20240904 WV conceptverslag

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting

WV

Raadscommissieverslag, 4 september 2024

CONCEPTVERSLAG Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Woensdag 4 september 2024 van 09.00 tot 11.44 uur 25 september 2024

Voorzitter: lid Kabamba Portefeuillehouders: wethouders Van Dantzig, De Jager en Scholtes Commissiegriffier: dhr. Van Loon Verslaglegging: mw. Vernooij (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Ahmadi (LAV), Alberts (SP), Aslami (D66), Bilgin (FvD), Broersen (Volt), Emmerik (PvdD), Von Gerhardt (VVD), Lochtenberg (CDA), Mangal (DENK), Minderhoud (PvdA), Molema (JA21), Van Munster (GL), Nadif (GL), Van Pijpen (GL) Afwezige commissieleden: Afwezige portefeuillehouders: Overige aanwezigen:

Inhoudelijk 1.a. Opening inhoudelijke gedeelte De VOORZITTER opent de vergadering en heet iedereen welkom op de eerste vergadering na het reces. 1.b. Mededelingen Wethouder SCHOLTES roept iedereen op om de Open Monumentendag te bezoeken die dit jaar valt in het weekend van 14 en 15 september. Het thema is de ondergrondse stad. 1.c. Vaststellen agenda De VOORZITTER heeft de volgende verzoeken voor wijziging van de agenda ontvangen. Op verzoek van de initiatiefnemers is het voorstel om agendapunten 3 en 4 gevoegd te behandelen. Voorgesteld wordt om agendapunten 6 en 7 af te voeren van de agenda. Verzocht is om agendapunt 8 door te schuiven naar de volgende vergadering. De agenda wordt conform vastgesteld. 1.d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadscommissie WV d.d. 3 juli 2024 Het verslag wordt vastgesteld.

1

WV

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept raadscommissieverslag, 4 september 2024

1.e. Termijnagenda per portefeuille Geen opmerkingen. 1.f. TKN-lijst De VOORZITTER heeft de volgende verzoeken ter agendering voor de commissie van 4 september a.s. ontvangen: TKN-9 op verzoek van lid Von Gerhardt (VVD). TKN-12 op verzoek van lid Von Gerhardt (VVD). TKN-14 op verzoek van lid Lochtenberg (CDA). De commissie is akkoord met bespreking. 1.g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Geen. Inhoudelijk 2.a. Opening inhoudelijk deel 2.b. Inspreekmoment publiek Er hebben zich 5 insprekers aangemeld. Dick van Kuijk spreekt in namens Vereniging Voordestad over zonnepanelen op alle daken en vergunningsvrij. Inspreker VAN KUIJK gaat in op de uitvoeringsagenda duurzame stad. Hij heeft problemen met het feit dat wordt gesteld dat in 2025 op alle daken van monumenten en panden van beschermde gezichten zonnepanelen gelegd kunnen worden, vergunningsvrij met duidelijke regels. Hij brengt in herinnering dat de RCE (Rijksdienst Cultureel Erfgoed) in mei 2023 een brochure heeft uitgebracht over PV-systemen in Rijksbeschermde stadsen dorpsgezichten. Hierin wordt gesteld dat zonnepanelen in het zicht mogelijk zijn indien deze geen ernstige verstoring vormen. Het is een slechte zaak dat de gemeente sterk wil afwijken van de adviezen van de RCE.

De vereniging is met name bezorgd over de UNESCO Werelderfgoedstatus van de grachtengordel waarvoor duidelijk is omschreven dat vergunningsvrije bouw niet mogelijk is. Lid NADIF vraagt hoe erfgoedorganisaties en architecten betrokken kunnen worden in het proces van het verduurzamen van monumenten. Inspreker VAN KUIJK erkent dat zonnepanelen belangrijk zijn, maar om in het monumentale centrum te mogen wonen, moeten mensen misschien concessies doen. --P. de Jong spreekt in namens Huurderscollectief over particuliere verhuursector in Amsterdam.

2

WV

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept raadscommissieverslag, 4 september 2024

Inspreker DE JONG verwijst naar het recente bericht over de grootste huurstijging van de afgelopen dertig jaar. Zelf is hij in mei van dit jaar gecompenseerd voor ongefundeerde huurverhoging. Hij acht het waarschijnlijk dat er veel meer mensen zijn met dezelfde nietig verklaarde bepalingen in hun huurovereenkomst. De vraag aan de commissie is om een meldpunt in te richten om adequaat met soortgelijke situaties om te gaan. Lid VAN PIJPEN hoopt dat ispreker De Jong de positieve uitspraak kan toesturen. Zij vraagt of hij ook contact heeft gehad met stichting !WOON die naar haar mening hier een belangrijke rol in heeft te vervullen. Inspreker DE JONG heeft met zijn inspraak melding willen maken van de uitspraak. Hij is blij dat het kabinet voornemens is om meer sturing te bieden op de huurprijsverhoging, maar hij denkt dat het probleem meer omvat. Op dit moment probeert het Huurderscollectief de krachten te bundelen via een zogenaamde WAMCA-procedure om collectief een claim neer te leggen om huurders te compenseren voor teveel betaalde huur. Lid ASLAMI wijst erop dat de gemeente een meldpunt heeft in het kader van de Wet goed verhuurderschap. Hij vraagt of inspreker De Jong zich hiertoe heeft gewend. Inspreker DE JONG heeft zich hier nog niet gemeld in verband met de lopende juridische procedure.

Het is zijns inziens belangrijk dat de politiek duidelijke kaders stelt waarbinnen huurders duidelijkheid hebben over de huur wordt bepaald. Hierover zijn nu nog veel onduidelijkheden. --Walther Schoonenberg spreekt in namens Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad over Verduurzamen erfgoed, “Ja, zo!” Inspreker SCHOONENBERG memoreert dat de vereniging op 20 augustus jl. zorgen heeft geuit in Het Parool over de versoepeling van regels voor zonnepanelen in het beschermd stadsgezicht. Deze zorgen betreffen het volledig vrijgeven van alle daken in beschermd stadsgezicht. Het is verplicht om een vergunning aan te vragen voor zonnepanelen op een monument en Amsterdam kan hier niets aan veranderen. Op dit moment zijn zonnepanelen alleen toegestaan als ze niet zichtbaar zijn vanaf de openbare weg. Geen enkele erfgoedorganisatie vindt het een goed idee om alle daken open te stellen. De outstanding universal value van het werelderfgoed is een verplichting die voortvloeit uit de UNESCO-status van de binnenstad en Amsterdam heeft dit ook aan UNESCO bevestigd. De VVAG denkt dat veel mogelijk is voor zonnepanelen, maar het zou dramatisch zijn als er geen toetsing meer zou plaatsvinden. --Maarten Bruinsma spreekt in namens Amsterdam Gastvrij over Boeteregime vakantieverhuur n.a.v. uitspraak Raad van State.

Inspreker BRUINSMA wijst erop dat de Raad van State de boetetabel voor toeristische verhuur onverbindend heeft verklaard. Burgers zouden door deze onterecht hoge boetes voor kleine fouten in ernstige financiële problemen kunnen komen. De gemeente moet na deze uitspraak aan de slag met een nieuw boetebeleid conform het evenredigheidsbeginsel. Door het doelbewuste opzoeken van de grenzen van de wet is de gemeente herhaaldelijk op de vingers getikt en is de huisvestingsverordening in de afgelopen jaren vier keer deels onverbindend verklaard. Amsterdammers die hun boetes niet hebben aangevochten, zijn geconfronteerd met onterecht hoge boetes. Bij een symposium over rechtvaardigheid in de stad begin dit jaar was het gemeentebestuur een opvallende afwezige. Drie jaar geleden heeft de burgemeester aangegeven dat de meeste

3

WV

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept raadscommissieverslag, 4 september 2024

burgers van goede wil zijn en ook zo behandeld dienen te worden. De basis moet vertrouwen zijn. Lid MOLEMA vraagt hoe de gemeente gezien de uitspraak van de Raad van State moet omgaan met de huisvestingsverordening volgens de heer Bruinsma. Inspreker BRUINSMA denkt dat het idee moet verdwijnen dat de hoge boetes nodig zijn vanwege het calculerende gedrag van burgers. De Raad van State heeft indicaties gegeven over de hoogte van boetes en het bestuur zou hier invulling aan moeten geven. Lid LOCHTENBERG vraagt hoe de gemeente zou moeten omgaan met eerder opgelegde boetes die achteraf te hoog blijken te zijn. Inspreker BRUINSMA vindt het onverteerbaar dat iemand die te laat bezwaar indient of zijn weg niet heeft kunnen vinden door het oerwoud van regels, niet wordt gecompenseerd voor de hoge boetes. Hij vergelijkt dit met spookfacturen. Lid LOCHTENBERG vraagt of inspreker Bruinsma pleit voor een volledige aanpassing naar het huidige niveau. Inspreker BRUINSMA stelt voor om de bestaande onherroepelijke boetes naast de nieuwe meetlat te leggen en mensen de gelegenheid te geven om hun boete opnieuw te laten beoordelen. Lid ASLAMI vraagt hoe inspreker Bruinsma tegen commerciële verhuurders aankijkt. Inspreker BRUINSMA denkt dat het terecht is dat er onderscheid wordt gemaakt tussen commerciële en particuliere verhuurders.

De Raad van State heeft deze opdracht vier jaar geleden al neergelegd. --Jeremy Timmer spreekt in op persoonlijke titel over Boeteregime vakantieverhuur n.a.v. uitspraak Raad van State. Inspreker TIMMER was pas in staat om na zijn afstuderen en eerste baan in de stad te komen wonen. Om te kunnen voldoen in de hoge kosten van het levensonderhoud heeft hij zijn eerste woning af en toe via Airbnb verhuurd. Eind 2020 heeft hij een boete gekregen voor het niet melden van short-stayverhuur waartegen hij direct bezwaar heeft gemaakt dat direct is afgewezen. Zijn rechtsbijstandsverzekering weigerde hulp en adviseerde om de regels van de gemeente op te volgen. Vervolgens was hij te laat voor het aantekenen van beroep terwijl niet veel later de hoogste rechter oordeelde dat de gemeente de boete niet had mogen opleggen, maar de gemeente bleef bij het standpunt dat de boete betaald moest worden. Later is aangeboden om het verzoek te herzien in verband met een verblijf in het buitenland, maar dit is uiteindelijk niet nagekomen en recent is direct een gerechtsdeurwaarder ingeschakeld. Mede hierdoor heeft inspreker Timmer besloten om Amsterdam te verlaten. Lid ASLAMI stelt dat onder andere is afgesproken dat wordt gekeken naar draagvlak van degene die een boete ontvangt. Heeft inspreker Timmer het gevoel dat dit in zijn geval is gedaan? Inspreker TIMMER is op dit moment ondernemer.

De gemeente heeft aangegeven erop terug te komen, maar dit is niet gebeurd ondanks bewijs dat eerdere collega’s dit aanbod hebben gedaan.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept raadscommissieverslag, 4 september 2024

WV

2.c. Actualiteiten Geen. 2.d. Rondvraag Geen. Monumenten en Erfgoed. 3. Bespreken van het initiatiefvoorstel ‘Verduurzamen Erfgoed, ”Ja, zo!”’ van de raadsleden Van Renssen en Nadif (GroenLinks) e.a. en de bestuurlijke reactie Nr. VN2024009106 4. Uitvoeringsagenda Duurzaam Erfgoed en afdoening moties duurzaam erfgoed Nr. VN2024-010083 Agendapunten 3 en 4 worden gevoegd behandeld. Lid NADIF dankt het college voor de bestuurlijke reactie, als ook haar medeindiener, voormalig lid Van Renssen. In de verduurzamingsslag van erfgoed moet met respect worden omgegaan met de materialen waarmee het is gebouwd. De aanname dat rücksichtslos van alles wordt gedaan met erfgoed klopt niet. Mensen die betrokken zijn bij de uitvoering willen met respect en samen met bewoners en erfgoedorganisaties in gesprek gaan om het op een goede manier te doen. Het college wordt gevraagd om een bijeenkomst te organiseren met alle betrokkenen, waaronder ook het mbo om te bespreken hoe al heel vroeg in de opleiding de verschillende belangen meegenomen kunnen worden. Bewoners willen graag samen optrekken bij het opwekken van energie en met name bij erfgoed lopen ze tegen muren op. In de zomer is gesproken over isolatie en hittestress en het is belangrijk dat de woonkwaliteit wordt meegenomen in de uitvoering.

Lid LOCHTENBERG vraagt hoe GL aankijkt tegen zonnepanelen in beschermd stadsgezicht of UNESCO-werelderfgoed. Lid NADIF vindt het belangrijk dat het inpasbaar is bij het erfgoed. Amsterdam heeft zich te houden aan wetgeving. Zij weet dat er veel technische ontwikkelingen zijn op het gebied van zonnepanelen en het verduurzamen van woningen. Lid BROERSEN heeft begrepen dat er soms strenge en tegenstrijdige regels gelden voor het plaatsen van zonnepanelen op Amsterdams erfgoed. Nergens in Nederland zijn zoveel monumenten als in Amsterdam en een groot deel hiervan betreft woongebouwen en het is eigenlijk bizar dat met de huidige klimaatcrisis en de energieprijzen nu pas wordt begonnen met het versoepelen van regels voor isolatie van erfgoed. In de uitvoeringsagenda wordt gesteld dat communicatie essentieel is en lid Broersen gaat ervan uit dat hier in het plan van aanpak meer inzicht in zal worden gegeven en nader op details wordt ingegaan. Een voorstel is om als eerste de bewoners in het centrum te informeren, omdat hier de grootste slag kan worden geslagen. Hoe schat de wethouder de gesprekken met UNESCO in? Volt hoopt dat de veranderingen met betrekking tot duurzaamheid goed worden uitgevoerd met bewoners, experts en architecten. Daarnaast is het belangrijk dat mensen veilig kunnen wonen en in dit kader informeert lid Broersen naar doorvalbeveiliging.

Bij het vervangen van enkelglas zou een combinatie met doorvalbeveiliging hiervoor kunnen

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept raadscommissieverslag, 4 september 2024

WV

zorgen. Zij is benieuwd naar het eventueel versoepelen van de regels hiervoor aan de binnenkant van de panden. Lid ALBERTS verzoekt om een toelichting op de formulering vergunningvrij, maar niet regelvrij. Een tweede vraag is of het mogelijk is dat mensen collectief een dak aanwijzen (van een niet-erfgoed) om zonnepanelen te plaatsen, vergelijkbaar met de mogelijkheden van een windturbine. Lid VON GERHARDT sluit zich aan bij de eerste vraag van SP. Aangezien VTH op dit moment al te weinig capaciteit heeft, is hij benieuwd of voor handhaving van de regels meer capaciteit wordt vrijgemaakt en zo ja, gaat dit dan ten koste van andere handhaving? Lid LOCHTENBERG vindt ook duidelijkheid voor vergunningen van zonnepanelen wenselijk. CDA is voor betere isolatie, maar zonnepanelen aan de voorkant kunnen de UNESCO-kwaliteit verminken en hierover maakt CDA zich zorgen. Hij heeft begrepen dat in Amsterdam-Noord een proef loopt met zonnepanelen aan de voorkant en hij vraagt of de uitkomst van deze proef kan worden gedeeld voordat tot regelgeving wordt gekomen. Ook is de reactie van UNESCO belangrijk voordat er nieuwe regels komen. Lid MINDERHOUD leest juist dat wordt geprobeerd om het plaatsen van zonnepanelen aan de voorkant te voorkomen. Lid LOCHTENBERG vindt dit niet helemaal duidelijk en heeft daarom hij lid Nadif om een toelichting gevraagd.

Lid MINDERHOUD vindt het een goed voorstel van de SP om erfgoed collectief te verduurzamen. Ook hij verzoekt om een toelichting op regelvrij. Hoe wordt de samenwerking met alle beschermers van erfgoed georganiseerd? Lid ASLAMI sluit zich aan bij eerdere vragen over regels en vergunningen. In hoeverre wordt rekening gehouden met nieuwe methodes en technieken inzake verduurzaming? Vindt monitoring plaats op de verschillende stappen en regels? Lid BILGIN is in het kader van woongenot een voorstander van isolatie van ramen. Meer zorgen heeft hij over zonnepanelen op erfgoed en monumenten. Er zit een spanning tussen erfgoed en duurzaamheid en het volledig vergunningvrij maken lijkt hem onverstandig, omdat zorgvuldigheid belangrijk is. Daarnaast zijn er zorgen over de handhaving van de regels. Lid BROERSEN vraagt of lid Bilgin zich realiseert dat het lastig is om met vergunningen te werken. Vaak gaat het om particulieren die hiervoor veel moeten betalen. Lid BILGIN denkt dat vergunningen vereenvoudigd en versneld kunnen worden. Lid BROERSEN denkt dat versoepeling belangrijk is voor mensen die minder draagkrachtig zijn. Lid BILGIN denkt dat er verschillende manieren zijn om de energierekening te verlagen en om een huis te verduurzamen. College Wethouder SCHOLTES vindt dat er op dit moment al best veel mogelijk is bij monumenten.

Mensen zijn hier echter niet altijd van op de hoogte of ze geven aan dat het processen zijn die veel tijd vergen. Daarom wordt bekeken hoe processen versneld kunnen worden en hoe kan worden gecommuniceerd wat al mogelijk is.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept raadscommissieverslag, 4 september 2024

WV

Het uitgangspunt is dat waar het vergunningsvrij kan, dit mogelijk te maken. Ingewikkelde maatregelen die onomkeerbare gevolgen hebben, blijven vergunningsplichtig. Met VTH wordt overlegd hoe zaken gecontroleerd kunnen worden waarbij wel geldt dat het op voorhand minder werk is, omdat er minder werk is vanwege uitgebreide vergunningen. In Noord loopt op dit moment een proef waar zonnepanelen op niet-monumenten in beschermd stadsgezicht mogelijk zijn. Deze moeten echter wel voldoen aan bepaalde regels en ze moeten dezelfde kleur hebben als de daken. Als hierover meer bekend is, zal de wethouder de raad hierover meer informatie sturen. De pilots die worden gedaan en nog gedaan zullen worden, zijn input voor de aanpassing van de regels. Via het RCE wordt met UNESCO in gesprek gegaan. De verwachting is dat UNESCO ook ziet dat verduurzaming een grote opgave is. De wethouder zal de raad op de hoogte houden van de gesprekken hierover. Ook op monumenten in andere landen liggen zonnepanelen, zoals op het Vaticaan. Volgens de wethouder kan het op een verantwoorde manier, maar moet het niet regelvrij. Dit houdt in dat afhankelijk van het gebied moet worden gekeken naar het legplan. Het gaat op dit moment om een ambitiedocument dat nog zorgvuldig zal worden uitgewerkt met kaders, samen met partijen die kennis van zaken hebben.

De wethouder is positief over het voorstel van GL om de uitvoering te betrekken en hierbij ook te kijken naar opleidingsinstituten en hij zal bekijken hoe dit vorm kan worden gegeven. De mogelijkheid van collectief verduurzamen zal nader worden onderzocht. Het loket Duurzaam Erfgoed zal integraal adviseren. Er zal gebiedsgericht worden bekeken en de wethouder komt terug op de precieze planning. Doorvalbeveiliging aan de binnenkant die niet het monumentaal interieur aantast, is op dit moment al mogelijk. Op het moment dat het interieur wel wordt aangetast, zou het vergunningsplichtig moeten blijven. Voor zover de wethouder weet, zijn er plannen om zonnepanelen op het Rijksmuseum te plaatsen. Wel wil hij nog een keer goed kijken hoe hier mee omgegaan wordt bij echt iconische gebouwen. Lid BROERSEN denkt dat het de toekomst is om duurzaam energie op te wekken en een progressieve stad als Amsterdam zou hier best ver in mogen gaan. Wethouder SCHOLTES herhaalt dat bij een aantal iconische gebouwen moet worden bekeken hoe zorgvuldig dit moet gebeuren. Nieuwe technieken en mogelijkheden moeten inderdaad goed in het oog worden gehouden. Wat betreft zonnepanelen zou moeten gelden dat regelvrij van toepassing kan zijn als een situatie omkeerbaar is. Lid ALBERTS vraagt op welke manier zonnepanelen bevestigd kunnen worden zonder dat wordt geboord en gehakt.

Wethouder SCHOLTES zegt dat zonnepanelen in de regel verwijderd kunnen worden zonder dat grote schade wordt aangebracht aan het monument zelf. Het is een andere zaak als delen van muren of daken verwijderd worden. De ervaring is dat eigenaren van monumenten op een zeer zorgvuldige manier met hun panden willen omgaan en het loket Duurzaam Erfgoed zal een grote rol spelen. Lid VON GERHARDT is benieuwd of er een handhavingsparagraaf wordt toegevoegd waaruit blijkt hoe VTH de handhaving wil oppakken. Wethouder SCHOLTES komt in de uitwerking terug op het onderdeel handhaving en de rol van VTH. De raad wordt nader geïnformeerd over de proef in Noord.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept raadscommissieverslag, 4 september 2024

WV

Lid LOCHTENBERG heeft ook gevraagd of de input van UNESCO wordt meegenomen voordat regels worden veranderd. Wethouder SCHOLTES zegt dat alle input wordt meegenomen in de verdere uitwerking en dit zal ook worden gecommuniceerd met de raad. Lid LOCHTENBERG heeft met zijn vraag bedoeld of regelgeving niet wordt aangepast voordat UNESCO heeft gereageerd. Wethouder SCHOLTES zegt dat de input van UNESCO wordt meegenomen in de uitwerking voor de regels voor de historische binnenstad. Monitoring wordt ook meegenomen in de uitwerking. Lid ASLAMI vraagt wat de gang van zaken is voor mensen die nu aan de slag willen. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat op dit moment al vrij veel mogelijk is. Op wat in de toekomst mogelijk is, zullen mensen nog even moeten wachten. Lid VON GERHARDT vraagt zich af of 1 januari 2025 haalbaar is gezien de stappen die door de wethouder worden genoemd. Wethouder SCHOLTES licht toe dat het beleidskader in stappen wordt geactualiseerd waarbij de uitkomsten van de pilots voor de verschillende gebieden worden meegenomen. Naar verwachting zullen de eerste stappen begin 2025 bekend zijn en zal de volgende stap medio 2025 worden voorgesteld. Voor een deel geldt dat regelgeving aangepast moet worden in het Omgevingsplan. Lid VON GERHARDT vraagt hoe kan worden voorkomen dat stilstand optreedt tot de verschillende stappen.

Wethouder SCHOLTES heeft begrepen dat er al korting is voor legesaanvragen en er zijn überhaupt al vrij veel mogelijkheden op dit moment. Lid VON GERHARDT is benieuwd hoe ervoor kan worden gezorgd dat de kosten die worden gemaakt voor een aanvraag geen belemmering worden voor mensen die liever zullen wachten tot het vergunningsvrij is. Wethouder SCHOLTES wil er door middel van voorlichting voor zorgen dat mensen de juiste verwachtingen hebben op het juiste moment. Hij is bereid om na te denken over manieren om belemmeringen weg te nemen. Lid ASLAMI denkt dat met name zorgvuldigheid van belang is en dat eigenaren moeten geïnformeerd over de aanstaande versoepelingen. Voor wethouder SCHOLTES is dit het uitgangspunt, maar hij wil altijd kijken naar belemmeringen. Lid MANGAL vraagt of de wethouder ook wil kijken naar belemmeringen om te betalen voor teruglevering. Wethouder SCHOLTES denkt dat dit een zaak is voor de minister en wethouder die zich met energie bezighouden. Hij bekijkt wat vanuit monumentale waarde mogelijk is voor erfgoed. De VOORZITTER vraagt of de wethouder bereid is om een werkbezoek te faciliteren.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept raadscommissieverslag, 4 september 2024

WV

Wethouder SCHOLTES is hier altijd toe bereid als hier voldoende belangstelling voor is. De VOORZITTER concludeert dat er voldoende fracties zijn die geïnteresseerd zijn in een werkbezoek. De commissiegriffier zal met een datumvoorstel komen. Zij concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. Lid NADIF zal het gewijzigde voorstel indienen voor de raad van 9 oktober a.s. De VOORZITTER schorst de vergadering voor een korte pauze. Volkshuisvesting 5. Raadsinformatiebrief inzake afdoening moties en toezeggingen bij de Amsterdamse prestatieafspraken 2024 t/m 2027 voor de volkshuisvesting, tussen huurderskoepels, corporaties en gemeente Amsterdam Nr. VN2024-010089 De VOORZITTER heropent de vergadering. Agendapunt 5 is geagendeerd op verzoek van lid Nijhof (GL). Lid VAN PIJPEN memoreert dat de motie van voormalig lid Van Renssen over monitoring van de samenwerkingsafspraken is bedoeld voor sturing op woningtypen. Het verbaast haar dat in de afdoening hiervan staat dat kwaliteit, oppervlakte en energielabel geen onderdeel zullen uitmaken van de monitor van de voorraadontwikkeling en zij vraagt hierop een toelichting. Hoe staat het met de uitwerking van de motie over hospitaverhuur? Lid ASLAMI heeft moties ingediend over middenhuur en corporatiewoningen met slechte labels.

Deze worden bestempeld als afgehandeld en een verzoek is of de wethouder hier schriftelijk op kan terugkomen, zodat duidelijk wordt wat is besproken in het bestuurlijk overleg. Wethouder DE JAGER licht toe dat de raadsinformatiebrief wat is vertraagd als gevolg van wisseling van de wacht in verband met ziekte van wethouder Pels. Wat betreft de vraagt van lid Van Pijpen, legt de wethouder uit dat het gaat om de verkoop van woningen van corporaties. Inmiddels zijn er aanvullende monitoringsafspraken gemaakt in de samenwerkingsafspraken waardoor er meer zicht is op wat er met deze woningen gebeurt. Het zou heel veel capaciteit kosten om op individueel niveau de omvang te bekijken. Wel is het mogelijk om het type woningen wat betreft het aantal kamers te registreren. De wethouder is bereid om te bekijken of er ICT-oplossingen mogelijk zijn waardoor de monitoring minder capaciteit zou kosten. De corporaties bieden op dit moment aan alle huurders de mogelijkheid om hospitaverhuur te faciliteren. De gemeente overlegt met corporaties of er mogelijkheden zijn voor mensen met een uitkering. De wethouder kan kort schriftelijk aangeven wat uit het overleg met de corporaties is gekomen. Lid VAN PIJPEN begrijpt eigenlijk niet waarom de oppervlakte niet wordt opgenomen terwijl deze bekend is van elke woning. Zij beschouwt de motie nog niet als afgedaan.

Wethouder DE JAGER heeft begrepen dat het systeem het ingewikkeld maakt om de oppervlakte aan te geven. Hij zal lid Van Pijpen nader informeren over de verhouding tijd, capaciteit versus opbrengst. Lid LOCHTENBERG heeft eerder gewezen op het beschikbaar stellen van gegevens via open data.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept raadscommissieverslag, 4 september 2024

WV

Wethouder DE JAGER is altijd voor open informatie en transparantie, maar het gaat om informatie die bij corporaties ligt. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. 6. Kennisnemen van de wijzigingsvoorstellen voor de Huisvestingsverordening per 1 januari 2025 en de raadsinformatiebrief met onder andere toelichting over het voorgenomen voorstel voor versoepeling van inwoning Nr. VN2024-010087 Agendapunt 6 wordt van de agenda afgevoerd. 7. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief ter afdoening van toezegging over de stand van zaken van lood in woningen (TA2024-0003650) (VN2024-010086) Agendapunt 7 wordt van de agenda afgevoerd. 8. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief ter afdoening van motie 481.23 ‘Afspraken maken met de particuliere verhuursector´ (VN2024-010084) Agendapunt 8 wordt doorgeschoven naar de volgende vergadering. Grond en Ontwikkeling 9. Kennisnemen van het plan van aanpak naar aanleiding van rekenkamerrapport “Behoud betaalbare huurwoningen”, afdoening motie 633.23 (Van Renssen cs.) inzake “Afspraken nakomen over behoud betaalbare woningen” en afdoening toezegging TA2023001398 (VN2024-010088) De VOORZITTER deelt mee dat agendapunt 9 is geagendeerd op verzoek van lid Lochtenberg (CDA). Lid LOCHTENBERG ziet gezien zijn spreektijd af van een bijdrage.

Lid VAN PIJPEN is blij dat er aandacht is voor het boetebeleid en naar aanleiding van schriftelijke vragen is het haar duidelijk waarom dit meer tijd kost. De raad wordt voortaan geïnformeerd via de brief over de ontwikkelingen in het erfpachtstelsel, maar hoe vindt informatievoorziening over anterieure overeenkomsten plaats? Is de motie over de data wel afgedaan als hierover wordt overlegd? Lid Van Pijpen hoort graag wat de stand van zaken is. Wethouder VAN DANTZIG zal in de reguliere updates de stand van zaken meedelen over het delen van data. De anterieure overeenkomsten worden door dezelfde afdeling gedaan die ook erfpacht doet en de informatie zal worden gebundeld. Lid VAN PIJPEN concludeert dat deze laatste opmerking een toezegging is. Wethouder VAN DANTZIG zegt inderdaad toe dat de anterieure overeenkomsten worden meegenomen in de reguliere update. Het deel van de open data is in uitvoering en bij de volgende update volgt hierover meer informatie.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept raadscommissieverslag, 4 september 2024

WV

De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. TOEGEVOEGD AGENDAPUNT Volkshuisvesting 10. Kennisnemen van de uitspraak Raad van State: “Boeteregime van gemeente Amsterdam voor vakantieverhuur is niet evenredig” (VN2024-011764) De VOORZITTER deelt mee dat agendapunt 10 is geagendeerd op verzoek van lid Havelaar (CDA). Eerste termijn Lid LOCHTENBERG vraagt hoe het college de uitspraak van de Raad van State duidt. CDA vindt dat de basis vertrouwen moet zijn en niet het wantrouwen dat mensen de wet willen overtreden of willen frauderen. De inspreker heeft erop gewezen dat de Raad van State de gemeente al vier keer op de vingers heeft getikt en dat boetes tegen ambtelijk advies in te hoog zijn vastgesteld. Klopt dit laatste? Hoe staat het college tegenover het compenseren en/of kwijtschelden van boetes van particuliere vakantieverhuurders? Het college zal op een later moment terugkomen op hoe het invulling wil geven aan de uitspraak van de Raad van State. Kan de wethouder hiervan een planning geven? Lid VON GERHARDT betreurt het dat het nodig is om dit onderwerp vandaag opnieuw te bespreken, omdat dit voorkomen had kunnen worden. De uitspraak van de Raad van State bevat elementen waarvoor in het verleden ook al is gewaarschuwd door de Raad van State, de gemeenteraad en de Ombudsman.

Het gevolg is dat er in de afgelopen jaren allerlei verschillende regels zijn geweest met verschillende boetes en mensen niet meer weten waar ze aan toe zijn en er rechtsongelijkheid is ontstaan. Lid Von Gerhardt roept op om voorlopig even te stoppen met het geven van boetes en er eerst voor te zorgen dat er een passend boetebeleid komt dat voor de komende jaren blijft vaststaan waarbij wordt gekeken naar de persoonlijke situatie van mensen en mensen die in het verleden zijn beboet ook worden gecompenseerd. Lid VAN MUNSTER heeft lid Von Gerhardt horen zeggen dat mensen de kans moeten krijgen om een fout te kunnen maken. In het verleden was het juist de VVD die Airbnb wilde verbieden. Is het niet zo dat op het moment dat er geen boetes meer worden uitgeschreven, de deur wagenwijd open wordt gezet voor commerciële partijen die veel geld verdienen aan de stad? Lid VON GERHARDT vindt dat de overlast van vakantieverhuur moet worden tegengegaan. Hij is ook van mening dat er in de toekomst boetes moeten zijn voor mensen die de regels bewust overtreden. Maar de afgelopen jaren wordt steeds een ander boetebeleid vastgesteld, omdat het beleid geen stand houdt bij de Raad van State. De commerciële bedrijven die misbruik maken van de situatie mogen hard worden aangepakt, maar de Raad van State heeft erop gewezen dat er gedifferentieerd moet worden.

Aangezien dit onderscheid op dit moment ontbreekt, stelt lid Von Gerhardt voor om eerst beleid te maken dat stand houdt bij de Raad van State, zodat vervolgens op een goede manier kan worden gehandhaafd. Lid MINDERHOUD stelt dat het college naar aanleiding van de uitspraak van de Raad van State heeft aangegeven de boetes te verlagen. Tegelijkertijd bestaat er nog steeds een wooncrisis en worden woningen onttrokken aan de stad door ze te verhuren

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept raadscommissieverslag, 4 september 2024

WV

aan toeristen. Volgens hem zal het college buitenproportioneel hoge boetes bekijken, deze moeten echter wel hoog genoeg zijn om een afschrikwekkend effect te hebben. Lid VON GERHARDT zegt dat VVD ook tegen vakantieverhuur is. VVD is echter wel voor eerlijk beleid voor mensen zolang vakantieverhuur wordt toegestaan. De Raad van State heeft aangegeven dat meer gedifferentieerd moet worden, zowel qua hoogte van de boete als qua ernst van de overtreding. Op dit moment ontbreekt deze differentiatie. PvdA heeft ook ingestemd met het initiatiefvoorstel van D66 om mensen de kans te geven om een fout te maken. Lid ASLAMI bevestigt dat Amsterdammers recht hebben op het maken van een fout, de menselijke maat moet terug en er moet sprake zijn van proportionaliteit. Dit is iets anders dan waar lid Von Gerhardt voor pleit, namelijk de deur wagenwijd openzetten. Lid VON GERHARDT heeft gezegd dat er een boetebeleid moet komen dat standhoudt bij de Raad van State. Eerder is al gepleit voor het differentiëren en rekening houden met het verschil tussen particuliere en commerciële verhuurders en rekening te houden met de ernst van de overtreding en met een eerste overtreding. Zolang dit niet is gerealiseerd, pleit hij voor het opschorten van boetes om rechtszaken te voorkomen.

Lid ASLAMI is het met lid Von Gerhardt eens dat er sprake moet zijn van proportionaliteit en dat recht moet worden gedaan aan de uitspraak van de Raad van State. Wel vindt hij dat kwaadwillende partijen die hele panden uitponden voor eigen gewin aangepakt moeten worden. Lid VAN MUNSTER zou een zelfde passie van de VVD willen horen over alle mensen die op straat moeten slapen, omdat de stad wordt uitverkocht aan partijen als Airbnb. Het college stelt dat er een boetetabel komt waarbij onder andere wordt gekeken naar de aard van de overtreding en of het al vaker is gebeurd. Het is niet wenselijk om de deur wagenwijd open te zetten voor kwaadwillenden. Lid MOLEMA memoreert dat JA21 de afgelopen twee jaar meerdere keren aandacht heeft gevraagd voor het ontbreken van de menselijke maat bij het hardvochtige boetebeleid van de gemeente. Het gaat om gewone mensen en niet om zware criminelen die willens en wetens de wet overtreden. Deze visie wordt gedeeld door de Raad van State die al vaker heeft geoordeeld dat het beleid inzake vakantieverhuur disproportioneel is. De wethouder gaat echter gewoon door met beboeten.

Vindt de wethouder het rechtvaardig dat door het wanbeleid mensen financieel kapot zijn gemaakt? Uit de beantwoording van schriftelijke vragen van JA21 blijkt dat de wethouder negeert dat de Raad van State de boetetabel in strijd heeft geacht met het evenredigheidsbeginsel vanwege het ontbreken van voldoende differentiatie. Waarom kiest het college ervoor om zulke grote juridische risico’s te nemen terwijl het steeds weer door de rechter op de vingers wordt getikt? JA21 adviseert de wethouder dringend om de handvatten van de Raad van State volledig over te nemen. Ook JA21 vindt dat er op dit moment geen boetes opgelegd moeten worden. Als dit toch gebeurt, zou er een waarschuwing aan vooraf moeten gaan. Lid ASLAMI vraagt waar lid Molema in de uitspraak van de Raad van State leest dat Amsterdam geen boetes meer mag uitdelen. Lid MOLEMA antwoordt dat het college de uitspraak zo uitlegt dat de boetetabel alleen voor een specifiek geval onverbindend is verklaard en dat wel boetes opgelegd kunnen worden. Het is echter totaal onduidelijk wat wel of niet mogelijk is en het komt over als willekeur. Lid ASLAMI hoort in het voorafgaande een tegenspraak. Hij is overigens van mening dat de uitspraak van de Raad van State moet worden gerespecteerd.

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept raadscommissieverslag, 4 september 2024

WV

Lid MOLEMA wijst erop dat de huidige juridische puinhoop een gevolg is van de huidige coalitie. Lid MINDERHOUD hoort JA21 nooit over de menselijke maat als het gaat om statushouders die op straat slapen, omdat ze geen woning kunnen vinden of asielzoekers die geen bed-bad-brood-opvang meer krijgen door partijen als JA21. Hij denkt dat het college de juiste stappen neemt door het verlagen van de boetes om tegemoet te komen aan de uitspraak van de Raad van State tot de huisvestingsverordening wordt gewijzigd en tot een behoorlijk boeteregime wordt gekomen. Lid MOLEMA is van mening dat het college grote juridische risico’s neemt met het opleggen van boetes terwijl bekend is dat de boetetabel onevenredig is. Lid VAN MUNSTER memoreert dat mensen die statiegeldflesjes verzamelen volgens JA21 keihard beboet moeten worden en in dit geval wordt over de menselijke maat gesproken. Volgens hem moet de boete een afschrikwekkend effect hebben. Wat vindt lid Molema van het risico dat commerciële partijen hun kans grijpen als er geen boetes meer worden opgelegd? Lid MOLEMA herhaalt dat JA21 de juridische risico’s vreest. JA21 is voorstander van goede regels met betrekking tot vakantieverhuur, maar met het boetebeleid zoals het college wil toepassen, bestaat het risico’s dat ook de ernstige overtreders gaan procederen.

Lid VAN MUNSTER concludeert dat JA21 er niet voor de gewone Amsterdammer zit, maar voor het groot kapitaal. Lid BROERSEN denkt dat het goed nieuws is dat de boetetabel wordt aangepast, maar wederom pleit zij ervoor om naar individuele gevallen te kijken, zoals die van de inspreker, mensen die zijn begonnen met het stapsgewijs terugbetalen van een enorme boete. Hier moet volgens haar opnieuw naar worden gekeken en moet maatwerk worden toegepast. Het lijkt erop dat mensen die via Airbnb verhuren alleen geldwolven en commerciële partijen zijn, maar het gaat ook om mensen die de huur maar net kunnen betalen en ook een keer een weekendje weg willen en hun woning aan vijf in plaats van maximaal vier personen verhuren. Lid VAN MUNSTER stelt dat woningen in Amsterdam mede te duur zijn door Airbnb en het lijkt hem niet verstandig om het op zijn beloop te laten gaan. Lid BROERSEN heeft niet gepleit voor het op zijn beloop laten gaan. Zij is voorstander van een lager boetetabel en commerciële partijen mogen hoger beboet worden. Maar er moet een verschil zijn met gewone Amsterdammers die er iets van proberen te maken. Lid ASLAMI vat de conclusie van de Raad van State samen als dat Amsterdam geen rekening houdt met het verschil tussen commerciële en particuliere verhuurders, de omvang van de overtreding en of iemand voor het eerst de regel overtreedt.

Het is goed dat de boetes nu met 25% worden verlaagd. Er komt een nieuwe boetetabel per 1 januari 2025 als onderdeel van de huisvestingsverordening. Wat gebeurt in de tussentijd met mensen die boetes krijgen die wellicht verschillen van boetes vanaf 2025? Neemt de wethouder de elementen van de uitspraak van de Raad van State mee in de weging van de nieuwe boetetabel? College Wethouder DE JAGER zegt dat de uitspraak van de Raad van State zal worden verwerkt in het boetebeleid. Dit zal in november terugkomen in de commissie en in

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept raadscommissieverslag, 4 september 2024

WV

december in de raad. Alle door de Raad van State genoemde elementen zullen in proportionaliteit in de boetetabel worden ingepast. Het doel van het beleid – het verbeteren van de leefbaarheid in de stad en het beschikbaar stellen van beperkte woonruimte – zal echter onveranderd overeind staan. Handhaving is een middel om dit doel te realiseren. Het strenge lik-op-stukbeleid heeft ertoe geleid dat er meer grip is gekregen op vakantieverhuur. In de tussentijd zal blijvend worden gehandhaafd. Hierbij wordt de uitspraak van de Raad van State gevolgd om 25% van het bedrag als ondergrens te hanteren, zodat er juridisch een zeer beperkt risico is. Lid LOCHTENBERG heeft begrepen dat in 2022 wel is gehandhaafd, maar geen boetetabel is gehanteerd. Wethouder DE JAGER wijst erop dat het belangrijk is dat er helderheid voor burgers is. Het boetebeleid is eerder naar aanleiding van uitspraken aangepast. De Raad van State stelt dat dit in verband met de zichtbaarheid niet achteraf dient te gebeuren. Lid ASLAMI stelt het matigingsbeleid aan de orde voor mensen die bijvoorbeeld verminderd verwijtbaar zijn ten aanzien van de overtreding of wanneer het duidelijk is dat de volledige boete onevenredige gevolgen heeft voor de overtreder. Blijven deze elementen staan? Wellicht heeft dit beleid onvoldoende gewerkt gezien het verhaal van de inspreker vandaag.

Wethouder DE JAGER zegt dat op het moment dat boetes buitenproportionele gevolgen hebben in een individuele situatie hier rekening mee is gehouden en dit wordt nog nadrukkelijker in het beleid meegenomen. Lid ASLAMI memoreert dat recentelijk is vastgesteld dat er een prioriteitsbeleid geldt ten aanzien van woonfraude en woonkwaliteit. Wethouder DE JAGER bevestigt dat het vastgestelde prioriteitsbeleid wat betreft handhaving wordt uitgevoerd. Lid MOLEMA vraagt of de wethouder vindt of er genoeg is geleerd van de toeslagenaffaire. Wethouder DE JAGER denkt dat Amsterdam haar best doet om hier in algemene zin van te leren, maar hij durft er geen uitspraken over te doen of het is gelukt om hier in de volle breedte genoeg van te leren. Hij vraagt zich af of de toeslagenaffaire moet worden vergeleken met overtredingen in vakantieverhuur. De menselijke maat zal zeker worden toegepast, maar het is een feit dat er ook calculerende burgers zijn. In het geval van de individuele situatie bij de Raad van State ging het om een persoon die in 2020 adverteerde met de verhuur voor vier personen. Het is nodig om de balans te vinden tussen voldoende handhaving die werkt om het doel te bereiken en aan de andere kant de menselijke maat toepassen.

Lid MOLEMA vraagt of de wethouder kan aangeven of hij iets kan betekenen voor mensen die nu buiten de boot vallen, zoals mensen die niet geprocedeerd hebben. Wethouder DE JAGER antwoordt dat dit niet zal gebeuren. Het betreft situaties waarin de boete al is opgelegd in een andere context en het is niet duidelijk of mensen op de hoogte waren van de toen geldende regels. Naar de gevallen die in procedure zijn, wordt gegeven de uitspraak van de Raad van State, gekeken. Lid LOCHTENBERG hoort de wethouder calculerende burgers noemen, maar voor zijn gevoel was het de overheid die calculerend was. Er worden hoge boetes vastgesteld als afschrikwekkend effect totdat de rechter de gemeente terugfluit. In september 2021 heeft CDA met een aantal andere fracties een amendement ingediend om bijvoorbeeld bij een overschrijding van het aantal personen de boete minder hoog vast te stellen. Dit

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept raadscommissieverslag, 4 september 2024

WV

amendement is verworpen. Het is teleurstellend dat alleen aan partijen die de moeite nemen om te procederen en bezwaar te maken, niet de hoge boetes worden opgelegd terwijl anderen deze wel krijgen. CDA stelt voor – en komt hiervoor ook met een motie – om particulieren die na 15 september 2021 een boete hebben gekregen passend te compenseren conform de uitspraak van de Raad van State. Wethouder DE JAGER wijst erop dat de uitspraak van de Raad van State gekoppeld is aan een individuele casus en het is niet opportuun om deze als maatstaf te nemen voor alle mensen die niet geprocedeerd hebben. Lid MOLEMA vraagt hoe de wethouder de gang van zaken beoordeelt voor het vertrouwen van de Amsterdammer. Wethouder DE JAGER denkt dat er veel Amsterdammers blij zijn met een streng beleid, omdat dit effect heeft op de leefbaarheid van de stad. Tweede termijn Lid VAN MUNSTER wil ingaan op de opmerking over de toeslagenaffaire. Hier zijn mensen als gevolg van een discriminerend overheidsapparaat vernietigd. Een huis verhuren via Airbnb is een economische activiteit waaraan veel geld kan worden verdiend en waarvoor regels gelden. Over (de hoogte van) boetes kan worden gediscussieerd, maar het doet geen recht aan de slachtoffers van de toeslagenaffaire om de casussen met elkaar te vergelijken.

Lid MOLEMA wijst erop dat de toeslagenaffaire heeft geleerd dat signalen van burgers serieus genomen moeten worden als wet- en regelgeving onevenredig uitpakken. Zij ziet wel degelijk een vergelijking met de toeslagenaffaire. Er zijn heel veel signalen ontvangen waarnaar steeds weer niet is geluisterd. De vraag is dan ook hoe serieus het college de vragen van burgers neemt. De VOORZITTER concludeert dat CDA met een motie komt en dat het onderwerp wordt gepiept naar de raad van 9 oktober 2024. Sluiting De VOORZITTER dankt de aanwezigen en sluit de openbare commissievergadering om 11.44 uur. De volgende vergadering is op woensdag 25 september 2024.

15