20241112 Verslag Gemeenteraad

Dus er was geen enkel conflict te verwachten tussen die twee ploegen. Wat niet wegneemt dat wij al in een heel vroeg stadium ons natuurlijk bewust waren van de ingewikkelde omstandigheden waarin deze wedstrijd zou plaatsvinden. Er was Kristallnacht-herdenking op 7 november en wij weten natuurlijk heel erg goed dat het in onze stad al heel erg lang broeit sinds 7 oktober 2023 en dat er in onze stad hevige emoties zijn ook over het lijden in Gaza. Daar waren wij ons van bewust. Dus wat hebben wij gedaan? We hebben extra informatie aangevraagd. Er is een verzoek gedaan aan de NCTV om een inschatting te maken van de Kristallnacht-herdenking en de risico's daaromheen. En toen heb ik daarbovenop nog gebeld met de directeur van de NCTV en gevraagd om opnieuw na te gaan, gemeten naar de politieke risico's die er waren, de Kristallnachtherdenking, de wedstrijd en de het rumoer in onze stad, of men daar een extra dreiging in zag bovenop het bestaande dreigingsniveau. Dat is van belang om te zeggen. Er is al een verhoogd dreigingsniveau, dat verhoogde dreigingsniveau is het uitgangspunt van al ons handelen, dat is ook het uitgangspunt bij het handelen in deze setting. Maar daarbovenop heb ik gevraagd of we extra maatregelen moesten treffen. De NCTV heeft daarop geen nieuwe brief gestuurd.

Ze hebben ons laten weten dat bij wat wij deden men dat niet nodig vond en dat er geen specifiek risico zat op de supporters, de club en het stadion. (Het lid KHAN: Ja voorzitter, ik ben het op het punt van het veiligheidsbeeld eens. Ik heb daar ook geen vragen over. Het ging mij meer om de politieke context en ik vraag me af of dat dan juist is ingeschat. Ik hoor de uitleg van de burgemeester, maar laat me het heel expliciet stellen. Iedereen kan op internet zien dat de hooligans van Maccabi Tel Aviv, dat dood aan de Arabieren wekelijks wordt gescandeerd in hun stadion. Dit is echt geen nieuws wat ik hier aan het vertellen ben. Dat doen ze met enige regelmaat en ik noem nu één voorbeeld, maar ik kan er veel meer noemen. En laat me die vraag dan stellen, was bij de burgemeester bekend dat deze hooligans ook die uitspraak en die leuzen scanderen en heeft de burgemeester dat doorgekregen?) Nee, dat heb ik niet doorgekregen want wij hebben ons meermalen, en ik heb die vraag in de driehoek meermalen gesteld, afgevraagd wat is het profiel van deze club. Daarover is informatie ingewonnen door de politie, bij de UEFA en bij anderen. En dit is niet

34

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

teruggekeerd, behalve dat onze eigen politie ook nog onderzoek heeft gedaan naar het incident via de openbare bronnen in Athene. Er waren twee wedstrijden in Europa die zijn gespeeld door Maccabi Tel Aviv en daar zijn geen incidenten bij geweest. Dus het beeld dat wij hadden behoudens het incident in Athene, dat was dat wij niet hoefden te verwachten dat in voetbaltermen er grote risico's waren. Daarnaast zijn wij zeker alert geweest op de politieke risico's, want daarom hebben wij maatregelen genomen waar eigenlijk de diensten en andere organisaties niet van zeiden dat het nodig was. En toch hebben we het gedaan. (Het lid KHAN: Voorzitter, ik snap de uitleg van de burgemeester en dan is mijn conclusie dat die inschatting, de politieke inschatting door de veiligheidsdiensten niet juist is geweest. Want als je hier komt en je gaat scanderen dood aan de Arabieren binnen wat nu gaande is, dan gaat het automatisch leiden tot zoveel ophef als we de afgelopen tijd hebben gezien. Maar dan heb ik een andere vraag de burgemeester. Met wat er is gebeurd nu, zou Maccabi Tel Aviv in de toekomst hier met uitsupporters welkom zijn?) U stelt mij eigenlijk een ingewikkelde vraag die zich overigens in de praktijk eenvoudig laat beantwoorden omdat er in de competitie nu geen herhaling is voorzien. Dus dat is het eenvoudige antwoord.

Maar wat u eigenlijk van mij vraagt is om een voetbalwedstrijd op politieke gronden eigenlijk te verbieden. Dan moet u toch echt bij UEFA, de KNVB en de nationale regering zijn. Dat is niet aan het lokaal gezag, want dan meng ik mij namelijk in nationale en internationale politieke aangelegenheden die mij te boven gaan. Iets anders is of wij een volgende keer opnieuw een analyse van de veiligheid zullen maken die mogelijk anders uitwijst, maar dan zullen wij die analyse gewoon grondig in detail met specialisten maken. En daar loop ik nu niet op vooruit. (Het lid WIJNANTS: Voorzitter, dank aan de burgemeester ook voor in ieder geval de start van haar beantwoording. Ik wil even inzoomen op dat contact met de NCTV. Er is dus een operationele brief uitgekomen in relatie tot de Kristallnacht-herdenking en daarna begrijp ik dat over die extra dreigingsinschatting die er is gevraagd, dat het dus een telefoontje is geweest. Zijn er verder nog andere contactmomenten geweest met de NCTV?) Volgens mij heb ik die redelijk uitgebreid in mijn brief beschreven. Ik heb vrij regelmatig contact met de directeur van de NCTV, hij heeft natuurlijk ook een basis in Amsterdam waardoor wij elkaar goed kennen. Ik heb hem op 29 oktober gebeld met dit verzoek. Dat heeft hij gehonoreerd. Hij zou opnieuw nagaan of er een specifieke dreiging was waar wij rekening mee moesten houden.

En het gebruik bij de NCTV is, op het moment dat die dreiging er is krijgen wij per brief informatie over die dreiging. Die is niet gekomen. Ik heb, en dat is in de brief ook weergegeven, volgens mij woensdag en donderdag opnieuw contact gehad met de directeur van de NCTV. (Het lid WIJNANTS: Ja voorzitter, maar die operationele brief die er dus is geweest, die hebben we als raad niet gekregen. Daar is wel door verschillende partijen ook om verzocht. Is er nog een optie dat we die operationele brief van de NCTV in ieder geval nog als raad krijgen, omdat het toch wel relevant is ook in de duiding van alle informatie die bij de driehoek beschikbaar was, om toch ook te kunnen wegen welke inzet daarop is gedaan. En de tweede vraag erbij is, als dat het enige schriftelijk contact is geweest met de NCTV, zijn er dan van die belletjes met de directeur ook iets van gespreksverslagen of iets dergelijks? Want ik denk

35

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

dat dit relevant is omdat ik ook moet kunnen beoordelen welke weging er door de driehoek is gemaakt.) Laat ik daar meteen zeggen dat ik daarbij niet compleet was, want ik reageerde nu op het contact dat ik had gehad. Maar ambtelijk en ook door de politie is er met grote regelmaat contact met ook de ambtenaren van de NCTV. En dat is ook in de voorbereiding van deze dagen, is er gewoon met grote regelmaat contact, houden wij elkaar geïnformeerd, zorgen wij ook dat men weet wat wij aan het doen zijn. Dan wat betreft het openbaar maken van zo'n brief van de NCTV, u weet dat de NCTV niet onder mijn verantwoordelijkheid valt maar de onder de verantwoordelijkheid van de minister van JenV. Dat betekent ook dat openbaarmaking van documenten van de NCTV via de Tweede Kamer en de minister van Veiligheid en Justitie moet worden gevraagd en daar dan een oordeel over moet worden gegeven of dat verantwoord is in het kader ook van operationele gegevens. (Het lid WIJNANTS: Dus voor die formele brief begrijp ik dat dat via de Tweede Kamer moet. Maar zouden we wel dan bijvoorbeeld die ambtelijke contacten en de gespreksverslagen die daarvan zijn geweest op gemeentelijk niveau, die onder de verantwoordelijkheid van de burgemeester dan zijn opgesteld, zouden we die dan wel kunnen krijgen? Want ook daar kan relevante informatie in zitten. Dus nogmaals, voor de weging die de driehoek maakt.

Dat is volgens mij wat alle partijen hier ook willen doen, een inschatting maken van de weging die de driehoek heeft gemaakt op basis van de best beschikbare informatie.) Dan vraag ik u eigenlijk wel even of u daarmee ook zegt dat u geen behoefte heeft aan een onafhankelijk onderzoek omdat u het zelf zou willen doen. Ik ben in de veronderstelling dat al die documenten ter beschikking worden gesteld aan de onderzoekers, wij zijn nu in voorbereiding voor het aanstellen van een onafhankelijke onderzoeksgroep. En ik zou er eigenlijk van uitgaan dat die reconstructie eigenlijk een soort logboek, want ik begrijp uw vraag, ik heb er ook geen principiële bezwaren tegen, naar die onderzoekers gaat zodat zij een volledig beeld kunnen maken dat vervolgens dan in zijn resultaten ook bij de raad terechtkomt. (Het lid WIJNANTS: Voorzitter, sowieso kan er natuurlijk qua onderzoek niks tippen aan een debat in de gemeenteraad, daar kan geen onderzoeksbureau aan tippen, laten we wel wezen. Maar is het dan mogelijk om die informatie dan wel alsnog te delen Want ik vind het goed om het met een onderzoeksbureau te delen, prima, maar het kan daarvoor ook gewoon met de raad gedeeld worden. Is daar bezwaar?) Ik zei al, principieel kan ik me niet echt bezwaren voorstellen maar ik moet daar wel bij aantekenen dat het handelen van ambtenaren van de NCTV gebonden kan zijn aan geheimhouding.

Dat dat ook niet onder mijn verantwoordelijkheid valt, maar onder die van het ministerie, de minister van JenV, dus ik daar maar beperkte zeggenschap over heb. Een ten tweede moet zich ook voorstellen dat dat dan gaat gewoon om belletjes en ik weet niet of dat precies helemaal bijgehouden is. Principieel heb ik geen bezwaar omdat ik vind dat u mij moet kunnen controleren. Dan laat ik dat ook maar even gezegd hebben. (Het lid HAVELAAR: Voorzitter, dan ga ik ervan uit dat die stukken op de een of andere manier gecontroleerd worden. Maar laten we dan voor nu zeggen, er stond op papier vanuit de NCTV dat er de risicobeschrijving was die u net gaf. En toch zegt u besloot de driehoek om alle mogelijke middelen in te zetten, ondanks dat dat op papier niet nodig was. Waarom maakte de driehoek die keuze?)

36

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Omdat ik de stad ken en de situatie in de stad ken. Mevrouw Alberts sprak over gut feeling, nou vind ik dat wij opereren op basis van informatie, dat is het allerbelangrijkste. Maar wij maken de stad natuurlijk ook het afgelopen jaar mee. De grote hoeveelheid demonstraties die er is, wij wisten dat er demonstraties aangekondigd waren voor dezelfde dag, wij wisten dat Ajacieden zich mogelijk zich zouden kunnen voegen, wij wisten dat daar misschien Ajacieden zich zouden kunnen keren tegen demonstranten. Dus wij waren zelf zeer goed voorbereid en dat betekent ook dat wij het eigenlijk wel beschouwd hebben en ook behandeld hebben als een hoogrisicowedstrijd. En dat ziet u bijvoorbeeld terug bij de instelling van veiligheidsrisicogebieden met de mogelijkheid tot preventief fouilleren, de hoge politie-inzet die er is geweest en de verplaatsing van demonstraties ook naar buiten sight and sound waarvan u weet dat ik dat slechts met tegenzin doe omdat de Europese jurisprudentie mij eigenlijk anders verplicht. (Het lid HAVELAAR: Ja, mevrouw Alberts had het over gut feeling, ik had het over theewater. Waar het in ieder geval over gaat is dat je op basis van de kennis van de stad die je hebt kunt inschatten dat het wellicht wat onderschat werd.

En is dat niet ook de essentie van de kritiek die we de afgelopen dagen gezien hebben dat de gemeente Amsterdam niet alleen naar de NCTV moet kijken, maar ook zelf daarin een afweging heeft. En als u dat evalueert, hoe heeft u dan die afweging gemaakt?) Kijk, u loopt enigszins vooruit natuurlijk op de conclusies die ik vanzelfsprekend ook zal trekken. Als wij terugkijken naar de gruwelijkheid die er is, wij zijn er echt diep van overtuigd dat wij alle voorbereidingen hebben getroffen die noodzakelijk waren, dat wij voldoende politie in de stad aanwezig hadden, dat het beheersbaar was eigenlijk tot de hit and run. En de hit and run wordt ook in politiekringen lokaal en landelijk erkent een fenomeen waar de politie zich opnieuw toe moet verhouden. En daar is een situatie ontstaan die ook met de aanwezige politiemacht niet goed te tackelen was. Waarbij ik wel meteen wil aantekenen dat op het moment dat er minder politie aanwezig was geweest, ze minder professioneel en fantastisch hadden geopereerd, het veel erger had kunnen verlopen. (Het lid HAVELAAR: De burgemeester vertelde net dat Maccabi Tel Aviv twee wedstrijden daarvoor gespeeld had en we hebben ook allemaal de berichten gelezen over Parijs.

Dan rest mij de vraag, waarom gebeurde dit in Amsterdam en niet de wedstrijden daarvoor en hoe ziet u nu de voorbereidingen van Parijs?) Vindt u dat niet een beetje aanmatigend dat ik de voorbereidingen in Parijs? Het is een stad die ruim twee keer zo groot is als Amsterdam en dan reken ik de metropool niet mee die overigens in zijn bevolkingsopbouw wel vergelijkbaar is in en stad die grote spanningen kent een heel ernstige terreuraanslagen over de andere jaren. Dus dat die stad verandert in een vesting, daar kan ik me iets bij voorstellen. Waarbij Parijs natuurlijk ook lering trekt van wat er in Amsterdam is gebeurd. Dus het zal ook een reactie zijn op wat er hier is gebeurd. Maar ik kan onmogelijk beoordelen of dat goed is, niet goed, voldoende of niet voldoende. Voorzitter, wij hebben het dus behandeld als een hoogrisicowedstrijd en dat is ook tot uitdrukking gekomen in de voorbereidingen die wij hebben getroffen. Ik noemde al de instelling van veiligheidsrisicogebieden, zowel in het centrum van de stad als bijvoorbeeld rond het ArenA-gebied en de metrolijn daarnaartoe. Dan noem ik ook de verhoogde politieinzet en wat wij, de behoorlijk verhoogde politie-inzet, door de politie al meerdere keren gememoreerd dat hier een politie-inzet is geweest, over de dagen 1.200 mensen en dan tekenen we nog niet de overuren aan die daarbij ook zijn geweest, want dan wordt het

37

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

waarschijnlijk nog veel meer. En dat zijn 1.200 mensen in de operatie, dat is bovenop eigenlijk de agenten die ook in onze wijken aanwezig zijn, hebben wij eigenlijk in onze voorbereiding laten zien dat wij geprepareerd waren toch op mogelijke onrust die er zou kunnen ontstaan. Op woensdagavond is het eerste deel van de avond redelijk rustig geweest, maar op een gegeven moment is daar wat gebeurd. Zijn er Maccabi-supporters, u heeft het allemaal beschreven, op het Rokin geweest. Die hebben van de tweede verdieping een vlag naar beneden getrokken en is er vervolgens een taxichauffeur die daarop wilde ingrijpen in elkaar geslagen. Naar verluid is er ook nog een Palestijnse vlag verbrand op de Dam, daar heb ik nog steeds niet bewijs van gezien maar het geluid is hardnekkig. Taxichauffeurs zijn vervolgens zich gaan verzamelen, hebben via Telegram elkaar opgeroepen en hebben zich verzameld later die nacht voor het casino waar een grote groep Maccabi-supporters aanwezig was. Daar is een grote politiemacht bijgekomen en die heeft ervoor gezorgd dat ze Maccabi-supporters veilig in groepen naar hun hotel konden worden vervoerd. (Het lid BAKKER: Voorzitter, mijn punt is al een beetje voorbij, want het gaat nog over het voorgaande, over dat de wedstrijd als hoog risico beoordeeld wordt.

Want waar ik benieuwd naar ben is dat als een wedstrijd dus als hoog risico wordt beoordeeld op basis van mogelijke politieke spanningen, dan klopt het toch dat als je die wedstrijd dan zou willen verbieden, of als je bijvoorbeeld de uitsupporters zou willen weren, dat dat dan alsnog een veiligheidsbeoordeling is en geen politieke, wat ik de burgemeester net wel heb horen zeggen.) Voorzitter, er was geen veiligheidsbeoordeling waarop wij ons konden baseren. Eén, in voetbaltermen waren er geen risico’s en vanuit de diensten die ons ondersteunden werd dat risico ook niet gezien. Dat wij zelf toch extra maatregelen hebben komt omdat wij de stad kennen. U zegt, had je hem niet moeten verbieden. Nou hebben wij daar eigenlijk op dinsdag volgens mij nog met elkaar over gesproken, of op woensdag. Dan vraagt u eigenlijk van mij dat ik een ploeg verbied omdat die Israëlisch is, want dat is namelijk wat ik dan overhoud. Dan meng ik mij in internationale en nationale politieke aangelegenheden waar ik geen positie in heb of wil innemen. (Het lid BAKKER: Ja, dat vind ik toch wat kort door de bocht. Want dat zou dan niet de reden zijn. In mijn ogen zou de veiligheid dan de reden zijn, de veiligheid die je wil waarborgen vanwege politieke spanningen. En dat is iets anders, dat is een andere manier om ernaar kijken dan omdat het een Israëlische club is.

Dus dat wil ik nog een keer vragen aan de burgemeester. Ziet zij dat ook zo?) Nee. Wat wij hebben gedaan is wij hebben zelf zoveel veiligheidsmaatregelen genomen dat wij beoordeelden dat daarmee politieke risico's, maatschappelijke risico's, voldoende beheerst werden. En dat is ook zo. Tot eigenlijk de hit and run in de nacht van donderdag. (Het lid WIJNANTS: Voorzitter, ik wou even inzoomen op de woensdag namelijk. Er zijn eigenlijk voordat al het hele verhaal met die Maccabisupporters op het Rokin gebeurde staat er in het feitenrelaas dat er op sociale media berichten verschenen met agressie en dreiging jegens de Maccabi-supporters, in Telegram-groepen. Zijn dat dus de Telegramgroepen waarin werd opgeroepen tot Jodenjacht?) De term Jodenjacht hebben wij als driehoek voor het eerst gehoord op donderdagnacht. De politie is natuurlijk aanwezig in heel veel Telegram-groepen en ze

38

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

hebben het dusver nagezocht en in de journaals van de politie komt over woensdagnacht de term Jodenjacht niet voor. Tegelijkertijd gaat de inspectie van Justitie en Veiligheid onderzoek doen naar de informatiepositie van politie en bijvoorbeeld de NCTV. Dat lijkt mij ook terecht om daarvan na te gaan of de informatiepositie voldoende is. In ieder geval, wat wij destilleerden uit de Telegram-groepen, en dat is van groot belang voor de donderdag, was dat er een min of meer massief conflict zou kunnen ontstaan tussen Maccabi-supporters aan de ene kant en taxichauffeurs aan de andere kant. Dus een groepsgewijs conflict en daar hebben wij ons op donderdagochtend heel sterk op geprepareerd. (Het lid WIJNANTS: Wat was dan de aard van de agressie en dreiging in die socialemediaberichten op woensdag en hoe is daar in de driehoek op gereageerd?) Daar zal de politiechef zo nog het een en ander over zeggen. Wat ik u in ieder geval wel kan zeggen is, wij hebben naar aanleiding van de onrust op woensdagnacht een extra driehoek belegd op donderdagochtend om elf uur en dat vindt u ook terug in de brief. Daarbij zijn wij opnieuw nagegaan of de maatregelen die wij hadden genomen voldoende zijn. Of wij gezien de woede die er was ontstaan bij taxichauffeurs en de uitlatingen van Maccabisupporters voldoende maatregelen hadden getroffen. Dat heeft ertoe geleid dat wij extra stappen hebben gezet.

Ik ben gaan bellen met de KNVB en met Ajax, heb het verzoek gedaan of beide partijen naar buiten wilden treden en opnieuw supporters wilden oproepen om de politiek erbuiten te laten. Beiden hebben gehoor gegeven. Bij mijn weten heeft de KNVB ook nog contact gezocht met UEFA. Ik heb de minister geïnformeerd over wat er was gebeurd en mededelingen gedaan over de maatregelen, ik heb de NCTV geïnformeerd en daarna heb ik de Israëlische ambassadeur ook gebeld, verteld wat er is voorgevallen en heb ik hem ook verzocht om de Israëlische supporters ervan te doordringen dat ze de politiek erbuiten moesten laten. Het belangrijkste wat wij vervolgens hebben gedaan, want dat raakt ook aan de fanwalk en de slogans die daar zijn geweest. Wij wisten dat men zich vanaf één uur op de Dam zou willen verzamelen. En eigenlijk wilde men daar blijven tot een uur of zeven en dan naar het stadion gaan waar de wedstrijd om negen uur zou beginnen Wij hebben daarop ingegrepen en wij hebben gezegd wij willen per se dat men om halfzes in beweging komt en vertrekt en dan met een metro die speciaal voor de supporters was klaargezet naar het stadion afreist, zodat de Dam eerder leeg is ook met het oog op tegenstanders die zich mogelijk zouden kunnen verzamelen.

(Het lid WIJNANTS: Even van de orde, puur procedureel, wanneer gaat dan de hoofdcommissaris antwoord geven op mijn vraag?) Ons idee is steeds geweest, ik kan me voorstellen dat het af en toe wat lastig is, maar dat ik mijn betoog afrond en dat dan het restant van feitelijke en technische vragen door mijn twee collega's wordt beantwoord. Onze inzet was op donderdagmiddag met name gericht op het voorkomen van confrontaties tussen massieve groepen. Daar zijn wij eigenlijk steeds van uitgegaan. Omdat wij wisten van de taxichauffeurs die zich aan het organiseren waren uit woede over wat er was gebeurd op het Rokin. Daar heeft onze inzet op gezeten. De bijeenkomst op de Dam van de Maccabi-supporters, daaromheen zijn incidenten geweest, daar kan de politiechef ook nog wel het een en ander over vertellen als u daar behoefte aan heeft, die zijn door de politie weggehouden. De fanwalk hebben wij begeleid naar het station. En u moet zich er rekenschap van geven dat wij bij de fanwalk vooral gericht waren op het beheersbaar houden van de openbare orde en veel minder op de vervolging van strafbare feiten. Wat voor ons het belangrijkst was, dat was om de

39

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

supporters zo snel mogelijk naar de metro te krijgen, de dedicated metro die voor hen klaarstond en niet op tussenliggende stations zou stoppen, om ze daarmee vroeg in het stadion te krijgen, om daarmee de vrede in de stad zo goed mogelijk te bewaren. En natuurlijk heb ik later ook de verschrikkelijke slogans gehoord van Maccabisupporters. Daar zal misschien de officier nog wat over zeggen, ze zijn walgelijk en ze zijn stuitend en ze zijn diep kwetsend. Of ze strafbaar zijn is een tweede. Want optreden van de officier van justitie en van de politie vereist in ons land, en dat weet ook De Vonk die veel deelneemt aan pro-Palestijnse acties heel goed. Er is een groot verschil tussen het gebruik van slogans die stuitend zijn en moreel verwerpelijk zijn en slogans die strafbaar zijn. Wij wisten ondertussen dat taxichauffeurs mogelijk zich wilden verzamelen bij Strandvliet, de uitstaphalte van de supporters. En dat betekent dat wij veel politie daaromheen hebben gezet. En wij hebben er vervolgens voor gezorgd nadat de fanwalk via de metro uitkwam bij het ArenA-stadion, dat de toeschouwers begeleid konden worden naar het stadion. Ondertussen vond op het Anton de Komplein een demonstratie plaats van proPalestijnse supporters. Die hadden wij op veel ruimere afstand gezet dan te doen gebruikelijk, zoals u weet. Ze hadden geen zicht op het ArenA-stadion, ze hadden geen gehoor.

De reden was dat wij concrete aanwijzingen hadden voor wanordelijkheden, want op dat moment mag ik breken met de voorschriften die gelden in de Wom en die gelden als een gevolg van de Europese jurisprudentie. Bij het Anton de Komplein zijn groepen op zoek gegaan om in de buurt te komen van de ArenA en omgekeerd zijn Ajacieden op zoek gegaan naar demonstranten bij het Anton de Komplein. Dat heeft veel politie-inzet gevergd. De wedstrijd is ondertussen kalm en in ieder geval voor Ajax goed verlopen. Bij de uitgang van het stadion zijn de Maccabi-supporters weer begeleid naar de metro. Bij de verschillende haltes van de metro was politie aanwezig om ervoor te zorgen dat er geen confrontaties konden plaatsvinden tussen Maccabi-supporters en tegenstanders. In het Centraal Station was veel politie aanwezig, steeds vanuit de veronderstelling dat er georganiseerde tegenstand zou zijn. Wat wij begrepen is dat er verderop in de stad, inmiddels rond de Dam en het Spui zich georganiseerde tegenstand aan het verzamelen was. De politie is verplaatst, er was politie in de stad aanwezig, en het restant is bij de uitstroom verplaatst vanuit het ArenAgebied naar de stad. De politie heeft in het eerste deel van de avond, wij gingen ervan uit dat de toeschouwers zich zouden verspreiden bij het niet aanwezig zijn van grote groepen tegenstanders op het stationsplein en in het station.

Wij gingen ervan uit dat de Maccabisupporters zich zouden mengen onder ander publiek en dan geleidelijk naar hun hotel zouden gaan. Wat wij wisten was dat er verderop in de stad groepen op hen wachtten. Daar waren wij op geprepareerd. Dat heeft ook veel inspanning van de politie gekost, om die groepen uit elkaar te houden. U heeft de beelden gezien van georganiseerde Maccabisupporters die over het Damrak trokken richting de Dam en die vervolgens ingeboxt, zijn door de politie beschermd zijn en met bussen naar hun hotels zijn gebracht. Wat er daarna is gebeurd, dat onttrekt zich enigszins aan de scenario's die wij volledig hadden geprepareerd en die ook in politieland tot een nieuw fenomeen worden gerekend waar men ook grote zorgen over heeft. (Het lid WIJNANTS: Voorzitter, ik wil nu even inzoomen op wat er dus na donderdagmiddernacht is gebeurd met alle echte geweldsincidenten verspreid over de hele stad. Wanneer was er bij de burgemeester voor het eerst het idee opgekomen dat er sprake was van echte antisemitische aanvallen?)

40

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Nee, wij wisten dat er antisemitische geluiden waren via Telegram-groepen. Dat is nog iets anders dan op Jodenjacht gaan. Dat is in de nacht van donderdag mij duidelijk geworden en het staat ook precies beschreven in de brief op welk moment wij als driehoek voor het eerst bespreken dat wij horen dat er sprake is van een georganiseerde Jodenjacht. Dat is volgens mij om een uur of twee 's nachts op donderdag. (Het lid WIJNANTS: Voorzitter, om drie uur inderdaad werd er door de algemene commandant gezegd dat de incidenten een antisemitisch karakter hadden en er wordt gesproken van Jodenjacht. Maar de driehoek was eerder om kwart over twaalf bijeengekomen om die incidenten te bespreken. En toen zijn ook de veiligheidsrisicogebieden uitgebreid. Dus waarom is er dan toen niet al gesproken over dat antisemitische karakter van al die aanvallen?) Een Jodenjacht is echt iets anders dan confrontaties tussen supporters en tegenstanders. Een Jodenjacht is gericht zoeken op mensen met een Joodse identiteit of het Joods geloof. Ik hoef u dat niet uit te leggen. Dat begrijpt u ook, dat dat zo'n andere emotionele lading heeft dan een uit de hand gelopen hooliganconflict met taxichauffeurs. Dus dat draaide na middernacht in die eerste uren werd duidelijk dat men het een Jodenjacht noemde.

Waarbij ik het overigens wel van belang vind om op te merken, dat vind ik ook voor de Joodse gemeenschap van groot belang, in diezelfde driehoek om drie uur ’s nachts heb ik de vraag gesteld, is er ook sprake van dat er gezocht wordt maar bijvoorbeeld instellingen van Joodse inwoners uit onze stad, gebedshuizen, huizen, noem maar op. Daar was geen enkele aanwijzing voor. Men richtte zich met name op Israëliërs. En dan maak ik er nog één opmerking bij, want wij hebben achteraf ook kunnen vaststellen dat behalve dat Israëlische supporters slachtoffers zijn geworden, ook gewoon uitgaanspubliek slachtoffer is geworden waarbij er weer geen sprake was van antisemitisme maar bijna random. Dus wij hebben te maken gehad met een soort stadsterreur die nacht van jongens op scootertjes die van hot naar her reden, overal opdoken in hele kleine groepjes en mensen aanvielen. En dat waren in de eerste plaats Israëlische supporters, maar niet uitsluitend. (Het lid WIJNANTS: Voorzitter ik stel deze vraag omdat het natuurlijk wel relevant is om te weten wanneer nou dat antisemitische karakter echt naar boven kwam en op basis van welke informatie. Want dat staat eigenlijk niet in het feitenrelaas, alleen dat op een gegeven moment de algemeen commandant verslag uitbracht en dat de incidenten een antisemitisch karakter hadden.

Maar op basis waarvan dat dan is geduid, dat antisemitisme, wat het natuurlijk allemaal is, daar is niemand het volgens mij over oneens, ja misschien De Vonk. Maar wat is nou de operationele informatie waarop dan is gezegd, het is antisemitisch? Was het op basis van Telegram-groepen, die filmpjes, dat soort zaken?) Dat zal ook in het onafhankelijk onderzoek en uit het inspectie-onderzoek met name over de informatie, zal dat waarschijnlijk precies blijken. Maar ik herinner mij dat de operationeel commandant het woord Jodenjacht noemde, dat mij diep schokte op dat moment, en dat hij volgens mij op dat moment meldde dat hij het zowel via social media als op straat had gehoord. (Het lid HEINHUIS: Voorzitter, terug in de tijd van het feitenrelaas en dat is ook vraag die ik had gesteld. Want de supporters werden dus onder flinke politiebegeleiding naar het stadion begeleid. En is er toen overwogen om die supporters bijvoorbeeld een aantal uren in het stadion te laten wachten

41

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

voordat zij de stad in konden, wat bij voetbalwedstrijden wel vaker gebeurt?) Nee, wij hebben op dat moment gekozen voor een reguliere uitstroom te midden van heel veel andere bezoekers omdat wij dat omwille van de veiligheid verstandiger vonden dan Israëlische supporters apart zetten en vervolgens als een groep naar buiten brengen. Dus wij gingen ervan uit, we hebben de metrolijn beschermd, we hebben op het Centraal Station heel veel mensen gehad. We hebben later toen die confrontatie met een massievere groep tegenstanders zichtbaar werd ook een grote groep supporters nog verzameld en alsnog met bussen naar huis gebracht. Maar eigenlijk het opgaan in de menigte beschouwden wij op dat moment als een veiliger, manier van mensen naar huis begeleiden. (Het lid HEINHUIS: Dus het was niet mogelijk om die groep uitsupporters in zijn geheel met bussen bijvoorbeeld ergens heen te begeleiden, in plaats van ze dus op te laten gaan in die menigte?) U moet zich voorstellen, het ging om 2.600 supporters. Dus hele grote groepen, heel verschillend van aard, waarbij wij op dat moment vooral de informatie hadden dat er een conflict was tussen hooligans en taxichauffeurs. Dat was de informatie.

En om dan alle supporters, ook gewoon mensen, gezinnen met kinderen die tot het weekend wilden blijven en nog naar het Rijksmuseum apart te gaan zetten en niet op te laten gaan in de Amsterdamse bevolking was buitenproportioneel. (Het lid HEINHUIS: En dan nog de laatste vraag, was die harde kern en waren die hooligans, waren die dan wel goed in beeld? En waarom was dan niet mogelijk om die apart in die zin dan te begeleiden?) Daar zal de politiechef zo ook nog iets over zeggen. (Het lid KABAMBA: Voorzitter, hoe is er rekening gehouden met de lokale bewoners van Zuidoost bij al deze keuzes?) Daar wordt altijd rekening mee gehouden, zoals er ook bij demonstraties op de Dam bijvoorbeeld rekening wordt gehouden met omwonenden en ondernemers. Er was een demonstratie op het Anton de Komplein, die demonstratie is gefaciliteerd en beschermd en op het moment dat er conflicten dreigden heeft de politie opgetreden. Er is op een gegeven moment onrust geweest aan de Bijlmerdreef, daar ben ik me zeer van bewust, daar heeft de politie gehandeld. (Het lid KABAMBA: Maar is er rekening gehouden dat er ook daders kunnen zijn die nu al in een ander land weer geland zijn en terug naar huis zijn gegaan?) De demonstranten en de voetbalsupporters zijn van elkaar gescheiden gebleven, de ene bij het ArenA-stadion en de demonstranten bij het Anton de Komplein.

Dus op het Anton de Komplein waar de demonstratie plaats vond waren geen Maccabi-supporters of Ajacieden. Groepjes, Ajacieden met name, hebben lopen zoeken. Die zijn tegengehouden. (Het lid KHAN: Voorzitter, de burgemeester bracht een nuance aan tussen antisemitische geluiden en laten we zeggen in de uitvoering van de organisatie als het gaat om Jodenjacht. Ik denk dat het feitelijk genuanceerd is. Maar waarom sprak de burgemeester dan vrijdag van het brengt herinnering op van een pogrom?) Ja, ik was van plan die vraag natuurlijk van u te beantwoorden. Het is goed dat u nu al iets genuanceerder bent. Want wat ik letterlijk gezegd heb is, ik kan mij voorstellen dat dit mensen doet denken aan een pogrom. Zo heb ik het geformuleerd. Daarbij hebben wij ook al onmiddellijk twee dingen gezegd. Eén, ons beeld is zeer onvolledig en dat moet gecompleteerd worden. En twee, wij zijn ervan op de hoogte, want dat heeft ook de

42

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

politiechef gezegd, dat er ook zaken zijn geweest rond de Maccabi-supporters en dat beeld is nog niet compleet. Ik heb daarmee tot uitdrukking gebracht welke verschrikkelijke schok er op dat moment onder onze Joodse Amsterdammers was en dat vond ik ook van belang op dat moment te doen. Dat later het beeld meer compleet wordt en blijkt dat ook in andere groepen er verschrikkelijke dingen zijn gebeurd, dat doet op geen enkele manier de Jodenjacht teniet. Ik heb mijn woorden secuur gekozen en daar blijf ik ook bij. (Het lid KHAN: Ik vind de uitleg van de burgemeester niet overtuigend. Ik bedoel, om het met een ander voorbeeld te schetsen. Als de burgemeester gezegd zou hebben de afgelopen nacht doet mij denken aan de Holocaust, gaat het leiden tot zware emoties? Uiteraard, natuurlijk, en dat is volkomen begrijpelijk. Maar dat heeft de burgemeester wel gedaan. Ze bracht het zelf in, het roept herinneringen op aan een pogrom, waardoor de beladenheid die gepaard gaat met deze term die heel erg leeft in de Joodse gemeenschap, die gaat dan opspelen. En als de burgemeester zegt ik wil recht doen aan de emoties die er leven in de Joodse gemeenschap, dan denk ik dan hou je het toch gewoon feitelijk. Want dat is al erg genoeg als je zegt wat er de afgelopen nacht is gebeurd. Dus ik wil ook wel de burgemeester vragen om dit toch wel te erkennen, dat je het feitelijk moet houden.

En dat de burgemeester dat op dat moment niet heeft gedaan en dat ze dat woord pogrom, het gebruik daarvan, moet terugnemen.) Eén, een vergelijking met de Holocaust heb ik niet gemaakt, dus ik vind het ook prettig als je me dat niet in de mond legt, want dat doet u namelijk wel. Dus ik heb dat niet gezegd. Ik heb gezegd dat ik mij voor kan stellen dat het mensen doet denken aan een pogrom. Dat is wat ik heb gezegd en ja, daar sta ik achter dat ik dat heb gezegd. Dat neem ik ook niet terug. Want ik heb de hele nacht onze Joodse Amsterdammers aan de lijn gehad. Ik heb het verdriet meegemaakt, ik heb het trauma zien herleven, de verschrikkelijke herinnering, en ik wens dat dan onder woorden te kunnen brengen. Dat later blijkt dat er ook verschrikkelijke dingen zijn gezegd door Maccabi-supporters doet de eerste emotie niet teniet. En ja, ik hecht aan feiten. Anders dan bijvoorbeeld Haagse politici zult u zien dat wij ons sterk baseren op de feiten, dat wij buitengewoon secuur en gedetailleerd reconstrueren. Maar als burgemeester beperk ik me niet alleen tot de feiten, ik heb ook moreel te duiden en dat heb ik gedaan. (Het lid KHAN: Daar ben ik het niet mee eens. Want op het moment dat je wat er die donderdagnacht is gebeurd erger maakt door het te duiden als pogrom, dan dik je het zwaar aan, dan klop je het op. En ik vind het wel jammer dat de burgemeester dat niet erkent.

Maar draait het dan om. Ik bedoel, als je in de straten van Amsterdam loopt en je scandeert dood aan de Arabieren en dat je het beleid van het Israëlische leger onderschrijft wat genocidaal is, hoe zou de burgemeester dat dan duiden? Welke krachtterm heeft de burgemeester daarvoor?) Dezelfde, vergelijkbare. Omdat het mij uiteindelijk gaat om het gedrag van mensen en of dat acceptabel is of niet. En er zijn verschrikkelijke dingen gezegd, dood aan Arabieren, ik heb ze ook gehoord. Maar op Jodenjacht gaan is nog een stap verder. Ik hoop dat u zich dat realiseert. Dat is gewoon georganiseerd door onze stad gaan zoeken, elkaar op de hoogte brengen en dan mensen hun paspoort vragen en dan kijken of mensen voldoen aan de criteria die de daders vinden dat ze bij Joden horen en ze dan in elkaar slaan. Dat is onacceptabel.

43

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

(Het lid KREUGER: Voorzitter, de commandant had dus gehoord op straat dat er sprake was van Jodenjacht. Dan ben ik even benieuwd, wat was er dan precies gehoord, wat was het signaal?) Volgens mij was het signaal, en u moet zich realiseren om drie uur toen de driehoek live bij elkaar kwam, daarvoor hebben wij via app veel contact met elkaar gehad, want ik ben ook eigenlijk de hele nacht op geweest, komt driehoek bijeen en toen was eigenlijk het straatbeeld rustig. En toen werd er verslag uitgebracht, en zoals ik het me herinner dat de commandant zei dat hij het via social media had gehoord en dat er ook agenten waren die het op straat hadden gehoord. (Het lid KREUGER: Ja precies, op straat hebben gehoord. Want dat is eigenlijk de vraag, want ik mag toch hopen dat als een agent dat hoort, dat degene die dat doet of die dat zegt dat die twee seconden later op de grond ligt met handboeien om.) De suggestie in uw vraag is dat politie dan staat te kijken en niets doet. En dat is zo beledigend voor onze agenten, want ook die we waren verschrikkelijk geschrokken en vonden het een verschrikking. En die hebben overal opgetreden op alle plekken in de stad. En nu heeft gezien in de brief die wij hebben gezonden op hoeveel plekken in de stad er sprake van was. Dus haal je de koekoek dat de politie optreedt.

(Het lid KREUGER: Dat is ook exact de reden dat ik vraag naar de aard van wat er is gehoord. Wat is er precies waargenomen dat zij wisten dat er op straat een Jodenjacht was en zijn er toen mensen aangehouden? Dat is toch een hele logische vraag?) Volgens mij heb ik u antwoord gegeven. Op het aantal aanhoudingen na twaalf uur ‘s nachts zal zo meteen de officier ook nog ingaan. Maar waar politie in de eerste plaats mee bezig is geweest, is overal door de stad achter relschoppers aangaan, voorkomen dat het plaatsvond en daar hebben ze hun handen vol aan gehad. Volgens mij was ik inmiddels bij de vrijdagochtend uitgekomen en het lijkt mij dan beter dat ik overga naar de beantwoording van de resterende vragen die er nog zijn. (Het lid HOFLAND: Over de groep en over hoe zijn we er achter gekomen zijn dat er sprake was van een georganiseerde manier van gericht mensen aanvallen. Dat is op straat gehoord en in groepen gelezen. En wat ik probeer te begrijpen is, zijn we erachter gekomen dat dit gebeurde doordat mensen werden aangetroffen, slachtoffers, of zijn we erachter gekomen dat dit gebeurde doordat we online of in groepen konden lezen dat mensen gericht op jacht zouden gaan?) Eén, de politie heeft de opvolging gegeven aan alle 112-meldingen die zijn binnengekomen. Dat lijkt me ook even, want er werd een vraag over gesteld, dat lijkt me ook heel belangrijk.

Twee, de politie heeft zelf op heel veel plekken mensen onderschept en zaken kunnen voorkomen. Dus er is niet alleen maar reactief geopereerd, er is gewoon ter plaatse, acuut heeft de politie geopereerd met overmacht in grote getalen en met nog zo'n vijfhonderd mensen die in de operatie actief waren. (Het lid HOFLAND: Ja de reden dat ik de vraag stel is, als je online ziet of in groepen van dit gaat mis, dit zijn ze van plan, dan verwacht je ook nog weer een ander soort maatregelen dan wanneer je gewoon 112-meldingen krijgt, ziet dat misgaat en vervolgens terugleest hoe dat georganiseerd is. Dan verwacht je bijvoorbeeld dat je tegen mensen zegt, blijf bij de groep, ga niet meer alleen de straat op, misschien wel tegen iedereen in de binnenstad als het beeld is zoals de burgemeester dat net schetst. Dat is eigenlijk de vraag die achter mijn vraag zit.)

44

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Zoals ik het reconstrueer heeft de hit and run ongeveer anderhalf uur geduurd overal in de stad. Misschien vergis ik me, maar dan zal de politiechef misschien nog iets preciezer over zijn. Het heeft ongeveer anderhalf uur geduurd. Daarin heeft de politie heel veel incidenten geregistreerd, veel meer dan er via 112 zijn binnengekomen. Dus er is niet alleen opvolging gegeven aan 112-meldingen, de politie was gewoon overal ter plaatse en heeft heel veel voorkomen. Wat niet wegneemt dat er nog altijd mensen mishandeld zijn en er gewonden zijn gevallen. (Het lid HOFLAND: Ja voorzitter misschien ook omdat, de politie komt ook nog aan het woord, omdat heel specifiek wanneer wat zou fijn zijn.) De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Wijnants voor een punt van orde. Het lid WIJNANTS: De burgemeester wil net met de beantwoording van andere vragen aan de slag gaan. Maar dan gaan we natuurlijk heel veel andere onderwerpen bespreken en ik heb toch wel behoefte aan informatie ook van de politiecommissaris over die socialmediaberichten, want dat is best wel relevant voor veel van de andere materie. Dus zouden politiecommissaris niet eerst antwoord kunnen geven op die vraag voordat we al die andere onderwerpen gaan doen? Want anders gaat het straks echt van het ene naar het andere onderwerp en dan komt echt relevante feitelijke informatie pas aan het einde.

De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Holla. De heer HOLLA: Het antwoord op deze vraag is dat wij gedurende de avond met name gefocust waren op groepen die groepen aan gingen vallen. Wij zagen op online, wij volgden de onlineforums en wij zagen dat de agressie en ook de uitlatingen sterker werden. En wij hebben het moment dat we zeggen er is hier een andere manier van acteren dan groepen tegen groepen, maar er zijn nu kleine individuele hit and run-acties gaande, die hebben wij pas in de loop van die anderhalf uur ontdekt. En dat komt ook, dus dat we pas om eigenlijk ook om drie uur rapporteren dat wij wel eerder op social media gezien hebben van we gaan op jacht op Joden, maar dat dat niet werd gezien als individuele hit and runacties, maar als eigenlijk onderdeel van de groepen zoeken groepen op. En gedurende, op straat kwamen collega's er wel achter dat ze zeggen hè, hier is iets anders aan de hand. Dat kregen ze ook bevestigd van mensen op straat, maar daar zijn ze niet actief bij aanwezig geweest. Dus het is niet zo dat ze zagen dat het gebeurde en dat daarop zeggen van ik word nu achtervolgd. Dat is het niet, ze hebben het via via gehoord en ze zijn niet actief daar geweest. Maar het beeld van het was groep tegen groep ontwikkelde zich in felheid en reacties. (Het lid WIJNANTS: Voorzitter, dit roept natuurlijk wel ook vragen op.

Dus dat de intrede van de term Jodenjacht, ja het is vervelend dat we de hele tijd dit soort termen moeten gebruiken, dat dat doe ik ook niet met plezier, maar dat doet niemand, was dus van groep tegen groep en die heeft zich dus vertaald, en die term was dus op woensdag al bekend, maar die heeft zich, oké bij de politie dus op donderdag pas bekend, heeft zich dan dus vertaald in die individuele acties. Maar dan is toch de vraag, is de conclusie dan dat de betekenis van de term, de zwaarte van die term, dan toch is onderschat omdat hij uiteindelijk dus zich toch op een andere manier echt heeft gekristalliseerd.) De VOORZITTER geeft het woord aan burgemeester Halsema.

45

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Burgemeester HALSEMA: Er is echt niets onderschat, anders hadden wij niet zoveel politie op de been gebracht, anders hadden wij geen veiligheidsrisicogebieden aangewezen, anders hadden wij ook niet de veiligheidsrisicogebieden verlengd tot zes uur, anders hadden wij niet ook veiligheidsrisicogebieden rond een aantal hotels gelegd. Dus wij zijn overal mee bezig geweest, er bovenop gezeten, dus wij hebben niets onderschat en overal is op gehandeld. Het grote probleem is kleinschalige hit and run die in deze stad, u kent deze stad met al zijn steegjes, zijn kleine straten, overal opduikt. En het is een verschrikking, niet de stad maar wel wat er is gebeurd. (Het lid WIJNANTS: Maar inmiddels is er toch ook wel via verschillende weblogs en ook RTL Nieuws ook wel screenshots een dergelijk gedeelte waarin die term ook al op de woensdag was gedeeld. Dus dan is de vraag, was die informatie dan, was dus nog niet bekend bij de driehoek op de woensdag maar pas later op de donderdag.) Volgens mij heb ik deze vraag al beantwoord, maar laat ik het voor de duidelijkheid nog een keer zeggen. In zover wij nu kunnen nagaan, de politie is door zijn journaals gegaan, was de term niet bekend bij de politie op woensdag, er is niet over gesproken op donderdagochtend in de driehoek. De eerste keer dat de driehoek hoort het begrip Jodenjacht is in de driehoek van donderdagnacht om drie uur.

(Het lid WIJNANTS: Ja maar voorzitter, net zegt de politiecommissaris dat die term werd geïnterpreteerd als groepen tegen groepen, maar de burgemeester zegt nu dat die term pas bekend was om drie uur ’s nachts en toen waren al die incidenten al geweest. Dus hoe kan het dan dat al die incidenten al zijn geweest, de politiecommissaris dan die term nog steeds zo interpreteerde als groepen tegen groepen terwijl net in de brief staat dat toen het antisemitische karakter al bekend was. Dus dan is die interpretatie van die term eerder geweest dan drie uur ‘s nacht.) Laat ik even heel precies zijn, want dat lijkt me dat lijkt me behulpzaam. Ik heb namelijk ook al in antwoord op anderen gezegd dat wij wisten dat er antisemitische slurs waren. Die waren er op social media en die hoorden we natuurlijk. Dus dat wisten we. Maar dat is echt iets anders, want dat werd geïnterpreteerd als de Maccabi-supporters in een grote groep tegenover een andere grote groep. Dat er werkelijk gejaagd werd op individuele Israëli en Joden, daar is de driehoek over geïnformeerd drie uur ’s nachts donderdagnacht, donderdag op vrijdagnacht.

(Het lid WIJNANTS: Laatste vraag, want het gaat even op welk moment is dan die term, die ik niet de hele tijd wil herhalen, geïnterpreteerd als zijnde groepen tegen groepen wat de politiecommissaris net zegt?) Er is geen interpretatie vanuit de driehoek geweest op deze term anders dan toen we hem om drie uur ‘s nacht op donderdag hoorden. Wij wisten dat er een ongelooflijke vijandschap was ontstaan en grote woede in de stad, met name tussen taxichauffeurs en Maccabi-supporters nadat een taxichauffeur in elkaar was geslagen. En dat daarbij ook antisemitisme werd geuit, dat wisten wij. Dat mensen op jacht gingen, dat is donderdagnacht zichtbaar geworden. Dan ga ik over tot de beantwoording van de vragen en dan zal ik tot slot nog iets zeggen. Dan begin ik met de heer Kreuger. Ik denk dat ik veel vragen beantwoord heb. U geeft zelf eigenlijk al uw oordeel voordat u mij gehoord heeft. Laat ik er alleen over zeggen, de lokagenten waar u het steeds over heeft zouden niets gedaan hebben op donderdagnacht en of ze überhaupt wenselijk zijn, daar gaat de officier van justitie over, want die vallen namelijk niet onder de bevoegdheid van mij maar die vallen onder de

46

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

bevoegdheid van het Openbaar Ministerie. Waarbij ik dus ook meteen aanteken dat de hele harde oordelen die u geeft over ons optreden eigenlijk niet in verhouding staan tot de suggestie die doet voor ander handelen van mij. Want u zegt dat ik lokagenten had moeten aanstellen als enige oplossing, en minder lieve woorden heeft u er volgens mij ook nog aan toegevoegd, terwijl dat mijn bevoegdheid niet is en nu dus eigenlijk geen alternatief heeft. (Het lid KREUGER: De vraag was of u de boel hier onder controle had, dat was concreet de vraag. Verder zijn er zoveel voorstellen gedaan door ons, over de gezichtsbedekkende kleding, over waar wel en niet gedemonstreerd kan worden en inderdaad de lokagenten die hadden al vijf jaar geleden de straat op gemoeten. Want dan weten mensen namelijk dat je het risico loopt om gepakt te worden. Dit probleem is niet afgelopen donderdagnacht ontstaan. Het was er al veel langer en daar had de burgemeester wat aan moeten doen. En dan nog de vraag inderdaad, heeft de burgemeester alles hier onder controle, ja of nee?) Voorzitter, al jarenlang opereert het gezag hier in Amsterdam preventief en repressief bij misdaad. De misdaad in Amsterdam is de afgelopen jaren afgenomen. Wat niet wegneemt dat we een groot probleem hebben met ondermijning en onzichtbare misdaad, maar daar spreek ik regelmatig met u over.

Niet eerder heb ik van JA21 gehoord dat ik op allerlei vlakken te kort zou zijn geschoten op het gebied van repressie. Dus ik ben wel verbaasd dat u plotseling met terugwerkende kracht een heel ander oordeel velt. Hadden wij de zaak onder controle? We hebben ons uiterste best gedaan. Als de politie niet zo'n grote inzet had gedaan, als wij niet veiligheidsrisicogebieden hadden gemaakt, als wij niet preventief hadden gefouilleerd, de politie niet overal aanwezig was geweest, als wij demonstraties niet hadden verplaatst, was het veel erger verlopen. Zijn we erin geslaagd om iedereen, elke gast in Amsterdam, elke Amsterdammer te beschermen? Nee, dat is niet gelukt. Dat lukt ons geen enkele nacht. Het is een grote stad en er vinden gruwelijke incidenten plaats. En als u verwacht dat goed functionerend gezag betekent dat er geen misdaad meer is en geen incidenten, dan moet u naar een politiestaat. (Het lid KREUGER: Dat zijn een hoop woorden voor dat het antwoord gewoon nee is. De burgemeester heeft de boel niet onder controle. En inderdaad dat hit and run inderdaad moeilijk te voorkomen is, dat begrijp ik ook. De vraag is hier, en dat heb ik net ook gezegd toen ik daar stond, er wordt buiten microfoon gepraat, daar word ik normaal altijd meteen op gepakt, maar goed nu mag het dus blijkbaar wel.

Kijk, waar het nu hier over gaat, en dat heb ik net ook gezegd toen ik daar stond, is of wij de beste burgemeester hebben. Was er iemand geweest die het beter had gekund? En ik denk dat dat het geval is. Denkt de burgemeester dat zelf ook.) Volgens mij beoordeelt de raad mij en daar zou ik het ook graag bij willen laten, want ik vind het nogal aanmatigend als ikzelf evaluaties ga doen, dat is aan u. Maar laat ik er wel bij zeggen, u erkent zelf dat hit and run niet te voorkomen was. Dat is eigenlijk de eerste redelijke opmerking die u heeft gemaakt, want daarna zegt u wat hadden we dan moeten doen. En de suggesties die u doet, ik herhaal ze toch maar even, een klopjacht, straat voor straat mensen uit hun huizen trekken en dan insluiten. Dat is wat u zegt. Weet u welke beschrijving u hier geeft? Van een failed state en dat is Amsterdam niet. Dan ga ik naar de heer Wijnants. Mijnheer Wijnants, u herinnert ons terecht aan Spinoza en ik wil eigenlijk u bedanken met een citaat van Spinoza. Namelijk, Amsterdam plukt de vruchten van de vrijheid blijkens zijn groei die alle volken bewonderen. In deze bloeiende en bevoorrechte stadstaat, dat was het toen nog, leven immers mensen uit alle

47

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

volken en met alle mogelijke geloofsovertuiging, gelijk en eendrachtig samen. Daar wil ik u toch even aan herinneren. Want ik weet dat u een aanhanger van Spinoza bent maar volgens mij ook van Thorbecke, die eigenlijk Spinoza's woorden heeft vervat in een democratische rechtsstaat die voor mij, en ik hoop voor u, nog altijd het uitgangspunt is. De heer Wijnants en ik verschillen niet van mening over hoe verschrikkelijk het is geweest wat zich donderdag heeft voorgedaan. Dus ik deel in uw schok en ik deel in uw woede daarover, daar is geen enkel misverstand over. En ik vind ook dat dat altijd moet leiden tot zelfreflectie. Niet voor niets laten wij ook een onafhankelijk onderzoek doen. Niet voor niets zal ook politie en nationale politie nadenken of er nieuwe methoden bij de politie moeten worden geïntroduceerd om om te gaan met hit and run. Daar zijn we het gewoon echt met elkaar eens. Waar wij afwijken is dat u eigenlijk het wangedrag van jongens in onze stad verbindt aan hele bevolkingsgroepen. Daar raakt u mij even kwijt. En het tweede waar u mij even kwijt raakt is dat u het verbindt aan het demonstratierecht. Ik ben in de veronderstelling dat u anders dan de Tweede Kamerfractie van de VVD eigenlijk het altijd met mij eens bent geweest dat een aanscherping van het demonstratierecht niet wenselijk is. En u lijkt daar nu vanaf te wijken. Dat zou ik zeer betreuren.

Maar wat veel belangrijker is, wat wij 's nachts hebben gezien, donderdagnacht in Amsterdam had niets met demonstraties te maken. Het is gewoon crimineel gedrag. En dan kun je wel de demonstratievrijheid willen inperken, maar dat was het echt niet mee voorkomen. Dan nog heb je hit and run-acties, crimineel en immoreel gedrag. (Het lid WIJNANTS: Ja voorzitter, dat klopt. Het had ook niks meer demonstreren te maken en daar had je het zeker niet mee voorkomen. Maar wat er wel wellicht mee was voorkomen is een patroon waarin deze groepen, of je het nou scooterjongeren wil noemen of wat dan ook, voelen zich vrij, voelen zich onaantastbaar op straat om deze acties te doen. Dat hebben we gisteren bij Plein ‘40-’45 ook weer gezien. En ik leg wel een verband met het optreden van de driehoek bij een aantal openbare orde en veiligheidsinstanties waarin grenzen worden getrokken die regelmatig toch weer worden overschreden. Denk aan ook bijvoorbeeld de Extinction Rebellion-demonstraties die worden verboden maar toch plaatsvinden. Denk aan de opening van het Holocaustmuseum waar te veel aandacht wordt besteed aan de ene demonstratie die ten koste gaat van de waardigheid en herdenking van de ander. We hebben dit allemaal uitvoerig besproken.

Dit zijn individuele gebeurtenissen die optellen naar een patroon en een beeld waarin het gezag in Amsterdam weliswaar een grens trekt en een streep in het zand, maar de grens en die streep niet hard is. Niet hard is, waardoor er bij groepen in de stad het idee kan leven dat het gezag niet de baas is op straat. En ik vind dat een problematische houding. En ik denk dat als je dat heel veel jongeren bij Plein '40-'45 gaat vragen, wie is de baas op straat, dan zullen zij niet zeggen de burgemeester, maar dan zullen zij zeggen zij.) Voorzitter, ik probeer de logica van het betoog van de heer Wijnants te volgen. Want wat de heer Wijnants eigenlijk zegt is omdat wij het demonstratierecht volgens de wet uitvoeren, want dat is namelijk wat wij doen, precies zoals het in andere steden en in andere landen dient te gebeuren. Waarbij wij bijvoorbeeld Extinction Rebellion op de A10 onmiddellijk hebben verwijderd, zo snel dat Extinction Rebellion zei op de A12 mogen we langer staan, dat wij optreden, bijvoorbeeld bij wat u even weglaat, bij het Roeterseiland op zo'n manier dat wij nog heel veel woedende vragen vanuit demonstranten krijgen. Maar wat u eigenlijk zegt is omdat wij de wet handhaven bij het demonstratierecht zijn er criminele

48

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

jongeren die denken dat ze verder kunnen gaan. Alsof ze het demonstratierecht uit hun hoofd kennen. Dus ik snap die logica niet. Het is veel erger dan dat. Er wordt in deze stad door politie en justitie opgetreden tegen misdaad. U verwart demonstratierecht nu met misdaad. En ik vind die overloop die u suggereert echt schandalig eigenlijk. Want u zegt eigenlijk, omdat wij de wet handhaven in het demonstratierecht zoals wij dat behoren te doen volgens de Wet openbare manifestaties, de Grondwet en de Europese jurisprudentie denken jongens dat zij zomaar iemand in elkaar mogen gaan slaan. Ja, dat is wat u zegt. Die redenering kent geen enkele logica maar het is bovendien slecht. Want nu wilt u het demonstratierecht gaan aanscherpen om crimineel gedrag te gaan verminderen. Daar is niemand van onder de indruk. Bij crimineel gedrag moet er worden opgespoord, vastgezet, vervolgd, veroordeeld. Dat is wat er moet gebeuren. Dat is waar de Amsterdamse politie zich enorm voor inzet waardoor wij ook kunnen zeggen dat de misdaad in Amsterdam de afgelopen jaren minder is geworden, ondanks dat het ook nog steeds een probleem is. Waarbij het ook van groot belang is dat Amsterdam in Europa een van de allerveiligste steden is qua misdaad. En ja, wij hebben problemen.

(Het lid WIJNANTS: Voorzitter, ik probeer volgens mij op dit punt echt bij de feiten te blijven maar dan moet de burgemeester me ook geen woorden in mond leggen. Dat vind ik vervelend en ik zou willen vragen dat niet te doen. Kijk, wij hebben hier ook een discussie over gehad bij de opening van het Holocaustmuseum. Wij verschillen daar fundamenteel van mening over de manier waarop zij haar bevoegdheden op dat punt had moeten uitoefenen. En wij verschillen ook van mening op de manier waarop zij haar bevoegdheden had moeten uitoefenen bij andere demonstraties, denk bijvoorbeeld de 7 oktober-demonstratie op de Dam en die tegendemonstratie die wat mij betreft te dicht was gefaciliteerd. Daar verschillen we simpelweg van mening over de interpretatie van de Wet openbare manifestaties. En het verabsoluteren van het wetgevend kader van de Wom als één perspectief en één handelwijze die tot niets anders kan leiden dan de conclusie die ze daar keer en keer uit trekt, wat ik al eerder heb gezegd, leidt tot het feit dat dit soort conflicten op straat blijven bestaan en leidt dus tot die sfeer van het gezag wat niet volledig de baas is op straat. En dat is de kern van mijn betoog en dat is ook de kern van de beeldvorming die zij als vertegenwoordiger van het gezag op straat uitstraalt naar deze groepen.

Zij zien dat zij een streep trekt in het zand maar zij voelen de ruimte die er is bij het bestuur in Amsterdam om die grenzen stukje bij beetje verder te verschuiven.) Wat bedoelt u met deze groepen, want ik ben echt het spoor bijster. Over welke groepen heeft u het? (Het lid WIJNANTS: Bijvoorbeeld de groepen die gisteren op Plein ’40-45 de vrijheid hebben gevoeld om tot ernstig geweld over te gaan. Dat doen zij omdat zij zien dat het gezag niet altijd in staat is om daar snel tegen op te treden. Overigens is er in dit geval snel opgetreden, zeker, geef ik direct toe. Maar, nee maar de burgemeester kan er lacherig over doen en dat dat moet ze eigenlijk niet helemaal niet doen. Nou nee, dat doet de burgemeester wel.) De heer Wijnants is suggestief maar niet feitelijk. Gisteren hebben de jongeren gereld op Plein ‘40-’45, die hebben niet gedemonstreerd, die hebben zich verschrikkelijk misdragen. Daar is de ME onmiddellijk op afgekomen en er is met grote politiemacht, zijn

49

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

ze uit elkaar gehaald en is daar opgetreden. Op het moment dat er gereld wordt in de stad, trams in de fik gestoken, bussen, wordt er opgetreden. Op het moment dat de demonstranten de wet overtreden en gebouwen bezetten en vernielingen aanrichten in universiteitsgebouwen, wordt er opgetreden. Dat weet u ook. Dan wat betreft de verabsolutering van het demonstratierecht, is geen sprake van. Ik hou mij aan de wet. Ik heb rekening te houden met zicht- en hoorafstand zolang ik geen concrete aanwijzingen heb voor wanordelijkheden. Die had ik 7 november wel en toen heb ik ze verder kunnen zetten. Die had ik 7 oktober niet. (Het lid WIJNANTS: Voorzitter, overall over dit punt. Kijk, ik denk dat wellicht niet de meerderheid maar toch een substantieel deel van de Amsterdamse bevolking het wel met mij eens is. En die voelen ook dit sentiment, dat het gezag niet de baas is op straat. Dus de burgemeester kan vast blijven houden aan haar juridisch kader en haar rechtstatelijke beleving, en dat siert haar ook, dat is misschien ook wel goed dat ze dat doet. Maar er is ook zoiets als de wereld op straat en dat is de wereld die mensen echt ervaren. En dat is waar wel degelijk ook een heel groot of een gedeelte van de onveiligheidsgevoelens van Amsterdam vandaan komt en die voelen zich onvoldoende gesteund door het gezag.) Maar ik vraag me dan toch af wat u wilt eigenlijk.

Want ik snap gewoon de verbinding met het demonstratierecht niet. Dat is echt een hele rare kronkel die in uw redenering zit. Want ik wil u namelijk wel tegemoetkomen. Kijk, in grote steden, grote Europese steden zijn er dikwijls momenten van stadsterreur en die hebben wij de afgelopen dagen ook gezien. Er zijn rellen en die zijn Amsterdam bijvoorbeeld ook in de coronaperiode gelukkig bespaard gebleven. Die zagen we toen wel in andere Nederlandse steden. Dat is buitengewoon ernstig. Dat heeft niks met demonstraties te maken. Dat heeft te maken met jeugd die zich misdraagt. Daar moet altijd tegen opgetreden worden. En ook hard, want dat kan niet anders. Daar zijn u en ik het over eens. En u en ik zijn het er ook over eens dat als er bijvoorbeeld als gevolg van een grote politieschaarste, want dat is namelijk de enige reden die ik zou kunnen aanwijzen voor het niet optreden, er onvoldoende of te laat wordt opgetreden, ja dan voelen burgers zich in de steek gelaten. Maar het uitgangspunt van de driehoek, en daar heeft u mij gewoon in te steunen want u heeft nooit iets anders van ons gehoord, dat is dat bij wetsovertredingen, bij rellen op straat, bij wangedrag van jongeren, dan treden wij op. Dan treedt de politie op, dan wordt er opgespoord en vervolgd. Want zo hoort het. Ik ga door, de heer Hofland.