20241112 Verslag Gemeenteraad

De heer Hofland heeft een eigen analyse gegeven van wat er volgens hem aan de hand is en ik denk dat u en ik, ja over de gruwelijkheid daarvan nauwelijks van mening verschillen. Daarna heeft u een aantal concrete vragen gesteld, bijvoorbeeld zagen we dit aankomen. Volgens mij heb ik dit heel uitgebreid uitgelegd. Ja, wij waren heel uitgebreid voorbereid. We zijn er vanaf begin oktober mee bezig geweest. Wanneer wisten we van gerichte aanvallen? Heb ik inmiddels ook beantwoord. Waarom hebben wij het niet als een hoog risicowedstrijd beoordeeld? Dat hebben wij wel, ondanks dat er in voetbaltermen geen reden voor was. En dan had u nog een vraag over arrestaties en die zal door mijn collega's worden beantwoord. Dan stelde de vraag over de netwerken en het tot rust brengen en het herstel van vertrouwen en staat u mij toe dat ik daar aan het einde van mijn betoog nog iets over zeg, als het goed vindt. Dan mevrouw Nadif. Mevrouw Nadif vraagt mij ook hoe wij gereageerd hebben op de Maccabi-supporters en eigenlijk heb ik dat ook al uitgelegd. Wij hebben het gedrag van de Maccabi-supporters in de eerste plaats beoordeeld als een openbareordeprobleem

50

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

waaromheen allerlei incidenten zouden kunnen ontstaan. Er werd bijvoorbeeld bij de fanwalk ook vuurwerk afgestoken. Dus voor ons, en dat dat kennen we natuurlijk ook af en toe van de harde kern van Ajax en andere Nederlandse ploegen, dus voor ons was het van groot belang om hen zo snel mogelijk in het stadion te krijgen en tot bedaren te brengen. Volgens mij heb ik inmiddels, u vraagt om veroordelingen van de uitspraken van Maccabi-supporters, volgens mij heb ik dat inmiddels heel uitgebreid gedaan. Daar waar het gaat om het strafwaardig karakter ervan zal wellicht de hoofdofficier er nog iets over zeggen. De heer Havelaar wil ik danken voor het compliment. Ik vond het interessant, ik heb natuurlijk ook de verklaring gelezen, de interreligieuze verklaring die vanuit Rotterdam kwam, en volgens mij is er ook een vanuit Noord-Holland inmiddels gekomen. Zoals u weet is het niet aan mij om religieuze leiders op te roepen om samen een verklaring te tekenen, maar ik hoop dat ze u goed gehoord hebben. (Het lid NADIF: Voorzitter, bijna alle vragen waren al eerder aan de orde gekomen. Het gaat mij om die verlenging van de noodverordening, omdat daar ook onder Amsterdammers veel vragen over zijn, wat de argumentatie daaronder was en ook hoe daarmee om wordt te gaan. Want we hebben ook gezien dat nu het Westergasterrein is aangewezen.

Maar daar zou ik nog een antwoord op willen.) Ja, het is heel terecht dat u dat zegt. De noodverordening, veiligheidsrisicogebieden voor de hele stad met de bevoegdheid om preventief te fouilleren is natuurlijk echt een paardenmiddel. Ik ben mij daar zeer van bewust en dat moet ook in de tijd begrensd zijn. Dat kunnen wij niet eindeloos in stand houden en dat zouden wij ook echt helemaal niet willen. In eerste instantie hebben wij gezegd tot zondagavond. Toen is er op zondag een demonstratie geweest, die demonstratie is 's ochtends door de rechter verboden. Deze heeft toen toch plaatsgevonden en om die demonstratie heen waren toen gewelddadige incidenten. De onrust was ook in de nachten, zaterdagnacht, vrijdagnacht, nog aanwezig in de stad. We hebben een aantal incidenten in de stad gehad. Dat heeft ons doen besluiten om hem tot donderdag, ik dacht twaalf uur, zeg ik uit mijn hoofd, te verlengen. Daarbij hebben we wel de mogelijkheid opgenomen van een ontheffingsmogelijkheid en dat hebben wij gedaan omdat de bestuursrechter op zondagochtend heeft gezegd bij de beslissing om de demonstratie te verbieden dat hij het goed vond dat we hem verboden, ervan uitgaande dat het ook niet zo lang zou duren.

Dat betekent dat wij bij de verlenging van de noodverordening één ontheffingsmogelijkheid nu hebben gegeven waarbij mensen dus daar een beroep op kunnen doen op het moment dat zij bijvoorbeeld toch zouden willen demonstreren of bijvoorbeeld zondag is er Sinterklaasintocht en bij mijn weten valt dat onder de Wom, onder de manifestaties, en het zou toch treurig zijn als dat vanwege de noodverordening niet door zou kunnen gaan. Dus dat kan doorgaan, zeg ik maar meteen even bij. (Het lid NADIF: Voorzitter, dank voor de beantwoording. We waren natuurlijk ook geschrokken van de noodverordening die in eerste instantie was uitgeroepen, maar begrijpelijk. Dat snappen we ook vanwege de veiligheidsmaatregelen die getroffen moesten worden. Maar ik vraag me af dat stel je voor in de toekomst je in zo'n situatie komt, dat je dan niet gelijk ook kan kiezen voor ontheffingsmogelijkheden, zodat dat niet over de gehele stad het geval is, maar dat je ook nog andere keuzes of afwegingen kan maken naar de situatie toe in plaats van dat over de hele stad op deze manier te beslissen.)

51

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Laat ik gewoon zeggen dat we dat in overweging zullen nemen. Maar eigenlijk hoop ik dat het niet nodig zal zijn om nog eens de hele stad tot veiligheidsrisicogebied te verklaren met de bevoegdheid om preventief te kunnen fouilleren. Want het is natuurlijk gewoon een paardenmiddel en daar ben ik het volledig mee eens. Laat ik daarbij ook wel onmiddellijk zeggen is dat wij zullen op donderdag opnieuw de beslissing moeten nemen en dat ik niet nu kan zeggen dat dan alles opgeheven zal worden omdat dat ook heel afhankelijk zal zijn van de atmosfeer in de stad, met name ’s nachts. Goed, ik was met de heer Havelaar. Volgens mij heb ik een groot aantal van uw vragen beantwoord. Ten aanzien van het Rokin, die hele specifieke vraag over politie, de taxichauffeur, daar zal de politiechef zo meteen nog iets over zeggen, dus over hoe daar is geopereerd. Alle 112-oproepen, dat heb ik u al verteld, daar is opvolging aangegeven en ook snel. Ja, de conclusie heb ik eigenlijk tussendoor al een aantal keren gegeven. U liep al vooruit op de Chanoeka-viering. Laat ik daar ook een meer algemene opmerkingen nog bij maken. Er is in Joodse gemeenschap heel veel commotie over eigenlijk het onder druk komen te staan van Joods leven en het niet meer mogelijk zijn dat er vieringen zijn.

We hebben natuurlijk de gebeurtenissen gehad rond het Concertgebouworkest, er is een Israëlisch filmfestival waarbij de organisaties zelf hebben besloten om dat niet door te laten gaan. Mijn uitgangspunt is buitengewoon eenvoudig, Joods leven hoort bij Amsterdam. Dat betekent dat vieringen, rituelen, herdenkingen, filmfestivals, concerten doorgaan. En als er vrees is voor onveiligheid, als er bescherming nodig is, dan zullen wij die bescherming bieden. (Het lid HAVELAAR: Voorzitter, eerst de vraag over het Rokin en 112meldingen. De vraag was specifiek zijn ze allemaal binnen de tijd die die ervoor staat opgevolgd en niet of het vlug is of niet. En de relevantie van de vraag is als je steeds zegt er was genoeg politie, dan verwacht ik dat alle 112-meldingen ook binnen de tijd opgevolgd zijn.) Dat antwoord moet ik ook even aan de politiechef laten. (Het lid HAVELAAR: Voorzitter, mijn tweede vraag gehad over Joods leven in relatie tot demonstratierecht. Mijn stelling is dat het demonstratierecht niet om inhoudelijke gronden maar vanwege het aantal demonstraties en het voortduren van pro-Palestina-demonstraties waardoor bijvoorbeeld Joodse forensen iedere dag door een haag van demonstranten moeten die hun eigen familie of land of hoe je het ook zegt, bekritiseert. Dat dat een inbreuk is op gewoon het recht om ook normaal door het openbare leven te kunnen gaan.

En ik vind dus dat dat een aantasting van het gewoon Joodse leven is. Hoe ziet de burgemeester dat?) Het lijkt mij wel even heel belangrijk om daar precies in te zijn. Voor alle proPalestina-demonstraties geldt dat mensen demonstreren tegen de Israëlische staat en vanwege de gebeurtenissen in Gaza. Er wordt niet gedemonstreerd tegen Joods Amsterdam. En dan realiseer ik me heel erg goed dat bepaalde slogans, daar hebben we het hier vaker over gehad, wel degelijk ook als bedreigend voor het welzijn van Joodse Amsterdammers wordt gezien. Dat betekent bijvoorbeeld dat bij de demonstraties op het Centraal Station waarvan u weet dat dat een publieke ruimte is en dat ik dus gehouden ben aan de Wet openbare manifestaties, wij er wel altijd voor zorgen dat er doorgangen aan beide zijden zijn en dat mensen niet mogen intimideren. Want op dat moment treden wij op. Dan blijft er natuurlijk wel zoiets over als angst. En wat we natuurlijk zien is dat in de woede van het publieke debat Joods zijn, Israëlisch zijn, tegen de Israëlische staat zijn, vaak met elkaar wordt verward. Dat leidt ertoe dat Joodse Amsterdammers zich beklemd voelen. En dat is zorgelijk. Dus het is voor demonstranten van welke kant dan ook van groot belang

52

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

dat je het houdt op het onderwerp van je demonstratie en dat is namelijk je kritiek op regeringen. En dat je mensen, volken, individuen beschermd. U vroeg ook nog of er voldoende middelen waren. Ja, ik kan hier nogmaals herhalen wat ik eigenlijk in bijna elk debat met uw raad zeg, we hebben veel te weinig politie. We hebben een groot aantal onvervulde vacatures en waren ze allemaal vervuld hadden we nog te weinig. En ik was dan ook heel blij dat de heer Hofland opnieuw verwees naar het hoofdstadcontingent waar wij heel vaak om hebben gevraagd. Want in de landelijke verdeelsleutel van politie wordt geen rekening gehouden met het enorme aantal demonstraties dat wij hebben, meer dan drieduizend dit jaar, maar ook de meer dan 20 miljoen bezoekers die Amsterdam op jaarbasis nog eens krijgt, wat heel erg zwaar leunt op ons politieapparaat. Dan de heer Khan. U vraagt waarom niet gelijk met de Palestijnen gepraat. Wat ik heb gedaan, ik heb op zaterdagochtend gepraat met de minister van Buitenlandse Zaken van Israel die hier aanwezig was. Op zondag heb ik bezoeken afgelegd aan de liberaal Joodse gemeente aan het Centraal Joods Overleg en Maccabi Nederland, allemaal Joodse organisaties uit onze stad waar veel mensen uit onze stad bij betrokken zijn. Om een mededogen te tonen, om te laten zien.

Gisteravond heb ik met een groot aantal moskeeorganisaties gesproken en mijn medewerkers weten, en het wordt op dit moment ook voorbereid, dat ik deze week ook wil praten met Amsterdamse Palestijnen omdat ik mij ervan bewust ben dat ook daar grote angsten en zorgen leven. Volgens mij heb ik uw andere vragen beantwoord, ook via het uitgebreide interruptiedebat dat wij hebben gehad waarbij ik accepteer dat u het voor een deel niet met mij eens bent. Mevrouw Heinhuis, u stelde vragen over het dreigingsbeeld van de NCTV. Volgens mij heb ik dat heel uitgebreid behandeld, ook de vraag waarom mensen niet langer vastgehouden zijn in het stadion. U stelde nog de vraag naar de intensivering van het Draaiboek Vrede. Ik kan er eigenlijk kort over zijn. Het Draaiboek Vrede draait sinds 7 oktober 2023 en voor iedereen die meeluistert en niet weet wat het is, dat betekent dat gemeentelijke organisaties, welzijnswerkers, jongerenwerkers, maar ook politieagenten, buurtmoeders, permanent met elkaar in nauw contact staan om eigenlijk de atmosfeer in onze wijken te peilen. Er is nogal wat kapotgegaan de afgelopen week, daar kunnen we heel simpel over zijn. En dat betekent dat wij heel veel contacten zullen moeten gaan versterken, zullen moeten herstellen. En dat betekent bijvoorbeeld ook dat niet alleen ambtelijk daar nu veel aandacht voor moet zijn.

De stadsdeelvoorzitters hebben daarop gewezen in hun mooie brief en ik heb tegen de stadsdeelvoorzitters gezegd, u kunt ook op mij rekenen. Ik maak mijn agenda leeg voor de komende maanden en zal overal in de stad aanwezig zijn. Als u bijeenkomsten organiseert, dan zal ik er zijn. (Het lid HEINHUIS: Heel kort om mijn dank uit te spreken ook voor dit antwoord. En ik zou het fijn vinden als de raad ook daarvan op de hoogte kan gesteld worden. Natuurlijk niet op kort termijn, maar een overzicht van wat er allemaal gebeurt, juist om die dialoog en die vrede in de stad terug te brengen, dat lijkt me fijn.) Dat zal ik zeker doen. Ik vergat nog te vermelden dat wij op vrijdagmiddag direct na de persconferentie, ik ben daar onmiddellijk naartoe gegaan, een bijeenkomst hebben georganiseerd voor de Joodse gemeenschap. Die hevig was, emotioneel, waar ook veel woede was. En waarom denk ik daaraan, omdat ook veel leden van uw raad daarbij aanwezig waren. Dus wij zullen zorgen dat u goed geïnformeerd bent zodat u ook als raadsleden in staat bent om uw betrokkenheid te laten zien. (Het lid NADIF: Specifiek over dit punt. Ook bij die bijeenkomst, ik was daar ook heel erg van geschrokken en ik ben ook op zoek naar hoe we juist die

53

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

groepen bij elkaar brengen zodat we ook elkaar beter begrijpen. Omdat ik ook zie dat het daar misgaat. Die isolatie, dat werkt niet. Dus ik ben ook benieuwd hoe het college daarmee wil omgaan.) Wij zullen aandacht besteden aan alle gemeenschappen in Amsterdam en wij zullen ook met name ons inspannen om het gesprek weer op gang te brengen en het gesprek te verbeteren. En je ziet overigens ook, zowel in de Joodse gemeenschap als bijvoorbeeld in de moslimgemeenschap, men is zo geschrokken en zo verdrietig over wat er vorige week is gebeurd, iedereen wil dat ook. Want iedereen vindt het ook onAmsterdams. Dit is niet de wijze waarop wij willen samenleven met elkaar. Dus overal zijn er ook initiatieven om elkaar weer op te zoeken. U zag wellicht ook Jaïr Stranders bij Buitenhof afgelopen zondag, die daarin een belangrijke rol speelt. Ik denk ook even aan onze twee raadsleden, de heer Garmy en de heer Khan die daar een belangrijke rol in spelen. Dus ik hoop dat wij de weg naar boven weer vinden. Mevrouw Broersen, waar ik erg van schrok en dat moet ik voor u nagaan. Een aantal vragen heb ik al beantwoord, hoogrisicowedstrijd, de vlag van de gevel daar gaat de politiechef straks zo nog, de bommelding waarover u sprak waarvan niet iedereen op de hoogte zou zijn geweest. Dat ga ik voor u na.

Er is wel onmiddellijk op geacteerd, dus er is meteen de Explosieven Opruimingsdienst bij geweest, het is ontruimd, of het is onderzocht en het bleek gelukkig vals alarm. Maar daar ga ik even achteraan, want het hoort wel zo te zijn dat mensen dan niet, zeker niet in deze omstandigheden, nog eens extra bang gemaakt worden. Verder stelde u vragen over de uitbreiding van de noodvordering, dat zijn dezelfde als mevrouw Nadif stelde, die heb ik beantwoord. Mevrouw Alberts, met u heb ik een zwaar gemoed, laat ik dat wel zeggen. En ik begrijp ook de emotionaliteit van uw betoog, ik denk dat die door iedereen zo wordt gevoeld. Verder, u verwees naar andere wedstrijden. Volgens mij heb ik dat beantwoord. De vraag waarom de wedstrijd niet te verbieden, volgens mij heb dat ook behoorlijk uitgebreid ben ik daarop ingegaan. En ook de vraag of het wel of niet een hoogrisicowedstrijd was. Het was het niet in voetbaltermen maar wij hebben het wel zo behandeld. (Het lid BROERSEN: Voorzitter, ik mis een antwoord op een van mijn vragen. Want ik heb ook een vraag gesteld over veel supporters die uiteindelijk vastzaten in hun hotels, die daarheen zijn gevlucht, en die vervolgens door mensen uit de community eigenlijk weer zijn geholpen.

Maar dat de gemeente of de politie daar niet bij betrokken waren en ik ben benieuwd waarom.) Het was in de ochtend, de vroege ochtend van vrijdag, eigenlijk vanaf het moment dat Netanyahu ook in een persbericht naar buiten trad, was er natuurlijk grote paniek. Op dat moment werd ook de Israëlische samenleving, iedereen raakte natuurlijk enorm in paniek. Ik heb daar ook heel veel contact gehad met de Israëlische ambassadeur en we hebben ook het crisiscentrum van de gemeente aangeboden voor hem en zijn staf zodat hij ook vandaaruit bijvoorbeeld de hulp kon coördineren. Wij hebben alle hulp aangeboden en dat betekent ook dat er politiebegeleiding is geweest op de bussen die met supporters, en voor een deel was dat geregeld vanuit de Joodse gemeenschap, voor een deel vanuit de ambassade, daar hebben wij ook nog in ondersteund en daarop is ook nog politiebegeleiding geweest. En dat hebben wij eigenlijk tot met de laatste supporters begeleid. Dat daarbij er misschien supporters zijn geweest die toch op eigen houtje zijn gegaan, dat kan ik niet precies controleren. Maar onze inzet was in ieder geval volledige hulp te bieden. (Het lid ALBERTS: De burgemeester zegt ik ben op de hoogrisicowedstrijd ingegaan en al die andere dingen. Nou is het zo dat wanneer je hier

54

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

bijvoorbeeld een seizoenkaart hebt voor Ajax en je moet naar een uitwedstrijd, en dat is een hoog risicowedstrijd, dan word je inderdaad begeleid, je zit in het stadion, je mag er pas weg minstens een uur later dan de rest weg is. En je mag dus niet in contact komen. Dat zeggen mensen met een Ajax-kaart tegen mij. Ik zie dat hier nu een andere handelwijze is toegepast. En dan vraag ik me af, en dat heb ik ook in mijn tekst net gezegd, waarom bent u nu toch nog, want soms doe je iets, dat je zegt ja die koers hebben we wel bedacht, maar dat gaat niet helemaal goed, ik doe net eventjes anders. Dat had ik nou mooi gevonden. Want dan ga je heel erg precies in op wat er speelt op dat moment. En dat heb ik net gut feeling genoemd en de heer Havelaar theewater.

Maar dat maakt ook niet uit hoe je het noemt, maar het is gewoon je voelt aan dat het niet goed gaat en dan moet je dus bijsturen op dat hoogrisicoprofiel wat ik dus hoor van mensen die dus inderdaad bij eigenlijk betrekkelijk aardige ploegen als Ajax een seizoenkaart hebben.) Wat ik eigenlijk wel jammer vind in de reactie van mevrouw Alberts is, volgens mij kunt u in zowel mijn reconstructie zien, zowel in de brief als die ik hier geef, dat er continu is bijgestuurd, dat er continu is gereageerd in extra contact met de diensten dat er is gezocht, extra contact met Ajax, met de Israëlische ambassadeur, maatregelen die zijn genomen die veel verder gaan, instelling veiligheidsrisicogebieden. Wat u vraagt is heel specifiek, laat mensen achter in een stadion. Dat wordt bij uitzondering gedaan als het bijvoorbeeld om een harde kern gaat waarvan men weet dat die in zijn geheel gewelddadig gaat zijn en die dan afgescheiden moet gaan worden van de andere supporters omdat daar een conflict mee is. Dus dan wil je niet die beide groepen supporters samen naar buiten laten gaan. Daarom worden ze afgescheiden in een stadion. Hier was er geen enkele commotie tussen de supporters. (Het lid ALBERTS: Nee, maar het gejoel op die op die tribune daar, daar ging het tekeer die gasten daar en dat was zwaaien met van alles en nog wat, dansen, joelen en noem maar op allemaal.

Ja u kunt nu zeggen van ja dat gaat dan niet tegen de andere supporters, maar je ziet dan dat er een bepaald gedrag naar voren komt van die supporters dat je denkt nou ik weet niet of ze straks gaan breien of wat dan ook. Nee, die gaan de stad in, die gaan verder drinken, die gaan verder misschien wel de Wallen op, noem maar op allemaal. Dat zijn allemaal dingen waarvan ik denk daar had je toch meer op kunnen inspelen. Maar goed, ik hoor nog liever eigenlijk dat andere wat ik heb aangekaart los nog van dit.) Voorzitter, laat ik het dan anders zeggen. Als we ze nog een half uur in het stadion hadden zitten, dan was niet voorkomen wat later in de stad is gebeurd. Er is geen enkele oplossing voor het probleem dat in de stad is ontstaan. Dus ik wil graag met u meedenken. En volgens mij hebben wij echt ons uitgeput in de extra maatregelen die nodig waren. We hebben er bovenop gezeten en was er een ongelooflijk grote politiemacht aanwezig om te acteren. Wij hebben ook gewogen, we hebben dat ook gewoon afgewogen of het zou helpen en de inschatting van politiespecialisten en ons was dat het niet zou helpen. En dat is de conclusie geweest. En ik ben er ook niet van overtuigd met uw analyse dat het wel zou helpen. Want we hadden een ander probleem. We hadden geen conflict tussen supporters maar we hadden een conflict tussen een deel van mensen in de stad en supporters.

Dus dat was een heel ander probleem. Dat werd helemaal niet opgelost met mensen langer in het stadion laten zitten. Volgens mij heb ik daarmee uw vraag beantwoord.

55

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

En daarmee heb ik volgens mij alle vragen beantwoord. Weet u, er werd mij gevraagd naar conclusies en ik denk dat ik ze eigenlijk ondertussen bij brokjes al heb gegeven. Wij hebben vooraf zorgen gehad, die hebben we uitgebreid besproken, die hebben we geanalyseerd en daar hebben we veel maatregelen op genomen op basis van beschikbare informatie en hebben wij alle risico's in kaart gebracht. Er is in de nacht van donderdag op vrijdag een ongelooflijk heftige en intense dynamiek ontstaan in onze stad. Wij zijn ervan overtuigd dat met de maatregelen, met de grote politie-inzet die er was, met het actieve bijsturen, de sterke controle die er ook vanuit de driehoek is geweest op het apparaat, het maximale hebben gedaan. En we stellen ook vast dat we niet de veiligheid hebben kunnen garanderen van iedereen die in onze stad liep. Dat is gewoon een verdrietige vaststelling, dat hoort terecht en tegelijkertijd ook bij het dagelijks functioneren van elk democratisch en rechtstatelijk gezag. Garanties zijn er niet te geven. We zitten nu met de brokken en dat hebben we met zijn allen al vaker vastgesteld. Onze stad is nog steeds verhit, er zijn groepen die zich zeer geïsoleerd voelen. Onze Joodse bevolking heeft pijn, moslims in onze stad voelen zich ook gestigmatiseerd en gediscrimineerd en uitgesloten.

Dat was al langer zo en dat is versterkt nu omdat er in veel te grove een algemene bewoordingen over hen wordt gesproken. Al die mensen horen bij elkaar. Onze stad is van iedereen, onze rechtsstaat is voor iedereen. Dus de komende tijd mag u verwachten dat ik als bestuurder en met mij de driehoek, het college, onze stinkende best zullen doen in gesprek met mensen om onze stad te laten helen. En er wordt vaak denigrerend gedaan over verbinding maar ik zeg u, een stad is niets anders dan als ze niet in verbinding is, als mensen niet in verbinding met elkaar staan. Dat maakt het weefsel van een stad en dat is voor ons van groot belang. Dank u wel. (Het lid WIJNANTS: Laat ik ook de burgemeester danken voor de uitgebreide beantwoording. Eerder heeft ze natuurlijk ook gezegd dat het een dieptepunt was in de Amsterdamse geschiedenis wat er is gebeurd in de donderdagnacht en daar ben ik het zeer met haar eens. En dat roept bij mij toch wel de definitieve vraag op, wat gaat ze nu anders doen dan eerst?) Een dieptepunt in de Amsterdamse geschiedenis, ik heb gezegd dat het een van de dieptepunten is in de naoorlogse geschiedenis. Dat lijkt me toch wel een behoorlijke en belangrijke beperking, gezien de geschiedenis die onze stad ook heeft. Wij stellen onafhankelijk onderzoek in, dat is natuurlijk ook een moment van zelfreflectie.

Maar daarbij stellen wij ook vast dat voor zover ik het nu kan overzien wij werkelijk alles hebben gedaan wat wij moesten doen, alles hebben voorbereid, alle maatregelen hebben getroffen, bijna het hele land leeggetrokken met politieagenten die naar Amsterdam zijn gegaan. Er is één ding dat echt overblijft en dat is die hit and run-actie ’s nachts. En daar is de politie en ook de landelijke politie zich inmiddels op aan prepareren. Want bijvoorbeeld de ME in groten getale aanwezig is heel goed in staat om met groepen om te gaan, maar dit hele snelle kriskras door de stad, dat verdient een ander en sneller flexibeler politieoptreden en daar zal men over nadenken. En verder zullen wij er alles aan doen om te zorgen dat dit heelt. Het vertrouwen van onze inwoners is kapot gemaakt in de eerste plaats door criminelen, dat lijkt me van belang om te zeggen. Maar natuurlijk raakt dat altijd aan de overheid en ik ben mij daar zeer van bewust en ik ben ook verantwoordelijk. Dus ik zal overal zijn de komende tijd en ik zal ook mijn uiterste best doen om die mensen die pijn hebben bij te staan. (Het lid HOFLAND: Ja, die hit and run-acties en hoe we daar nog geen grip op hebben, dat blijft bij mij ook als onbevredigend hangen. Dus mijn vraag aan de burgemeester zou zijn, we gaan nu goed onderzoek doen en dan gaan we zien of we het nog iets beter hadden kunnen doen. Ik zou eigenlijk

56

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

wel graag willen dat we bij het uitkomen van dit onderzoek ook te horen krijgen hoe gaan we dit nou in het vervolg doen. Wat is ons antwoord op de aanval die hit and run is.) Laat ik even heel precies twee zaken van elkaar scheiden. Wij stellen als driehoek een onafhankelijk onderzoek in. De opdracht daartoe plus de resultaten zullen gedeeld worden met uw raad. Dat is iets anders dan dat de politie, nationale politie, lokale politie, na zullen gaan hoe beter om te gaan met hit and run-acties, want daarmee kun je natuurlijk niet wachten tot de uitkomst van een evaluatief onderzoek en een onderzoek wat gaat om het verbeteren van het handelen. Dus daar moeten we zo snel meer duidelijkheid over krijgen en ik neem aan dat dat met name onder landelijke leiding plaatsvindt. Maar als ik kan zal ik u daarover informeren. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Voorzitter, misschien is dit een vraag voor de politiecommissaris maar wellicht kan de burgemeester ook wat zeggen over de naar zich laat aanzien zwakke informatiepositie van de politie ter zake van die Jodenjacht, dat hit and run-gedoe twee uur lang ongeveer. Het monitoren van websites en WhatsApp-groepen, what have you?) Meer specifiek kan de politie daar natuurlijk iets over zeggen maar ik denk dat het terecht is dat de inspectie van JenV onderzoek doet naar de informatiepositie van politie, ook bijvoorbeeld in relatie tot de NCTV.

Ik denk dat het terecht is. En dat komt omdat de wereld van social media natuurlijk zo hard aan het veranderen is, zo snel gaat. Een enorme verbetering is natuurlijk dat er wat meer toegang tot Telegram is, dat daar ook vanuit de internationale leiding van Telegram beter wordt meegewerkt. Maar natuurlijk, er worden nieuwe eisen aan politie gesteld en het is goed om na te gaan of de informatiepositie dan nog voldoende is. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Holla. De heer HOLLA: Dank u wel, voorzitter. Ik vind het moeilijk om trots te zijn op mijn stad. Zo ervaar ik de laatste week. Amsterdam was een plek waar het voor onze gasten onveilig was en dat doet me pijn. En ik denk dat het bijna alle Amsterdammers pijn doet en ik weet in ieder geval zeker dat dit ook zo wordt gevoeld binnen onze politie-eenheid. Politiemannen en -vrouwen staan altijd vooraan om mensen te helpen en te beschermen. En dat is vorige week niet altijd gelukt. En opnieuw spreek ik mijn medeleven uit naar iedereen die zich onveilig heeft gevoeld en iedereen die bedreigd, opgejaagd en mishandeld is. Ik vind dat verschrikkelijk en ik kan u verzekeren mijn collega's die erbij waren op straat voelen zich precies zo. Ik zal u in aanvulling op het feitenrelaas iets meer vertellen over het verloop van de dagen vanuit het perspectief van de politie.

En ik heb veel vragen gehoord over de informatiepositie, dus eerst wat opmerkingen daarover. Het monitoren van de onlinewereld is onderdeel van ons dagelijks werk, specialisten ondersteunen daarmee onze mensen op straat. Ook in het kader van de opsporing monitoren wij verschillende platformen en bronnen en bij grote incidenten of grootschalige optredens zoals vorige week wordt extra capaciteit ingezet voor het monitoren van online berichten. Het gaat dan vaak om een enorm grote hoeveelheid berichten op verschillende platforms. En in de aanloop naar de wedstrijd Ajax-Maccabi heeft de politie de online berichten gevolgd en meegenomen in de besluitvorming. Wij zagen het sentiment, uitermate negatieve en agressieve berichten en in aanloop naar de wedstrijd merkten we online de toenemende actiebereidheid onder groepen. En ik spreek hier over openbare en gesloten bronnen. We zagen dat individuen en groepen uit waren op confrontaties met Maccabi-supporters en deze informatie werd

57

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

gewogen en meegenomen in ons optreden. Wij hebben ook gezien welke antisemitische bewoordingen er zijn gebruikt. En voor onze operatie was het een bevestiging dat we alert moesten zijn op gewelddadige groepen. En tot slot hierover, de online berichten zijn ook voorwerp van een strafrechtelijk onderzoek en dan gaat het over de vraag of uit de berichten blijkt in welke mate er sprake was van een georganiseerd verband tussen relschoppers. Dit onderzoek loopt en we delen de resultaten zodra dat kan. En dan het verloop. Woensdagavond hadden we als politie onze handen vol aan verschillende incidenten in de stad. Toch konden veel collega's die avond optreden. Onze inzet was gericht op het uit elkaar houden van grote groepen en het voorkomen van confrontaties. Maccabi-supporters waren behoorlijk aanwezig in de stad. Ze vernielden een taxi, trokken een Palestijnse vlag van een gevel en staken later een vlag in brand. Wat volgde waren opstootjes en vechtpartijen en tot diep in de nacht zijn we bezig geweest met het herstellen van de rust. En op het incident op het Rokin kom ik zo nog terug. En u kunt zich voorstellen dat we ons daarna opmaakten voor een intensieve dag in aanloop naar de wedstrijd. Donderdagmiddag was de politie massaal aanwezig op de Dam en we wisten daarmee ook grote wanordelijkheden te voorkomen. Inzet was het gescheiden houden van groepen.

En wel waren er vechtpartijen en opstootjes rond de Dam en de straten eromheen. En jongeren zochten de confrontatie met Maccabi-supporters, wat soms lukte en soms niet, en de Israëlische fans staken zwaar vuurwerk af. De fanwalk met duizend supporters van de Dam naar het Centraal station is beheersbaar geweest. Bij het Anton de Komplein en de ArenA was de politie opnieuw druk met het uit elkaar houden van groepen tegenstanders. Pro-Palestina- demonstranten en harde kern Ajax-aanhangers zochten de confrontatie maar slaagden daar niet in. De ME heeft hier stevig opgetreden. Na de wedstrijd leek de situatie beheersbaar. De uitstroom was rustig en we hielden rekening met groepen die op zoek waren naar de confrontatie met Maccabi-supporters en om die reden zijn politiemensen bij de uitgang van stations van het openbaar vervoer gezet. Hotels waarvan bekend waren dat de Maccabi- supporters verbleven kregen zover als mogelijk politie voor de deur. Een grote groep Maccabi-supporters trok van het Centraal Station de binnenstad in en pleegde vernielingen. En dan volgt een kantelpunt. Tot middernacht was ons werk gericht op de aanpak van wanordelijkheden, het gescheiden houden van groepen en het voorkomen van confrontaties. Na middernacht ontstonden andere problemen.

Veel Maccabi-supporters die in kleine groepjes richting cafés of hotels gingen kregen te maken met bedreiging, intimidaties of mishandelingen en relschoppers pleegden gewelddadige hit and run-acties gericht op Israëlische supporters en ook andere mensen. Het aantal meldingen nam in korte tijd enorm toe. Het bleek voor de politie bijzonder moeilijk om tegen dit soort flitsmomenten op te treden. Relschoppers verplaatsten zich in hele kleine groepen te voet, per scooter of auto en vielen Maccabi-supporters kortstondig aan en verdwenen weer. Daarop heeft de politie besloten om de werkwijze te veranderen. Losse groepen Maccabi-supporters werden bij elkaar verzameld op de Dam en het Rokin en beschermd door de politie. Daarna zijn GVB-bussen opgeroepen om de supporters veilig naar hun hotels te brengen. Ook zijn kleine groepen supporters te voet door de politie naar hun hotel gebracht en de rust keerde daarmee terug in de stad. Als ikzelf terugkijk op het verloop van donderdag dan valt me op hoe snel het allemaal ging tussen middernacht en halftwee. De hit and run-acties kennen we wel, maar vaak als onderdeel van een confrontatie tussen grote groepen. En dat was ook het beeld van de incidenten woensdagavond en donderdag overdag. En op die momenten waren we redelijk in staat om op te treden. En donderdagnacht bleekt het anders te zijn en we hebben

58

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

die nacht met veel agenten in de binnenstad hard moeten werken. Maar onze wendbaarheid was daar niet optimaal en ik erken dat we daar ook niet iedereen hebben kunnen beschermen. Ik weet dat mijn collega's desondanks ook ellende hebben kunnen voorkomen. We patrouilleerden, grepen in waar dreiging zichtbaar was en wisten relschoppers op afstand te houden. Alle 112- meldingen zijn die nacht opgevolgd en daarbij is goed te melden dat de norm is dat wij binnen vijftien minuten ter plaatse zijn. Dat is voor dit soort flitsacties niet snel genoeg en u zult begrijpen, dat is ook waar we naar gaan kijken. En ik heb mijn collega's waar ik achter sta hard zien werken die nacht, hard, gepassioneerd en daar ben ik trots op. Maar ik rond af met twee opmerkingen over de toekomst. En ten eerste vind ik dat we als politie ons moeten doorontwikkelen op dit type geweld, dat we nieuwe concepten moeten ontwerpen, zoals het antwoord op die hit and run-acties en dat zal niet eenvoudig zijn maar landelijk zijn we hiermee bezig met het programma openbare orde en management. En ik merk hier ook op dat verschillende onderzoeken lopen naar het verloop van die gebeurtenissen. En ten tweede, in deze tijd lijkt polarisatie populairder dan verbinding. Als politie worden wij daarin meegezogen zeer tegen onze wil in.

En we willen een politie zijn voor iedereen, we willen alle mensen helpen en beschermen, we willen geen onderscheid maken of vingerwijzen. En ik hoop dat we met elkaar, iedereen in deze stad, ook het gesprek kunnen voeren over oplossingen die bijdragen aan samenhorigheid en respect. En dan nog op basis van de vragen specifiek ingaan op de avond van woensdag. Het detachement heeft kunnen reageren op alle incidenten maar bij het Rokin was iets opvallends aan de hand. Dat was ook te zien op de beelden, een politieauto die langsreed. Dat was een politieauto die bezig was met het afhandelen van noodmeldingen. Op basis van de beelden en de meldingen hebben wij ordebussen naar het incident toegestuurd. Wij zagen dat de groep inmiddels was gaan lopen en zich heeft verspreid in verschillende groepen. Vrij snel daarna is de inzet van de politie overgegaan naar het Max Euweplein en rondom het Holland Casino. Hoe de incidenten die plaats hebben gevonden bij het Rokin, dat zal ook onderdeel worden van het onderzoek. Ik wil nadrukkelijk zeggen dat naar onze inschatting de inzet, het aantal politiemensen wat we hadden, voldoende was. Er is sprake van dat wij op die avond gebruik hebben gemaakt van de omliggende eenheden, dat waren collega's die in dienst waren bij de andere eenheden en die zich ook gemeld hebben om extra te helpen, mocht dat nodig zijn.

Dan wil ik nog eindigen met iets te zeggen over de capaciteit. Er is veel discussie over geweest maar wij zien dat de inzet van de capaciteit volgens onze planning zoals we gebruikelijk hebben bij hoogrisicowedstrijden, dat die is ingevuld. Er zijn ook veel politiemensen langer gebleven. De aantallen die ook in een brief genoemd zijn de minimale aantallen omdat er daarnaast, zoals de burgemeester ook zei, veel overwerk nog extra gedaan is. De afschaling waarover gesproken wordt is, na drie uur is conform het plan en het informatiebeeld de inzet verminderd en dat heeft er ook mee te maken dat ook voor een aantal collega's de dienst er opzat die vroeg waren begonnen, maar dat was ook zoals de planning was. De capaciteit is geen probleem geweest, het snel kunnen reageren op een hit and run-acties, dat was de grootste problematiek. Ik denk dat ik daarmee de meeste vragen ook heb beantwoord. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan voor een punt van orde.

59

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Het lid KHAN: Ik was eigenlijk in de veronderstelling dat een vraag van mij beantwoord zou worden door de politiechef. Want het is niet opgepikt door de burgemeester. En die ging om, waarom was bij die persconferentie op vrijdag in mijn ogen niet het volledige beeld geschetst van de misdragingen aan de kant van de Maccabihooligans. Ik kan wel een voorbeeld toelichten om dat te verduidelijken. De politie gaf aan tijdens de persconferentie de auto van een taxichauffeur was vernield, maar er werd daarbij niet aangegeven dat hij zelf ook is aangevallen. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Holla. De heer HOLLA: In de persconferentie heb ik wel geprobeerd om aan te geven met de feitelijke incidenten die wij toen wisten, dat de incidenten van beide kanten waren gekomen. Dus ik heb ook inderdaad het vlagincident en de vernieling genoemd maar dat was de informatie die op dat moment beschikbaar was. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Havelaar. Het lid HAVELAAR: Over het Rokin, we hoorden net dat de ene politieauto die er was, was bezig met een andere spoedmelding aan het oplossen. Nu is het Rokin een hele drukke plek. Ik begrijp dat het onderdeel van de evaluatie is, maar ik ben wel verrast dat op die drukke plek waar ook al veel gedemonstreerd is dus kennelijk geen politieauto was, alleen maar een toevallige auto die een spoedmelding aan het afronden was.

Het tweede is, de politiecommissaris zei alle 112-meldingen zijn opgevolgd, dat moet binnen een kwartier, maar een kwartier is te kort. Maar zijn ze ook allemaal wel binnen dat kwartier opgevolgd, zodat ook eventueel nazorg voor slachtoffers verleend kon worden? De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Holla. De heer HOLLA: Op de eerste reactie, dat was een uitleg van een auto die door het beeld rijdt, waarom stopt die dan niet. Dat was de uitleg, hij was bezig met een melding en bovendien was het een auto die niet belast was met dat optreden rondom het voetbalincident en dan is het ook onverstandig dat ze onvoorbereid uitstappen, maar eerst de melding pakken. Maar het is niet zo dat die ordebussen dan heel ver staan. Dus er is direct gereageerd om andere eenheden die in de binnenstad waren daarnaartoe te dirigeren. En op de vraag van de andere incidenten, de 112-meldingen die in die periode gebeurd zijn, zijn allemaal opgevolgd. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Ahmadi. Het lid AHMADI: Ik denk dat we allemaal beelden hebben gezien van een mevrouw die ernstig gewond is geraakt tijdens de demonstraties door een klap van een politieagent. Nu is het lastige dat de burgemeester altijd oproept om daar aangifte van te doen maar dat er steeds op opgebracht wordt dat deze agenten niet identificeerbaar zijn.

Ik wil graag weten hoe er aangifte gedaan kan worden door mensen die met politiegeweld te maken krijgen wanneer zij de agent in kwestie niet kunnen identificeren. De VOORZITTER geeft het woord aan burgemeester Halsema voor de beantwoording.

60

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Burgemeester HALSEMA: De vraag van mevrouw Ahmadi is overduidelijk een politieke vraag en dat betekent ook dat die aan mij gesteld moet worden. En laat ik als eerste zeggen, want ik heb namelijk niet eerder beantwoord, dat de opmerking die u maakte dat onschuldige mensen in Amsterdam door Amsterdamse agenten tot pulp worden geslagen beneden elk peil is. Ik was het even vergeten maar ik ben blij dat ik nu alsnog de kans heb om daar een opmerking over te maken, schandalig. En dan vervolgens waar u naar verwijst, zondagmiddag in de consternatie is er iemand gevallen. Dat is geen politiegeweld en ik merk daarbij op dat het een verboden demonstratie was, door de rechter bevestigd dat die niet mocht plaatsvinden. U verdedigt vervolgens dat die toch moet kunnen plaatsvinden en u plaatst zichzelf daarmee buiten de rechtsstaat. (Het lid AHMADI: Ik ga daar compleet niet in mee. En er zijn talloze gevallen van Amsterdammers met bloedende hoofden, zoals ook deze vrouw, die geen aangifte hebben kunnen doen waarvan ik heb laten weten wat de burgemeester hen aanraadt om te doen. En daarvan heeft u gezegd aangifte terwijl die agenten niet identificeerbaar zijn en dat krijgen ze ook terug.

Ik vind dat een hele belangrijke vraag en ik zal altijd opkomen voor de controleerbaarheid van de politie en ik vind het teleurstellend en schandalig dat de burgemeester daar zo tegenin gaat, want dat is ook uw taak.) Ja, bescherming van de demonstranten, dat is een van de hoofdtaken van het gezag, die oefenen wij ook uit. Dat er op het moment dat demonstranten de wet overtreden, zich misdragen, bevelen van de politie niet opvolgen, sprake kan zijn van ME-optreden waarbij ook noodzakelijk gebruik geweld wordt gebruikt, is heel akelig. Dan ben ik meteen met u eens. Uw suggestie dat er een en al wangedrag is onder de Amsterdamse politie is gewoon beneden peil. (Het lid AHMADI: Ik maak even een punt van orde, want er is niet inhoudelijk geantwoord op de vraag die ik stelde. Er is iets heel anders gezegd.) De VOORZITTER: Volgens mij gaat de burgemeester over haar eigen beantwoording. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kabamba voor een vraag aan de heer Holla. Het lid KABAMBA: Op de beelden van Bender zagen wij meerdere beelden van instanties waar er palen uit de grond werden getrokken en andere zaken die ik net niet heb gehoord. Ik zou graag willen weten of dat meegenomen is. De heer HOLLA: Het is meegenomen en het wordt ook meegenomen in de evaluatie.

Maar wat wij zagen dat inderdaad de Maccabi-supporters zich bewapenden en we hebben uiteindelijk die groep ingesloten en ook de spullen afgenomen die ze bij zich hadden en vervolgens naar hotels gebracht. En hoe dit gegaan is, is onderdeel van het onderzoek. Het lid KABAMBA: Voorzitter, we hebben in het nieuws kunnen lezen dat mensen in het vliegtuig hebben kunnen stappen en naar huis hebben kunnen gaan. Zijn er mensen

61

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

achtergebleven die verdacht worden van deze acties, of is inmiddels iedereen naar huis, inclusief mensen die dit zouden kunnen hebben gedaan? De VOORZITTER geeft het woord aan de heer De Beukelaer. De heer DE BEUKELAER: Het is zo dat er zeker strafbare feiten zijn gepleegd door Maccabi-supporters. Er is een aantal aangehouden rondom de wedstrijd. Er zullen ook gewoon straks in het onderzoek wat we aan het doen zijn verdachten zijn die wij niet in Nederland meer zullen traceren, dat is inderdaad een feit en er is op dat moment niemand aangehouden. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Broersen voor een vraag aan de hoofdcommissaris. Het lid BROERSEN: Ik wil bedanken voor de beantwoording ook over de vragen wat er op het Rokin gebeurde, maar er reed een politieauto langs die met een spoedmelding aan het afgronden was, dus die spoed had. Maar hoe kan er dan zo nauwkeurig worden waargenomen dat daar vijftig mensen op het Rokin staan? De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Holla. De heer HOLLA: Er is uiteindelijk gekeken wat daar gebeurd is en er is ook op geacteerd. En precies het aantal van vijftig, wij wisten uiteindelijk ook uit achteraf uit beelden wat daar gebeurd is en hoeveel mensen er waren. Dus wij hebben geprobeerd om al die incidenten die er zijn, om daar dan op te reageren.

En daar is zijn dit geval ordebussen er naartoe gestuurd om daar een reactie op te gaan geven. En wij zagen dat de groep toen ook al in beweging was. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer De Beukelaer. De heer DE BEUKELAER: Dank u wel, voorzitter. Ik ik denk dat de meeste punten zijn benoemd en ik zou wel graag gebruik maken om er ook nog wat aan toe te voegen in zijn algemeenheid, ook over mijn aanwezigheid. Want het is volstrekt helder dat wij zijn opgeschrikt door heftige gebeurtenissen in de stad en ik vind het buitengewoon goed om in aanwezigheid van de gehele driehoek daar ook een debat over te voeren vandaag. Dus ik vind het bijzonder maar ook belangrijk om als hoofdofficier bij uw raad te verschijnen. En ik leg weliswaar geen verantwoording aan u af, dat doe ik bij de rechter en bij het college van procureurs-generaal. Maar ik vind het heel goed om hier te zijn en blij dat u mij in de gelegenheid stelt omdat ik transparantie en het beantwoorden van uw vragen hoog in het vaandel heb staan. En ik heb uw vragen die vooraf had gesteld gezien en ik heb daarin duidelijk gezien hoe u begaan bent met de stad en met de inwoners en uit die vragen blijkt ook dat het geen eenzijdig beeld is, hoewel velen, en dan vooral buiten uw raad, proberen dat frame erop te zetten.

Het recht is er ook voor alle Amsterdammer wat mij betreft en in de polariserende samenleving blijft het Amsterdamse Openbaar Ministerie dan ook koersvast. Rechten gelden voor eenieder, plichten overigens ook. En het zou dan fijn zijn als wanneer de rechter oordeelt dat demonstreren die dag niet mag, dat iedereen zich daar ook aan houdt. Tegelijkertijd snap ik heel goed dat mensen zich niet gehoord en gezien voelen, met alle emoties die daarbij horen. Wij gaan als Openbaar Ministerie altijd uit van feiten en dat doen

62

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

we ook per verdachte. Wij scheren niemand over één kam. En in die driehoek waar we vandaag mee in gesprek zijn, varen wij diezelfde rechte koers en dan elk vanuit onze verantwoordelijkheden. En met grote gebeurtenissen in de wereld die een weerslag hebben op de burgers in deze stad is het moeilijk om alles goed te laten verlopen. Het antwoord daarop kan wat mij betreft niet zijn dat we nog meer politie op de been brengen. Ik ben het overigens wel volledig eens dat wij te weinig politie in deze stad hebben. Want ik heb de raadscommissie er onlangs nog op gewezen wat de consequenties zijn van de grote inzet op het gebied van openbare orde. Rondom de voetbalwedstrijd hebben wij zo'n 62 aanhoudingen verricht en u heeft kunnen lezen dat daar ook verdachten uit Israel bij waren. En daarnaast zijn we de volgende dag gestart met een apart politieteam om allereerst de beelden te analyseren en verdachten te identificeren van heftig geweld. En vanavond zullen bij Opsporing Verzocht de eerste verdachten getoond worden. Dat doen we geblurd opdat verdachten zichzelf kunnen melden. En als dat niet gebeurt kunnen we ze volledig tonen om hen te kunnen aanhouden. We zullen ook andere zaken rondom de woensdag en donderdag onderzoeken waarbij ik best begrijp dat er vragen zijn rondom de volgorde van het onderzoek.

Het is zo dat wij bij aanhoudingen direct aan de slag gaan, dat zijn die 62 mensen bijvoorbeeld, en bij geweld gaan we ook direct aan de slag. En daarin moeten we ook keuzes maken omdat er veel zaken uit onze stad tot ons komen. En wat mij betreft mogen zowel slachtoffers als verdachten erop rekenen dat wij dat gedegen doen. Er is gevraagd door een van de raadsleden naar de omissie door het niet inzetten van lokagenten. Wat mij betreft is reeds jaren bekend dat dit geen goed middel is voor wat dan ook. Wij hebben in het verleden lokauto's ingezet op plaatsen waar bijvoorbeeld veel in autodiefstallen uit auto's werden gepleegd, dat werkte op zich oké. Maar politiecapaciteit is een schaars goed en lokagenten hebben het risico in zich dat zij uitlokagenten worden waardoor de dader niet strafbaar is. Dat is het paard achter de wagen spannen wat mij betreft. En voor de echte juridische liefhebbers onder u, de inzet moet voldoen aan het Tallon-criterium. Ik zie ook niet hoe lokagenten in deze nacht ingezet hadden moeten worden. En ik juich vernieuwing en opsporing enorm toe en daar zijn we eigenlijk ook best succesvol mee, maar dit is er wat mij betreft ook geen. Tot slot heb ik nog een persoonlijke noot. In de afgelopen dagen is er weer veel gebeurd in de stad en iedereen heeft daar zijn gedachte of mening over en die wordt op vele manieren geuit.

Toch wil ik ook hier zeggen dat woorden ertoe doen. Als we groepen mensen stigmatiseren en de feiten niet kennen, dan helpt dat zeker niet. En hoewel ik soms hoor dat het een vervelend woord is, ik vind dat we met elkaar de verbinding moeten zoeken. Of mensen strafbaar zijn is uiteindelijk aan de rechter in onze rechtsstaat. Ik ben heel zuinig op onze rechtsstaat, ik durf wel te zeggen dat ik er fan van ben, ik weet wat de waarde daarvan is en ik hoop dat steeds meer mensen dat ook gaan inzien. De VOORZITTER schorst de vergadering. De VOORZITTER heropent de vergadering. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kreuger in tweede termijn. Het lid KREUGER: Dank u wel, voorzitter. Vers van de pers, GVB laat geen bussen en trams rijden in groot deel Nieuw-West vanwege mogelijke rellen. Ik weet inmiddels echt niet meer wat hier allemaal aan de hand is. En kijk, ik ben me er heel goed van bewust dat

63

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

wat ik hier ook ga zeggen wat ik net heb gezegd, dat dat de burgemeester niet uitmaakt. Die twee sukkeltjes van JA21 die daar zitten, ik heb de stoeltjes geteld en ik heb er genoeg dus ik blijf hier sowieso zitten vandaag. En ik heb natuurlijk ook het debat goed gevolgd en wat eigenlijk het meest is blijven hangen, dat was een stuk waarin de heer Wijnants met u het debat aanging over wie er nou precies de baas is op straat. En wat we toen hebben gezien is hoe verschrikkelijk verstrikt deze burgemeester zit in haar eigen systeemwereld, gewoon geen enkel benul van hoe het er op de straat eraan toe gaat. Dat de heer Wijnants volgens mij heel duidelijk durft of probeert te zeggen dat er spierballen nodig zijn, dat er gezag uitgestraald moet worden. En dan komt de burgemeester weer met allemaal antwoorden van ja, nee, de wettelijke kaders en dit en dat en zus en zo. Ja, dan kan erom gelachen worden maar de mensen willen spierballen zien. En ik heb net ook al, ook in de eerste termijn heb ik gezegd dat wij hier in Amsterdam niet zomaar een burgemeester nodig hebben. Wij hebben hier in Amsterdam de beste burgemeester nodig en wij denken als JA21 dat er een betere burgemeester is en die moeten we gaan zoeken. Dus vandaar dat wij een motie gaan indienen, een motie van wantrouwen. We hebben de burgemeester vandaag weer gewogen, dat is al de tweede keer, en wederom te licht bevonden.

Ik dank u wel. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Nadif voor een punt van orde. Het lid NADIF: Waar is de motie? De VOORZITTER: Ja, wij hebben hem ook nog niet ontvangen. Hij is aangekondigd. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Wijnants in tweede termijn. Het lid WIJNANTS: Ja voorzitter, het was een bijzondere dag vandaag. Dat kunnen we denk ik in ieder geval wel constateren met elkaar. En ik vond het ook best een moeilijke dag, een moeilijke dag ook voor de stad, voor de mensen die het betreft, voor de mensen die te maken hebben gehad met de verschrikkelijke gebeurtenissen van de afgelopen week. Een moeilijke dag ook voor iedereen die Amsterdam een warm hart toedraagt, voor iedereen die de veiligheid op onze straten een warm hart toedraagt, voor iedereen die wil dat onze stad veilig is en dat iedereen zich zichzelf kan zijn. Want dat dat niet altijd het geval is, dat hebben we moeten vaststellen en ik vind dat een hele pijnlijke conclusie die ook nog wel even zal voortduren. Verandering is nodig, een andere koers is nodig, een andere aanpak is ook zeker nodig. En we hebben er als VVD-fractie goed over nagedacht wat onze koers is hierin en ik denk dat ik dat in het debat ook echt zo helder mogelijk heb geprobeerd uiteen te zetten. En ergens heeft de heer Kreuger inderdaad wel gelijk, dat de driehoek misschien wel soms in een andere taal praat.

Laat ik het zo formuleren. Ik heb ongelooflijk veel mailtjes, steunbetuigingen gekregen die zeggen, mijnheer Wijnants ik begrijp precies wat u bedoelt, het gezag is inderdaad niet meer de baas op straat en dat doet mij pijn. En dat doet mij ook pijn. Het zou niet zo moeten zijn en het kan ook beter en het moet ook beter. Het moet echt veel beter. Dus de burgemeester kan zich in de gelukkige omstandigheid heugen dat zij wat de VVD-fractie betreft onder curatele staat en dat elk gedrag of elke actie die zij doet in het openbare orde en veiligheid-domein door ons scherp in de gaten zal worden gehouden. Zoals altijd, maar met extra veel aandacht. En als we zien inderdaad wat er ook in NieuwWest nu dreigt te gebeuren waarbij ook natuurlijk vandaag weer een demonstratieverbod is

64

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

aangekondigd waar dan toch weer een demonstratie wordt toegekend. Ja, dat is precies de lijn die we niet moeten hebben. En dat was mijn bijdrage. (Het lid HEINHUIS: Voorzitter, ik denk toch dat het wel belangrijk is, zoals we ook eerder vandaag hebben besproken, we voeren hier een democratisch debat. En ik vind toch zo’n uitspraak, wat de VVD betreft onder curatele staat, ik vind dat een vreemde uitspraak en ik merk dat dat wat met mij doet omdat ik denk dat het juist dat gezag, juist in tijden dat we die stad bij elkaar moeten houden, kan aantasten. En dat dat dus ook niet helpt bij de opdracht die we hier met elkaar hebben, namelijk om te zorgen voor veiligheid in de stad. En als de VVD hier dus na dit debat geen reden ziet in het handelen van de driehoek om zo kritisch te zijn, en dan snap ik zo’n uitspraak niet, ik kan die gewoon niet goed plaatsen. Dus misschien kan de heer Wijnants dat toch nog kort toelichten.) Nou voorzitter, laat ik dan een poging doen. Kijk, ik heb in het debat getracht aan te tonen dat wat er vorige week is gebeurd dermate ingrijpend is dat we niet op dezelfde voet door kunnen gaan en dat we ook niet doen kunnen doen alsof het oude beleid maar nog steeds toepasbaar is op de nieuwe situatie. Want er is echt een nieuwe situatie.

En voor ons was dan natuurlijk de vraag, welke mensen passen daarbij? En wij vinden dat de burgemeester in het debat heeft getracht er antwoord op te geven, op punten voldoende maar op heel veel punten ook onvoldoende. De burgemeester moet niet door mij heen praten, dat vind ik vervelend. En vandaar deze ondercuratelestelling en dat is de formulering die we hebben gekozen. (Het lid HEINHUIS: Voorzitter, nogmaals en vaak door mij herhaalt, maar laten we het debat hier voeren op basis van feiten. En als er heftige uitspraken worden gedaan, dan vind ik het prettig als die op basis van de feiten worden gedaan. Dus op basis van welke handelingen van de driehoek oordeelt dan de heer Wijnants dat het onvoldoende is, maak het dan concreet, maak het dan duidelijk. Want u zaait twijfel over het handelen van de driehoek, maar u maakt het vervolgens niet concreet op basis waarvan u dat doet.) Nee voorzitter, ik heb net uitgebreid, uitgebreid betoogd op basis van welke feiten, welke analyse en zoals de burgemeester denk ik ook terecht zegt, welk moreel oordeel ik geef aan de gebeurtenissen. De burgemeester gaf zelf aan, ik geef een moreel oordeel en dat doe ik ook. Dat heb ik ook gedaan over het handelen van de driehoek, over de manier waarop ze de bevoegdheden inzet en dat daar een ander beleid voor nodig is.

(Het lid HEINHUIS: Maar dan echt concreet, welk ander beleid had er gevoerd kunnen worden dat deze gebeurtenissen had kunnen doen voorkomen? Daar ben ik heel benieuwd naar en ik ben benieuwd naar het antwoord van de VVD daarover.) Ja voorzitter, maar ik heb ook al vanaf het begin gezegd dat wat mij betreft twee lijnen zijn in dit debat. Inderdaad terugkijken en het vooruitkijken. En in het terugkijken heeft denk ik de burgemeester en ook de politiecommissaris en het OM een aantal goede antwoorden gegeven op de afwegingen die daar zijn gemaakt. Ik ben het niet op alle punten eens, maar de afwegingen daar zijn begrijpelijk. Het gaat nu vooral om hoe gaan we vooruitkijken. En daar ligt een hele, hele grote taak voor dit college en voor deze driehoek om daarmee aan de slag te gaan. En dat is de afweging die wij hebben gemaakt. (Het lid HAVELAAR: Voorzitter, in aansluiting op de vraag van de Partij van de Arbeid. We zijn allemaal kritisch denk ik op wat er gebeurd is, er zijn niet heel veel nieuwe feiten vandaag boven tafel gekomen, met de VVD ben ik

65

Jaar

2024

Vergaderdatum 12 nov. 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

heel nieuwsgierig naar het evaluatieonderzoek wat er ligt. We kijken nu terug, begrijp ik de VVD goed als ze zeggen terugkijkend begrijpen wat de burgemeester en de driehoek gedaan hebben, dus we zien we ook geen reden om moties te sturen, en toch gaan we u onder curatele tellen. Maar wat is daar de grondslag voor? Wat is er gebeurd vandaag dat we dit staatsrechtelijk novum onder curatele krijgen? Krijgen we straks een motie van curatele of iets? Hoe ziet dat eruit? Dat dat nu gaat gebeuren, wat is er gebeurd?) Nee voorzitter, en ik denk dat de heer Havelaar nu ook eigenlijk een beetje zijn eigen betoog te kort probeert te doen en misschien moet hij dat ook niet doen. Kijk, we hebben bijvoorbeeld vandaag wat ik net ook al zei, er is een demonstratieverbod aangekondigd hier in Amsterdam, een Noodverordening die we hebben gesteund, we hebben ook gezegd verleng die Noodverordening. Vervolgens wordt door de driehoek ook weer toch alsnog een demonstratie hier toegestaan. En ik vind dat een schoolvoorbeeld van wat ik ook een wiebelkoers heb genoemd wat het vertrouwen van mij in het toekomstig handelen van de driehoek afneemt, schaadt. En vandaar deze keuze. (Het lid NADIF: Voorzitter, ik zit echt met verbazing te luisteren en ik vind het eerlijk gezegd ook respectloos.

Ik snap ook niet wat er nu precies wordt bedoeld met onder curatele stellen, het wantrouwen richting de driehoek waar de VVD altijd, altijd, en het is echt gek dat we nu opeens tegenover elkaar staan op deze manier. Maar dan het OM, de politie en de burgemeester blijkbaar zo erg gefaald hebben dat de burgemeester onder curatele gesteld moet worden. Waar slaat dat op? Waar is het op gebaseerd en wat bedoelt de VVD hier eigenlijk mee? Ik snap de spierballentaal, maar het landt niet echt. Ik vind het niet ook passen bij ons democratische orgaan.) Ja voorzitter, volgens mij past het zeker wel bij ons democratisch orgaan dat ik een weging blijf maken van de uitoefening van de taken van het bestuur. Dat is waar ik als raadslid voor gekozen ben en dat zal ik ook blijven doen. (Het lid HOFLAND: Ja, van harte gefeliciteerd aan de heer Wijnants, we hebben het nu allemaal al tien keer herhaald. Maar wat is curatele meer dan een leuk quoteje in de krant?) Voorzitter, het betekent dat wij met extra aandacht de verrichtingen van de driehoek zullen volgen. Dat doen we natuurlijk altijd. Maar het betekent ook dat er wel echt een extra weging zal worden gemaakt van de inzet van bevoegdheden van de driehoek en dat er een zware verantwoordelijkheid op hun rust om ook de komende periode de uitoefening van hun bevoegdheden goed te wegen. Want er is nogal wat aan het gebeuren in onze stad.

Voorzitter, ik wil graag een ordepunt maken. Ik word hier aan de rechterkant, er wordt constant commentaar geleverd. En als een van de leden van het college de behoefte voelt om met mij in debat te gaan, dan gaan we zo meteen naar beneden, dan regel ik een zaaltje en dan ga ik met alle collegeleden graag in debat. Maar praat alsjeblieft niet door me heen. (Het lid HOFLAND: Voorzitter, want als het betekent we gaan vanaf nu heel goed onze controlerende taak doen, dan ben ik wel diep teleurgesteld in de controlerende taak van de VVD tot nu toe.) Ja voorzitter, het is eigenlijk jammer om te moeten constateren dat de heer Hofland deze houding kiest. Want volgens mij proberen we net voor een heel groot deel hetzelfde te doen. Alleen maak ik een andere politieke weging van de toekomst van de inzet van bevoegdheden van de driehoek. En gezien het feit dat er zoiets heftigs is gebeurd met zo'n grote impact op de stad, waarbij zo expliciet ook de vraag is gesteld zijn dingen goed