20241002 SED definitief verslag

Er zijn veel geluiden over uitbuiting. Arbeidsmigranten worden bijvoorbeeld verplicht om als zzp’er aan de slag te gaan. Wordt dit meegenomen in de scan? Hoe kan de gemeente professionals, als huisartsen, buurtteams en stadsdeelloketten, die in contact komen met arbeidsmigranten, ondersteunen? Wat is het huidige aanbod van ondersteuning? Hoe wordt dat gewaardeerd door de arbeidsmigranten en door de professionals? GroenLinks pleit ervoor om ook ongedocumenteerde werkers mee te nemen in de scan. Hun kwetsbaarheden en behoeften zijn vergelijkbaar met die van arbeidsmigranten. De fractie pleit er tot slot voor om goed te kijken naar internationale voorbeelden. Het onderwerp moet ook steeds opnieuw worden besproken. De doelgroep verdient meer aandacht dan ze tot nog toe gekregen hebben. Het lid ALBERTS heeft vastgesteld dat zeker bij de ongeschoolde arbeidsmigranten sprake is van uitbuiting. Dat heeft Roemer al lang geleden in zijn rapport aangetoond. De regering heeft toegezegd een aantal zaken op te pakken. Roemer vindt echter dat het gaat om een samengesteld geheel, daar mag je niet in gaan shoppen. De wethouder gaat uit van de Basisregistratie personen, maar die gegevens worden door uitzenders niet goed geregistreerd. Zij maken er een potje van, waardoor deze mensen onder de radar blijven, zodat ze gemakkelijk verder kunnen worden uitgebuit.

Hoe gaat de wethouder dat aanpakken? Asielzoekers mogen niet werken, mogen niet zelf koken en mogen niet hun eigen plek schoonmaken. Daarvoor worden arbeidsmigranten ingezet. Dat is een vreemde constructie. Hoe kan dat worden aangepakt? Is er geen geitenpaadje? Verder is de SP van mening dat het belastingvoordeel voor expats moet worden afgeschaft. Het lid BADAL is benieuwd naar de uitkomsten van de scan. Wanneer zijn die beschikbaar? Het lid NAMANE is ook blij met de scan en ziet uit naar de gesprekken over de resultaten. Het is belangrijk dat de mensen op de hoogte zijn van hun rechten, zowel de arbeidsmigranten, de werkgevers als de eerder genoemde professionals. Wordt dit meegenomen in de scan? Het lid is ook blij met het inzicht dat zal ontstaan in de huisvesting en de eventuele koppeling met de arbeidscontracten. Wethouder GROOT WASSINK deelt mee dat de resultaten van de scan in december 2024 aan de commissie wordt gepresenteerd. Het probleem is minder pregnant in deze gemeente aanwezig, maar het probleem is er wel degelijk. Het leidt in toenemende mate tot complicaties als dakloosheid en uitbuiting. De wethouder benadrukt dat, waar dat mogelijk is, ook de doelgroep bij de scan wordt betrokken.

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag 2 oktober 2024

De Regenbooggroep heeft ervaring met het begeleiden bij scholing en omscholing van deze groep. De wethouder ziet uit naar mogelijke verbeteringen. Door omscholing kan - tijdelijke - dakloosheid wellicht worden voorkomen. Hij wil ook graag leren van ervaringen in andere landen, met name van de zzp-constructies. Ongedocumenteerden kunnen niet worden meegenomen. Hun rechtspositie is geheel anders. Zij verrichten vaak illegaal werk. Daar zijn in het Programma ongedocumenteerden verkenningen voor gedaan. Daaruit blijkt dat het moeilijk is om hen in deze scan mee te nemen. Het lid BENTOUMYA begrijpt dat de rechtspositie anders is, maar ziet ook parallellen, zeker op het gebied van kwetsbaarheden. Ook kan geleerd worden van de problemen van deze twee verschillende groepen. Zo moeten beide groepen weten waar ze hun recht kunnen halen. Wethouder GROOT WASSINK beaamt dat het belangrijk is om die informatie uit te wisselen en ervan te leren. Maar het is niet verstandig om de ongedocumenteerden mee te nemen in de scan. Daarmee wordt de problematiek te breed. Bovendien is hun situatie echt anders, bijvoorbeeld op het gebied van wonen met specifieke problemen als verkamering. Er wordt gewerkt aan de opstart van een loket in het najaar van 2024 om zo de doelgroep te voorzien van de juiste informatie.

