20240912 FKD - Inspreektekst Stay Grounded bij agp. 7 Position Paper Schiphol

Geachte leden van de Commissie FKD en AZ, Ik ben bewoner van de stad en actief voor Stay Grounded. Stay Grounded verbindt bewoners- en milieuorganisaties, veelal Europees, om de negatieve effecten van de luchtvaart te verminderen. Na het lezen van de Position Paper Schiphol 2024 vrees ik dat deze belangrijke aanknopingpunten mist om hem stevig te kunnen inzetten, zeker met de weinig coöperatieve koers van minister Madlener en Schiphol-CEO van Oord. De gemeente heeft de wens tot krimp van Schiphol concreet uitgedrukt in vliegtuigbewegingen. In een andere visie, die op de bezoekerseconomie, staat dat er 'simpelweg minder bezoekers moeten komen'. Beide welkome en ferme uitspraken, maar los zand als er geen verbindende onderbouwing, causaliteit en scherpte achter zit. Onbenoemd en onbenut blijft de cruciale koppeling tussen het aantal passagiers op Schiphol en de gevaarlijke effecten van nog veel meer drukte in het centrum. De gemeente heeft ingestemd met de aanstelling van CEO van Oord, die zegt dat Schiphol binnen een paar jaar - met grotere vliegtuigen - 100 miljoen passagiers moet kunnen verwerken. Dat is ongeveer 50% meer dan dit jaar. Het effect van steeds grotere vliegtuigen wordt relatief weinig besproken, maar de trend is er.

In de hele wereld zijn luchthavencapaciteit en personeelstekorten de bottleneck voor sterkere groei, die aantoonbaar wordt opgelost met steeds grotere vliegtuigen. Marketing sluit daarbij aan. Neerlands grootste reisbureau bijvoorbeeld promoot sinds kort een citytrip naar San Francisco (46 uur weg, 26 uur daar). Ook als klanten uit buurlanden steeds meer met de trein naar de multimodale hub Schiphol komen, leidt dat tot een andere invulling van de beschikbare timeslots; van korte naar lange vluchten en dus van kleine naar grote vliegtuigen. Besluit tot opheffen van deze timeslots blijkt in de praktijk bijzonder moeilijk. De kans dat deze minister iets gaat doen tegen steeds grotere vliegtuigen – via een plafond op uitstoot bijvoorbeeld – lijkt niet heel groot, zelfs na de diverse rechterlijke uitspraken en voorstellen van de vorige minister. De drukte in Amsterdam centrum lijdt direct onder het aantal passagiers dat naar Schiphol vliegt; allemaal potentieel dagbezoeker. Onder meer ‘De Aanpak Binnenstad’, de ‘Visie op de bezoekerseconomie’ en de ‘Verordening op toerisme in balans’ laten zien dat op het aantal dagbezoekers eigenlijk niet te sturen is. Risico's voor de veiligheid bij toenemende drukte in het centrum heeft de politie in 2016 al beschreven.

Hier staat dat toename van dagbezoekers in het centrum oorzaak is van meer incidenten, overcrowding en onveilige verkeerssituaties. Daarnaast leidt het tot minder zichtbaarheid van handhaving, minder grip om situaties beheersbaar te houden en minder vertrouwen in de politie. Er is dan al met al meer politie-inzet nodig. De situatie in Amsterdam wordt, in vergelijking tot andere steden met overtoerisme, uniek genoemd omdat zoveel toeristen allemaal in zo'n klein stadsdeel willen zijn. Het rechtstreeks koppelen van deze veiligheidsproblemen aan het aantal passagiers op Schiphol geeft meer urgentie aan de moeilijke positie van de gemeente Amsterdam. Dit niet benoemen in de position paper over Schiphol zou een gemiste kans zijn, voor zowel de

veiligheidsdoelen op zich, als de inzet om de andere doelen te bereiken. Ik hoop dat u een aanpassing op dit punt wilt overwegen. Stay Grounded deelt de position paper graag met haar leden in bijvoorbeeld Barcelona.

Met vriendelijke groet, Namens Stay Grounded, Roald Fekken roald@stay-grounded.org 06-47966314