20240603 Raadsinformatiebrief Richten financiën IZA en GALA.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de raad 30 mei 2024 Publieke Gezondheid en Preventie, Zorg en Maatschappelijke Ontwikkeling Wethouder Scholtes GGD/OJZD/Sport &Bos/Sociale Basis/WPI Richten financiën IZA en GALA achter het regioplan en het Raamwerk: van zorg(en) naar gezondheid

Geachte leden van de gemeenteraad,

In het kader van het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) zijn het raamwerk van zorg(en) naar gezondheid en het regioplan opgesteld. Hier bent u met de raadsbrieven van 25 juli 2023 en 7 mei 2024 over geïnformeerd. Het raamwerk en regioplan geven de koers en focus weer waar alle zorg- en welzijnspartners uit de stad zich samen met de gemeente en zorgverzekeraar de komende jaren op moeten richten om de transitie van zorg(en) naar (positieve) gezondheid en het toegankelijk houden van ondersteuning en zorg in Amsterdam mogelijk te maken. Om een impuls te geven aan de beweging van zorg(en) naar gezondheid ontvangen gemeenten van het Rijk (het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, hierna: VWS) een specifieke uitkering (SPUK) GALA en SPUK IZA. In deze raadsbrief informeer ik u graag over hoe ik, in afstemming met AV&G partners en binnen de gestelde kaders en bestedingsrichtlijnen van het IZA en GALA, deze specifieke uitkeringen heb ingezet, zodat deze maximaal bijdragen aan de gewenste beweging naar de voorkant en de Amsterdamse ambities van het raamwerk en het regioplan: • Alle Amsterdammers gelijke kansen op goede gezondheid in 2040 • Alle kwetsbare Amsterdammers 10 gezonde levensjaren extra in 2040.

SPUK IZA en SPUK GALA inzetten t.b.v. het raamwerk en regioplan De SPUK GALA en SPUK IZA zijn beide Rijkssubsidies. Amsterdam ontvangt vanuit SPUK GALA 14,5 mln. per jaar (in 2024 en 2025) en 11,4 mln. in 2026. De SPUK GALA is een bundeling van bestaande en nieuwe subsidies. Vanuit SPUK IZA is van 2023-2026 € 7.1 mln. per jaar beschikbaar voor zorgkantoorregio Amsterdam-Diemen. SPUK IZA en SPUK GALA richten zich beide op een ander deel van de transitie van zorgen naar gezondheid. SPUK GALA kent strakke bestedingsrichtlijnen en is bedoeld voor het financieren van activiteiten op door VWS omschreven domeinen en doelen die bijdragen aan het terugdringen van gezondheidsachterstanden, een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten en het versterken van (de verbinding met) de sociale basis. SPUK IZA is bedoeld voor

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 juli 2023 Pagina 2 van 6

de inzet op coördinatie en organisatie van (netwerk)samenwerking op het snijvlak van het sociaalmedisch domein en preventie. In Amsterdam hebben we ervoor gekozen SPUK IZA en SPUK GALA in samenhang te richten achter de ambities het raamwerk en het regioplan. Dat betekent dat we: • SPUK GALA in Amsterdam richten op uitvoering van de door VWS geformuleerde doelen: het versterken van integrale aanpakken inclusief de ketenaanpakken, sociale basis en kennis & expertise functie GGD (preventielijn 1 en 3 van het raamwerk); • SPUK IZA in Amsterdam richten op coördinatie en organisatie van (netwerk-) samenwerkingen en ketenaanpakken en het verstevigen van de preventie infrastructuur in de haarvaten van de stad (preventielijn 2 en 3 van het raamwerk).

SPUK GALA SPUK GALA is opgebouwd uit 4 hoofdthema’s, met 15 subthema’s en aan ieder subthema is door VWS een bedrag gekoppeld (zie bijlage I). De helft van deze SPUK GALA middelen (7,1 mln.) is substitutie voor eerdere subsidieregelingen vanuit het Rijk zoals de Brede Regeling Combinatiefuncties, Gezond in de stad (GIDS), Lokaal preventieakkoord (SPUK LPA) en Kansrijke start. Aan de nieuwe middelen zijn door VWS grotendeels nieuwe opgaven gekoppeld zoals valpreventie (2,3 mln.) en activiteiten in de sociale basis (3,1 mln.) (zie tabel 1). De SPUK GALA (sub)thema's zijn in lijn met het raamwerk en het regioplan. Dit stelt ons in staat om de financiële middelen vanuit het GALA in te zetten voor een intensivering op diverse subthema's zoals sportakkoord, Brede regeling Combinatiefunctie, leefomgeving, sociale basis, mentale gezondheid en coördinatiekosten regionale aanpak. Toelichting tabel (pagina 3) In kolom 1 en 2 staan de bedragen die door VWS aan de verschillende subthema's zijn toegekend. Met de kleurcodering is aangegeven welke bedragen we reeds ontvangen hebben, of dit hoger of lager is dan wel dat het om nieuwe middelen gaat. De laatste kolom laat zien hoe we de middelen in Amsterdam hebben verdeeld. In Amsterdam hebben we de speelruimte van SPUK GALA maximaal benut om de GALA middelen in lijn te brengen met de opgave van Amsterdam.

Opvallend is dat van de nieuwe middelen verreweg het grootste bedrag vanuit SPUK GALA door VWS is gereserveerd voor valpreventie. In Amsterdam hebben we ervoor gekozen om dit breder in te zetten ten behoeve van vitaliteit van ouderen. We vergroten de gelijke kansen voor Amsterdamse senioren om vitaal ouder te worden door het stimuleren van een gezonde en actieve levensstijl, het versterken van hun veerkracht en het verbeteren van hun leefomgeving. Dit zijn belangrijke onderdelen om te voorkomen dat ouderen een verhoogd risico op vallen hebben. Daarnaast hebben we ervoor gekozen om de beperkte vrije ruimte binnen de bestedingsrichtlijnen SPUK GALA in te zetten om de doelstellingen ten aanzien van mentale gezondheid, leefomgeving, gezonde kansrijke start en terugdringen gezondheidsachterstanden te kunnen financieren.

2

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 juli 2023 Pagina 3 van 6

SPUK GALA 2024-2025

2026

Besteding 2024 - 2025

gem. per jaar Thema’s Sport, bewegen & cultuur Sportakkoord € Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) € Thema’s Gezondheid Terugdringen Gezondheidsachterstanden € Kansrijke Start € Mentale Gezondheid € Aanpak overgewicht € Leefomgeving € Opgroeien in een kansrijke omgeving € Valpreventie € Programma’s Sociale basis Versterken sociale basis € Mantelzorg € Een tegen eenzaamheid € Welzijn op recept € Programma’s Overkoepelende thema’s Versterken kennis en adviesfunctie GGD € coordinatiekosten regionale aanpak preventie € Totaal €

631.941 € 4.350.669 €

485.894 € 4.202.982 €

631.941 4.350.669

972.216 € 777.773 € 243.054 € 850.689 € 486.108 € 121.527 € 2.309.014 €

971.788 € 971.788 € 0 € 0 € 0 € 0 € 2.380.880 €

994.921 916.314 298.721 945.858 573.608 143.402 1.887.557

1.749.990 € 486.108 € 437.498 € 510.414 €

1.311.913 € 437.304 € 0 € 655.957 €

1.749.990 486.108 437.498 510.414

121.527 € 354.859 € 14.403.386 €

0 € 0 € 11.418.506 €

121.527 354.859 14.403.386

Tabel 1 Toegekende bedragen SPUK GALA per subthema 2024-2026, kleurcodering ter vergelijk van middelen die Amsterdam pre GALA al ontving, versus besteding 2024-2025

In 2024 komen voor een aantal onderdelen waar we SPUK GALA voor hebben ingezet met een verdere inhoudelijke uitwerking: programma Vitaal Ouder Worden, programmaplan preventie middelengebruik (inclusief nicotinevrij), Mantelzorg, Meerjarenplan gezonde school.

SPUK IZA De SPUK IZA middelen zijn bestemd voor de doelen van het Integraal Zorgakkoord (IZA). In tegenstelling tot het GALA zijn er wel duidelijke opdrachten meegegeven voor de besteding van SPUK IZA, maar zijn daar geen bedragen aan gekoppeld. Op basis van het preventieraamwerk, de bestedingsrichtlijnen SPUK IZA van VWS en (de coalities van) AV&G, onderscheiden we 6 clusters voor de besteding van SPUK IZA: 1. Regionale samenwerking Amsterdam Vitaal &Gezond (AV&G) tussen zorgverzekeraar, aanbieders en gemeente 2. Versterken netwerksamenwerking sociale preventie-infrastructuur (sociale basis partners, wijkteams: OKT/JGZ en Buurtteams en verbinding met eerstelijns medisch domein) (preventielijn 2)

3

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 juli 2023 Pagina 4 van 6

3. Digitale preventie-infrastructuur, door een domein overstijgende digitale voordeur te realiseren voor alle Amsterdammers en door data gedreven effectiever en efficiënter te werken (preventielijn 2) 4. Versterken en verankeren van de Ketenaanpakken (Kansrijke Start, valpreventie, Welzijn op Recept, overgewicht volwassenen en kinderen, Nicotinevrij) en de inzet op beweegnetwerken in de stadsdelen (preventielijn 3) 5. Mentale Gezondheid gericht op (de uitbreiding van) laagdrempelige steunpunten in de wijk, gerund door vrijwilligers en ervaringsdeskundigen, ondersteund door welzijnswerkers en in verbinding met ggz professionals en de huisarts (preventielijn 3) 6. Amsterdammer Centraal, gericht op het nog beter centraal stellen en betrekken van Amsterdammers bij de inzet vanuit Amsterdam Vitaal en Gezond (leidend principe). Voor de besteding van de middelen is op basis van input van diverse ketenpartners van AV&G1 een verdeling van de middelen gemaakt over deze clusters. Per cluster zijn gesprekken gevoerd met ketenpartners om gezamenlijk te bepalen welke inzet het meest in lijn is met het raamwerk, het regioplan en de uitgangspunten voor het richten van SPUK IZA. Dat heeft geleid tot onderstaande besteding. 2024-2026 (per jaar)

Overall 1. Regionale samenwerking AV&G 20% € 1.430.401 Preventie-infrastructuur (preventielijn 2) 2. Versterken netwerksamenwerking Sociale preventie-infrastructuur 23% € 1.611.099 3. Digitale preventie-infrastructuur 15% € 1.085.500 Coalities (preventielijn 3) 4. Ketenaanpakken (inclusief beweegnetwerk) 17% € 1.200.000 5. Mentale gezondheid 17% € 1.200.000 Leidende principes 6. Amsterdammer centraal 8% € 573.000

Maximaal impuls met incidentele middelen Belangrijk uitgangspunt voor SPUK IZA en SPUK GALA is dat we ongelijk investeren en primair inzetten op versterken en/of uitbreiden van de goede oplossingen die in Amsterdam vanuit diverse integrale aanpakken, infrastructuur en samenwerkingsverbanden reeds beschikbaar zijn. De ambities uit het raamwerk en het regioplan vereisen een lange adem, structurele inzet en commitment aangezien gezondheidsachterstanden complexe oorzaken hebben die een langdurige integrale aanpak vereisen. De middelen SPUK GALA en SPUK IZA zijn echter incidenteel. Voor continuïteit en het benodigde langetermijnperspectief is het daarom belangrijk om met deze middelen geen tijdelijke projecten te financieren, maar bij te dragen aan de structurele duurzame oplossingen. In Amsterdam ligt er al een mooie basis vanuit diverse programma’s, infrastructuur en samenwerkingsverbanden waar we op kunnen voortbouwen.

