20240228 Verslag Gemeenteraad avond

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

Jaar Vergaderdatum Publicatiedatum

R

2024 28 februari 2024 20 maart 2024 OPENBARE VERGADERING OP WOENSDAG 28 FEBRUARI 2024

Avondzitting op woensdag 28 februari 2024 Voorzitter: F. Halsema, burgemeester Plaatsvervangend voorzitter: het lid Burgers Raadsgriffier: mevrouw Houtman Verslaglegging: Notuleerservice Nederland

Voorzitter: het lid Burgers De VOORZITTER heropent de vergadering om 19:30 uur. Volkshuisvesting 3. Uiten van wensen en bedenkingen ten aanzien van het onderhandelakkoord van de samenwerkingsafspraken voor de volkshuisvesting tussen huurderskoepels, corporaties en gemeente (VN2023-026764) De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kreuger. Het lid KREUGER: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, toen twee jaar geleden bekend werd dat deze wethouder de woonportefeuille zou gaan doen, toen was ik eigenlijk in het begin daar best positief over. Van alle kleurtjes die er in het collegepalet zitten is dan misschien gewoon een pragmatische, in ieder geval een liberaal iemand dan het beste wat je kan overkomen. En hij heeft ook qua politieke stijl met veel bluf, dat mag ik ook wel, dat mag ik ook wel. Maar dan moet je die die bluf op een gegeven moment wel gaan waarmaken. Met uitspraken over meer persberichten gestuurd dan palen in de grond geslagen en ook in de campagne voortdurend de nadruk leggen op hoe belangrijk de middenhuur voor je is en dan als we dan zien wat er uiteindelijk uit de grond komt en uit de pen komt ook nu weer, dan valt het toch een klein beetje tegen.

Ik durfde het ook om heel eerlijk te zijn, in het begin de prestatieafspraken, de samenwerkingsafspraken, dit document, ik durfde hem niet open te maken want ik dacht dadelijk zitten er allemaal sociale huurwoningen in zonder keuken. Misschien dat het zo meteen nog komt van de heer Aslami, maar wij zullen de motie in ieder geval niet steunen. Maar dit is wel het moment om hem in te dienen, als dat per se de wens is. Goed, er is dus blijkbaar onderhandeld over het aantal woningen en wat wij daarin misten is het middensegment. Daar wordt iedere keer over gezegd, ja dat hoort niet bij deze afspraken. Nou heeft JA21 ook de beantwoording van de schriftelijke vraag van de heer Von Gerhardt van de VVD gelezen. En daarin staat dat dat gewoon niet klopt. Dat er best afspraken over de middenhuur gemaakt kunnen worden. En ook als we kijken naar het bod

1

Jaar

2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Vergaderdatum 28 februari 2024

van de corporaties, dan zien we eigenlijk dat de corporaties hoger inschieten dan wat de wethouder vervolgens uitonderhandelt. Dus eigenlijk wat de wethouder heeft gedaan is het bod omlaag onderhandelen, minder sociale huurwoningen, minder middeldure huurwoningen. Dat is wat hier concreet is gebeurd. En is de vraag eigenlijk heel simpel, hoe heeft dat kunnen gebeuren? Hoe kan het zo zijn dat de corporaties zelf met een bod komen en dat er dan een lager aantal uitkomt? Ook ik heb de commissie uiteraard teruggekeken, ik was er zelf niet bij aanwezig, en toen zei de wethouder dat hij de rekensommen van de heer Von Gerhardt onnavolgbaar vond. Ik heb gewoon even heel simpel daarnaar zitten kijken, maar sommige dingen zijn gewoon erg simpel. Als je het bijvoorbeeld hebt over de afspraken in het coalitieakkoord, ja we willen in totaal 7.500 woningen bouwen, zoveel sociaal, zoveel midden, zoveel duur. Maar als we dan vervolgens zien dat er hier tot en met 1.900 tot 2.500 sociale huurwoningen bijgebouwd worden per jaar, dan heb ik nog steeds een gat. Ik weet niet of dat ingewikkeld is, maar ik heb dan gewoon nog steeds een gat. Dus ook in relatie tot de zaken die zijn afgesproken in het coalitieakkoord, wat is nou het uitgangspunt? Ik weet het niet meer. Er zijn ook inderdaad in MRA-verband ook allemaal afspraken gemaakt over 175.000 woningen.

Ik kan op geen enkele manier herleiden hoe de afspraken in dit document optellen tot de uiteindelijke som van, noem maar wat die 7.500 of de 175.000 die in MRAverband zijn afgesproken. Dus hoe zit dat? Volgens mij een hele simpele vraag. Dan verder, wat denkt de wethouder verder tot en met 2030, dan heb ik het over die MRA-afspraken, die lopen tot 2030. Wat denkt hij daarna nog allemaal te kunnen gaan doen? Want dit gaat maar tot 2027 maar we moeten verder kijken. Het is iedere keer zo, in het begin was het de bouwcrisis en de kredietcrisis en toen was het corona en toen stond er ergens een grassprietje, daar liep weer ergens een mier. Het is iedere keer wat, maar er moet uiteindelijk wel een keertje gebouwd worden en dat gebeurt gewoon voortdurend niet. Het gewoon een langetermijnvisie van hoe gaat dat eruitzien? Dan verder de verduurzaming van de gebouwde omgeving, er staat eigenlijk weer helemaal niks concreets over in. Er staat dat we 30.000 woningen in de aankomende vier jaar gaan verduurzamen. Totaal geen onderscheid tussen aardgasvrij, enkelglas erin zetten, vloerisolatie, dakisolatie, spouwmuurisolatie. Überhaupt als je de stad in 2040 aardgasvrij wil hebben, dan is het tempo maken met we gaan 30.000 woningen tot en met 2027 verduurzamen, is niet het meest ambitieuze doel wat je kan stellen.

Dus ook daar weer bij graag een antwoord van de wethouder, hoe ziet die verdeling eruit? Ik heb geen, voor mij hoeft het ook trouwens niet per se ten aanzien van aardgasvrij, maar als het gaat om die isolatiemaatregelen vind ik echt wel dat daar gewoon een paar concrete uitgangspunten bij kunnen komen, zodat de mensen wat sneller geholpen worden. Ik denk dat ik het hier even, ik had eigenlijk nog wel interrupties verwacht maar blijkbaar heb ik een goed verhaal. Dus zo snel klaar. Bedankt. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Koyuncu. Het lid KOYUNCU: Voorzitter, dank u wel. Op 13 februari 2023 stond er een groot artikel in het Parool met stevige woorden van wethouder Pels. Helaas is ze er vandaag niet maar haar vervanger zal ongetwijfeld haar uitspraken volledig ondersteunen en ook verdedigen. Ik zal citeren uit het artikel, voorzitter. Wethouder Zita Pels wil in 2040 de woningnood in Amsterdam hebben opgelost. Dat betekent een grotere rol voor de overheid die verder wil ingrijpen in hoe de schaarse woonruimte in de stad wordt verdeeld. Corporaties moeten toestemming vragen om een sociale huurwoning te verkopen. Er wordt verder gevraagd in het artikel, in 2021 kwamen slechts 23 sociale huurwoningen beschikbaar voor mensen die niet onder een voorrangsregeling vielen. Wat laat dat zien?

2

Jaar

2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Vergaderdatum 28 februari 2024

En de wethouder geeft antwoord, het laat zien hoe pijnlijk diep de wooncrisis is. Verder in het artikel zegt de wethouder dat er situaties kunnen zijn waarin verkoop gewenst is, maar dat de corporaties vooraf bij de gemeente moeten onderbouwen en om toestemming vragen. Dat is heel restrictief. Voorzitter, wij zouden zo onze handtekening kunnen zetten onder deze woorden. Maar de vraag is waar het college nu een handtekening onder zet en dat is zoals het er nu uitziet, niet een tekst wat overeenkomt met deze uitspraak van de wethouder. De wethouder betreurt zelf dat er slechts 23 sociale huurwoningen in heel 2021 beschikbaar was voor gewone mensen zonder voorrang, 23 in een heel jaar in heel Amsterdam. Dan ga je toch niet een handtekening zetten onder een afspraak wat ervoor zorgt dat er ook wederom honderden sociale huurwoningen de verkoop ingaan. Dat is waar de wethouder nu wel dus een handtekening onder wil zetten en wat ons betreft onaanvaardbaar is. Daarom dienen wij een motie in om ervoor te zorgen dat de sociale huurwoningen niet verkocht worden zonder goedkeuring van de gemeente, volledig in lijn met wat de wethouder heeft gezegd. Ik reken dan ook op de steun van de raad, maar ook van het college. Hopelijk kunnen wij dan deze afspraken een goede richting induwen. Daarnaast wil ik het ook hebben over iets anders, voorzitter.

We hebben ook een motie over het centraal stellen van bewoners en woningzoekenden. In de afgelopen maanden ben ik veelvuldig in de stadsdelen geweest, ik heb stadsdeelcommissievergaderingen bezocht. Ook hebben bewoners van onder andere de Johan Greivestraat ons bezocht in de commissie, ze hebben hier ingesproken. Wat mij is opgevallen in de afgelopen periode is dat wij hele gelikte afspraken hebben met corporaties, met andere instellingen, maar of dat dan zo landt in de praktijk, in de buurten? Dat is niet altijd zo, helaas. Ik heb gezien dat bewoners met een beperking als laatste aanbod voordat de woning gesloopt wordt, een woning krijgen die weliswaar een lift heeft maar dat je met de lift eerst naar de tweede verdieping moet om vervolgens naar de eerste te gaan met de trap. Het heeft een lift, volgens mij stond dat in de voorwaarden, maar het was niet wat er bedoeld werd. En dat soort gevallen zie je toch wel vaak in de praktijk en ik zou toch wel willen vragen om de bewoners en de woningzoekenden centraal te stellen om vanuit hun behoefte te beredeneren en om ervoor te zorgen dat onze regels en afspraken die wij met elkaar maken ook aansluiten op de wensen. Dus dat was mijn bijdrage. Dank u wel. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Heinhuis. Het lid HEINHUIS: Voorzitter, dank voor het woord.

En inderdaad er is al veel gezegd over dit onderwerp vandaag en dat is natuurlijk niet onterecht want het is een heel belangrijk onderwerp. Want wonen is een recht en wonen staat helaas in onze stad eigenlijk enorm onder druk, nergens staat het eigenlijk zo onder druk als in Amsterdam. En wat we ook zien, en eigenlijk kwam dat ook net naar voren in het verhaal van de heer Koyuncu, is dat het best heel ingewikkeld is geworden in Amsterdam om voldoende betaalbare woningen te hebben, bijvoorbeeld die 23 sociale huurwoningen die zijn vrijgekomen. Volgens mij is dat voor iedereen in onze stad eigenlijk onverteerbaar omdat we allemaal weten en ook vinden dat iedereen recht heeft op een goed huis en op een betaalbare woning. En helaas lijkt dat steeds meer een onbereikbaar doel te zijn geworden voor gewone mensen met een gewoon inkomen. En ik ben daarom blij dat er vanuit het college maar ook breed vanuit de corporaties heel veel urgentie spreekt ook uit wat er vandaag voorligt, wat we bespreken, en dat we ook zien dat die volkshuisvestelijke taak en dat belang van volkshuisvesting voor iedereen echt voorop moet staan. En ik denk dat dat ook iets is waar we de komende jaren aan moeten blijven werken, dat volkshuisvesting echt

3

Jaar

2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Vergaderdatum 28 februari 2024

weer voor alle mensen wordt in plaats van voor een kleine groep, of dat er alleen woningen nog maar beschikbaar zijn voor de elite. Daar moeten we voor blijven strijden. En ik vind dat we in deze afspraken daar opnieuw stappen voor zetten, maar ik zie ook knelpunten. Ik zie namelijk knelpunten in het model dat op dit moment door corporaties nog gehanteerd wordt. Waar ze ook gedwongen toe zijn. En die modellen die zij daarvoor gebruiken op dit moment zorgen er eigenlijk voor dat je keer op keer toch weer uitkomt op verkoop van sociale huurwoningen. En dat is wat ons betreft op termijn absoluut onhoudbaar en ook niet wenselijk. En ik dien daarom ook vandaag een motie in om te komen tot een visie voor op lange termijn, hoe gaan we daar nou mee om? Hoe gaan we nou zorgen dat niet over twintig jaar we nog steeds dit soort discussies hebben waarin we nog steeds zien dat corporaties gezien hun financiële situatie zich gedwongen zien om woningen te verkopen. (Het lid KREUGER: Dank u wel, voorzitter. Ja de Partij van de Arbeid zegt dat er veel urgentie spreekt uit dit stuk. Maar mevrouw Heinhuis heeft toch ook gezien dat de bouwambities die de Partij van de Arbeid zelf heeft, dat die helemaal niet worden gehaald.) Voorzitter, ik denk dat het belangrijk is om te beseffen dat dit afspraken zijn die ook echt een heel realistisch beeld moeten scheppen over wat is er mogelijk.

En die bouwambities staan nog steeds, maar die worden natuurlijk niet alleen door de corporaties gerealiseerd, dus die zijn wel breder dan dat. (Het lid KREUGER: Oké, maar dan zegt de Partij van de Arbeid hier dus eigenlijk dat hun eigen plannen onrealistisch zijn. Want dat beluister ik hier dan.) Voorzitter, nee, ik zei dat wat er in deze plannen voorligt, dat ik denk dat dat een realistisch bod is en dat daarnaast er nog andere partijen in de stad zijn die ook bij moeten dragen aan het behalen van die bouwambities. Voorzitter, ik heb het ook in de commissie al eerder aangegeven, vandaag ligt voor wensen en bedenkingen en als het mijn partij betreft, zou onze grootste wens zijn dat er nooit meer een sociale huurwoning in onze stad wordt verkocht, want die woningen hebben we veel te hard nodig, daar staat al veel te veel druk op. Alleen wij zien ook de realiteit. Wij zien ook hoe het knelt en we hebben daarom toch met pijn in het hart wel kennisgenomen van de woningen die nog worden verkocht, maar we zijn ook blij dat er stappen worden gezet om in bepaalde buurten waarin het echt te veel onder druk staat, waarin die ongedeelde stad te veel onder druk komt te staan omdat er nog te weinig sociale huur over is, dat we daar echt veel, veel strengere afspraken hebben dan we eigenlijk ooit hebben gehad. Dus ik zie daar ook echt een hele goede stap die gemaakt is.

Daar zijn we zeer blij mee. En we denken wel dat, in de stukken staat nu best vaag omschreven als er meer financiële ruimte komt voor corporaties, hoe gaan we daar dan mee om? En daarom dienen we ook een motie in om eigenlijk dat specifieker te maken zodat, zodra er meer financiële ruimte ontstaat … (Het lid HAVELAAR: Ja ik was wel blij, voorzitter, met het betoog van de Partij van de Arbeid want ik hoor eigenlijk alleen maar bedenkingen. Is de Partij van de Arbeid het met het CDA oneens, sorry, is de Partij van de Arbeid het met me eens dat een deal waarin huurwoningen verkocht worden, er bestedingsruimten overblijven, er veel minder gebouwd wordt dan de corporaties oorspronkelijk voorstelden, eigenlijk gewoon een superslechte deal is?) Nee voorzitter, dat ben ik niet met de heer Havelaar eens. En dat komt omdat ik vind dat we ook realistisch moeten zijn. En dat heb ik de heer Havelaar zelf ook gevraagd bij zijn bijdrage, we kunnen wel alleen maar wensen, en daarom zeg ik nadrukkelijk ook als

4

Jaar

2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Vergaderdatum 28 februari 2024

we inderdaad alleen één wens mochten uiten, dan was het inderdaad om nooit meer een sociale huurwoning te verkopen. Maar is die wens op dit moment realistisch? Nee. Ligt er hier iets voor waarvan ik denk dat het wel realistisch is en waarvan ik echt zie dat er keihard is gewerkt om het hoogst haalbaar eruit te halen? Dan zeg ik ja. (Het lid HAVELAAR: Voorzitter, wat is het voor volstrekte onzin? Als de corporaties zelf zeggen, we kunnen 2.700 sociale huurwoningen bouwen en we kunnen 2.000 minder dure huurwoningen bouwen. Wie verzint dan dat het niet realistisch is? Gaat u nu zeggen, voorzitter, dat de corporaties een onrealistisch voorstel gedaan hebben en dat u ze daarna weer terug moest onderhandelen dat het minder moest worden?) Voorzitter, volgens mij hebben u noch ik onderhandeld in deze zaak, maar goed. Dus die opmerking snap ik dan niet helemaal. Die is denk ik niet aan mij gericht en ook niet aan de voorzitter. Maar ik denk dat het belangrijk is dat we wel met elkaar moeten constateren dat we in een heel moeilijke situatie ons verkeren en dat komt door liberaal beleid. Dus ik vind het wel bijzonder dat de liberale partijen dan weer vooraan staan met allerlei klachten en allerlei wensen en ineens allerlei praatjes over dat ze betaalbare woningen zo belangrijk vinden terwijl volkshuisvesting in Nederland is gewoon kapotgemaakt door liberaal beleid.

