20250115 WV schriftelijke bijdrage van Moukhtar en Reitsma inzake probleem Hamerkwartier

Hamerkwartier “niet meer levensvatbaar”

Geachte leden van de commissie, Wij zouden u graag attenderen op een nieuw probleem bij de transformatie van het Hamerkwartier in Noord, een probleem dat anders dan de zaak van Ketjen bij de Raad van State geen tijdelijk oponthoud van de toekomstplannen betekent, maar onherstelbare schade. In het kort: een ontwikkelaar dreigt op een sluwe manier de afspraken over de transformatie van de wijk te omzeilen. Als dat lukt, vervallen alle regels en kan iedereen tot 30 meter bouwen wat-ie wil. De geplande ontwikkeling is daardoor “niet meer levensvatbaar”, concludeert de Commissie Omgevingskwaliteit. Het Projectteam Hamerkwartier en het stadsdeel Noord hebben nu geconcludeerd dat ze dit niet kunnen tegenhouden. Wij als bewoners denken dat daar wel mogelijkheden voor zijn. We hopen daarvoor op uw aandacht. Hier onder hebben we geprobeerde de zaak zo duidelijk mogelijk uit te leggen. Dank voor uw overweging, met vriendelijke groet, Esma Moukhtar en Hugo Reitsma

Meeuwenlaan 124

Dit is het bouwplan op Meeuwenlaan 124, waarvoor naar verwachting binnenkort een omgevingsvergunning wordt verleend. (Zaaknummer: Z2023-N002375 OLO nummer: 8078539)

Dit plan past niet in de omgeving zoals die nu is, niet tegenover beschermd stadsgezicht, en zou de geplande ontwikkeling van de wijk hier “sterk bemoeilijken zo niet vrijwel onmogelijk maken”, concludeerde de Commissie Omgevingskwaliteit (COK): https://www.crk.amsterdam.nl/uitgebreid-zoeken/zoekresultatenadviezen/advies_behandelstatus?id=Z2023-N002375 Maar na bezwaar van de ontwikkelaars hebben juristen van het stadsdeel geconcludeerd dat de COK niet mag toetsen aan de Investeringsnota, ondanks het speciaal hiervoor verhoogde welstandsniveau van ‘gewoon’ naar ‘bijzonder’: https://www.crk.amsterdam.nl/uitgebreid-zoeken/zoekresultatenadviezen/advies_behandelstatus?id=Z2023-N002375-005 In het laatste advies concludeerde de COK daarom dat het met lege handen staat en overal dit soort torens neergezet kan worden. Er zou daarom een heel nieuw stedenbouwkundig kader moeten komen, maar dat gaat voorlopig niet gebeuren: https://www.crk.amsterdam.nl/uitgebreid-zoeken/zoekresultatenadviezen/advies_behandelstatus?id=Z2023-N002375-004

De gevolgen van alleen al de toren op nummer 124 zijn groot. Het gaat om deze plek in de maquette van de toekomstige wijk:

Meeuwenlaan 124 is het meest linker perceel in het blok I2 in de investeringsnota Hamerkwartier. Dit staat hier op het spel: de geplande toren van 60 meter op de kop van de wijk, een parkeergarage, een zijstraat aan de andere kant van 124, de daaraan gekoppelde vergroening van de Meeuwenlaan, en natuurlijk heel veel woningen, waar het allemaal om was begonnen. Ook alle afspraken over het uiterlijk van het ‘Hamerblok’, over duurzaamheid, over sociale woningbouw, over de aansluiting van het Hamerkwartier op de vogelbuurt, eigenlijk alles in die investeringsnota zo’n 10 jaar werk door stadsplanners, architecten, inspraak van bewoners en de gemeenteraad - wordt hier van tafel geschoven. En niet alleen hier. Dezelfde ontwikkelaars hebben verderop in de Schaafstraat nog een perceel gekocht.

Hoe is dit nu mogelijk? De gemeente heeft de toekomstplannen voor de wijk uitgewerkt in de Investeringsnota Hamerkwartier. Dat staat nieuwe woningbouw toe als ontwikkelaars zich houden aan alle voorwaarden. Het oude bestemmingsplan is ongewijzigd gelaten. Dat zag nog op het ‘Hamerstraatgebied’ als bedrijventerrein en staat geen nieuwe woningen toe maar wel bouwen tot 30 meter hoogte. Deze opzet zou ontwikkelaars moeten uitnodigen om met plannen te komen. De gemeente zou controle houden met een Projectteam Hamerkwartier, een verhoogd welstandsniveau én privaatrechtelijk, als eigenaar van de grond.

Wat deze ontwikkelaars nu doen is: weigeren te praten met het Projectteam, zich beroepen op het oude bestemmingsplan en met succes de COK aanvechten. Ze bouwen de bedrijfsruimte en de woningen maximaal uit maar zonder extra woningen toe te voegen, zodat ze geen beroep hoeven te doen op de investeringsnota. Hierdoor hoeft ook het erfpachtcontract niet te worden aangepast. (Vermoedelijk zullen ze nadat de zaak met Ketjen is opgelost alsnog omzetting vragen van de bedrijfsruimte naar wonen.) De supervisor van het projectteam, de Brusselse stadsbouwmeester Kristiaan Borret schreef ons desgevraagd: “Ik ben op de hoogte van de plannen en heb ook kritische beoordeling geformuleerd als supervisor. Anderzijds blijken de ontwikkelaars niet geïnteresseerd in een supervisieoverleg en spelen ze het inderdaad volstrekt juridisch, waarbij het me opvalt dat in de Nederlandse vergunningspraktijk men dan quasi machteloos blijkt te staan. Het voorstel legt niet alleen een hypotheek op de toekomstige geplande ontwikkeling maar is ook op zich in de huidige situatie geen goede ruimtelijke ordening. Van mijn kant ben ik zeker bereid voor een bespreking met het politieke niveau als dat zou kunnen helpen.”

De ontwikkelaars staan juridisch sterk met hun beroep op het bestemmingsplan. Wat daarin is toegestaan is immers hun recht als eigenaar van het perceel. Maar alleen als de gemeente zich zomaar opzij laat zetten. Wij denken met de supervisor dat de gemeente alleen schijnbaar machteloos staat en er wel degelijk mogelijkheden zijn om in te grijpen voordat iedereen zich straks verbaast hoe dit toch heeft kunnen gebeuren. Bijvoorbeeld: blijkens de toepasselijke algemene erfpachtvoorwaarden mag de gemeente als grondeigenaar voorwaarden stellen bij veranderingen aan het gebouw. Dat zouden de voorwaarden uit de investeringsnota kunnen zijn, aangezien die geen rol hebben gespeeld in de publiekrechtelijke procedure. Het is zelfs mogelijk het erfpachtcontract op te zeggen als het algemeen belang daarom vraagt. Dat geeft de ontwikkelaars ongetwijfeld recht op schadevergoeding, maar de investeringnota weggooien en een nieuw stedenbouwkundig plan schrijven zal ook wat kosten. Of een juridisch geitenpaadje kan, of een paardenmiddel, kunnen wij niet zo goed beoordelen. Maar wat we nu zien is dat in een procedure die is bedoeld voor de beoordeling van een dakkapel feitelijk de regels

voor de toekomst van de hele wijk worden afgeschaft. De door de gemeente geambieerde en beloofde regie bestaat dan niet meer. We hopen daarom dat u wil zien of kan worden voorkomen dat de belangen van de stad en haar bewoners hier worden geofferd aan een cynisch spelletje van mensen die die belangen bewust schaden voor hun eigen gewin.