1

Denk hierbij aan onder andere de Buurtteams, JGZ, Elaa, partners uit de Sociale Basis, Sigra, Cliëntenbelang Amsterdam en het Zilveren kruis

4

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 juli 2023 Pagina 5 van 6

Door het goed richten van de huidige SPUK GALA en SPUK IZA middelen zijn we als stad in staat om een impuls te geven aan de opgaven zoals benoemd in het raamwerk en het regioplan. De middelen zijn echter niet toereikend om écht de benodigde beweging van zorg(en) naar gezondheid te maken en de Amsterdamse missie te laten slagen. Het raamwerk kent bovendien een horizon tot 2040 terwijl de SPUK GALA en SPUK IZA slechts tot en met 2026 lopen. Het recent verschenen hoofdlijnenakkoord kan eveneens invloed hebben op preventiemiddelen in de toekomst. De exacte impact is echter momenteel nog niet duidelijk. De combinatie van bovenstaande factoren vormt een uitdaging voor de inzet op de preventie opgave voor Amsterdam. Dat neemt niet weg dat we maximaal inzetten om de gewenste beweging van zorg(en) naar gezondheid te maken.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes Wethouder Publieke Gezondheid en Preventie, Zorg & Maatschappelijke Ontwikkeling

5

€ € € € € € €

€ € € € €

€ €

Terugdringen Gezondheidsachterstanden (oude GIDS)

Kansrijke Start (Oude GIDS)

Mentale Gezondheid

Aanpak overgewicht

Leefomgeving

Opgroeien in een kansrijke omgeving & vroegsignalering alcoholproblematiek

Valpreventie

Programma’s Sociale basis

Versterken sociale basis

Mantelzorg

Een tegen eenzaamheid

Welzijn op recept

Programma’s Overkoepelende thema’s

Versterken kennis en adviesfunctie GGD

121.529 €

271.529 €

0 €

0 €

0 €

0 €

0 €

0 €

0 €

105.534 €

850.704 €

100.000 €

779.000 €

972.233 €

2.879.000 €

631.952 €

2025

2026

485.894 €

631.941

354.859

121.527

476.386

461.803

486.108

486.108

1.749.990

3.184.009

1.887.557

143.402

573.608

945.858

298.721

916.314

994.921

5.760.381

4.350.669

€ € 14.405.410

– €

– €

0 €

655.957 €

– €

437.304 €

1.311.913 €

2.405.174 €

2.380.880 €

– €

– €

– €

– €

971.788 €

971.788 €

4.324.456 €

4.202.982 €

4.984.634

2024 - 2025

Besteding 4.690.902 €

€ 11.420.532

354.859 €

121.527 €

476.386 €

559.024 €

388.887 €

486.108 €

1.749.990 €

3.184.009 €

2.309.014 €

121.527 €

486.108 €

850.689 €

243.054 €

777.773 €

972.216 €

5.760.381 €

4.350.669 €

631.941 €

4.984.635 €

€ 14.405.411

354.859 €

121.527 €

476.386 €

461.803 €

486.108 €

486.108 €

1.749.990 €

3.184.009 €

2.309.014 €

121.527 €

486.108 €

850.689 €

243.054 €

777.773 €

972.216 €

5.760.381 €

4.350.669 €

631.941 €

4.984.634 €

€ 14.405.410

432.644 €

121.529 €

554.173 €

267.364 €

486.117 €

486.117 €

1.774.326 €

3.013.924 €

2.503.501 €

121.529 €

486.117 €

850.704 €

340.282 €

729.175 €

972.233 €

6.003.541 €

4.350.745 €

7.133.529 € 14.556.358

€

Thema’s Gezondheid

200.000 € 3.783.000 €

Totaal

€

Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC)

2024 4.984.720 €

150.000 €

€

Sportakkoord

3.983.000 €

2023

SPUK GALA

BIJLAGE I

coordinatiekosten regionale aanpak preventie

€

Thema’s Sport, bewegen & cultuur

2022

Rijksmiddelen

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief Datum 25 juli 2023 Pagina 6 van 6

Overzicht SPUK GALA middelen 2023-2026 en besteding 2024-2025

6