Ook de wethouder vindt het verstandig om professionals, die contact hebben met deze doelgroep, mee te nemen in het proces. De FNV heeft daar al veel ervaring mee. Het lid NAMANE vindt het belangrijk dat arbeidsmigranten, maar ook de genoemde professionals, weten wat hun rechten zijn. Wethouder GROOT WASSINK is het daarmee eens. Hij benadrukt dat met de scan in eerste instantie de problemen slechts in beeld worden gebracht. Daarna wordt gekeken hoe en in welke mate de professionals kunnen worden ondersteund in de aanpak van de problemen. De wethouder beaamt dat de uitzenders en de inleners de inschrijvingen van de mensen in de basisregistratie vaak bemoeilijken. De gemeente is op dat gebied echter afhankelijk van de landelijke regelgeving. Binnen de VNG wordt daar al veel over gesproken. Met de juiste informatie in de basisregistratie komt er ook meer zicht op het vraagstuk. Het zou interessant zijn als asielzoekers in het arbeidsproces kunnen worden gezet. Als mensen de mogelijkheid en het recht hebben om zich hier te vestigen, moeten ze ook het recht krijgen om te werken. De wethouder heeft daarvoor al een pilot aangekondigd. Hij komt daar later op terug. De VOORZITTER stelt vast dat het onderwerp voldoende is besproken. Het hoeft niet verder besproken te worden in de raadsvergadering. De VOORZITTER stelt voor om nu eerst agendapunt 11 te behandelen.

Dan kunnen de leden van de stadsdeelcommissie Zuidoost een toelichting geven. De stadsdeelcommissie heeft een brief over dit onderwerp gestuurd en krijgen de gelegenheid voor een toelichting. De commissie stemt daarmee in. 11. Bespreken van de raadsinformatiebrief over stand van zaken alternatieve locaties woonzorgfunctie SIMONS (stadsdeelcommissie Zuidoost) deelt mee dat het gaat om een 24uursvoorziening voor een groep kwetsbare mensen met complexe problematiek in een prikkelarme omgeving. De commissie heeft er eerder voor gepleit om boerderij Langerlust te behouden als buurtvoorziening met laagdrempelige horeca, culturele activiteiten,

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag 2 oktober 2024

mogelijkheden voor lokale werkgelegenheid, stageplekken voor jongeren en dagbesteding voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Het college onderzoekt momenteel twee alternatieve locaties voor een woonvoorziening binnen stadsdeel Zuidoost, Abcoudestraatweg en een locatie op Amsterdam UMC (AMC); daarmee zou Langelust voor de buurt behouden kunnen blijven. Inspreker is verbaasd dat tijdens dit onderzoek het vergunningentraject voor Langelust wordt voortgezet als meest concrete locatie voor de doelgroep. Dat blijkt uit de brief van het college van 4 juli 2024. Hiermee loopt het college op de zaken vooruit. Daarmee krijgen de alternatieve locaties geen serieuze kans. De stadsdeelcommissie vindt dat een verkeerd signaal. De commissie verzoekt het college dan ook om het vergunningstraject stop te zetten en de resultaten van het onderzoek naar de alternatieve locaties af te wachten. De stadsdeelcommissie wil graag betrokken worden bij de advisering over de definitieve locatie in de vorm van een adviesaanvraag voor het dagelijks bestuur van de stadsdeelcommissie. Het lid BADAL wil weten hoe de stadsdeelcommissie denkt over het terrein op UMC. SIMONS vindt het positief dat ook deze locatie bij de zoektocht wordt betrokken. De locatie op AMC ligt dicht bij bestaande voorzieningen, onder andere op het gebied van psychiatrische hulpverlening en andere voorzieningen.

Er zijn ook geen woonfuncties in de buurt. Dat kan zorgen voor een rustige prikkelarme omgeving. Het lid BADAL is ook van mening dat het college met het inzetten op het subsidietraject voorsorteert op een keuze voor deze locatie. Worden de andere locaties dan nog wel serieus onderzocht? Deze werkwijze tast de geloofwaardigheid van het stadsbestuur aan. Wat gaat het college doen als de vergunning wordt toegekend en er toch voor een andere locatie wordt gekozen? De fractie vraagt verder alle informatie over de stand van zaken van de locatie AMC. De vergunning mag niet worden toegekend totdat er een keuze is gemaakt. Het lid KABAMBA vindt de plannen voor een windmolen in dat gebied in strijd met de wens voor een prikkelarme omgeving. Zij wil weten waarom de wethouder nu al, ondanks bezwaren de stadsdeelcommissie en deze commissie, wellicht al heeft gekozen voor de locatie Langelust. Wethouder GROOT WASSINK deelt mee dat de gemeenteraad al een aantal jaren geleden een besluit heeft genomen over de opvang op locatie Langelust. Toen is echter ook gezegd dat er wordt gezocht naar alternatieven, omdat deze locatie suboptimaal is. Verder is er een groot aantal andere mensen dat ook moet worden opgevangen in een prikkelarme omgeving, wat nu nog niet mogelijk is. De wethouder heeft eerder een brief gestuurd met een groot aantal nadelen van de locatie aan de Abcoudestraatweg.

De eerder gemaakte fouten bij de vergunningaanvraag zijn hersteld. Daarnaast heeft de wethouder laten weten dat hij de twee locaties serieus onderzoekt. De locatie AMC is een interessante locatie. Er wordt veel gesproken over een prikkelarme omgeving. De wethouder heeft daar al eerder uitleg over gegeven. Zo is een windmolen in de buurt niet bezwaarlijk. De wethouder zal de stadsdeelcommissie niet om advies vragen als er uiteindelijk gekozen wordt voor de locatie Langelust, want het is bekend wat deze commissie ervan vindt. Een andere locatie zal hij wel voorleggen aan de commissie, want dan gaat het om een nieuw besluit. In dat geval zal hij afzien van verdere stappen in het vergunningverleningsproces. Hij verwacht dat de onderzoeken eind 2024 zijn afgerond. IDSINGA heeft decennia gewerkt in de zorg en heeft de zorgplicht, nu ook als volksvertegenwoordiger, hoog in het vaandel staan. Hij kijkt weliswaar naar de belangen van zuidoost, maar zeker ook naar de belangen van deze groep mensen. Juist voor dit laatste vraagt hij de wethouder uit te kijken naar een geschikte locatie.

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag 2 oktober 2024

Wethouder GROOT WASSINK herhaalt dat de raad al een aantal jaren eerder het besluit heeft genomen. Het is de taak van de wethouder om de belangentegenstellingen te wegen voor een groep die nu in suboptimale omstandigheden wordt opgevangen (in Langelust). Het lid KABAMBA merkt op dat de discussie over de windmolen gaat over de gevolgen voor de gezondheid van de omwonenden, dus ook voor een prikkelarme omgeving. Wethouder GROOT WASSINK deelt mee dat het college de raad eerder het Programma wind heeft aangeboden. In dat programma hanteert het college zelfs bovenwettelijke gezondheidsnormen. De VOORZITTER stelt vast dat het onderwerp voldoende is besproken. Op verzoek van het lid KABAMBA wordt het verder in de raad besproken. Opvang (MO/BW, Ongedocumenteerden en Vluchtelingen) 8. Bespreken van de afdoening toezegging stand van zaken briefadressen (TA2024000490) uit de raadsvergadering van 24 april jl. Het lid KROM stelt na onderzoek vast dat de problemen rondom de briefadressen lijken te worden opgelost, maar ook dat nog niet alles goed gaat. Zo is bijvoorbeeld de Engelstalige tekst op de website nog niet in orde. De gemeente denkt nu ook goed mee. De gemeente is ook goed benaderbaar. Er komt een loket op de Jan van Galenstraat. Het lid is dan ook voorzichtig optimistisch. Eerder, bij het Kapstokoverleg, zijn weer schrijnende verhalen bekend geworden.

Zo moest een moeder met kinderen die leven in een auto, drie maanden wachten op een briefadres en moesten zij hun bankrekening laten zien om te bewijzen dat zij geen hotelkamer konden betalen. Verder krijgen mensen die buiten slapen boetes, waardoor ze nog verder in de problemen komen. Er is nog genoeg te doen. Het lid BENTOUMYA sluit zich aan bij de vragen van de Partij voor de Dieren. HVOQuerido neemt sinds januari 2024 geen aanvragen voor een briefadres meer een behandeling, omdat ze geen plek hebben voor de postvakjes en geen geld hebben om een nieuwe ruimte in te richten. Maar de organisatie vergeet zelf ook (dertig) mensen op de wachtlijst door te verwijzen. Dat blijft voor deze mensen een knelpunt. Een briefadres geeft de mensen de mogelijkheid om direct met perspectief aan de slag te kunnen. GroenLinks heeft dit dan ook als een essentieel punt benoemd in haar initiatiefvoorstel. Het is een bouwsteen om voor daklozen uit de uitzichtloosheid te komen. De fractie stelt voor dat een Amsterdamse onderwijsinstelling onderzoek gaat doen naar de problematiek rondom de briefadressen: wat gaat er mis, wie is daarbij betrokken en hoe kan een briefadres worden gezien als een essentiële bouwsteen in de aanpak van daklozen? Het lid ALBERTS heeft eerder al gevraagd naar een locatie voor briefadressen in Zuidoost, maar er nog niets over gehoord.

In het Kapstokoverleg is gesproken over een gebruikersruimte in Zuidoost om boetes voor daklozen in dit deel van de stad te voorkomen. Het lid ABDI is ook benieuwd naar de mogelijkheid om iets te doen voor de daklozen in Zuidoost, bijvoorbeeld het beschikbaar stellen van een fysieke locatie. Het is zorgelijk dat veel mensen uit zicht verdwijnen. Het lid BROERSEN sluit zich aan bij de eerder gestelde vragen, ook over briefadressen op andere locaties. Het is belangrijk om de briefadressen te zien als een verplichting van de gemeente aan deze mensen in plaats van een gunst. Zij vraagt de wethouder zich daarvoor uit te spreken.

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag 2 oktober 2024

Wethouder GROOT WASSINK prijst het doorzettingsvermogen van het lid Krom. Dat heeft ervoor gezorgd dat de problematiek scherp op zijn netvlies is gekomen. Hij beaamt dat mensen gewoon een briefadres moeten kunnen krijgen, maar daarbij horen ook onderzoeken of bijvoorbeeld iemand recht heeft op een uitkering. Dat zorgt voor dilemma’s. Het loket is op 1 oktober 2024 geopend. Inmiddels zijn, nu op 2 oktober, al drie mensen geholpen. De contacten verlopen goed met directe contactpersonen van onder meer de Straatalliantie. De wethouder beaamt dat de informatievoorziening erg belangrijk is. Zijn beeld daarbij is dat de mensen op straat hun informatie zeer snel uitwisselen. Maar dan moet de informatie wel kloppen. Ook een buurtteammedewerker moet goed op de hoogte zijn van de laatste ontwikkelingen. De wethouder was er niet van op de hoogte dat de Engelstalige website nog steeds online was. Die is nu, in verband met de verouderde informatie, offline gehaald. Er komt een nieuwe met correcte informatie. Wethouder Groot Wassink kan niet garanderen dat er nog meer schrijnende gevallen bekend worden. Dat is de realiteit. Er wordt nu onderzoek gedaan naar de noodopvang voor gezinnen, vaak vrouwen met kinderen. Het is daarbij moeilijk om preventief te handelen. Maar ook blijkt dat niet iedereen recht heeft op noodopvang.

Hij vindt het niet vreemd dat mensen wordt gevraagd of zij zelf een hostel kunnen betalen. Het beboeten van daklozen moet gewoon niet kunnen. De wethouder zegt toe dat met de burgemeester te bespreken. Het onderzoek waar het lid Bentoumya over sprak, is een onderzoek van de ombudsman. Studenten van de hogeschool kijken naar zeven verschillende domeinen, zoals briefadressen, aanvullend ov, bijzondere bijstand en onder andere huishoudelijke hulp. De wethouder heeft er geen bezwaar tegen om het onderzoek breder op te zetten. Hij zegt toe dat met de kennisinstelling te bespreken. Het lid ABDI merkt op dat er eerder moties zijn aangenomen bijvoorbeeld om tot een veilig netwerk te komen, mede ten behoeve van de kinderen in dergelijke situaties. Zij stelt voor om de resultaten van het onderzoek in combinatie met de resultaten van de motie met de raad te bespreken. Het kan natuurlijk dat sommige gezinnen geen rechten hebben, maar dat wil niet zeggen dat de gemeente geen plichten heeft om voor hen iets te betekenen. Wethouder GROOT WASSINK heeft eerder toegezegd het onderwerp in de raad te bespreken. Aangenomen moties worden natuurlijk gewoon uitgevoerd. De wethouder spreekt van een duivels dilemma tussen recht en zorgplicht. Bovendien is er een gebrek aan ruimte en middelen. Dat alles zal terugkomen in de bespreking van de resultaten van het onderzoek.

Hij is er ook geen voorstander van dat kinderen jarenlang in de opvang moeten opgroeien, maar er is niet altijd ruimte. Bij recht en plicht, en de discussies hierover, zitten wetten en praktische bezwaren in de weg. In Oost zijn nu postvakjes. Er wordt onderzocht of daarvoor ook ruimte is in Zuidoost. In de H-buurt is een beperkte gebruikersruimte. Voor de zomer is een eerste schets gemaakt van een nieuwe gebruikersruimte, waarbij de mensen ook gebruik kunnen maken van een zorgaanbod. Daar wordt hard aan gewerkt, gezien de overlast in de portieken. Dat komt wellicht terug in de Aanpak verward gedrag. Het lid KROM wil weten of de wethouder enig idee heeft van een ideaal scenario voor de opvang van daklozen en welk budget daarvoor nodig is. Wethouder GROOT WASSINK kan daar nu geen budget aan verbinden. Hij beaamt dat er schrijnende gevallen zijn van mensen (zelfs met kinderen) die in een auto of een kelderboxen moeten leven. Hij ziet mogelijk verbeteringen in de preventie. Verder loopt de uitstroom vast. Een substantieel deel bezet de meer dan tweehonderd opvangplekken langer dan een jaar. Ze hebben ook, gezien onder andere de woningcrisis, geen perspectief om buiten Amsterdam hun leven verder op te bouwen. Er moet dus gewerkt worden aan preventie én aan de uitstroom. De wethouder ziet uit naar de bespreking van de resultaten

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag 2 oktober 2024

van het onderzoek, want de problematiek gaat ook hem aan het hart. Hij beaamt dat een oplossing best moeilijk is. De VOORZITTER stelt vast dat het onderwerp voldoende besproken en dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. Het hoeft niet verder te worden besproken in de raad. 9. Bespreken van de raadsinformatiebrief over de ontwikkelingen rond de Checklist gelijke behandeling en toegang van EU-burgers tot Wmo en maatschappelijke opvang Het lid BROERSE deelt mee dat de Rotterdam besloten heeft om te stoppen met de bed-, bad- en broodregeling. Zij vindt dat onverstandig. Het stoppen van de LVV heeft direct gevolgen voor de uitstroom van ongedocumenteerden. Het lid wil weten hoe de stad omgaat met de groep ex-LVV’ers met medische klachten, mede gezien de beperkte capaciteit voor deze groep binnen de LVV. Bestaat de kans dat deze mensen met medisch psychische klachten op straat belanden? In de vorige commissievergadering is gesproken over de samenwerking met organisaties die ‘vrijwillige’ terugkeer van mensen zonder papieren ondersteunen naar onveilige landen. Andere zien dit als terugkeer onder dwang. Er wordt misbruik gemaakt van mensen in extreem kwetsbare situaties. Als de overheid een land als onveilig bestempelt, zouden organisaties ook geen ’vrijwillige’ terugkeer naar dat land zouden moeten faciliteren. De mogelijkheden voor een mbo-pilot worden onderzocht.

Er wordt gewezen naar gesprekken tussen de gemeente, de roc’s en ASKV. Die zouden in september 2024 plaatsvinden. Welke resultaten heeft dat opgeleverd? Het lid BADAL stelt voor om, als het onderwerp wordt doorverwezen naar de raad, alle documenten daar in mee te nemen. Het CDA is voorstander van de voortzetting van het LVV en is daarom benieuwd naar de door de wethouder aangekondigde afgeslankte vorm. Voorkomen moet worden dat de regeling onbedoeld veel mensen aantrekt nu andere steden stoppen met deze regeling. Verder wil de fractie snel duidelijkheid over de financiën en de samenwerking met het Rijk en andere gemeenten. Hoe kijkt de wethouder aan tegen het diaconale werk door de kerken? Het lid KROM ziet overeenkomsten met mensen die gebruik maken van de LVV en EU-burgers. 500.000 EU-burgers komen naar Nederland om te werken in distributiecentra en bijvoorbeeld slachthuizen. Als zij hun werk verliezen, verliezen ze vaak ook hun huisvesting en zorgverzekering. Uit verhalen blijkt dat er busjes vanuit het land naar Amsterdam rijden zodat de mensen hier moeten worden opgevangen. Dat is schandelijk. Mensen die gebruikmaken van de LVV zijn ook vaak mensen die hier naartoe zijn gekomen om te werken. Deze mensen zijn slachtoffer van hoe Nederland de economie heeft ingericht.

Een andere groep mensen heeft opnieuw asiel aangevraagd of kan niet terug omdat ze medische zorg nodig hebben. Het is goed dat Amsterdam (met deze wethouder) zijn best doet om de juiste zorg en opvang te bieden. In Amsterdam bevinden zich ongeveer achthonderd kinderen zonder documenten op scholen, vermoedelijk zijn dat er nog veel meer. Denkt de wethouder dat hij voldoende zicht heeft op deze kinderen? Wellicht blijven deze kinderen buiten het zicht van allerlei instanties. Ziet de wethouder mogelijkheden om deze kinderen binnen het Programma ongedocumenteerden in beeld te krijgen en te onderzoeken wat deze kinderen nodig hebben. Het Rijk bereid op dit moment allerlei afschuwelijke maatregelen voor. Zo vallen de middelen vanuit het Rijk voor de LVV weg. Het kabinet spreekt van een crisis, maar vervolgens moet het daar maandenlang over vergaderen. De stad moet zich kennelijk voorbereiden op moeilijke keuzes en noodhulp, zeker nu een stad als Rotterdam besloten heeft om te stoppen met de LVV. Het is verbijsterend dat de VVD een motie indient voor opvang van mensen die buiten de LVV vallen.

23

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag 2 oktober 2024

De wethouder werkt nu aan scenario’s tot 2026, maar spreekster wil verder kijken dan dat jaar. De raad moet bij de uitwerking van de scenario’s, ook op detailniveau, worden betrokken. De stad zal lastige keuzes moeten maken. Het lid VAN BERKEL leest in de brief dat ongedocumenteerden óók Amsterdammers zijn. Wat is volgens de wethouder een definitie van de Amsterdammer? Hoe kun je nu stellen dat uitgeprocedeerde asielzoekers zonder verblijfsrecht en zonder enige binding met de stad Amsterdammers zijn? Het lid MANGAL wil weten of JA21 expats ziet als Amsterdammers. Zij hebben bovendien ook nog eens stemrecht. Het lid VAN BERKEL stelt voor om de discussie te beperken tot de LVV, maar merkt op dat zijn tante die vanuit Engeland op bezoek komt, ook geen Amsterdamse is. Het lid BROERSE wil weten waar het lid Van Berkel is geboren. En is hij, als hij elders geboren, een Amsterdammer? Het lid VAN BERKEL is in Tilburg geboren en is nu ingeschreven in de gemeente en dus een Amsterdammer. Het lid KROM merkt op dat in de brief voornamelijk wordt gesproken over arbeidsmigranten, terwijl het lid Van Berkel spreekt over uitgeprocedeerde asielzoekers. Waarom gaat JA21 niet in op de arbeidsmigranten binnen de LVV? Het lid VAN BERKEL stelt voor om slechts spreken over de LVV en het stopzetten van financiering vanuit het Rijk.

De wethouder heeft al eerder gewaarschuwd dat er gebeurt als de LVV stopt. Dan worden mogelijk weer woningen gekraakt en verplaatst de problematiek zich naar de straat. Welke problematiek bedoelt de wethouder? Vindt de wethouder de vijfhonderd LVV’ers een groot gevaar voor de openbare orde? Als JA21 dit verband zou leggen, zou het stadhuis te klein zijn. Maar de wethouder kan moeiteloos een relatie leggen tussen mensen die illegaal zijn in Nederland en de overlast in de stad. In Nederland worden, in vergelijking met andere landen, veel meer asielvragen toegekend van de toch al grote instroom van asielzoekers. Gezien hun land van herkomst, kunnen zij ook nooit als eerste in Nederland zijn aangekomen. De asielaanvraag had moeten plaatsvinden in het eerste land van aankomst in de Schengenzone. Het lid BENTOUMYA merkt op dat sommige mensen in de LVV suïcidaal of ernstig ziek zijn. Zij komen uiteindelijk op straat terecht. Zij vindt de relatie die JA21 legt met de openbare orde en veiligheid cynisch en onmenselijk. Het lid VAN BERKEL merkt op dat eerdere discussies over dit onderwerp ook al werden versmald tot individuele situaties. Naar schatting zijn er 15.000 tot 30.000 mensen in deze stad ongedocumenteerd. Slechts vijfhonderd maken gebruik van de LVV. Met het stopzetten van de LVV blijven er dus genoeg problemen bestaan.

Het lid Van Berkel stelt voor om te starten met het handhaven van de wet. JA21 staat voor een humaan, maar ook duidelijk, asielbeleid. Daar hoort een continuering van de LVV niet bij. De regeling biedt valse hoop, zoals perspectieven op participatie in de samenleving als toegang tot onderwijs. Dit terwijl de meeste later alsnog moeten terugkeren. Er zijn grenzen aan het toelatingsbeleid. Die worden met de LVV overschreden. Het lid KROM wijst er op dat van de herhaalde asielaanvragen 80% wordt ingewilligd. Deze mensen mogen gewoon een toekomst opbouwen in Nederland. Bovendien moeten mensen die terug moeten, een half jaar wachten op terugkeer. Moeten deze mensen een half jaar op straat leven? Daarnaast is er een grote groep met medische problemen die niet terug kunnen naar hun eigen land. Moeten zij ook op straat worden gezet? Is dat humaan beleid?

24

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag 2 oktober 2024

Het lid VAN BERKEL herhaalt dat het niet humaner is mensen valse hoop te bieden, want dat gebeurt er nu met de LVV. Het lid ALBERTS merkt op dat de cijfers in de brief aantonen dat het niet gaat om valse hoop, maar gewoon om de concrete praktijk. Heeft het lid Van Berkel de cijfers wel goed gelezen? Het lid VAN BERKEL legt uit dat de cijfers (ook de 80% die het lid Krom noemde) slechts een klein deel van het totaal aantal mensen is dat gebruik maakt van de LVV. De LVV zou niet gebruikt mogen worden voor het bieden van perspectief maar voor begeleiding bij terugkeer naar het land van herkomst. Het lid KROM hekelt de manier waarop het lid Van Berkel over deze zeer kwetsbare groep mensen praat. Dat stuit haar tegen de borst. Zij hoopt dat het lid daar een volgende keer beter over nadenkt. Het lid VAN BERKEL herhaalt dat deze mensen geen verblijfsrecht hebben. Daarom moeten zij zo snel mogelijk terug naar hun land van herkomst. Het lid MANGAL sluit zich aan bij de bijdragen van de leden Broersen en Krom. DENK vindt dat ook ongedocumenteerden, net als het lid Van Berkel, Amsterdammers zijn. Zij leven hier. Het enige verschil is dat ze geen papieren hebben die toegang geven tot voorzieningen waar de samenleving zo trots op is. Ook zij proberen het beste van hun leven te maken. Daarom is het belangrijk om op te komen voor deze groep mensen.

Het is goed dat de wethouder er dicht op zit. Een aantal stappen is al gezet, zoals de toegang tot hoger onderwijs voor ongedocumenteerde jongeren, voedselhulp, 24-uursopvang en informatie voor deze groep mensen. Te veel ongedocumenteerden blijven echter nog verstoken van hulp waar ze recht op hebben. Wat gebeurt er met deze groep mensen als de rijksbijdrage wegvalt? De coalitiepartijen in de Tweede Kamer hebben onlangs een BBB-, NSC-motie aangenomen. Zij vragen na te denken over de overlast die waarschijnlijk zal ontstaan na het wegvallen van de LVV. Dat is werkverschaffing. Eerst bezuinigen en daarna inzetten op het voorkomen van overlast. Hoeveel extra ambtenaren moeten daarvoor worden ingezet, terwijl er minder ambtenaren moeten komen? DENK staat achter de visie van de wethouder, maar is benieuwd naar de gevolgen van deze visie voor Amsterdam. De wethouder heeft ook aandacht voor het lot van ongedocumenteerden ouderen. Wat is de omvang van deze groep? Deze mensen zouden onvoldoende zorg krijgen vanwege hun precaire status. DENK heeft daar eerder schriftelijke vragen over gesteld. De fractie ziet uit naar een snelle beantwoording. Zorgverleners ervaren administratieve obstakels voor zorg aan ongedocumenteerden. Zo is zorgkosten declareren via het CAK is complex. Veel zorgverleners haken daardoor af. Wat kan de wethouder hier aan doen? De LVV-pilot is geëvalueerd.

De proef laat positieve resultaten zien als een vermindering van de verstoring van de openbare orde; ook is de casuïstiek beter in beeld. Maar dat houdt niet in dat er al een structurele oplossing is voor deze ongedocumenteerden. Zij hebben geen uitzicht op een duurzame toekomst. DENK pleit voor een verlenging van de pilot met een sterke focus op structurele oplossingen voor ongedocumenteerden die niet kunnen terugkeren. Amsterdam kan en moet meer doen. De stad kan deze staatloze mensen niet laten rondzwerven in uitzichtloosheid. Ook Amsterdam is schatplichtig aan de mensenrechten, waarin een menswaardig bestaan is verankerd, vastberaden en barmhartig. Ook mensen die hier zonder papieren wonen, zijn Amsterdammers. Het lid BENTOUMYA stelt vast dat er partijen zijn die deze groep mensen in Amsterdam willen ontmenselijken, terwijl het belangrijk is om ervoor te zorgen dat zij zich veilig voelen. Het lid herhaalt haar pleidooi voor een Amsterdam City-ID, een identificatie

25

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag 2 oktober 2024

voor ongedocumenteerden. Daarmee kunnen zij zich veiliger voelen en weet de stad ook waar deze mensen zijn. Wethouder GROOT WASSINK stelt voor om de discussie over het Amsterdammerschap elders te voeren. Het criterium dat je hier geboren moet zijn, sluit te veel mensen uit. Nederland is geen volk met een mono-etnische oerbevolking waar geen vreemdeling ooit is binnengekomen. Dat is onhistorische prietpraat. Zeker als je naar de Amsterdamse geschiedenis kijkt, een bij uitstek stad van migranten, Belgen uit Antwerpen toen de Schelde werd geblokkeerd of joden uit Portugal. Ook de bemanningen van de VOCschepen kwamen voornamelijk uit het buitenland. Hij merkt verder op dat ook onder de ongedocumenteerden veel kinderen zijn die in Amsterdam zijn geboren. Maar zij zijn op hun 18e veroordeeld tot illegale arbeid. De wethouder is dan ook trots dat hij voor hen een studie- dan wel werkvergunning heeft kunnen regelen. Ook zij zijn Amsterdammers. Ongedocumenteerden zijn niet altijd mensen met een asielverleden. De groep is veel breder, vaak met een arbeidsmigrantenverleden. Het aantal mensen met medische aandoeningen neemt toe. Ze worden ook ouder. Je kunt ze ook niet terugsturen naar landen waar weinig medische voorzieningen zijn. Daarom moet nagedacht worden over de inzet van verzorgingstehuizen. Die problematiek geldt ook voor daklozen.

