20240119 - Raadsinformatiebrief Grachtenmonitor 2023.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 19 januari 2024 Varen Wethouder Alexander Scholtes Programma Varen (programmavaren@amsterdam.nl)

Onderwerp

Grachtenmonitor 2023

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Bijgaand ontvangt u de Grachtenmonitor 2023. De Grachtenmonitor verschijnt elk laatste kwartaal en biedt een overzicht van de stand van zaken op het gebied van de passagiers- en pleziervaart, transport over water en de drukte op de grachten. Ook wordt een overzicht gegeven van vergunningen en juridische zaken. Deze Grachtenmonitor rapporteert over de periode van 1 oktober 2022 tot en met 30 september 2023. In deze brief informeren we u over de belangrijkste zaken uit de Grachtenmonitor. Daarnaast wordt de stand van zaken van de uitvoering van enkele beleidsdoelstellingen uit de Nota’s Varen 1 en 2 toegelicht. Verkeersbeeld Op basis van analyse van verkeersmetingen is te zien dat de activiteit van de vergunde passagiersvaart het afgelopen vaarseizoen gestegen is ten opzichte van het voorgaande seizoen en daarmee weer terug is op het niveau van voor de coronapandemie (2018-2019). Ten opzichte van de situatie in 2018-2019 is de activiteit van open passagiersvaartuigen bijna verdubbeld, terwijl grote passagiersvaartuigen (voornamelijk rondvaartboten) minder zijn gaan varen. De toename in drukte ten opzichte van vorig vaarseizoen is ook te zien in metingen van vignetten (12% toename), die zowel op pleziervaartuigen als passagiersvaartuigen aanwezig zijn.

Waar de passagiersvaart relatief constant aanwezig is gedurende het gehele jaar, is de pleziervaart veel actiever in het zomerseizoen (april-september). Dit geldt in nog grotere mate voor pleziervaartuigen met een doorvaartvignet. Gemiddeld worden in het zomerseizoen per dag bijna zes keer zoveel actieve vaartuigen gemeten als in de winterperiode. Op de Amstel en de Prinsengracht worden het grootste aantal passerende vaartuigen gemeten. Wanneer rekening wordt gehouden met de breedte van de vaarwegen is te zien dat de grachtengordel (met name Leidsegracht), de Oudezijds Voorburgwal en nauwe verbindingsvaarwegen zoals de Grimburgwal de drukst bevaren vaarwegen zijn. De gemeente werkt in samenwerking met TNO aan een verkeersmodel op het water. In het eerste kwartaal van 2024 wordt de eerste fase afgerond, waarin de capaciteit per rak bepaald wordt. Daarmee kan niet alleen gemeten worden hoeveel verkeer er op het water is, maar ook ingeschat worden bij welk niveau van drukte problemen ontstaan voor vlotte en veilige doorstroom van het verkeer op het water.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

19 januari 2024 Pagina 2 van 4

Overlast Overlast op het water kan worden gemeld via 14020 en via meldingen.amsterdam.nl. Voor het tweede vaarseizoen op rij is het totaal aantal meldingen afgelopen seizoen afgenomen (17% afname ten opzichte van 2021-2022). De afname is met name te zien voor meldingen over geluidsoverlast op het water (afname van 30%). Dit blijft nog wel steeds de meest gemelde vorm van overlast op het water. Ten opzichte van voorgaande jaren is de afname van meldingen vooral te zien in de piekmaanden (zomer) en de pieklocaties in de stad (rondom park Somerlust, het Oostelijk Havengebied en de Nieuwe Meer). Op 10 november 2022 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen, waarin het college onder andere gevraagd werd om meldingen van op het water te splitsen naar het type vaartuig (open/gesloten) en deze specificering op te nemen in de eerstvolgende Grachtenmonitor (motie 386dubbelaccent.22 van leden Kreuger en Boomsma). Om deze uitsplitsing mogelijk te maken wordt het meldingssysteem aangepast. De specificatie kan worden opgenomen in de Grachtenmonitor van 2023-2024. Plezier- en recreatievaart Het aantal verkochte vignetten voor binnenhavengeld (BHG) is in 2023 gestegen tot ruim 8.000. Na een jarenlange daling is dit het derde jaar op rij dat een stijging te zien is. Het aantal BHGvignetten met milieukorting is ook opnieuw gestegen tot 38% van het totaal. In 2023 is de Vaarwater app stopgezet.

De app is ontwikkeld door Waternet als communicatiemiddel met de pleziervaart en sinds 2020 in beheer van de gemeente Amsterdam. De app was verouderd en kan niet zonder grondige investering voortbestaan. Communicatie die via de app plaatsvond is overgebracht naar de website van de gemeente Amsterdam (amsterdam.nl/varen). In 2022 zijn 3 onderzoeken uitgevoerd naar recreatievaart: particuliere recreatieve vaartuigen en de verhuur van ongemotoriseerde vaartuigen. De raad is op 18 oktober 2023 geïnformeerd over deze onderzoeken. De resultaten en aanbevelingen worden gebruikt voor een beleidskader voor onbemande ongemotoriseerde vaartuigen. Branchepartijen worden uitgenodigd in de beleidsontwikkeling te participeren. Passagiersvaart Exploitatievergunningen voor passagiersvaart worden uitgegeven voor bepaalde tijd en verdeeld in uitgifterondes, zoals vastgesteld in Nota Varen Deel 1. De eerste uitgifteronde voor vergunningen vanaf maart 2024 heeft in 2020 plaatsgevonden. Voor de verdeling en gebruik van ligplaatsen en op- en afstaplocaties is beleid vastgesteld dat aansluit bij de duur van exploitatievergunningen. Op 25 oktober 2022 is de ‘Selectieleidraad voor het sluiten van huurovereenkomsten voor afmeerplaatsen op een semi-exclusieve op- en afstaplocatie’ vastgesteld door het college.

Op 22 november 2022 is het Uitvoeringsplan ligplaatsen voor passagiersvaartuigen vastgesteld door het college. Een aantal rederijen is op 16 en 17 februari 2023 een kortgedingprocedure gestart tegen de inhoud van de selectieleidraad.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

19 januari 2024 Pagina 3 van 4

Op 17 maart 2023 heeft de voorzieningenrechter uitspraak gedaan en geoordeeld dat het op- en afstapbeleid niet ongewijzigd kan worden voortgezet. Naar aanleiding van deze uitspraak is de uitvoering van de selectieprocedure stilgelegd. Op 10 mei 2023 heb ik, mede op verzoek van de gemeenteraad, aangegeven de ontwikkeling en uitvoering van meerdere onderdelen van het passagiersvaartbeleid te pauzeren. Behalve de selectieprocedure voor op- en afstaplocaties zijn delen van het uitvoeringsplan ligplaatsen stilgelegd. De verdeling van ligplaatsen voor onbemande vaartuigen (huurbootjes) is wel voortgezet. Ook is op 19 juli 2023 een voorstel aangenomen door uw raad om precario voor ligplaatsen van passagiersvaartuigen meer marktconform te maken. Tussen 2024 en 2027 wordt het tarief jaarlijks verhoogd tot een uniform tarief van €70 per m2 per jaar. In november 2022 zijn 5 steigers opgeleverd in de middenkom van het Open Havenfront ten behoeve van de passagiersvaart. Hier is in totaal ruimte voor 12 op- en afstapplekken. Tussen oktober 2023 en maart 2024 wordt nog gewerkt aan het aanleggen van nutsvoorzieningen om deze plekken ook geschikt te maken als ligplaats. In 2022 is gestart met de realisatie van het Transferpunt Touringcar Rondvaart op De Ruijterkade Oost. Deze plek is ingericht voor het overstappen tussen touringcars, riviercruises en rondvaartboten.

Er is ruimte voor 7 rondvaartboten. In september 2023 zijn 4 van de 7 plekken opgeleverd, de overige 3 plekken zijn volgens planning in maart 2024 gereed. Transport over water De gemeente heeft ervaring opgedaan als opdrachtgever van bouwprojecten waarbij gebruik wordt gemaakt van transport over water. Op basis van de opgedane kennis heeft de gemeente een ‘quick scan’ tool ontwikkeld, een hulpmiddel voor initiatiefnemers voor het maken van keuzes rondom transport over water. Verder is het afhalen van afval over water afgelopen seizoen geïntensiveerd. Marktpartijen zijn geraadpleegd om meer inzicht te krijgen in de logistieke keten. Dit moet bijdragen aan een betere inzet van het netwerk van laad- en loslocaties. Transport ten behoeve van werkzaamheden is de laatste jaren sterk toegenomen door de noodzakelijke werkzaamheden aan bruggen en kademuren en de noodzaak voor alternatieve aanvoerroutes voor overige bouwwerkzaamheden. Dit blijkt uit de toename van het aantal aanvragen voor een zogenoemd Nautisch kader (toestemming voor werkzaamheden over water). Voor veel werkzaamheden worden vaartuigen ingezet die groter zijn dan de maximale afmetingen die zijn vastgelegd in de Regeling Doorvaartprofielen. Voor deze transporten is een Vergunning Bijzonder Transport noodzakelijk. Het aantal verleende vergunningen is gestegen van 84 in 2019-2020 naar 277 in 2022-2023.

Gezien dit groeiende aantal aanvragen is het wenselijk een kader te formuleren voor het behandelen van aanvragen voor vergunningen voor bijzonder transport. Dit ondersteunt nautische beheerders bij het beoordelen van aanvragen en geeft aanvragers van deze vergunningen inzicht in de afwegingen bij het behandelen van hun aanvraag. Een dergelijk kader wordt in 2024 uitgewerkt.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

19 januari 2024 Pagina 4 van 4

Juridische zaken In de Grachtenmonitor is een overzicht opgenomen van juridische zaken die door programma Varen behandeld zijn. Sinds 2018 zijn 321 juridische procedures tegen de gemeente ingesteld. Hierin zijn bezwaren en zaken van stadsdelen niet opgenomen. Tot op heden zijn 182 procedures afgedaan; 88% hiervan is ongegrond verklaard. De gemeente heeft in dezelfde periode 6 procedures ingesteld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes Wethouder Varen

Bijlage Grachtenmonitor 2023.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl