20240826. Raadsinformatiebrief afdoening toezegging inzake LHBTIQ+ acceptatie n.a.v. Gezondheidsmonitor Jeugd 2023.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 10 juli 2024 Publieke gezondheid en preventie; Jeugd(zorg); Onderwijs; Inclusie en antidiscriminatie Alexander Scholtes, Marjolein Moorman en Touria Meliani GGD (gezondleven@ggd.amsterdam.nl) Afdoening toezegging inzake LHBTIQ+ acceptatie n.a.v. de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023

Geachte leden van de gemeenteraad, In uw vergadering van 29 mei jl. is op vragen van raadslid Nijssen (VVD) en raadslid Garmy (Volt) toegezegd om u nader te informeren over de cijfers van de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 met betrekking tot het dalend aantal jongeren dat het normaal vindt dat twee mannen of twee vrouwen op elkaar verliefd zijn. De landelijke Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 is op 28 mei gepubliceerd. In Amsterdam hebben 5351 jongeren uit klas 2 en klas 4 op het voortgezet onderwijs (overwegend 13 tot en met 16 jarigen) een digitale vragenlijst ingevuld. Met deze brief informeren wij u uitgebreider over de beschikbare cijfers, mogelijke verklaringen van de daling en vervolgstappen. Duiding cijfers Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 In de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 is de volgende vraag opgenomen: ‘Wat vind je ervan als twee meisjes/vrouwen of twee jongens/mannen op elkaar verliefd zijn?’. Helaas is te zien dat bij de antwoordoptie “verkeerd” sprake is van een verdubbeling ten opzichte van 2021 en dat het aantal jongeren dat verliefd zijn op iemand van hetzelfde geslacht “normaal” vindt, is gedaald van 63% in 2021 naar 42% in 2023. De afname is het grootste bij vmbo leerlingen. In onderstaande tabel vindt u de percentages per antwoordoptie.

Voor deze antwoordopties is gekozen omdat de vragenlijst zoveel mogelijk wordt afgestemd met de gezondheidsmonitor van andere GGD’en en/of de G4. 2021

2023

Normaal

63%

43%

Een beetje raar

17%

21%

Erg raar

6%

8%

Verkeerd

14%

28%

Op basis van de beschikbare data van de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 is gekeken of deze cijfers verder geduid kunnen worden. De daling is bij alle groepen te zien als er wordt uitgesplitst op basis van gender, onderwijsniveau, herkomst en leeftijd. Het gaat dus om een bredere maatschappelijke ontwikkeling. De samenstelling van onze bevolking of de achtergronden van

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 juli 2024 Pagina 2 van 5

onze kinderen zijn de afgelopen twee jaar nauwelijks veranderd. Wel zien we een verandering in normen die aan jongeren worden meegegeven zoals ook zichtbaar op sociale media. De daling is niet uniek voor Amsterdam. In de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 van GGD regio Utrecht, de gemeente Utrecht, GGD Gooi & Vechtstreek, GGD Hollands Noorden en GGD Zaanstreek Waterland is deze vraag ook opgenomen. In deze regio’s is ook een daling te zien van het percentage jongeren dat het normaal vindt dat twee personen van hetzelfde geslacht op elkaar verliefd worden. In de gemeente Utrecht is een daling te zien van 73% in 2019 naar 50% in 2023.1 In de Gooi en Vechtstreek gaat het om een daling van 78% naar 49% en in ZaanstreekWaterland is sprake van een daling van 74% naar 46% in 2023. Vervolgonderzoek verklaringen en achterliggende oorzaken Op basis van de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 kan geen sluitende verklaring worden gegeven voor de daling van het aantal jongeren dat het normaal vindt dat twee mannen of vrouwen verliefd zijn op elkaar. De Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 betreft slechts één vraag over LHB-acceptatie. Om inzicht te krijgen in de onderliggende oorzaken en noodzakelijke maatregelen, zijn gesprekken nodig met scholen, experts, netwerkpartners, andere gemeenten en andere GGDregio’s.

Het college zal gebruik maken van inzichten uit (lopende) onderzoeken van kennisinstellingen om te blijven leren over effectieve maatregelen ter bevordering van LHBTIQ+ acceptatie. Ook verwachten we dit jaar nog de landelijke Veiligheidsmonitor, waarin wordt gekeken naar de sociale veiligheid binnen het onderwijs. Wat we tot nu toe terug horen als duiding van deze daling past in het beeld van de verruwing van het maatschappelijk debat en de polarisatie in de samenleving. Dit heeft weerslag op jongeren en de manier waarop in de klas over bepaalde thema’s wordt gesproken. Dit beeld wordt bevestigd door aanbieders van gastlessen van relationele en seksuele vorming. Ook zij merken tijdens het verzorgen van voorlichtingen en activiteiten op scholen een toename van sociale onveiligheid. Zonder sociale veiligheid in de klas kunnen onderwerpen als gender- en seksuele diversiteit niet meer op een veilige en open manier besproken worden. Vervolgstappen De gemeente Amsterdam wil samen met scholen, ouders en maatschappelijke organisaties ervoor zorgen dat alle kinderen en jongeren in de stad gezond, veilig en in vrijheid kunnen opgroeien, ongeacht seksuele oriëntatie of genderidentiteit. Het is belangrijk dat kinderen en jongeren leren om respectvol om te gaan met elkaar en met diversiteit binnen de samenleving. Daar zijn wij allen verantwoordelijk voor.

Daarom nemen we de uitkomsten van de gezondheidsmonitor ook zeer serieus. Hieronder leest u welke stappen worden gezet naar aanleiding van de cijfers uit de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023. -

Vanuit de Agenda Digitale Stad wordt gewerkt aan bredere maatschappelijke bewustwording over de impact van sociale media. We zien dat individuen in toenemende mate te maken krijgen met online discriminatie, haatberichten, bedreigingen en intimidatie. Dit geldt ook voor LHBTIQ+ jongeren. Ook zien we dat negatieve content

1 De vraag is in deze regio’s niet gesteld in 2021, wel in 2019.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

-

Datum 10 juli 2024 Pagina 3 van 5

over LHBTIQ+ personen een sterke invloed heeft op jongeren die in hun vormende jaren zitten qua identiteitsontwikkeling en meningsvorming. Komend najaar presenteren we een actieplan om negatieve fenomenen van de online leefwereld tegen te gaan. Wanneer jongeren vastzitten in een bepaald algoritme en alleen nog content te zien krijgen die conservatieve ideeën over gender en seksualiteit biedt, dan kan dit verdere polarisatie in de hand werken. Terwijl juist in aanraking komen met diversiteit, verschillende ideeën en positieve rolmodellen zo belangrijk is voor empathie en de acceptatie van anderen. Bij het Rijk en in Europa spreken we ons actief uit voor wet- en regelgeving die de rechten en belangen van Amsterdammers beschermt in de online wereld, bijvoorbeeld door de grote techplatformen hun verantwoordelijkheid te laten nemen om ethisch te ontwerpen. Zo willen we dat sociale media bedrijven jonge gebruikers standaard in een modus zetten die het minst schadelijk voor ze is, met een chronologisch algoritme en zonder advertenties. De scholen die mee hebben gedaan aan de vragenlijst van de gezondheidsmonitor hebben een schoolrapport ontvangen. De uitkomsten worden besproken op school met de betrokken jeugdgezondheidszorg professional en eventueel de Gezonde Schooladviseur. In dat gesprek wordt besproken welke preventieve inzet wenselijk is en wat de school daarbij nodig heeft.

De eerste gesprekken zijn gevoerd en in het najaar volgen nog meer gesprekken.

Wat doen we al We blijven in Amsterdam doorgaan met voorlichting over relationele en seksuele vorming en blijven hierin scholen ondersteunen. Scholen hebben wettelijke taken ten opzichte van burgerschapsonderwijs, relationele en seksuele vorming en sociale veiligheid. Het ministerie van OCW bepaalt de wettelijke curriculumeisen waarop de Inspectie van het Onderwijs scholen controleert. Dit college vindt het belangrijk dat scholen daarbij ondersteund worden. School is bij uitstek de plek waar jongeren uit verschillende leefwerelden elkaar ontmoeten, waar zij leren samenleven en respect te hebben voor anderen. Relationele en seksuele vorming binnen het primair en secundair onderwijs leert jongeren over familie diversiteit, gender identiteit en seksuele oriëntaties en draagt bij aan de respectvolle omgang met LHBTIQ+ personen. -

-

-

-

Het college investeert 2,2 miljoen euro in de Gezonde School-aanpak om scholen (po, vo en mbo) te ondersteunen, waarvan relationele en seksuele vorming en sociale veiligheid een prominent onderdeel is. Via het Aanvullend Preventief Opvoed Ondersteuning (APOO) 2 investeren we 700.000 euro in preventieve ondersteuning voor gezonde seksuele ontwikkeling van jongeren, met aandacht voor gender- en seksuele diversiteit. Daarnaast besteedt Amsterdam ruim 200.000 euro per jaar aan de leergang inclusief onderwijs voor Amsterdamse docenten gericht op het omgaan met diversiteit en vooroordelen in de klas en het aanbod van Respectfoundation waar leerlingen dialoog voeren over de betekenis van respect voor henzelf en hun omgeving. Om op scholen veilig en open gesprekken te kunnen voeren over gender- en seksuele diversiteit, moet er sprake zijn van voldoende sociale veiligheid in de klas. Een sociaal

2

Qpido is hoofdaannemer voor het Aanvullend Preventieve Opvoed Ondersteuning (APOO) voor gezonde seksuele ontwikkeling namens stichting Sexmatters, Kikid, Emancipator en Scharlaken Koord.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 juli 2024 Pagina 4 van 5

veilig klimaat op school is een basisvoorwaarde waar nu niet altijd aan wordt voldaan. Scholen kunnen voor het realiseren van sociale veiligheid gebruik maken van het (ondersteunings)aanbod van Stichting School & Veiligheid, Gezonde School, de Amsterdamse schoolveiligheidsaanpak als het gaat om problematiek die van buiten de school in komt, aanpak Amsterdammerschap in het onderwijs, het Expertisepunt Burgerschap en het Samenwerkingsverband VO. Zo kunnen scholen kosteloos gebruik maken van trainingen over groepsdynamiek en kunnen scholen ondersteuning krijgen bij het implementeren van interventies om pesten te voorkomen. We willen met scholen en partners verkennen hoe we de huidige ondersteuning en beschikbaar aanbod voor het realiseren van sociale veiligheid kunnen samenbrengen, wie daar welke rol in heeft en hoe we elkaars inzet kunnen versterken. Door meer samenhang te brengen in dit aanbod kunnen we beter kijken of dit voldoende aansluit bij wat scholen aangeven nodig te hebben en waar nodig intensiveren. Het college streeft naar een open en inclusief Amsterdam waarin iedereen zichzelf kan zijn en alle kinderen en jongeren zich vrij en veilig kunnen ontwikkelen. We weten dat LHBTIQ+ jongeren vaker kampen met mentale gezondheidsproblemen en een verhoogd risico op suïcidaliteit hebben.

Omwille van hun welzijn zal het college zich sterk blijven inzetten voor de acceptatie van LHBTIQ+ personen, zowel in Amsterdam als in de rest van het land. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en beschouwen de toezegging als afgedaan.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 juli 2024 Pagina 5 van 5

Met vriendelijke groet, Namens het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes Wethouder Publieke gezondheid en Digitale Stad

Marjolein Moorman Wethouder Jeugd(zorg) en Onderwijs

Touria Meliani Wethouder Inclusie en anti-discriminatie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl