20240903 RIB Evaluatie hoogwater 2 november 2023.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 3 september 2024 Water Melanie van der Horst Verkeer & Openbare Ruimte, Bestuurlijke.zaken.VOR@amsterdam.nl

Onderwerp

Evaluatie van hoogwatersituatie 2 november 2023

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over de evaluatie van de hoogwatersituatie op 2 november 2023. Op 2 november 2023 schaalde de crisisorganisatie van Waternet op in verband met de extreem snel stijgende waterstanden in het Noordzeekanaal en de boezem van Amsterdam en Amstelland. De oorzaak bleek het technisch falen van de spuikokers bij het spui- en gemaalcomplex IJmuiden, eigendom van Rijkswaterstaat. Deze calamiteit is nu in opdracht van AGV en Amsterdam geëvalueerd. Via deze brief wordt u geïnformeerd over de belangrijkste conclusies en aanbevelingen als uitkomst van deze evaluatie. Urgentie Deze crisis is een wake-up call voor Amsterdam en de noordelijke Randstad. De risico’s voor overstroming nemen toe, mede door de klimaatverandering. We gebruiken de ruimte en het water in en rond de grachten en het Noordzeekanaal steeds intensiever. Tegelijkertijd neemt de ruimte om water vast te houden en te bergen af. Voor de afvoer naar zee worden we steeds afhankelijker van de techniek. Als regio zijn we kwetsbaar. De hoogwatergolf van 2 november 2023 heeft laten zien hoe afhankelijk we zijn van het continue samenspel tussen techniek, mensen, organisaties en ruimtelijke inrichting.

Voor de toekomst blijkt het nodig samen te investeren in een robuuste ruimtelijke inrichting en de bedrijfszekerheid van de waterinfrastructuur, zoals gemaal IJmuiden (RWS), Zeeburg (AGV) en het IJ-front (Amsterdam). Situatieschets 2 november 2023 Vanwege de storing zijn de spuikokers in het spuicomplex van IJmuiden open blijven staan, waardoor op 2 november in alle vroegte een hoogwatergolf ontstaat die al snel Amsterdam bereikt. Om de risico’s voor de stad Amsterdam en Amstelland te beperken, besluit de crisisorganisatie van Waternet de sluizen in het IJ-front dicht te zetten. De sluiting van het IJ-front gebeurt snel: binnen drie uur zijn de sluizen dichtgezet. Wel ontstaat beperkte schade aan het bedieningsmechanisme van enkele sluizen. Vanwege de hoge stroomsnelheden als gevolg van de vloedgolf vanuit zee, kunnen de sluisdeuren slechts met grote moeite worden gesloten. Keringen zijn in feite gebouwd om preventief te sluiten, bijvoorbeeld bij een dreigende dijkdoorbraak en niet voor situaties waar het waterpeil al is gestegen en de stroomsnelheden zo hoog zijn.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 3 september 2024 Pagina 2 van 3

Doel en uitvoering evaluatie Het doel van de evaluatie van Waternet in opdracht van AGV en Amsterdam is om lessen te leren van de gehanteerde crisisaanpak en daarmee de kwaliteit en het functioneren van de crisisorganisatie te waarborgen. Daarnaast beoogt de evaluatie een beeld te geven van de staat van de assets en de beschikbaarheid van mensen en middelen. De evaluatie is uitgevoerd met medewerking van de eigen (crisis)organisatie, betrokkenen van gemeente Amsterdam, veiligheidsregio Amsterdam Amstelland en Rijkswaterstaat. Ook Rijkswaterstaat heeft de calamiteit van 2 november geëvalueerd, in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Water. Deze is vandaag op 3 september openbaar gemaakt. De precieze inhoud was bij het opstellen van deze brief niet bekend. De focus van deze evaluatie is gericht op het in beeld te brengen welke technische en organisatorische maatregelen nodig zijn om herhaling te voorkomen en waterveiligheid in de regio te borgen. Daartoe zijn door aantal onafhankelijke bureaus evaluaties uitgevoerd. Conclusies Uit de evaluatie van Waternet blijkt dat gemeente Amsterdam en veiligheidsregio Amsterdam Amstelland onvoldoende op de hoogte waren van de ernst van de dreiging op 2 november en de mogelijke gevolgen van een overstroming.

Als de spuikokers in IJmuiden niet tijdig waren gesloten en sluisdeuren en noodkeringen van het IJ-front niet op tijd waren dichtgezet, dan waren in de binnenstad van Amsterdam problemen ontstaan. Laaggelegen kades waren onder water komen te staan, riooloverstorten overgelopen en souterrains en kelders zouden zijn ondergelopen. Ook zouden sommige toegangswegen voor hulpdiensten onbereikbaar zijn geworden. Voor woonboten zou de peilstijging hebben kunnen leiden van scheefhangen tot het afbreken van aansluitingen voor gas, water, elektra en riool. Door de snelheid van handelen heeft de crisisorganisatie ernstige overlast voorkomen. In de evaluatie is een overzicht opgenomen van de conclusies en aanbevelingen. Wij noemen hier de belangrijkste uitkomsten: - De crisisorganisatie van Waternet heeft adequaat en snel opgetreden om de stad Amsterdam en omgeving te behoeden voor een calamiteit. - De communicatie en het informatiemanagement tussen de crisisorganisatie Waternet en gemeente Amsterdam en veiligheidsregio Amsterdam Amstelland is voor verbetering vatbaar. - De inzetbaarheid van technische assets geeft aanleiding tot zorgen. Een deel van de gemeentelijke sluizen in het IJ-front verkeert niet in goede staat, waardoor de waterkerende functie in geding kan komen. Dit vormt een risico voor de binnenstad van Amsterdam.

De toenemende inzet van gemaal Zeeburg (AGV) vraagt om meer onderhoud en ook de aanpak van enkele technische beperkingen die een langdurige inzet op vol vermogen beperken. - Operationele preparatie vraagt meer aandacht. Amsterdam en AGV dienen betere afspraken te maken over sturing, communicatie en noodbediening. Daarbij is periodiek testen en oefenen met het dichtzetten van het IJfront van groot belang. Genomen en te nemen maatregelen AGV en Amsterdam In samenspraak zijn AGV en Amsterdam aan de slag met de conclusies en leerpunten van de evaluatie. We noemen hier de belangrijkste vervolgstappen om uitvoering te geven aan de conclusies en aanbevelingen:

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 3 september 2024 Pagina 3 van 3



Crisisaanpak en -communicatie Verbeteren informatiemanagement en communicatielijnen tussen crisispartners.



Preparatie crisisaanpak Gezamenlijk met de crisispartners (Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland en gemeente Amsterdam) voorbereiden op overstromingsscenario’s en in beeld brengen welke assets en infrastructuur een vitale functie hebben.



Assetmanagement Gemeente Amsterdam maakt afspraken over het beheer en onderhoud van de kritieke assets. Dit gebeurt in afstemming met AGV. Zo is door Amsterdam besloten de normtijd voor het sluiten van IJfront naar drie uur terug te brengen en achterstallig onderhoud aan te pakken. Een voorstel welke maatregelen en hoeveel geld daarvoor nodig is, wordt dit najaar uitgewerkt. Bovendien worden korte-termijn maatregelen genomen om de operationele inzetbaarheid van het IJfront voor komend stormseizoen te borgen.

Vervolgstappen AGV en Amsterdam zijn doordrongen van de urgentie waarmee we de opgaven moeten oppakken. Hoogwatersituaties zullen naar verwachting vaker voorkomen en langer duren. Onze kwetsbaarheid wordt steeds groter. Dat stelt hogere eisen aan onze crisisbeheersing en gezamenlijke preparatie. De gemeente Amsterdam zal structureel meer zorg moeten besteden aan de waterinfrastructuur die kritisch is in bescherming van de stad. Komend voorjaar zal ik u daartoe voorstellen doen waarbij ik verwacht dat we ook extra financiële dekking moeten gaan vinden. Ook heeft de gemeente een eigen verantwoordelijkheid om de ruimtelijke inrichting robuust te maken. Niet alleen ten aanzien van de binnenstad, maar ook daarbuiten en bij nieuwe bouwlocaties. Daar waar de marges structureel klein zijn, zoals in de binnenstad, gaan we met de waterbeheerders op zoek naar andere manieren om de waterveiligheid, ieder vanuit zijn eigen verantwoordelijkheden, in de toekomst te borgen. Daarbij doen we ook een beroep op het Rijk om de bedrijfszekerheid en de afvoercapaciteit van het Amsterdam-Rijnkanaal en het Noordzeekanaal naar de Noordzee te vergroten. Ik vertrouw erop u met deze brief voor dit moment voldoende geïnformeerd te hebben over de evaluatie en de vervolgstappen die ik nu zet. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Water Bijlagen:

Evaluatie hoogwater fase 2; inzet crisisorganisatie 2 november 2023

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl