2025-04-17 Schriftelijke bijdrage dhr Wijzenbeek namens Het Zwarte Fietsenplan inzake agendapunt 7 betreffende Deelfietsen

Raadsadres deelfietsen in Amsterdam - Professionele Amsterdamse Fietsverhuurders (PAF) Aan: Gemeenteraadsleden Amsterdam Kopie: College van Burgemeester en Wethouders Amsterdam Wethouder Verkeer en Vervoer Raadscommissie Mobiliteit, Openbare ruimte en Water (MOW) Raadscommissie Sociaal, Economische zaken en Democratisering (SED) Afdeling deelmobiliteit Amsterdam Voetgangersvereniging Nederland Voetgangersvereniging Amsterdam Bovag Het Parool / Volkskrant / Trouw / AD / Telegraaf AT5 Afzender: PAF (Professionele Amsterdamse Fietsverhuurders) Datum: 18 maart 2025

Geachte leden van de gemeenteraad van Amsterdam, Eind vorig jaar zijn acht (!) fietsverhuur winkels in het centrum van Amsterdam gesloten als gevolg van het gemeentelijke experiment om 1.300 deelfietsen te plaatsen op de Amsterdamse stoepen. Voor deze winkels, die naast fietsverhuur ook fietsreparaties voor de Amsterdammer verrichten en voor veel werkgelegenheid zorgden, was de ongelijke en oneerlijke strijd niet te winnen. Er zijn nu plannen om het aantal deelfietsen te verhogen naar 3.000 (!) fietsen waardoor nog meer winkels dreigen te verdwijnen. Wat het extra wrang maakt is dat de deelfietsen vrijwel geen bijdrage hebben geleverd aan de gemeentelijke doelstellingen die ermee worden beoogd. Veel partijen hadden dit al voorspeld en kenbaar gemaakt aan de gemeente en dit blijkt nu ook uit onderzoek van de gemeente zelf: 75% van de deelfiets gebruikers zijn toeristen en de beoogde doelgroepen, de Amsterdammer en frequente bezoeker die met het OV reist, worden vrijwel niet bereikt. Niet verwonderlijk want die hebben natuurlijk ofwel een eigen fiets, maken gebruik van de OV-fiets en het OV. Ook zien volgens het onderzoek de Amsterdammers zelf het nut niet in van deelfietsen en verhogen ze de druk op de openbare ruimte, publieke middelen, toezicht en handhaving.

Nu de beslissing moet worden genomen om wel of niet door te gaan met de deelfiets, schrijven wij u dit raadsadres en verzoeken wij u om dit onzinnige project dat enorm veel schade heeft veroorzaakt bij het Amsterdamse MKB en geen enkele van de steeds wisselende doelstellingen heeft behaald per direct te beeindigen. Hoogachtend, Maurits Wijzenbeek PAF (Professionele Amsterdamse Fietsverhuurders)

Wie zijn wij? naam

PAF: Professionele Amsterdamse Fietsverhuurders

opgericht

medewerkers

2007 20+ Amsterdamse MKB fietsondernemingen met in totaal 45+ winkels in gehele stad 200+ medewerkers

activiteiten bedrijven

fietsverhuur voor toeristen en bezoekers van de stad

aangesloten bedrijven

fietsverkoop voor Amsterdammers fietsreparatie voor Amsterdammers overig

MBO leer-werk bedrijven waar jaarlijks vele technici een diploma halen veel medewerkers in dienst met een afstand tot de arbeidsmarkt

Waarom is de deelfiets een zeer slecht idee? Doelgroepen worden niet bereikt In tegenstelling tot veel andere steden in de wereld is Amsterdam al een volwassen (en fantastische!) fietsstad. De beoogde twee doelgroepen van de deelfiets zijn dan ook al helemaal voorzien. Amsterdammers hebben een eigen fiets ter beschikking en de frequente bezoeker met het OV gebruikt de gesubsidieerde OV fiets.

Onderzoek van de gemeente: Deelfiets wordt voor 75% door toeristen gebruikt Wat iedereen ziet op straat wordt nu ook bevestigd in het (eindelijk vrijgegeven) onderzoek van de gemeente: ● ● ● ●

75% van de gebruikers heeft een buitenlands telefoonnummer; 65% sluit een abonnement af voor korter dan twee weken (toeristen); in het toeristische hoogseizoen zijn de verhuren 5 x zo hoog als in de winter; In vrijgegeven notulen van meetings tussen de gemeenten en de deelfiets aanbieder wordt gezegd dat toeristen altijd de belangrijkste gebruikers zijn en zullen blijven. => De Amsterdamse deelfiets is een grote toeristische huurfiets vanaf de openbare weg

Onderzoek van de gemeente: Overige belangrijke doelstellingen worden ook niet behaald: ● ●

Deelfietsen zorgen voor meer druk op de openbare ruimte in plaats van minder. Deelfietsen dragen niet bij tot minder CO2 uitstoot.

Iedereen (behalve de afdeling deelvervoer van de gemeente Amsterdam) is tegen de deelfiets in Amsterdam:

●

Wijkcentrum D'oude Stadt

“Wij willen dat het project deelfietsen serieus op effectiviteit geëvalueerd wordt en wij hopen dat de gemeente Amsterdam zo moedig is om de papieren idee fix (na 7 jaar pilots) van het aantoonbare nut van deelfietsen door te prikken en achter zich te laten. Met andere woorden ; in wereldfietsstad Amsterdam waar iedereen de trotse bezitter is van tenminste 1 gepersonaliseerde fiets heeft (met fietstassen, kinderzitjes, hondenbakjes, bloemetjes enz enz,) zijn deelfietsen niet functioneel gebleken. Ze nemen bovendien niet minder maar meer extra schaarse openbare ruimte in beslag”.

●

Fietsersbond Amsterdam

“De Fietsersbond is altijd kritisch geweest op deelfietsen in Amsterdam, gezien het hoge eigen fietsbezit en goede alternatieven als OV-Fiets, Swapfiets en verhuurbedrijven aan toeristen”

●

Milieudefensie

“Een ander nadelig milieu-effect is de kortere levensduur van deeltweewielers. Mensen gaan minder zorgvuldig met de voertuigen om, fietsen en scooters raken sneller beschadigd of verdwijnen in sloot of gracht” “Uit verschillende onderzoeken blijkt dat deelfietsen en deelscooters vaak een substituut zijn voor lopen of het ov, maar nauwelijks voor de auto. Terwijl alleen dat laatste voor milieuwinst zorgt."

●

Walther Ploos van Amstel

“Een deelfiets wordt gemiddeld maar 0,50 keer per dag gebruikt. De gemiddelde ritduur is ruim 4 uur. Dit is een opmerkelijke tijdsduur voor fietsgebruik, zegt de gemeente. Dit duidt op het gebruik van de deelfietsen door dagjesmensen, toeristen of expats en niet door inwoners van Amsterdam of forenzen. Waarom de gemeente hiermee dan toch door gaat is niet duidelijk”

Steeds veranderende doelstellingen zijn nooit behaald en nieuwe steeds onrealistische en vagere doelstellingen worden verzonnen om het project maar door te laten gaan: jaar

doelstelling

2018

Amsterdammers hun eigen fiets in Niet behaald en afgevallen als laten ruilen voor een deelfiets om doelstelling (2020) zo meer ruimte op straat te krijgen

2020

Amsterdammers laten gebruik maken van de deelfiets

Niet behaald en afgevallen als doelstelling (2025)

2020

frequente bezoekers met het OV voor- en natransport te bieden

Niet behaald en afgevallen als doelstelling (2025)

2017

Daling CO2 uitstoot

Niet behaald en afgevallen als doelstelling (2025)

2025

2025

2025

2025

het benutten van kansen voor de deelfiets als aanvulling op en het ontlasten van het openbaar het tijdelijk kunnen inzetten van deelfietsen bij grote wegwerkzaamheden of evenementen belangrijke invulling van de buurthubs met meerdere typen voertuigen het opdoen van ervaringen ten behoeve van een regionaal deelfietssysteem

status

nieuw

nieuw

nieuw

nieuw

reden Amsterdammers willen hun eigen fiets behouden Onnodig: alle Amsterdammer hebben een eigen fiets Onnodig: de gesubsidieerde OV fiets is al beschikbaar vervangt vrijwel geen autoritten

Deelfietsbedrijven zijn grote verliesgevende buitenlandse door private equity en venture capital gefinancierde bedrijven die alleen in Amsterdam willen zitten vanwege het grote aantal toeristen: ● ● ●

Deelfietsbedrijven maken (zelfs met zware subsidies) grote verliezen. Het is simpelweg financieel niet mogelijk medewerkers waaronder fietsmonteurs voortdurend van en naar deelfietsen te sturen. Deelfietsbedrijven komen alleen naar Amsterdam voor de toeristen en niet voor de Amsterdammer. De gemeente mag opdraaien voor de kosten van toezicht en handhaving.

Oneerlijke concurrentie voor Amsterdamse MKB bedrijven ●

Amsterdamse MKB bedrijven, sommige meer dan honderd jaar oud, die ook fietsen repareren en verkopen voor Amsterdammers worden weggeconcurreerd door grote buitenlandse bedrijven die geen vergoeding hoeven te betalen voor toeristisch commercieel gebruik van de Amsterdamse stoepen en waar de gemeente gratis grote marketing campagnes voor voert.

●

Van oktober 2024 tm december 2024 hebben acht fietsenwinkels hun deuren moeten sluiten in Amsterdam Centrum door de oneerlijke concurrentie van de toeristische deelfiets

Gesloten fietsenwinkels door de deelfiets: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Mac Bike Waterlooplein (artikel in Parool) Mac Bike Overtoom Mac Bike Centraal station Mac Bike oostelijke handelskade Mac Bike Nieuwe Uilenburgerstraat Black Bikes Falckstraat Black Bikes Regulierbreestraat Holland Rent a Bike (meer dan 100 jaar oud / artikel in het Parool)

Meer winkels zullen volgen of staan nu te koop waaronder: ● ● ●

Black Bikes Wolvenstraat (stopt per 31-12-2025) Bikerent No1 Rent a Bikey

Daarnaast staan er meerdere winkels van PAF leden te koop of dreigen noodgedwongen te stoppen. Een kaalslag in het toch al schaarse aantal Amsterdamse fietsenwinkels, die zo hard nodig zijn voor een onzinnig hobbyproject van de afdeling Deelvervoer

De PAF heeft een klacht ingediend bij de EU vanwege onrechtmatige staatssteun Onze advocaat (gespecialiseerd in o.a. staatssteun) heeft een uitgebreid onderbouwde klacht ingediend bij de Europese commissie, dat het gratis ter beschikking stellen van de openbare ruimte en alle overige grootschalige ondersteuning (o.a. marketing en logistiek) die Donkey Republic krijgt om een grootschalige toeristische fietsverhuur te exploiteren onrechtmatige staatssteun is. Deze klacht acht onze advocaat zeer kansrijk omdat aan alle voorwaarden voor onrechtmatige staatssteun lijkt te zijn voldaan. Het is onrechtmatig om staatssteun te geven aan een bedrijf in een bestaande en volwassen markt met zeer vage en onrealistische doelstellingen die naar nu blijkt ook nog eens op geen enkele manier worden behaald. Deze onrechtmatige staatssteun heeft enorme schade toegebracht in de bestaande markt.

De klacht is in behandeling bij de Europese Commissie die in december 2024 een onderzoek is gestart. Wanneer de klacht gegrond wordt verklaard zullen wij de gemeente direct aansprakelijk stellen voor alle schade die het heeft veroorzaakt met deze onrechtmatige steun voor dit onzinnige project. Daarnaast is het zeer de vraag of het huidige plan in lijn is met de dienstenrichtlijn. Mocht het wel rechtmatig zijn (wat wij niet denken) zal er uitgebreide planschade betaald moeten worden aan de huidige inpandige fietsverhuurders omdat er zo ernstig in de bestaande markt van de toeristische fietsverhuur wordt ingegrepen De gemeente Amsterdam zal vele miljoenen Euro’s kwijt zijn om de toeristische inpandige fietsverhuurders in te ruilen voor één buitenlandse fietsverhuurder vanaf de openbare weg

Het toestaan van commercieel toeristisch gebruik van de openbare weg gaat in tegen al het beleid wat de gemeente Amsterdam de afgelopen tien jaar gevoerd heeft en nog steeds voert: ● ● ● ●

Er mogen geen reguliere fietsverhuurders bij komen in het centrum van Amsterdam (winkel diversiteitsbeleid); Amsterdam treedt zo streng mogelijk op tegen de uitwassen van het over-toerisme Uitgangspunt van het beleid van de gemeente Amsterdam is dat fietsparkeren op eigen terrein wordt geregeld al dan niet inpandig; Amsterdam is fel tegen het commercieel gebruik van de openbare weg en zeker toeristisch commercieel gebruik.

De wethouder en afdeling deelvervoer proberen de deelfiets met alle legale en illegale middelen er doorheen te drukken: ●

Het oorspronkelijke plan, dat is goedgekeurd door de gemeenteraad gaat over een paar locaties met deelfietsen in de buitenwijken op OV locaties. Via vaag omschreven buurthubs is dit echter in sneltreinvaart uitgegroeid tot een grote toeristische fietsverhuur vanaf de openbare weg in met name de toeristische gebieden.

●

brief over wel behalen doelstellingen van wethouder van 16 juli 2024 is geheel in tegenspraak met brief van 28 februari 2025 waarin de doelstellingen duidelijk niet behaald worden. De brief van 16 juli 2024 is in het geheel onwaar en op basis daarvan is het experiment verlengd door de gemeenteraad met nog meer grote schade voor de Amsterdamse fietsbranche.

●

Onze WOO verzoeken voor meer informatie over de deelfietsen proef zijn zeer slecht beantwoord en met oneigenlijke argumenten (bedrijfsgeheim en staatsgevaarlijk) geheim gehouden. Er is bijna geen informatie verstrekt en vele honderden pagina’s zwart gelakt. Om alles openbaar te krijgen heeft de PAF juridische stappen in gang gezet.

●

Uit de wel vrijgegeven stukken komt een ontluisterend beeld naar voren waarin Donkey en de afdeling deelvervoer intensief samenwerken om op alle mogelijke manieren zo snel mogelijk een toeristische fietsverhuur op de openbare weg goedgekeurd te krijgen door het stadsbestuur en de gemeenteraad. De reden is dat grote aantallen toeristen essentieel zijn voor de deelfietsverhuurders om winstgevend te zijn.

●

Op al onze jarenlange waarschuwingen dat de oude Amsterdamse inpandige fietsverhuurders failliet zullen gaan of later daadwerkelijk failliet zijn gegaan komt geen enkele reactie

Overige punten tegen de deelfiets Heel duur voor gebruikers Ondanks grote subsidies (o.a. gratis grond, marketing en logistieke ondersteuning) is een deelfiets veel duurder voor de gebruiker dan een eigen fiets of OV-fiets, waardoor de Amsterdammer en forens het nauwelijks gebruikt, zoals het experiment ook aantoont. Deelfietsen geven overlast Deelfietsen worden lukraak geparkeerd en achtergelaten. Ook waar dat niet is toegestaan. De gemeente heeft onvoldoende handhavingscapaciteit en het fietsdepot staat vol met deelfietsen. Niet inclusief Bijna alle deelfietsen staan in de wijken met hoge inkomens en veel toeristen. Juist niet in de wijken waar nog minder gefietst wordt (die staan alleen in de papieren plannen om goedgekeurd te worden door de gemeenteraad). Veiligheid niet gewaarborgd Er is geen controle op de fiets en het gebruik in tegenstelling tot fietsen van reguliere fietsverhuurders die de fietsen continu onderhouden en gebruikers uitleg geven over de fiets en de verkeersregels. Deelfiets niet duurzaam Deelfietsen zijn van matige kwaliteit, gaan snel kapot en worden vaker vervangen dan gerepareerd. Medewerkers moeten regelmatig langs voor onderhoud en verplaatsing.

Uitverkoop van publieke ruimte Bewoners en lokale fietsenwinkels moeten strikte regels volgen maar de gemeente geeft buitenlandse multinationals toestemming onze stoepen en stallingen vol te zetten met commerciële deelfietsen. Verlies werkgelegenheid De fietsverhuur en fietsreparatie sector wordt in haar bestaan bedreigt door oneerlijke concurrentie van deelfietsen wat inmiddels heeft geleid tot faillissement en sluiting van meerdere winkels. Verlies sociale cohesie Fietsverhuurders vervullen buurtfuncties en bieden werkplekken voor Amsterdammers, inclusief mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, waar men een vak leert en persoonlijk contact heeft.

Conclusie: Stem donderdag 20 maart tegen de toeristische deelfiets op de Amsterdamse stoep, dan kan er een start gemaakt worden om alle puinhopen op te ruimen die de afgelopen jaren gecreëerd zijn door de afdeling deelmobiliteit