De wethouder heeft moeite met de term vrijwillige terugkeer naar een onveilig land. De organisaties waar de stad mee werken, zullen mensen niet dwingen om vrijwillig terug te keren. Het lid BROERSEN heeft signalen over de zogenaamde vrijwillige terugkeer. Mensen worden daarin begeleid. Zij kondigt aan daar blijvend aandacht voor te vragen. Wethouder GROOT WASSINK is nieuwsgierig naar die signalen en zal daar, als dat nodig is, op acteren. Het CDA vroeg om vooraf aan de raadsvergadering alle documenten beschikbaar te stellen. Welke ‘alle‘ documenten bedoelt de fractie daarmee? De wethouder deelt mee dat er eerder goed is samengewerkt met de rijksoverheid. Dat is nu niet meer het geval. Hoe de samenwerking met rijksdiensten zoals DTNV en IND verloopt, moet nog worden bezien met het intrekken van de financiering en het stopzetten van de pilot. Daarmee is ook de juridische grondslag voor gegevensuitwisseling verdwenen. Dat vraagt om een heroriëntatie van de LVV. De wethouder heeft grote waardering voor het diaconale werk van de kerken. Hij werkt intensief samen met religieuze genootschappen. Zij bieden een noodzakelijke aanvulling op de ondersteuning. Met het stopzetten van de LVV, zet de stad vijfhonderd mensen op straat zonder enig perspectief. Ze hebben geen werk, ze hebben geen slaapplaats, ze kunnen op hun best naar een daklozenopvang als die niet vol zit.

Dat kan leiden tot wanhoop en dat kan weer leiden tot ellende. Dat kun je ze niet kwalijk nemen. De wethouder legt uit dat de instroom in Nederland meevalt in vergelijking tot andere landen. Hij beaamt dat mensen via andere landen naar Nederland komen. Het systeem van Dublin-claimanten werkt gewoon niet. De goede dingen die Amsterdam doet, staat of valt met de samenwerking met de rijksdiensten. De wethouder deelt mee dat 153 nieuwe aanvragen succesvol zijn geweest. 120 zaken staan nog open bij de IND. Worden die nu met dit nieuwe kabinet überhaupt wel met dezelfde zorgvuldigheid behandeld? Waarom is de hoger-onderwijspilot niet sociaal? Zelfs als iemand terug moet naar het land van herkomst, is het toch goed dat hij of zij een diploma heeft gehaald? Iemand veroordelen tot ellende, dat is pas asociaal. Er is altijd hoop, valse hoop bestaat niet. Ook de hoop dat dit land deze problematiek structureel oplost. De wethouder zegt toe later terug te komen op de mkb-onderwijspilot. Als arbeidsmigranten recht hebben op de Wmo, heeft dat grote impact. Voor de stad om mensen aan te nemen die de beoordelingen moeten doen, maar ook voor de rijksbijdrage.

26

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag 2 oktober 2024

De wethouder beaamt dat de stad onvoldoende zicht heeft op ongedocumenteerde kinderen. Een grote groep wil ook gewoon niet in beeld zijn. Maar de wethouder wil natuurlijk zoveel mogelijk zicht op deze groep. Daarvoor zijn verschillende initiatieven in de stad. Het grootste probleem is als deze jongeren achttien jaar worden. Daarvoor kunnen ze naar de basisschool, krijgen zorg en hebben bijvoorbeeld politiebescherming. Hij voorspelt dat dat een belangrijk onderwerp bij de komende gemeenteraadsverkiezingen zal zijn. Hij ziet er dan ook naar uit dat dan de politieke verhoudingen in Nederland heel anders zijn. DENK sprak over mensen die verstoken zijn van hulp. De wethouder is het daar niet mee eens. Het Voedselproject is een massief project. Hij ziet uit naar verdere initiatieven. Voor een deel van de groep Surinaamse ongedocumenteerden zijn de problemen opgelost. De administratie van het CAK is vereenvoudigd. Dokters van de Wereld en bijvoorbeeld Kruispost hebben contact met de zorgaanbieders. Naast asielzoekers en arbeidsmigranten bestaat er ook een groep statenlozen. Zij hebben gewoon geen land meer om terug te keren. Wethouder Groot Wassink is het niet eens met de wapenspreuk van Amsterdam met termen als vastberaden en barmhartig. Hij prijst het idee van een City-ID, maar ziet slechts een beperkte toegevoegde waarde.

In veel landen hebben mensen lokaal veel grotere bevoegdheden dan in Nederland. De stad moet goed zicht houden op de grootte van de groepen en op hun vraagstukken. De wethouder bedankt tot slot de commissie voor de grote steun voor zijn beleid. De VOORZITTER stelt vast dat het onderwerp voldoende is besproken. Het hoeft vooralsnog niet verder te worden besproken in de raad. Het CDA houdt nog fractieberaad. Sociale Zaken 12. Bespreken van de raadsinformatiebrief ter afdoening van motie 780 van het lid Veldhuyzen (Lijst Ahmadi-Veldhuyzen) inzake onderzoek gevolgen op bijstandsgerechtigden n.a.v. mogelijk racismeschandaal WPI Doorgeschoven naar de commissie FKD van 7 november 2024 (daarmee kan het samen worden besproken met de resultaten en vervolgverkenning anoniem bericht directie WPI en de bestuursopdracht diversiteit en inclusie). Sluiting De VOORZITTER bedankt alle aanwezigen voor hun bijdragen en sluit het overleg om 17.13 uur. De volgende vergadering is op 6 november 2024.

27