenlopende behoeften serieus nemen en ondersteunen waar mogelijk. Vervolgens gaat ze in op de initiatieven die al zijn genomen.

Zo werd op 3 december, de Internationale Dag voor Mensen met een Beperking, een bijeenkomst georganiseerd om nog meer input op te halen. Daarnaast zijn er werksessies gehouden waarin de aanbevelingen uit het onderzoeksrapport uitgebreid zijn besproken. De gemeente werkt ook aan een meerjarig plan om meldingsbereidheid te vergroten en de zichtbaarheid van discriminatie op basis van een beperking te verbeteren. Een concreet voorbeeld hiervan is de subsidieregeling van 50.000 euro die is toegekend aan stichting Wild Lam, waarmee jonge acteertalenten met een beperking worden ondersteund in hun talentontwikkeling. In antwoord op vragen van raadsleden gaf de wethouder aan dat de gemeente inzet op een breed en inclusief beleid. Mensen met zintuiglijke beperkingen worden bijvoorbeeld beter betrokken door samen te werken met New Pack Inclusion Creators, die bijeenkomsten toegankelijk maakt met hulpmiddelen zoals gebarentolken en audiodescriptie. Ook wordt het onderwerp validisme verankerd in bredere gemeentelijke initiatieven, zoals de Amsterdamse Inclusieagenda uit 2020. Dit plan, met tien speerpunten, zorgt ervoor dat meerdere wethouders verantwoordelijkheid dragen voor thema’s als mobiliteit, onderwijs en toegankelijke openbare ruimte. De voortgang hiervan wordt gemonitord en gerapporteerd. Over bewustwording benadrukt de wethouder dat een eenmalige campagne niet voldoende is.

De gemeente werkt daarom aan langdurige initiatieven, zoals de leergang inclusief onderwijs, waarin validisme een plek krijgt. Daarnaast wordt gewerkt aan betere informatievoorziening. Zo erkent de wethouder dat veel mensen met een beperking niet weten waar ze terechtkunnen met meldingen van discriminatie. Tot slot wordt ingegaan op de effectiviteit van de verschillende initiatieven. De website Eerste Hulp bij Discriminatie trok in een paar maanden tijd ruim 3.722 unieke bezoekers, waarvan een derde later opnieuw terugkeerde. De reizende tentoonstelling Samen Onbeperkt Vooruit werd naar schatting door 100.000 Amsterdammers gezien. En bijeenkomsten over validisme werden online 184 keer (11 oktober) en 38 keer (3 december) bekeken. De PLAATSVERVANGEND VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voor nu voldoende besproken is en dat het doorgaat naar de raadsvergadering van 5 maart. 18. Bespreken van het jaaroverzicht 2023 Servicepunt Emancipatie Amsterdam (SPE) (VN2024-017025) Eerste termijn Lid BENTOUMYA (GroenLinks) verwijst naar het initiatiefvoorstel over gendermainstreaming, dat zij samen met D66 heeft ingediend. Ze heeft gesproken met veel vrouwenorganisaties in de stad, die een cruciale rol spelen in het bevorderen van gendergelijkheid. Ze vindt het belangrijk dat deze organisaties goed ondersteund worden,

31

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept-raadscommissieverslag, 23 januari 2025

FKD

aangezien ze vaak zelforganisaties zijn. Het Servicepunt Emancipatie onderhoudt contacten en verstrekt subsidies, maar zij vraagt zich af hoe de gemeente hen beter kan ondersteunen bij administratieve taken. Huisvesting blijft een probleem voor deze organisaties en lid Bentoumya wil weten hoe het servicepunt hen hierin ondersteunt en of er een link is met de sociale basis. Ze wijst ook op de waarde van de signalen die vrouwenorganisaties afgeven over trends en ontwikkelingen in de stad. Ze pleit ervoor dat deze signalen breder worden gedeeld binnen de gemeentelijke organisatie en niet alleen bij de afdeling diversiteit blijven. Tot slot vraagt ze of het Servicepunt Emancipatie vrouwenorganisaties doorverwijst wanneer bepaalde afdelingen hen willen consulteren over beleidsuitwerkingen, en of dit al gebeurt. Lid BOUHASSANI (PvdA) uit haar trots over de 221 informele partners die zich in Amsterdam inzetten op verschillende thema's. Vervolgens heeft ze een vraag aan de wethouder over de online kwetsbaarheid van meiden, zoals genoemd in de brief. Ze maakt zich zorgen over de invloed hiervan op hun zelfbeeld en mentale gezondheid en vraagt zich af hoe deze signalen verder worden opgepakt. Ze wil weten of er opvolging wordt gegeven en of er ondersteuning of hulp wordt geboden aan de meiden in dergelijke gevallen.

Wethouder MELIANI deelt de zorgen over de negatieve invloed van de onlinewereld op jongeren, vooral in combinatie met de druk van sociale media. Ze benadrukt dat de online en offlinewerelden van jongeren door elkaar lopen, wat voor extra stress zorgt. De wethouder geeft aan dat er momenteel onderzoek wordt gedaan naar de online leefwereld van jongeren, waarna aanbevelingen voor scholen en professionals zullen volgen. Ze bespreekt ook de ondersteuning van vrouwenorganisaties via het Servicepunt Emancipatie. De administratieve taken voor deze organisaties worden zoveel mogelijk vereenvoudigd, en medewerkers van het SPE helpen proactief bij het aanvragen van subsidies. Wat betreft de signalen die binnenkomen, worden relevante kwesties door de afdeling Diversiteit gedeeld met andere afdelingen. Daarnaast werkt het SPE samen met vrouwenorganisaties en zorgt het voor verbindingen tussen gemeentelijke afdelingen en deze organisaties, vooral als het gaat om beleidsadvies. Ten slotte, in antwoord op een vraag over huisvesting, legt de wethouder uit dat het SPE zich richt op stadsbrede vraagstukken en dat huisvesting voor organisaties een lastiger punt is. Hoewel het SPE geen directe rol heeft in het vinden van huisvesting, wordt er wel ondersteuning geboden aan organisaties die daarmee worstelen. De PLAATSVERVANGEND VOORZITTER stelt vast dat dit agendapunt voldoende besproken is. 19.

Bespreken van de berichtingeving 'Gemeente maakte uitzonderingen op subsidieregels voor Queer Amsterdam' (VN2024-018519) Dit agendapunt is doorgeschoven naar de vergadering van 27 februari. TKN-LIJST Personeel en Organisatie TKN 1 Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de evaluatie van de implementatie roosterregeling bij cluster Stadsbeheer (VN2024-018494) Financiën TKN 2 Kennisnemen van de aanvulling van de reservering van € 100 miljoen uit de Begroting 2025 (VN2024-018740)

32

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Concept-raadscommissieverslag, 23 januari 2025

FKD

Deelnemingen (excl. AEB en Schiphol) TKN 3 Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de herstructurering van ROM InWest B.V. (VN2024-017273) TKN 4 Kennisnemen van de benoeming commissaris bij NV Zeedijk (VN2024018171) TKN 5 Kennisnemen rapport externe vertrouwenspersoon GVB (VN2024-018565) Inclusie en Antidiscriminatiebeleid TKN 6 Kennisnemen van de raadsinformatiebrief Beëindiging samenwerking Stichting Het Regenbooghuis (VN2024-018758) TKN 7 Kennisnemen van het plan van aanpak moslimdiscriminatie (VN2024018182) Grond en Ontwikkeling TKN 8 Kennisnemen van de bestuurlijke reactie op het rapport: ‘Wind tegen; wind mee’ van de Ombudsman Metropool Amsterdam over de molen van Sloten (VN2024016361) SLUITING De PLAATSVERVANGEND VOORZITTER bedankt de aanwezigen en sluit de vergadering om 21.19 uur.