En de gevolgen daarvan zien we nu, de beperkingen zien we daarvan nu en ik zie dat we binnen die beperkingen, dat iedereen in deze stad in ieder geval het college en de corporaties hun best doen binnen die beperkingen, hun best te doen voor de volkshuisvesting, maar dat, ja, nee, dus dat, punt. (Het lid HAVELAAR: Ja voorzitter, we zien de Partij van de Arbeid het hier eigenlijk moeilijk maken. Het is namelijk heel simpel, je kunt gewoon ja zeggen op het voorstel dat de corporaties gedaan hebben. En heb je 2.700 sociale huurwoningen nieuwbouw en 2.000 middeldure huurwoningen nieuwbouw. Overigens was het CDA nooit voorstander van de verhuurdersheffing en hebben wij die juist afgeschaft.) Voorzitter, volgens mij gaan deze afspraken erom dat we tot een realistisch aanbod moeten komen, dat past ook bij de stad. En het heeft geen nut om alleen maar ambities te spreken, wat eerder het CDA zelf ook deed, alleen maar in wensdenken met onrealistische plannen te komen. Ik vind dat geen eerlijk verhaal. Het is ook een moeilijk verhaal wat we hier vandaag vertellen. Want nee, we lossen de wooncrisis hiermee niet direct op. Maar we zetten wel de stappen die we kunnen zetten en daar ben ik tevreden over. (Het lid KREUGER: Dank u wel, voorzitter. Ja, daar worden, ik heb mijn collega's hier een beetje uitgemaakt voor liberalen, wat ik zelf trouwens helemaal geen scheldwoord vind.

Maar twee zinnen daarvoor had ze het er nog over dat de markt, dat de markt maar sociale huurwoningen zou moeten bouwen. Dus wie is hier nu de liberaal? Maar goed, daarvoor ging het ook nog over realistisch en dan zegt mevrouw Heinhuis ja, dan moet de markt maar die sociale huurwoningen bouwen. Vorig jaar, ik heb het net even opgezocht, heeft de markt 200 sociale huurwoningen gebouwd. Dus ja, wat is dan precies een realistische verwachting?) Voorzitter, volgens mij neemt de heer Kreuger het woord markt in de mond, heb ik dat niet gedaan. Het gaat erom dat de corporaties niet de enige zijn die dit doen, maar ze zijn wel de belangrijkste. Maar het belangrijkste is natuurlijk dat de voorraad in zijn totaliteit toeneemt. Dus we kunnen niet, u staart zich blind op de bouwcijfers, is waarschijnlijk het enige stukje uit de samenwerkingsafspraken waar u naar heeft gekeken. Maar het gaat natuurlijk om veel meer, het gaat ook om het bezit wat de corporaties al hebben en het gaat er uiteindelijk om dat we een stad houden waar iedereen kan wonen en dus dat die voorraad in absolute zin toeneemt.

5

Jaar

2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Vergaderdatum 28 februari 2024

(Het lid VON GERHARDT: Voorzitter, ik heb in concrete vraag aan mevrouw Heinhuis. Staat u nog achter het coalitieakkoord waar u 3.000 sociale huurwoningen per jaar gaat bouwen?) Ja voorzitter, daar sta ik uiteraard nog steeds achter. (Het lid VON GERHARDT: Voorzitter, dan ga ik even tellen met mevrouw Heinhuis samen. We gaan 1.900 tot 2.500, gaan de corporaties doen, 200 gaat misschien de markt doen, dat hebben ze de afgelopen jaren al gedaan. Kom ik op 2.700, 2.100 tot 2.700. Wie gaat de overige woningen bouwen?) Ja voorzitter, het is zo makkelijk om de hele tijd hier met allerlei cijfers te strooien terwijl we in een best heel ingewikkelde realiteit ons verkeren. Een realiteit waarin het moeilijk is om überhaupt goede mensen te vinden die de woningen kunnen bouwen, waarin het moeilijk is om leningen te krijgen, waarin de corporaties enorm beperkt zijn in hun bewegingsruimte. Ik denk dat het veel belangrijker is dat we daar het gesprek over voeren, dat we daarnaar kijken, hoe kunnen we die knelpunten wegnemen. En als we dan nog meer woningen kunnen bouwen dan in dit plan staat, geweldig. Maar ik zie op dit moment vooral heel veel knelpunten die het echt moeilijk maken om de torenhoge ambities die op rechts blijkbaar ineens zijn over sociale huurwoningen waar te maken.

(Het lid VON GERHARDT: Voorzitter, ik hoor een heel lang verhaal bij mevrouw Heinhuis met de conclusie dat die 3.000 woningen die zijn afgesproken in het coalitieakkoord niet gehaald zal worden. En het zou de PvdA sieren als ze daar gewoon eerlijk voor uit durven komen en niet met allemaal smoesjes komen.) Ik hoorde geen vraag. Maar het zijn geen smoesjes als je wijst op knelpunten die er wel zijn. En de reden dat we in een wooncrisis zitten zijn helaas veel breder dan alleen wat in deze samenwerkingsafspraak staat Dus dat lossen we ook hiermee alleen niet op. Maar nogmaals, zie ik hier wel dat er stappen gezet worden. (Het lid AHMADI: Ja, ik hoor het lid Heinhuis zeggen dat het een prestatie is dat we in ieder geval voor negen wijken hebben afgesproken dat daar geen sociale huur weer meer wordt verkocht zonder de nee-tenzij-regeling. Maar is mevrouw Heinhuis het met mij eens dat het niet ook zorgwekkend is hoe weinig er over liberalisering in de afspraken staat en dat de andere wijken vogelvrij zijn verklaard? En wil PvdA daar niet ook iets aan doen? Want ik snap alle argumenten, maar ergens mis ik toch echt waarom we hier niet van tevoren op ingrijpen?) Voorzitter, bij mijn weten worden wel degelijk afspraken over liberalisering gemaakt en zijn zeker niet de andere wijken vogelvrij, zoals de mevrouw Ahmadi dat noemt.

(Het lid AHMADI: Voor zover ik weet zijn er bijna geen regels over de verkoop van sociale huurwoningen in de overige wijken, behalve dat het niet tot de 30 procent moet komen, want dan gaan we opnieuw in gesprek over de nee-tenzij-regeling. En over liberalisering staat daar zo goed als niets anders in, behalve dat een geliberaliseerde woning ook terug kan naar de sociale huur voorraad. Maar dat heb ik nog nooit zien gebeuren.) Maar voorzitter, ik denk dat het van belang is, wat ik ook eerder al aangaf, dat wij hier staan voor een strijd voor een ongedeelde stad waarin iedereen in alle wijken door elkaar heen woont. Daarom hebben we ook allereerst voor die negen gebieden gekozen, omdat daar de sociale huur zo onder druk staat dat je echt door die ondergrens gaat. En daarin hebben we helaas moeten concluderen dat de corporaties, zoals ik al aangaf, zeker niet tegen mijn wensen in, maar wel binnen de realiteit van nu zich toch gedwongen zien nog sociale huurwoningen te verkopen. En die hebben gezegd, dan moet dat maar in die

6

Jaar

2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Vergaderdatum 28 februari 2024

andere gebieden. En is dat geweldig? Nee. Is dat uiteindelijk wenselijk? Nee. En daarom vraag ik ook, ga ook naar de lange termijn te kijken, kijk ook vooruit verder dan die vier jaar die de samenwerkingsafspraken nu behelst zodat we echt met een visie kunnen komen en ook uiteindelijk richting het rijk, waar heel veel van die knelpunten op te lossen zijn, hoe we kunnen zorgen dat volkshuisvesting echt weer breder beschikbaar wordt. (Het lid AHMADI: Ja, ik vind het gewoon heel zorgwekkend wat er in vier jaar kan gebeuren in wijken zoals Nieuw-West en Zuidoost waar die sociale huurvoorraad gewoon van levensbelang is. En als die zodanig afbreekt dat we over vier jaar moeten kijken wat we dan kunnen doen, dan zou ik dat teleurstellend hebben gevonden van waar we nu staan.) Ja maar voorzitter, dan wil ik toch wel het beeld wegnemen dat we nu zeggen verkoop alles maar in die andere wijken. Dat is natuurlijk absoluut niet het geval. Er zijn ook afspraken gemaakt over überhaupt het aantal te verkopen woningen dat corporaties gaan doen. Daar wordt heel strak op gemonitord. Dus het is niet zo dat we zeggen verkoop daar alles maar en we houden dat totaal niet in de gaten.

Daar zijn juist ook deze afspraken voor bedoeld, omdat we in totale zin, zoals ik ook al eerder aangaf, we het allemaal van groot belang vinden dat die totale voorraad van sociale huurwoningen gaat toenemen de komende jaren, zodat we niet die problemen zien die we de afgelopen jaren hebben gezien. (Het lid KOYUNCU: Ja, de PvdA schetst dat het moeilijke tijden zijn met betrekking tot de bouw van woningen, het zijn allemaal lastige omstandigheden op dit moment. Zijn die omstandigheden op dit moment gaande en wanneer zijn die ontstaan? Is het iets van nu of is het al lastig al een paar jaar?) Voorzitter, ik denk dat er ups en downs zijn in de bouwwereld en ik heb geloof ik de afgelopen twee jaar gezien dat er ook bouwrecords zijn gevestigd in Amsterdam. Dus er zijn dingen, er zijn momenten dat het beter gaat dan andere momenten, maar op dit moment is het best een uitdaging om die bouw te realiseren. En volgens mij zien we dat allemaal al een tijdje gaan. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Aslami. Het lid ASLAMI: Dank, voorzitter. Voorzitter, voor ons ligt de samenwerkingsafspraak tussen de gemeente, de woningbouwcorporaties en de huurdersorganisaties.

En dit zijn afspraken die zijn tot stand gekomen in een tijd, en daar hebben we het vandaag natuurlijk uitvoerig over gehad ook tijdens de commissie een aantal weken terug, in een tijd waar de crisis op de woningmarkt hard toeslaat, ook hier in Amsterdam. En nog altijd moeten Amsterdammers meer dan vijftien jaar wachten op een sociale huurwoning, nog altijd wonen te veel Amsterdammers in veel te slecht onderhouden corporatiewoningen en nog altijd lijden te veel Amsterdammers aan energiearmoede. Voorzitter, het is dan ook cruciaal dat we een akkoord hebben ondanks de crisis, ondanks de marktomstandigheden die ver van ideaal zijn. Ik wil dan ook allereerst mijn waardering uiten aan iedereen achter de schermen die keihard hebben gewerkt aan dit akkoord. Dat zijn natuurlijk alle ambtenaren, dat zijn de mensen bij de corporatiewoningen, mensen bij de federatie en niet in de laatste plaats natuurlijk ook wethouder Pels, die vandaag afwezig is en vervangen wordt door de heer Van Dantzig. Er samen uitkomen in tijden van crisis is geen vanzelfsprekendheid, voorzitter, kijk maar naar Den Haag. Elkaar vinden in een periode waar sprake is van grote mate van onzekerheid, getuigt wat mij betreft van vertrouwen en verantwoordelijkheid. Verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat er voldoende betaalbare woningen worden bijgebouwd.

7

Jaar

2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Vergaderdatum 28 februari 2024

En de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat woningen worden verduurzaamd, juist in tijden van crisis kunnen woningbouwcorporaties anticyclisch investeren en doorbouwen. En ik ben dan ook verheugd dat de woningbouwcorporaties ondanks de marktomstandigheden inzetten op de bouw van 2.500 woningen per jaar en dat er fors wordt geïnvesteerd in het verduurzamen van bestaande woningen. Huurders hebben natuurlijk immers het recht op gezonde woningen zonder tocht of schimmel. Voorzitter, al deze opgaven zijn immens groot en de corporaties kunnen dan ook niet anders dan ook woningen verkopen. Is dat ideaal? Nee. (Het lid EMMERIK: Dank, voorzitter. Ik begrijp dat heer Aslami zegt dat er volop wordt ingezet op verduurzaming van woningen. Maar de cijfers worden niet gehaald. Kunt u daar iets over zeggen?) Voorzitter, ik begrijp niet over welke cijfers de heer Emmerik het heeft dus ik kan daar niet op ingaan. Welke cijfers? (Het lid EMMERIK: In het coalitieakkoord staat dat er een groot isolatieoffensief komt en een landelijke datum om de woningen te isoleren is eind 28 en volgens de cijfers van Extinction Rebellion worden die niet gehaald door meerdere woningbouwcorporaties) Ja voorzitter, ik hoor een aantal dingen.

Isolatieoffensief, dat is natuurlijk waar we het niet vandaag over hebben maar dat heeft natuurlijk wel degelijk hier ook invloed op, want dat gaat natuurlijk over de verduurzaming van de bestaande voorraad van woningen. En anderzijds gaat het natuurlijk over, volgens mij is dat wat de heer Emmerik bedoelt, de E-, F-, G-labels die weg moeten worden gewerkt. Ja, ik ken de cijfers van Extinction Rebellion niet. Ik baseer me op de cijfers die we vandaag de dag hebben en ik zie dat er meer dan 30.000 woningen worden aangepakt. Dat is volgens mij een forse inzet. (Het lid EMMERIK: Dank, voorzitter Ja, ik snap dat het moeilijk is ook om alles aan te pakken. Maar de Extinction Rebellion-cijfers, we kunnen die u wel toesturen. Daaruit blijkt dat de cijfers, de landelijke cijfers niet gehaald gaan worden.) Ja en volgens mij begrijp ik u dan wat beter en ik denk dat u doelt op dat misschien niet alle labels voor 2028 zijn weggewerkt. Dat kan, dat lijkt mij ernstig, maar daar zullen we de corporaties ook op moeten aanspreken. (Het lid KREUGER: Dank, voorzitter. D66 vindt het heel wat dat er 30.000 woningen worden verduurzaamd. Wat er dan precies mee gebeurt, dat weet eigenlijk niemand, want er is geen opdeling gemaakt. Maar hij is ervan op de hoogte dat er nu alleen al in deze stad 100.000 woningen zijn die geen dubbelglas hebben, dus enkelglas.

En dat is volgens mij echt gewoon heel iets basics dat gewoon aangepakt kan worden. Dan kan D66 toch niet serieus tevreden zijn met 30.000 woningen tot 2027.) Voorzitter, ik ben het helemaal eens met de heer Kreuger, iedere woning met enkelglas is er één te veel en die moeten worden aangepakt. Maar dat zijn natuurlijk niet allemaal woningen van coöperaties. Dus ik wil er ook op wijzen dat het natuurlijk gaat om de voorraad van de coöperaties. (Het lid KREUGER: Dank, voorzitter. En als dat gaat over een andere ambitie van D66, namelijk het aardgasvrij maken van de stad voor 2040. Daar valt het zelfs gewoon binnen die 30.000 woningen, want er wordt geen opdeling gemaakt tussen isoleren of aardgasvrij. Maar dat is natuurlijk gewoon veel te krap als je op schema wil lopen. Dus kan ik zo meteen nog een motie verwachten hoe D66 dat op wonderbaarlijke wijze gaat versnellen?) Nee, die motie heb ik niet.

8

Jaar

2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Vergaderdatum 28 februari 2024

(Het lid KREUGER: Dank, voorzitter. Ja dan is mijn vraag, waarom niet? waarom komt die motie er niet? Want het is D66 zelf die dit soort doelstellingen de wereld in slingert. Waarschijnlijk inderdaad om lekker te scoren met persberichten, maar dan moet er wel naar gehandeld worden. Dan moet er wel een plan komen van hoe we dat gaan realiseren. Want anders is het gewoon gebakken lucht.) Ja voorzitter, dat is een beetje flauwekul want we hebben het natuurlijk over de samenwerkingsafspraken en daar staat natuurlijk veel meer in dan het aardgasvrij maken van woningen. Natuurlijk is dat een belangrijk onderwerp, maar daar gaan we het natuurlijk in een anderen commissie met een ander wethouder over hebben hoe we dat gaan doen. En dat is overigens ook een andere woordvoerder, dus ik wil me richten vandaag op samenwerkingsafspraken zoals die nu voorliggen en daar hebben we het over, voorzitter. En volgens mij kan ik verder met mijn betoog. Voorzitter, het is natuurlijk zo dat die opgaven enorm zijn, dat is fors en om aan al die opgaven te voldoen kunnen corporaties niet anders dan ook woningen verkopen. Dat is ver van ideaal maar het is niet anders en de afspraken die zijn gemaakt ten aanzien van verkoop zijn, wat mij betreft hartstikke helder, op één punt na.

(Het lid VON GERHARDT: Ja voorzitter, weet de heer Aslami hoeveel woningen met een E-, F-, G-label de corporaties in Amsterdam op dit moment hebben?) Een heleboel, veel te veel, voorzitter. (Het lid VON GERHARDT: Ja voorzitter, dat zijn er 30.000 en in de afspraken staat dat de corporaties in deze periode 13.000 tot 16.000 woningen met een E-, F-, G-label gaan isoleren. Dan heb ik een gat van 15.000 woningen. Wat gaat D66 eraan doen om ervoor te zorgen dat ook die woningen worden geïsoleerd?) Voorzitter, het is wel opmerkelijk dat de heer Von Gerhardt van de VVD de grote broek aantrekt en hier nu de vinger wijst richting de corporaties. Want als we kijken naar überhaupt de financiën van de corporaties in de afgelopen tien jaar, dan hebben natuurlijk de corporaties keihard moeten inleveren vanwege een verhuurdersheffing, vanwege vennootschapsbelasting die nu de corporaties keihard nekt. Dus natuurlijk lopen de corporaties daar te veel achter en moet daar alles op alles worden gezet. Maar dan hoop ik, voorzitter via u, dat de heer Von Gerhardt met mij ook in Den Haag strijdt om ervoor te zorgen dat de corporaties de middelen hebben om dat te bewerkstelligen. (Het lid VON GERHARDT: Ja, maar dit is opmerkelijk. Want in het begin van zijn betoog zei de heer Aslami dat de corporaties het gingen halen, het kwam allemaal goed, de coalitie is ontzettend ambitieus.

En nu komen we eigenlijk tot de conclusie dat ze maar de helft van de opgave halen. Dus wat is het nou? Is het heel erg ambitieus of gaan we maar de helft van de opgave halen?) Nee, dit is dit flauwekul. Natuurlijk zijn de corporaties ambitieus en natuurlijk zijn de afspraken ambitieus, binnen de context, binnen de criteria zoals die nu voorliggen. En voorzitter, als ik het heb over de grote opgave, dan is dat immens. We komen van heel ver, we komen echt van heel ver. En laten we niet vergeten dat het Stef Blok was die hier volledige wijken, volledig de volkshuisvesting in de uitverkoop heeft gedaan. Dus dan nu zeggen de corporaties doen te weinig, ja dat vind ik eigenlijk, voorzitter, getuigen van heel veel hypocrisie. Voorzitter, ik was gebleven bij de grote opgave en de verkoop van corporatiewoningen. En dat is wat mij betreft hartstikke helder, de afspraken die we hebben gemaakt met elkaar, op één punt na. En dat gaat om de verkoop van sociale huurwoningen

9

Jaar

2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Vergaderdatum 28 februari 2024

die in slechte staat verkeren. Ik vind dat toekomstige kopers van corporatiewoningen vooraf door de woningbouwcorporatie veel beter geïnformeerd moeten worden over de staat van de woning en ook op weg moeten geholpen worden over de verduurzamingsopgave. En ik zal daar ook een motie voor indienen, samen met collega's van GroenLinks en PvdA. Voorzitter, naast verkoop van woningen van woningbouwcorporaties, gaan woningbouwcorporaties natuurlijk ook heel veel woningen liberaliseren. Dat is beduidend anders dan verkoop, want zo'n woning blijft immers altijd in het bezit van de corporatie. Ik spreek hierbij dan ook de wens uit om ieder te liberaliseren woning te liberaliseren niet in de vrije sector, maar in het middensegment. Dat is een concreet voorstel wat direct bijdraagt aan de grote opgave voor het middensegment. Voorzitter dan tot slot, ik ben ook razend benieuwd naar de uitwerkingen ten aanzien van de plannen rondom doorstroom. De potentie en het effect van doorstroom op de Amsterdamse woningmarkt is ongekend groot. En helaas vandaag de dag, ik heb geen enkele woordvoerder hier iets over horen zeggen en dat is schrikbarend. Maar de potentie is helaas onvoldoende benut waardoor heel veel Amsterdammers onnodig niet passend wonen.

En ik hoor heel graag hoe de wethouder in die plannen die worden uitgewerkt ook de voorstellen die eerder zijn gemaakt in deze raad meeneemt om ervoor te zorgen dat die doorstroom op gang komt. En tot slot voorzitter, afsluitend, we hebben het natuurlijk ook gehad over permanente woningruil, hoe kunnen we dat grootschalig in de stad faciliteren? Ik hoor graag hoe de wethouder daarop reflecteert. Tot zover, voorzitter. (Het lid VON GERHARDT: Voorzitter. D66, de partij die tijdens de verkiezingen altijd vol enthousiasme spreekt over het bouwen van middensegmentwoningen heeft in deze bijdrage niks gezegd over het bouwen van middensegmentwoningen. Ik ben heel benieuwd, heeft D66 nog ideeën hoe de corporaties dit voor elkaar gaan krijgen?) Voorzitter, we hebben het vandaag nogmaals over de samenwerkingsafspraken. Dat gaat over de core business van corporaties en dat is sociale huur en de sociale voorraad. Dat is waar we het vandaag over hebben. Dat is de daadtaak, we hebben het hier in de commissie over gehad, we hebben uitgebreid een heel groot technisch overleg gehad waar alles is toegelicht. Daar was de heer Von Gerhardt bij en die heeft dat van iedereen gehoord. Dus ik vraag me af waarom de heer Von Gerhardt dat maar blijft herhalen. Wat wilt u? U verstaat het niet, u wilt het niet verstaan, wat is uw vraag precies? (Het lid VON GERHARDT: Voorzitter, dank u wel.

Dat ga ik graag uitleggen aan de heer Aslami. Want als de heer Aslami gisteren mijn schriftelijke vraag, de beantwoording daarvan had gelezen, daar vroeg ik, kunnen de prestatieafspraken over alles gaan, zijn deze vrij van vorm en inhoud? En daar antwoordde het college ja. Ze kunnen dus, en de wethouder knikt, over alles gaan. En ze kunnen dus ook over het middensegment gaan. Dus als u had gewild, als wij hadden gewild als partijen opkomend voor het middensegment om er afspraken in op te nemen, dan hadden we dat kunnen doen. Dus nogmaals mijn vraag, als VVD willen we dat graag en dan kom ik met voorstellen. Maar wat zijn de voorstellen van D66 om de corporaties middensegmentwoningen te laten bouwen?) Voorzitter, dit is wel opmerkelijk. Natuurlijk kunnen we allerlei dingen opschrijven met elkaar, natuurlijk. We kunnen het hebben over de kleur van huizen, we kunnen het hebben over wat voor stoeptegels er moeten komen en wat voor deurbel er moet hangen. Kunnen we allemaal afspraken over maken. Maar zijn die afdwingbaar? Zijn die te sturen? Nee. En dan komen we tot het punt dat we zeggen, laten we afspraken maken over de

10

Jaar

2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Vergaderdatum 28 februari 2024

dingen waar we over gaan, waar we met elkaar afdwingbare afspraken kunnen maken waar we elkaar op kunnen aansturen. (Het lid VON GERHARDT: Voorzitter nogmaals, we gaan over alles. Dus we kunnen over alles afspraken maken. De prestatieafspraken zijn een privaatrechtelijke overeenkomst, dat betekent dat als er een handtekening staat, partijen zich daaraan moeten houden. Dus nogmaals, het is een politieke keuze van de fractie van D66 om geen woningen te bouwen in het middensegment en deze kans onbenut te laten.) Voorzitter, volgens mij hebben we hier gewoon fundamenteel een andere kijk op. En natuurlijk zijn de prestatieafspraken niet allesomvattend. Daar kun je niet alles in een in kwijt. En dat is denk ik wat de heer Von Gerhardt wil en dat is niet realistisch. (Het lid KREUGER: Dank, voorzitter. Ja maar dat is juist het punt, dat kan wel. Sterker nog, de corporaties hebben gezegd dat ze gewoon middeldure huur kunnen gaan bouwen en blijkbaar heeft dit college dat gewoon eruit onderhandeld, gewoon naar nul. Wat is nou de vorige keer, bij de vorige keer dat we dit afspraken dat de middeldure huurwoningen in zaten, wat is daar nou zo slecht aan bevallen dat hij nu zegt, laat het eigenlijk maar eruit.) Voorzitter, ik hoorde hier niet echt een vraag aan mij gericht als raadslid.

Volgens mij heeft de wethouder samen met woningbouwcorporaties en de huurderkoepels samenwerkingsafspraken gemaakt en daar staan nu vandaag de afspraken in en we hebben het hier over de wensen en bedenkingen vanuit de raad. En u geeft hier nu de indruk alsof ik die afspraken heb gemaakt en dat heb ik niet gedaan. (Het lid KREUGER: Dank, voorzitter. Wij kunnen hier nu op dit moment wensen en bedenkingen meegeven en dan blijft D66 een beetje hier tegen die linkse mensen hier aanschuren. Maar, ja dat is hij misschien niet gewend, maar hij hoort nu bij ons. Het is nu, als het gaat over de middenhuur, dan hoort D66 gewoon bij JA21, de VVD en het CDA. Dan hoor je bij ons, dan moet hier nu met ons die motie indienen om die middeldure huurwoningen erin te krijgen. Toch?) Ja, dit klinkt heel verleidelijk, voorzitter. Maar ik zou zeggen, de heer Kreuger, u hoort bij ons als het gaat om middenhuurwoningen want natuurlijk staan we daarachter en natuurlijk vind ik dat er meer middensegmentwoningen moeten worden bijgebouwd. Maar voorzitter, waar ik ook voor ben is realistische afspraken maken, afspraken maken die we kunnen nakomen, afspraken die betrouwbaar zijn. En die hebben we vandaag de dag gemaakt en die hebben we met elkaar besproken en daar heb ik me over uitgelaten. (Het lid KREUGER: De corporaties zeggen dat ze er 1.300 kunnen bouwen.

De VVD, CDA en JA21 dienen zo meteen een motie in, een voorstel voor deze wensen en bedenkingen om die 1.300 woningen in de middenhuur erbij te krijgen. Dus wij kunnen rekenen op steun van D66, wat de corporaties zelf zeggen dat ze kunnen doen, dat D66 die gaat steunen.) Voorzitter, dat lijkt me heel opmerkelijk dat corporaties nu opeens woningen gaan bouwen naar aanleiding van een motie die wordt ingediend. Zodra de corporaties zouden kunnen bouwen en de middelen daarvoor hebben, dan zouden ze dat natuurlijk doen. Dan zouden we daar afspraken over hebben kunnen maken. (Het lid HAVELAAR: Ja voorzitter, dat kon dus maar het is niet gebeurd. En bij de vorige prestatieafspraken wel, toen was D66 heel enthousiast. Mijnheer Kreuger vroeg het ook al, kennelijk is het enthousiasme om daar eens over af te spreken er nu niet meer. De vraag is waarom niet.) Voorzitter nogmaals, dat heeft niks te maken met enthousiasme. Dat heeft te maken met de realiteitszin en realiteitsbesef van de afspraken die je kunt maken en die ook

11

Jaar

2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Vergaderdatum 28 februari 2024

afdwingbaar zijn. Op het moment dat je afspraken maakt die slechts op papier een papieren realiteit is. Ja, dan vind ik dat je die niet moet maken, voorzitter. En ik zou ook wensen dat de CDA dat ook met mij inziet. (Het lid HAVELAAR: Voorzitter, ik zou het verschrikkelijk vinden als het CDA, als corporaties zeggen we kunnen 2.000 middeldure huurwoningen bouwen en ik zeg nee wil ik niet afspreken. Dus ik begrijp eigenlijk niet waarom D66 dat ineens een goed idee vindt. En nogmaals, wat is dan het nieuwe inzicht ten opzichte van de vorige prestatieafspraken waar met enthousiasme van D66 het wel instond? Nu staat het er niet meer in en u gaat het verdedigen alsof dat heel verstandig is.) Ja voorzitter, het is volgens mij een herhaling en ik kan heel veel argumenten bedenken waarom we niet zomaar de vorige afspraken met de huidige afspraak kunnen vergelijken. Het is per definitie appels met peren vergelijken, voorzitter, want we hebben natuurlijk een totaal andere wereld, de hele bouw stort in elkaar. Ik weet niet waar de heer Havelaar zich heeft begeven de afgelopen periode, maar de bouw staat letterlijk op storten. Dus we hebben een heel andere marktcontext, voorzitter. (Het lid HAVELAAR: Ja voorzitter, gingen ze maar een beetje funderingen storten. Overigens zijn de Ortec-rekenmodellen nu positiever dan een jaar geleden.

Maar mijn laatste vraag aan D66 is, vindt u dan dat de woningbouwcorporaties gejokt hebben of een verkeerd beeld geschetst hebben toen zij zeiden dat het wel kon? Want u blijft maar in allerlei toonaarden zeggen dat het niet realistisch is terwijl het enige wat u hoefde te doen was tekenen bij het kruisje.) Nee, dat vind ik niet. Dank u wel, voorzitter. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Schijndel. Het lid VAN SCHIJNDEL: Dank u wel, voorzitter. Ik moet eerlijk bekennen, I am really at a loss na al dit debat want echt hulde voor de heer Von Gerhardt en Havelaar, het is glashelder. Ik dacht eerst van misschien is het sleurdenken, juridisch sleurdenken van corporaties, sociale woningbouw. Maar ze mogen ook meer, ze mogen dus inderdaad ook in dat middensegment bouwen. Dat is gewoon zo. En waarom de D66-woordvoerder daar zo moeilijk over doet en omheen draait dat begrijp ik voor geen meter. Ik vind het mysterieus. Goed, ik heb drie puntjes, de sociale huurvoorraad, Forum wordt kennelijk steeds linkser. Dan de middenhuur uiteraard en het onderbelichte puntje woningruil. Voorzitter, in een tijd waarin de woningprijzen door het dak gaan, zijn het de corporaties die het meest kunnen doen voor mensen met een kleine beurs, om die voor de stad te behouden, zoals politieagenten en onderwijzers.

Aan het begin van hun wooncarrière zijn zij aangewezen op sociale huurwoningen, daarom is er reden de verkoop van die woningen af te remmen, vooral in wijken waar ze toch al erg schaars zijn. Maar dankzij de vele uitzonderingsgronden die er om allerlei goede redenen zijn gaat dat allemaal niet lukken. In de zogeheten rode gebieden met minder dan 30 procent sociale huur worden circa 700 woningen verkocht en 1.340 woningen bijgebouwd. Daarmee zou sprake zijn van een heel geringe groei van de sociale huurvoorraad. En dat is niet genoeg om de tweedeling in de stad die immer voortschrijdt, tegen te gaan. Wat Forum betreft kijken we niet alleen naar het rijk voor oplossingen, maar steken we vooral de hand in eigen boezem. Het is de gemeente zelf die bijvoorbeeld met aardgasvrij 2040 is gekomen, een peperdure opgave die door de corporaties geheel en al terecht onhaalbaar wordt genoemd. Laten we daar een streep door zetten, de corporaties

12

Jaar

2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Vergaderdatum 28 februari 2024

kunnen zich dan helemaal focussen op zaken die er echt toe doen, bouwen en achterstallig onderhoud plegen. De gemeente zou zelf ook met meer financiële steun over de brug kunnen komen. Om geld over te houden kunnen we dus autoluw schrappen, nu worden winstgevende parkeerplaatsen, dit komt eigenlijk uit Nieuw-West denk ik. Nu worden winstgevende parkeerplaatsen op straat ingeruild voor verlieslatende ondergrondse parkeerplekken, verdorie, bijvoorbeeld Spiegelgrachtgarage. Een ander voorbeeld, de peperdure plannenmakerij van de burgemeester om de honderd ramen op de Wallen uit te kopen. Dat kost tientallen miljoenen, geef het aan de corporaties. Of ander punt, geef het aan wooncoöperaties met lagere grondprijzen. Ik zie mevrouw Van Renssen hier haar instemming betuigen, heel veel dank. Dan ten tweede, voorzitter, de middenhuur. De wethouder gaf tijdens de commissievergadering aan dat hij zijn hoop vestigt op de Wet betaalbare huur van minister De Jonge, geprezen door de heer Aslami ook, een belangrijke wet. Ik geloof toch nog meer in Coen Teulings, ex-directeur van het Centraal Planbureau, Cambridge, enzovoort. Die zegt dat dit dus het vertrouwen in de markt van marktpartijen om voor middenhuur te bouwen heeft weggeslagen en het kost jaren om dat weer terug te krijgen.

Nu lees ik op nul20 dat als we het over de nieuwbouw hebben dat het alleen maar zal leiden tot de bouw van kleine woninkjes in het middensegment. Gezinnen zullen op termijn dus daarin vastlopen. Kan de wethouder daar iets over zeggen? En of het niet handig zou zijn, wethouder, om toch streefcijfers op te nemen voor de grootte van de krachtens de samenwerkingsafspraken te bouwen middenhuurwoningen. Laatste puntje, de woningruil. We noemden al in de commissie dat het ons opviel dat er te weinig concreet staat over permanente woningruil in de afspraken. Tijdens de beantwoording zei de wethouder dat hij een extra toelichting gaf op de plannen. Misschien dat de wethouder die plannen kan verwerken in de afspraken, zodat we daar indien nodig op zouden kunnen terugvallen. Dus woningruil moet worden meegenomen in de samenwerkingsafspraken. Dat is het, voorzitter. Dank u. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Van Dantzig. Wethouder VAN DANTZIG: Voorzitter, bedankt.

Bedankt ook aan uw raad want ik denk dat het eindelijk weer eens een ideologisch doorwrocht debat is over de woningmarkt en het probleem is alleen dat we van heel veel partijen in een wooncrisis waar mensen, laten we eerlijk zijn, in tochtige schimmelwoningen zitten, jarenlang op een wachtlijst zitten voor sociale woningen, waar er soms op banken geslapen wordt bij vrienden we hier iets bespreken wat gaat over de sociale woningen, over een volkshuisvestelijke taak, iets wat in het zogenaamde DAEP-segment zit, de kerntaak van woningcorporatie, waar corporaties, laten we ook zo eerlijk zijn, van partijen die wel een hele, hele grote toon opzetten over het onderhandelingsresultaat van het college. En ik snap het wel, ik heb in mijn rol als lijsttrekker veel gezegd over middenhuur en ik durf wel de stelling aan dat als mevrouw Pels hier had gestaan dat er waarschijnlijk een hele andere koers was gevaren door de VVD. Want dat is hoe we de VVD op dit moment kennen. Ik ga daar straks nog uitgebreid op in, maakt u zich geen zorgen.

Maar het gaat hier vandaag over sociaal huur, het gaat hier vandaag over de wooncrisis, noem maar al die opgaven van verduurzamen, van zorgen dat er geen schimmel meer aan de muur zit, van het zorgen dat de wachtlijsten krimpen, dat er gebouwd wordt, dat die tienduizend Amsterdammers die door ongeacht wat wij eigenlijk doen per jaar erbij komen, hoe we die goed en sociaal huisvesten. En dat betekent dat we met elkaar hebben vastgesteld, overigens voorzitter ook uw raad, in de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting dat we hier in deze samenwerkingsafspraken

13

Jaar

2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Vergaderdatum 28 februari 2024

afspraken maken over dat segment waar de corporaties over gaan volgens hun kerntaak en waar de gemeente ook invloed op kan uitoefenen. De gemeente mag namelijk alleen corporaties in hun kerntaak bevoordelen boven marktpartijen. Dat mag bijvoorbeeld niet bij middenhuur. Bij middenhuur moeten we corporaties, en laten we eerlijk zijn dat is tamelijk gekmakend, maar moeten we corporaties gewoon behandelen als marktpartijen. Want we zitten met elkaar gevangen in een systeem van woningmarkten. En laat ik dan beginnen met een compliment te maken aan mevrouw Alberts van de SP, die zit hier volgens mij al behoorlijk wat jaren in de gemeenteraad af en aan en volgens mij ook exact hetzelfde verhaal te vertellen. De woningmarkt heeft ons weinig gebracht en we moeten terug naar volkshuisvesting. En laat ik dan hier maar zeggen, ik heb het er ook best wel vaak als raadslid tegen opgenomen, u had gelijk. De woningmarkt heeft niet gezorgd voor meer woningbouw. De woningmarkt heeft niet gezorgd voor betaalbaardere woningen. De woningmarkt heeft er niet voor gezorgd dat het middensegment gegroeid is. De woningmarkt heeft er eigenlijk alleen maar voor gezorgd dat de wachtlijsten zijn toegenomen en woningen duurder zijn geworden. En daar plukken we allemaal de zure vruchten van.

En die zure vruchten zijn kinderen van nu, studenten, gescheiden ouders, misschien wel mijn kind als hij een woning gaat zoeken, die geen betaalbare woning vinden. Dat moet anders, maar om hier nu die illusie te wekken dat je dit systeem, wat overigens door sommige partijen zelf bedacht is, die van dat enorme toontje, in één dag kan omdraaien, dat dat is natuurlijk absoluut niet realistisch. Dus voorzitter, ja je kan in de samenwerkingsafspraken alles afspreken. Ik moet zeggen, ik ben een paar keer gequoot, voorzitter, door de VVD. Ik herkende mij volledig in de quote, dat is namelijk een keuze. Een keuze die we in de AAV afgemaakt hebben om het hier alleen maar te hebben over afspraken waar we met corporaties op kunnen sturen. Mogen corporaties van ons dan helemaal geen anderen dingen doen? Nee natuurlijk niet, we juichen elke middenhuurwoning die corporaties bouwen toe. Sterker nog, we hebben afgelopen jaar heel veel vrijesectorwoningen omgezet naar het middensegment, juist voor corporaties. Sterker nog, we zorgen dat voor corporaties er een goed en gelijk speelveld is. We hebben bijvoorbeeld het ACE helemaal herzien, dat gaan we nu ook verlengen, juist veel meer gericht op middenhuur zodat ook in die ontwikkelbuurten of de nieuwe stedelijke vernieuwingsprojecten er heel veel middenhuur bijkomt.

We hebben een doorbouwakkoord met elkaar gesloten waar ook de corporaties een handtekening onder hebben gezet zodat we in elk segment meer kunnen bouwen. Dus er gebeurt een hoop. Alleen we kunnen hier wel aantallen afspreken, fictieve aantallen waar we niet op kunnen sturen, maar uiteindelijk koopt een woningzoekende niks voor een cijfer met heel veel nullen, op papier zetten. Een woningzoekende koopt iets van een voordeur waar je naar binnen kan lopen, je op een bank kan zitten en waar je huur niet exorbitant is. (Het lid VON GERHARDT: Voorzitter, want laten we eerst even stilstaan bij het feit dat de wethouder hier toegeeft en benadrukt dat het een politieke keuze is geweest om niks op te nemen in het middensegment. En daar wil ik de wethouder voor bedanken, want daarmee neemt hij afstand van zijn woorden in de commissie en ik vind het goed dat de wethouder dat doet. Dan mijn vraag, welke sturingsmogelijkheden mist de wethouder?) Voorzitter, ik neem hier wel een beetje aanstoot aan want het is exact wat ik in de commissie gezegd heb. Het is ook exact wat de heer Von Gerhardt volgens mij tot drie keer toe heeft voorgelezen. Het zou de heer Von Gerhardt dan wel sieren als hij ook zegt dat dat exact is wat ik gezegd heb, aangezien voorzitter, de heer Von Gerhardt exact die woorden drie keer heeft voorgelezen.

En ik hou best van een beetje politieke spin, maar het moet wel enigszins raken. Maar die maatregelen, dat vind ik nou een goed idee want dan kunnen

14

Jaar

2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Vergaderdatum 28 februari 2024

we langzaamaan een boodschappenlijstje beginnen, voorzitter, want daar dat we het natuurlijk over moeten hebben. Laten we eens beginnen met wat echt zou helpen, de Wet betaalbare verhuur. En ik weet dan, voorzitter, gaat VVD zeggen, ja maar we zijn hier in Amsterdam, we gaan niet over landelijk beleid. Maar dat is natuurlijk klinkklare onzin. We gaan wel degelijk hier over hoe we het beleid vorm willen geven. De VVD is ook gewoon een landelijke partij, de VVD gaat volgens mij zelfs ook weer in een kabinet zitten. Dus de Wet betaalbare huur, dat gaat helpen, 30.000 middeldure huurwoningen in Amsterdam. Ik kan u vertellen, dan kunnen we nog wel tien jaar doorbouwen voordat we dit hebben. Dus laten we daar eens mee beginnen. Het volgende wat we echt met elkaar moeten regelen, laat dat nou programmapunt één zijn bij de Europese verkiezingen, die komen eraan, zorgen dat corporaties zich gewoon in het middensegment mogen bewegen. Dat moet kunnen, moeten we ons voor inzetten, is volgens mij nog geen hele concrete wens van de VVD, zou heel erg goed zijn. Wat moeten we verder doen? We moeten de ATAD afschaffen, we moeten zorgen dat het leningenplafond omhoog gaat, we moeten zorgen dat we de corporaties wel degelijk kunnen bevoordelen voor locaties voor middenhuur, want dan kunnen we ze toewijzen zoals we dat nu ook doen.

Als u wil kan ik de brief die u aan uw fractie in Den Haag moet doorsturen zeker opstellen. Want ik waardeer altijd dat u mee wilt lobbyen. Ja voorzitter, er is dus wel degelijk een politieke keuze om hier afspraken te maken alleen maar over de kerntaak, dat is waar dit om gaat. (Het lid VON GERHARDT: Ja dank, want ik heb het natuurlijk over het bouwen van woningen hier in Amsterdam en ik heb in mijn moties een aantal suggesties gedaan waarvan de corporaties ook zeggen, die helpen, die werken. En een van de suggesties is eeuwigdurend in het middensegment. Als we dat meer gaan programmeren, kunnen zij daarop instappen, heeft de markt geen zin in, kunnen we het gewoon regelen. Maar deze wethouder, die zei ook in de beantwoording van mijn schriftelijke vraag, is niet opportuun. Dus dat is ook een keuze. Hij had het wel kunnen doen. Dus er zijn sturingsmogelijkheden. Kan de wethouder daarop toelichten?) Ja voorzitter, op dit moment is het zo, als wij bijvoorbeeld vrije sector omzetten naar middenhuur dat we dat eigenlijk in principe al volgens de eeuwigdurende grondprijs doen. Tegelijkertijd heeft het Vereveningsfonds natuurlijk maar beperkt de speelruimte. Het is onmogelijk om dat overal te doen. Op dit moment is het zonder extra financiële middelen voor corporaties en voor de gemeente niet mogelijk dat veel vaker aan te bieden.

Ik denk dat dat ook gewoon een bepaalde financiële realiteit is en dat zou u op zich moeten aanspreken. Ik denk uiteindelijk wat verreweg het meeste zou helpen voor het realiseren van middenhuur door corporaties, want laten we wel even heel eerlijk zijn, middenhuur is natuurlijk ook wel een segment wat in principe zeer goed door institutionele beleggers kan worden ontwikkeld, wat ook gewoon eigenlijk een hele fijne belegging is in Amsterdam. En we hebben door best wel wat rondjes lopen om die Wet betaalbare verhuur gezien dat op dit moment investeerders tamelijk kopschuw zijn. Dat is ingewikkeld, dat is een enorme uitdaging, dat zorgt er ook voor dat in heel Nederland de productie van middenhuurwoningen is stilgevallen. Ja kijk, dat zijn uiteindelijk wel de feiten. Ik bedoel, er is ooit campagne gevoerd met volgens mij de slogan in Amerika it’s the economy stupid, maar het is wel waar. Ik bedoel, uiteindelijk heb je gewoon het geld en de middelen nodig om te zorgen dat die woningen gebouwd worden. (Het lid KREUGER: Dank u wel, voorzitter. Laat ik dan een beetje helpen, want ik begrijp dat de wethouder niet in die afspraak kan krijgen, we gaan

15

Jaar

2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Vergaderdatum 28 februari 2024

tienduizend middeldure huurwoningen per jaar bijbouwen. Dat snap ik. Maar stel nou, gewoon even hypothetisch, dat de corporaties zouden zeggen we kunnen er wel 1.300 bouwen. Zou de wethouder dat dan weigeren als ze dat zouden zeggen?) Voorzitter sterker, ze mogen er voor mij een stuk meer bouwen. Volgens mij hebben ze in de woondeal, want volgens mij gaan we straks ook nog dat blokje behandelen wat een soort vrij hoofdrekenen wordt door iedereen met allerhande verschillende afspraken die gemaakt zijn, hebben de corporaties aangegeven dat ze ongeveer 2.500 in projecten hebben. Vervolgens hebben de corporaties alleen die woondeal niet ondertekend omdat ze zeiden ja, er wordt vanuit het rijk zo weinig gedaan aan de randvoorwaarden dat wij die hele afsprakenset niet realistisch vinden. Voorzitter, wij hopen dat corporaties zoveel mogelijk middeldure huurwoningen bouwen, maar inderdaad de middelen zijn beperkt. Maar meer betaalbare woningen, meer beter. Dat gaat hier echt niemand weigeren. (Het lid KREUGER: Dank, voorzitter. Ja dan is het de vraag waarom weigert dit college dan? Want ik zei net hypothetisch, maar er zijn er 1.300 aangeboden door de corporaties dat ze die konden bouwen. Dan zegt hij ja natuurlijk weigert hij niet. Maar dit college heeft die 1.300 middeldure huurwoningen gewoon geweigerd.

Dus waarom is dat dan gebeurd?) Nee voorzitter, we hebben die 1.300 middeldure huurwoningen niet in dit bod opgenomen. En volgens mij in het blokje daarvoor legde ik uit waarom we dat niet gedaan hebben. Daar heeft u overigens ook in de AAV mee ingestemd. Dat was ook wel even op dat moment de positie om zich tegen te verzetten. Dat was namelijk gewoon de onderhandelingsinzet van de gemeente. En toen hebben we al gezegd, we blijven middeldure huurwoningen stimuleren, we scheppen voorwaarden, we gaan naar het ACE kijken. We gaan er geen specifieke afspraken over maken omdat dit buiten een segment valt wat wij kunnen beïnvloeden. En heel eerlijk gezegd, papier is geduldig. Ja, je kan elk aantal opschrijven. Dit college heeft er samen met de corporaties en de huurders voor gekozen om met realistisch bandbreedtes te werken, wetende dat het in de buitenwereld enorm onzeker is, wetende dat we met heel veel externe factoren te maken hebben, met een enorm stijgende rente, waardoor wij het niet verstandig vinden nu aantallen op te schrijven waar we niet op kunnen sturen of die we per definitie surrealistisch vinden. Bovendien voorzitter, hebben we dit hele debat, nogmaals dat fascineert mij, toch vooral een discussie over bouwen, bouwen, bouwen. En ik snap best dat dat leuk is omdat ik als ik hier niet de wethouder Volkshuisvesting vervang ik ook de wethouder Woningbouw ben.

Maar even, in de allerbeste tijd, de allerbeste tijd, toen alle seinen op groen stonden, bouwden we niet meer dan 1 procent van de Amsterdamse woningvoorraad per jaar bij. Dat is wel het stuk waar het over gaat. En de grote oplossing ligt in de bestaande voorraad. Volgens mij brak een partij vandaag een lans voor doorstroming, kijk zo gaan we de woningmarkt op orde helpen. Volgens mij hebben we het hier amper en veel te weinig gehad over wat we wel doen voor mensen die op dit moment in tochtige woningen zitten. En ik snap het wel, voorzitter, dat het misschien allemaal politiek opportuun is om daar geen applaus over te houden, maar ik zat het met wat ambtenaren te bespreken en daar zeiden echt wel een paar, als we dat vier jaar geleden hadden afgesproken, dan stond hier de helft van de ambtenarenorganisatie op de tafel te dansen. Dat is echt heel erg groot. En is het daarmee genoeg? Is het enorm ingewikkeld en moeten we er met zijn allen enorm aan sleuren dat gaan redden? Jazeker. En dan wilde mijnheer Kreuger volgens mij nog weten waar dan precies stond welke woningen we gingen verduurzamen. Als ik het goed uit mijn hoofd zeg, was dat tabel 2 van