20240117 Adviesaanvraag OBA Next - DB

Adviesaanvraag college aan dagelijks bestuur Zuidoost Invullen door directie: Locatie keuze OBA Next in stadsdeel Zuidoost Portefeuille: Onderwijs Directie: EZC en OJZD Datum behandeling staf college 14 november 2023 Datum adviesaanvraag: 15 november 2023 Deadline ontvangst advies: 10 januari 2024 Advies mailen naar: Michiel Thunnissen, senior projectmanager OBA Next, 06 51419882 Meegestuurde stukken: - Notitie toelichting locatie OBA Next Zuidoost, d.d. 8 november 2023 - Locatieonderzoek OBA Next, Zuidoost, oktober 2023 Heeft er consultatie vooraf Het DB is op 9 mei 2023 geïnformeerd door de projectorganisatie en de directie OBA over plaatsgevonden? het concept OBA Next en de locatiestudie. Er is op 22 mei 2023 een technische sessie gehouden voor leden van de Stadsdeelcommissie Zuidoost over het concept van OBA Next. Onderwerp adviesaanvraag:

Invullen door stadsdeel: Stadsdeel: Zuidoost Procesbegeleider: Saskia Schakel, s.schakel@amsterdam.nl Datum weekstart/staf: 15 januari 2024 Datum stadsdeelcommissie: 16 januari 2024 Datum dagelijks bestuur: 16 januari 2024 Registratienr. (optioneel): …

Over gevraagde adviezen: Conform de Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022: (art. 12, lid 1) betrekt college en BM het DB bij voorbereiding van stedelijke kaders als deze kaders betrekking hebben op taken en bevoegdheden van DB of DB een rol krijgt in uitvoering van die kaders, of -

(art. 12, lid 2) als college of BM voornemens is over stedelijke kaders besluit te nemen of voornemens is ander besluit te nemen waarbij belangen van een of meer stadsdelen zijn betrokken, in ieder geval bij vaststellen van bestemmingsplannen, wint college of BM bij DB advies in.

DB legt deze adviezen voor aan SDC (art. 19). Bij besluitvorming maakt DB inzichtelijk wat advies van SDC is en hoe eventuele voorstellen of moties als bedoeld in art. 30, lid 3, zijn verwerkt. DB neemt advies van SDC over indien is vastgesteld met meerderheid van stemmen en past binnen stedelijke en budgettaire kaders. DB kan uitsluitend schriftelijk met zeer zwaarwegende redenen afwijken van advies of voorstel van SDC. (art. 19, lid 5) Als standpunten van stadsdeelcommissieleden bij uitbrengen van advies uiteenlopen, worden in advies standaard alle verschillende standpunten binnen commissie kenbaar gemaakt. (art. 30, lid 5)

Adviesvraag college Formuleer hier de vraag aan het dagelijks bestuur

In het coalitieakkoord 2022-2026 is bepaald dat OBA Next in stadsdeel Zuidoost gerealiseerd zal worden. Eerste stap in dit proces is de keuze voor een locatie. Ten behoeve daarvan is een locatieonderzoek gedaan door verschillende gemeentelijke afdelingen. In het locatieonderzoek is weergegeven hoe uit een longlist met potentiële locaties twee geschikte locaties naar voren zijn gekomen en welke criteria daarbij gehanteerd zijn. Beide locaties – Anton de Komplein en K-buurt/Kraaiennest − voldoen aan de criteria en realisatie van het gebouw voor OBA Next is op beide locaties mogelijk. De ambtelijke stuurgroep OBA Next, waarin ook stadsdeel Zuidoost/Masterplan participeert, heeft een notitie met toelichting zonder eenduidige voorkeur voor een locatie voor OBA Next opgesteld. De toelichting op de twee locaties door de stuurgroep en het locatieonderzoek zijn bijgevoegd. Het college van B&W heeft Pagina 1 van 9

kennisgenomen van het locatieonderzoek en de toelichting en vraagt het stadsdeelbestuur van Zuidoost advies over de locatie voor OBA Next uit te brengen. Het college legt beide locaties gelijkwaardig aan u voor. Het advies van het dagelijks bestuur van stadsdeel Zuidoost wordt aan het college voorgelegd, op basis waarvan het college haar besluit formuleert. Het dagelijks bestuur Zuidoost wordt gevraagd aan te geven welke van de twee locaties, Anton de Komplein of Kbuurt/Kraaiennest, de voorkeur heeft voor de realisatie van OBA Next. Ze wordt gevraagd deze voorkeur te onderbouwen met argumenten en overwegingen. Hierbij geven we de volgende vragen mee: 1. 2. 3. 4. 5.

Welke van de twee locaties voor OBA Next heeft volgens het DB de meeste toegevoegde waarde voor de bewoners van Zuidoost? Welke van de twee locaties voor OBA Next heeft volgens het DB de meeste toegevoegde waarde voor de bewoners van Amsterdam? Welke specifieke aandachtspunten heeft het DB voor de komst van OBA Next naar Zuidoost? Met welke risico’s gaat de locatiekeuze gepaard en hoe kan daarop het beste worden geanticipeerd? Op basis van bovenstaande vragen: welke locatie geniet de voorkeur?

Conceptadvies DB: Het dagelijks bestuur formuleert hier -indien van toepassing- t.b.v. de stadsdeelcommissievergadering een conceptadvies

De OBA NEXT is een nieuw te realiseren publiek huis en een innovatieagenda die gaat over de wereld van morgen: een bibliotheek van de toekomst. Een bibliotheek van wereldformaat die uitblinkt op het gebied van innovatie, digitalisering en duurzaamheid. Voor het Stadsdeel Zuidoost betekent de komst van de OBA NEXT veel meer. Het is een uitgelezen kans om meer ruimte voor samenwerking met maatschappelijke initiatieven en lokale ondernemers te creëren. In dit advies wordt de locatiekeuze in relatie tot de lokale behoefte vanuit Zuidoost afgewogen. Om te komen tot een advies is er een brede interne sessie georganiseerd waarbij zowel de gebiedsgerichte als de inhoudelijke inbreng is meegewogen. Betekenis van OBA NEXT in relatie tot behoefte van Zuidoost In Zuidoost wordt op dit moment niet voldaan aan de Amsterdamse bibliotheeknorm. Er zijn slechts 2 volwaardige bibliotheken waar er volgens de norm bij het huidige bewonersaantal tenminste 3 zouden moeten zijn. Met de geplande uitbreiding van woningen, moeten er volgens deze norm in de toekomst zelfs 5 tot 6 vestigingen zijn. Volgens de referentienorm Maatschappelijk Voorzieningen heeft Zuidoost in de komende 15 jaar behoefte aan tenminste 30.000 m2 maatschappelijke en culturele voorzieningen in de nieuwbouwgebieden. Deze aantallen houden geen rekening met de achterstand in de bestaande gebieden.

Niet alleen aan de Amsterdamse bibliotheeknorm wordt niet voldaan, maar in absolute zin is het aantal beschikbare m2 voor kunst en cultuur maatschappelijke voorzieningen veel te laag. In vrijwel alle buurten in Zuidoost is er grote behoefte aan betaalbare verkoop-, oefen- en creatieruimtes, expositieruimtes, en kleine podia, waar de lokale creatieven zelf de regie hebben. Het is duidelijk dat de locatiekeuze van OBA NEXT invloed heeft op de ontwikkelingen in de directe omgeving. Daarbij is voor Zuidoost van belang in hoeverre OBA NEXT met een regionale opdracht en uitstraling voldoende ruimte kan geven aan de behoefte van de lokale bewoners en ondernemers. Het gaat met veel inwoners van Zuidoost goed, maar elke inwoner heeft ruimte voor groei. De focus van de OBA next zou in de beleving van het stadsdeel gefocust kunnen zijn op digitale inclusie en digitaal ondernemerschap om zodoende heel Zuidoost naar een volgend level in ontwikkeling te helpen. Na een uitgebreid locatieonderzoek zijn er twee mogelijke locaties benoemd, de K-buurt en het Anton de Komplein. K-buurt De K-buurt is met name een woonwijk. De plek waar de OBA NEXT zou komen wordt omringd door scholen en buurtinitiatieven. Op deze plek wordt de komende jaren ook een combinatie van talentencentrum en buurthuis gerealiseerd.

Dit zal verschillende onderdelen bevatten en niet alleen bestaan uit een jongerencentrum en een buurthuis, maar ook uit leren/opleiding, cultuur, werk en ontspanning (eten en drinken). Hierdoor kunnen jongeren hun eigen ding doen, maar is er ook ruimte om te leren van ouderen (mentorschap) en andersom. De ambitie is Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 2 van 9

daarbij naast een ontmoetingsfunctie, een recreatief aanbod en een aantal ruimtes voor gezamenlijke culturele beleving, ook een educatief aanbod met kennis en vaardigheden gericht op de specifieke behoeften van deze wijk. Ook is er een broedplaats voorzien. Er loopt al enige jaren een intensief co-creatie proces, ingezet op initiatief van de Gemeente en Hart voor de K-buurt rondom de invulling van deze maatschappelijke voorzieningen. Dat draagt bij aan een logische verbinding met het gedachtegoed van de OBA NEXT. Er is een actieve groep bewoners die graag ziet dat de buurt nog meer op de kaart wordt gezet. Verder is er een lokale behoefte aan een zichtbaar gebouw waar maatschappelijke initiatieven samen komen om de kansengelijkheid te bevorderen. OBA NEXT kan op deze al geplande voorzieningen een interessante aanvulling bieden, mits de OBA in staat en bereid is om extra inspanningen te verrichten om de relatie met de buurt daadwerkelijk inhoud te geven. Enerzijds biedt het een kans om de K-buurt een grootstedelijke functie te geven, anderzijds is er een reëel afbraakrisico dat de OBA NEXT het bestaande sociale weefsel overschaduwt. Als we kijken naar de ambitie van OBA NEXT dan kunnen we er niet omheen dat er breder gekeken dient te worden dan alleen naar de lokale behoefte. De K-buurt heeft geen aanzuigende werking voor Amsterdammers.

Toeristen zullen hier zelden uit zichzelf naartoe komen. Zelfs bewoners van Zuidoost komen er niet vaak. Dit komt met name omdat de K-buurt weinig verschillende functies kent en vooral een woonwijk is met functies gericht op lokale wijkbewoners. In de ontwikkelplannen staat voor de K-buurt opknappen van de openbare ruimte en woningbouw centraal. OBA NEXT heeft een aanzuigende werking op bewoners en bezoekers en zou gezien kunnen worden als grote trekker in Kraaiennest, een stedelijke functie die de wijk overstijgt. De K-buurt is niet op de route is van veel Amsterdammers, maar is wel goed bereikbaar. Voor bewoners langs de metro 53 lijn, van Strandvliet tot Ganzenhoef en Kraaiennest, zal de OBA next een gemakkelijke bestemming kunnen zijn. Deze buurten kennen een hoog percentage lage SES en laaggeletterdheid. De nabijheid van een OBA Next kan bijdragen aan het bevorderen van kansengelijkheid. Daarentegen is het nadeel van deze locatie vanuit dit perspectief bekeken dat het voor andere buurten met een hoog percentage kwetsbare bewoners en laaggeletterden juist minder goed bereikbaar wordt. Te verwachten valt dat bewoners uit bijvoorbeeld de H-buurt, F-buurt en Holendrecht een grote afstand zullen ervaren omdat zij metro 54 rijden en de K buurt dan ook minder gemakkelijk bereiken.

Ongeacht op welke locatie OBA Next komt, het staat volgens het DB van Zuidoost vast dat er in de K-buurt meer nodig is. In het geval dat de OBA Next hier niet landt, denk dan aan minimaal een ‘reguliere’ OBA met aandacht voor (digitale) ontwikkeling naar ‘next level’ of een dependance van de OBA Next, aangevuld met meer zelfstandige kleine ruimtes, in aansluiting op geplande lokale initiatieven. Anton de Komplein Het Anton de Komplein bevindt zich in het grootstedelijk gebied Arenapoort en is daarmee het hart van Amsterdam Zuidoost. Dit is het tweede centrumgebied van Amsterdam. Bewoners uit Zuidoost maar ook uit Amsterdam komen al vaak naar Arenapoort. Met aan de ene kant (Arenapoort West) de Ziggo Dome en de Amsterdam Arena zou OBA NEXT een mooie toevoeging zijn aan de andere kant (Arenapoort Oost). Voor OBA NEXT is het Cumulus Park aan de Noordwest zijde van de Arenapoort extra interessant. Daar zit een conglomeraat van opleidingen, van ROC tot Hogeschool. Dit gebied, waar ook ING gevestigd is, staat in het teken van talent en innovatie en sluit daarbij aan bij de ambitie van OBA NEXT. Voor die studenten en scholieren kan OBA NEXT een waardevolle plek vormen. Overigens is er in de Arenapoort ook nog de internationale school gevestigd en zijn er 10 basisscholen en 3 voscholen rondom het gebied.

Verder huisvest de locatie verschillende hoofdkantoren van grote financiële instellingen die mogelijke samenwerkingspartners kunnen zijn bij de maatschappelijke opgaven. Daarnaast is de Arenpoort, net als de K buurt een woongebied en grenst aan de H-Buurt en F-Buurt, buurten met maatschappelijke uitdagingen waaronder laaggeletterdheid. Met name de naastgelegen H buurt, waarbij bijna 1 op 2 inwoners laaggeletterd is en 1 op de 2 kinderen opgroeien in armoede, zou van de komst van de OBA NEXT kunnen profiteren. Bovendien is hier al begonnen met grootschalige nieuwbouw. Met 6800 geplande nieuwe woningen is het na het Amstel III gebied, de grootste uitbreiding in Zuidoost. Er is een actieve en betrokken bewonersgemeenschap die een belangrijke bijdrage levert aan het integrale samenwerkingsverband Arenapoort. Aan dit overleg nemen naast bewoners ook ondernemers en opleidingen deel. De komst van OBA NEXT kan de bestaande uitstraling versterken maar vooral ook een essentiële bijdrage leveren aan de grote behoefte van de lokale gemeenschap. Met een, al dan niet ruimtelijke, combinatie met het Bijlmerparktheater kan Zuidoost als culturele hotspot nog meer op de kaart worden gezet. Hierdoor creëer je vanaf het station een aantrekkelijke looproute die je kunt doortrekken tot aan het Nelson Mandelapark. De vele Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 3 van 9

evenementen, de bewoners, de studenten en het al aanwezige winkelend publiek zorgen voor een dagelijkse toestroom van mogelijke gebruikers. Arenapoort wordt met OBA NEXT een beleving voor bewoners uit Zuidoost, Amsterdammers en iedereen die Amsterdam bezoekt. De stedelijke ambitie om toeristen meer te spreiden zou hier ook daadwerkelijk snel gerealiseerd kunnen worden. Uiteraard zijn er ook hier aandachtspunten. Van beide locaties is het Anton de Komplein het minst goed bereikbaar. De looptijd van het metro/bus en trein station Bijlmer Arena naar het plein is circa 14 minuten. De busverbindingen vanuit metro en treinstation naar het plein zijn goed, met een reistijd van 8 minuten, maar dat vraagt wel een extra inspanning. Het is van belang dat er bij het ontwerp van het gebouw rekening wordt gehouden met de zichtlijnen naar het Nelson Mandelapark. Het Anton de Komplein is naast een marktplein ook de huiskamer van Zuidoost. Het is de bedoeling dat er de komende jaren meer culturele programmering is zoals herdenkingen, vieringen en sportevenementen. Bij de realisatie van het OBA NEXT gebouw zou het uitgangspunt moeten zijn om zo min mogelijk ruimte (een kleinere voetprint) op het plein in beslag te nemen.

Ongeacht op welke locatie OBA Next komt, het staat volgens het DB van Zuidoost vast dat er in omgeving van ArenaPoort met extra focus op de H-buurt/Poort en Venserpolder meer nodig is. In het geval dat de OBA Next hier niet landt, denk dan aan minimaal een ‘reguliere’ OBA met aandacht voor (digitale) ontwikkeling naar ‘next level’ of een dependance van de OBA Next, aangevuld met meer zelfstandige ruimtes, in aansluiting op geplande lokale initiatieven. Aandachtspunten In het kader van ongelijk investeren in gelijke kansen hoopt Zuidoost al jaren op meer investeringen en is dan ook blij met de komst van de OBA Next. Het biedt een geweldige kans voor digitale inclusie, het stimuleren van digitaal ondernemerschap en het naar een next level brengen van digitale talentontwikkeling. Maar het “achterstallig onderhoud” ten aanzien van de bestaande tekorten in het aantal beschikbare m2 voor kunst en cultuur en maatschappelijke voorzieningen en de hierbij benodigde financiële middelen voor de programmering wordt hier niet mee aangepakt. Enkele voorbeelden van een veel langere lijst zijn de wens voor een theater met voldoende stoelen en een redelijke horeca zodat met een gezonde exploitatie hoogwaardige voorstellingen aan het publiek in Zuidoost kunnen worden getoond.

Zuidoost heeft geen volwaardige muziekschool omdat lokalen te klein zijn en percussie les niet mogelijk is vanwege de slechte isolatie. Meer dan 1 op de 3 inwoners van Zuidoost heeft last van ernstige eenzaamheid en hoewel Zuidoost zich kenmerkt door een cultuur van naar elkaar omzien, is er simpelweg te weinig ruimte om laagdrempelige ontmoeting te faciliteren. OBA NEXT mag geen invulling zijn van de bredere behoefte van Zuidoost aan meer ruimte voor en door makers, jonge ondernemers, etc. Daarnaast hopen we dat de OBA niet met strakke spelregels gaat werken o.a. ten aanzien van kosten van de huur, verplicht af te nemen catering en dergelijke waardoor het risico ontstaan dat er voor gebruik van de voorziening gericht op doelgroepen zoals ouderen, jongeren en laaggeletterden te weinig mogelijkheden en ruimte is. OBA NEXT dient juist in de beleving van Zuidoost een katalysator functie (satellietfunctie) te vervullen voor bredere lokale zelfstandig georganiseerde initiatieven waarbij investeringen fysiek en sociaal niet los staan van elkaar.

Advies stadsdeelcommissie: Advies van de stadsdeelcommissie aan het DB

De stadsdeelcommissie van Zuidoost is verheugd dat OBA Next naar het stadsdeel Zuidoost zal komen. Dit biedt een geweldige kans voor het stadsdeel. Als voltallige stadsdeelcommissie van Zuidoost willen wij, voor we inhoudelijk met ons advies komen, eerst ruimte maken om alle insprekers, bewoners, ondernemers en andere stakeholders te bedanken. Jullie hebben luid en duidelijk van je laten horen. Waar vrijwel iedereen het over eens is: een bibliotheek van de toekomst is zeer welkom in Zuidoost! We zitten in Zuidoost onder de bibliotheeknorm, we hebben nu twee OBA’s en dat zouden er op basis van het aantal inwoners in Zuidoost minstens drie moeten zijn. Er is veel potentieel in Zuidoost op het gebied van taal- en talentontwikkeling. Een OBA Next in Zuidoost gaat hier een grote bijdrage aan leveren.

Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 4 van 9

In het Amsterdamse collegeakkoord (in 2022-2026) is besloten om het vestigingsgebied van OBA Next te verplaatsen van de Zuidas naar stadsdeel Zuidoost en daarmee aan het motto ‘ongelijk investeren voor gelijke kansen’ concreet invulling te geven. De komst van OBA Next en de locatiekeuze is een belangrijk onderwerp tijdens deze bestuursperiode en vergt bij de advisering een zorgvuldige afweging van DB en stadsdeelcommissie. Onderstaand beantwoorden wij de vragen van het college: 1. Welke van de twee locaties voor OBA Next heeft volgens de SDC de meeste toegevoegde waarde voor de bewoners van Zuidoost? De stadsdeelcommissie heeft lof voor de ambitie om van de K-buurt een jongeren-ontwikkelbuurt te maken. OBA Next zou binnen de K-buurt community-based vorm kunnen krijgen en geeft een boost aan de ontwikkeling van de Kbuurt als geheel. De directie van OBA heeft een voorkeur uitgesproken voor de locatie Kraaiennest. In haar onderbouwing focust OBA sterk op de samenwerking met buurtorganisaties. De stadsdeelcommissie tekent hierbij aan dat de locatiekeuze en programmering van OBA Next aantrekkingskracht zal moeten hebben voor alle bewoners van Zuidoost, en aansluit bij de behoeften en wensen van verschillende doelgroepen.

De stadsdeelcommissie is in eerste instantie geneigd om te denken dat het Anton de Komplein meer voldoet aan het uitgangspunt dat OBA Next een centrumfunctie heeft voor alle bewoners in Zuidoost met wellicht een aanzuigende werking op de metropool Amsterdam. Maar de ervaring leert dat juist veel bewoners van Zuidoost en met name jongeren het Anton de Komplein niet als het centrum van Zuidoost beschouwen. De stadsdeelcommissie is zich bewust van het belang van bewonersparticipatie. Hart voor de K-buurt heeft zich volop ingezet om met de komst van OBA Next naar Zuidoost een kans te zien voor ontwikkelingen in buurt en stadsdeel die de komende jaren gaan plaatsvinden. De stadsdeelcommissie heeft de afgelopen maanden veel bewoners uit Amsterdam Zuidoost en andere partijen aangehoord. Het is voor ons dan ook belangrijk dat we de stem van de bewoners meenemen in ons advies. We zien daarom mogelijkheden om de lab-functie die er nu al is in Kraaiennest uit te bouwen tot een OBA Next. Daarbij is het belangrijk om in de aanloop naar de bouw volop in te zetten op de ontwikkeling van lab-functies in andere buurten, als proeftuinen voor de programmering in OBA Next.

De stadsdeelcommissie vraagt zich wel af of een grootschalige voorziening zoals beoogd voor de Zuidas, 8500 m2 met een capaciteit 2000 bezoekers per dag, voldoende aansluit bij de capaciteitsbehoefte en -mogelijkheden van Amsterdam Zuidoost. 2. Welke van de twee locaties voor OBA Next heeft volgens het SDC de meeste toegevoegde waarde voor de bewoners van Amsterdam? Bij de locatiekeuze spelen de volgende overwegingen en criteria een rol: a. Grootstedelijke functie OBA Next heeft als ambitie een grootstedelijke functie gericht op een brede doelgroep binnen de regio Amsterdam. Als laboratorium voor kennis- en talentontwikkeling kan er een kruisbestuiving ontstaan tussen onderwijsinstellingen in Zuidoost en Groot-Amsterdam, culturele voorzieningen en broedplaatsen en bedrijven (van start-ups tot gevestigde bedrijven). Het gebied rond de Amsterdamse Poort kenmerkt zich nu door een grootstedelijke functie aan de westelijke kant van het spoor en een centrale functie op stadsdeelniveau. De komst van OBA-Next in de Amsterdamse Poort (aan het Anton de Komplein) zou Amsterdammers verder Amsterdam Zuidoost in kunnen trekken. En zou bij bewoners van Zuidoost het gevoel van een centrumfunctie van de Amsterdamse Poort kunnen versterken, mede gezien de ontwikkelingen in Bijlmer-west.

In het onderzoeksrapport wordt voor beide locaties het belang benadrukt van onderwijsinstellingen in de buurt. Het aanbod bij de locatie Amsterdamse Poort is meer divers dan het onderwijsaanbod bij Kraaiennest. In de nabijheid van het Anton de Komplein bevinden zich 10 basisscholen binnen een straal van 1 km, scholen voor voortgezet onderwijs, scholen met speciaal onderwijs én instellingen voor middelbaar en hogere beroepsonderwijs (MBO, HBO): ROC van Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 5 van 9

Amsterdam en Hogeschool van Amsterdam. Bij Kraaiennest bevinden zich in de directe omgeving alleen basis- en middelbare scholen. b. Strategie van meerkernige ontwikkeling De komst van OBA Next naar Zuidoost sluit aan bij de strategie van meerkernige ontwikkeling, waarbij wordt ingezet op versterking van voorzieningen in stadsdelen die betekenis hebben voor de hele stad. Meerkernig betekent het ontwikkelen van nieuwe onderscheidende, complete en compacte stedelijke gebieden. In Zuidoost concentreert het stedelijk centrum zich rondom het stationskwartier Bijlmer Arena, terwijl dit niet door alle bewoners als zodanig wordt ervaren. c. Bereikbaarheid Wat betreft bereikbaarheid met het openbaar vervoer heeft de Amsterdamse Poort de meeste opties, met vlak bij station Bijlmer Arena als knooppunt van trein, metro en bus. Voor bezoekers met de auto zijn er meerdere parkeeropties. Kraaiennest is per metro en bus erg goed bereikbaar en vanwege de ligging aan de rand van het stadsdeel eenvoudig te bereiken met de auto. Er zijn op dit moment aanzienlijk minder geschikte parkeeropties. Het onderzoek naar de bereikbaarheid van beide locaties dat bij de adviesaanvraag is opgenomen voor alle soorten vervoer (dus ook auto, fiets of lopen) is overigens weinig inzichtelijk.

Er wordt geen inzicht gegeven in de gebruikersgroepen die als uitgangspunt zijn genomen, hun woonlocatie (binnen, buiten Amsterdam, binnen stadsdeel Zuidoost) en afstand tussen beide voorkeurslocaties. Zonder duidelijkheid over deze parameters biedt het huidige bereikbaarheidsonderzoek op de wijze waarop het nu is gepresenteerd weinig houvast om een voorkeur op te baseren. Ondanks de goede bereikbaarheid van de Amsterdamse Poort vanwege de nabijheid van station Bijlmer Arena, kleven er een aantal nadelen aan de locatie Anton de Komplein. Het is relatief ver lopen vanaf het station (10-15 minuten) en vanaf één kant (de Bijlmerdreef) is het Anton de Komplein moeilijk en voor gehandicapten onmogelijk te bereiken door een hoge trap. Daarentegen liggen zowel het metrostation en busstation Kraaiennest op minder dan een minuut lopen van de aangewezen locatie in Kraaiennest. Een locatie ergens anders in de Amsterdamse Poort en dichterbij station Bijlmer Arena heeft de voorkeur boven het Anton de Komplein. 3. Welke specifieke aandachtspunten heeft de SDC voor de komst van OBA Next naar Zuidoost? Het is voor de stadsdeelcommissie volstrekt duidelijk: een bibliotheek van deze omvang, ook vallende onder een essentiële dienstverleningsorganisatie, zal subsidie nodig hebben. Het is goed te lezen dat het de OBA lukt om de exploitatie als stichting steeds weet rond te krijgen.

Voor het OBA Next traject op de Zuidas waren er al partners bekend voor een publiek-private samenwerking. Dat is nu (nog) niet het geval in Zuidoost. Samenwerking met partners en een publiek-private samenwerking, gaat het verschil maken voor zowel de ontwikkeling van het gebouw als de exploitatie op langere termijn. De stadsdeelcommissie geeft daar de volgende kaders en adviezen voor mee: • Grondige evaluatie van potentiële partners De betrokkenheid van publiek-private partners is cruciaal voor de duurzaamheid van OBA Next. We adviseren een zorgvuldige evaluatie van potentiële partners, gericht op lange termijn samenwerking en lange termijn investeringen. Dit zorgt voor een robuuste financiële basis en bevordert innovatieve samenwerkingsmodellen. Hier dienen ook toezeggingen in materiële zin (euro’s) gedaan te worden. • OBA Next wordt meer dan alleen een bibliotheek Het onderzoeken van mogelijkheden voor aanvullende diensten zoals leercentra, digitale hubs, en culturele podia kan de aantrekkelijkheid en functionaliteit van OBA Next vergroten. In een meerjarige exploitatiebegroting moet duidelijk zijn hoeveel bezoekers er minimaal noodzakelijk zijn voor een aantrekkelijke programmering en een financieel gezonde exploitatie en hoe OBA Next dit wenst te gaan realiseren.

Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 6 van 9

• Het bedrag voor de bouw van de OBA Next op de Zuidas was begroot op 42 miljoen euro. Dit bedrag is na de locatiewijziging van de Zuidas aar Zuidoost naar beneden bijgesteld naar 36,5 miljoen euro. Tegelijkertijd hebben we de laatste jaren overal de bouw-, materiaal- en arbeidskosten enorm zien stijgen. Hierdoor rijst de vraag of de OBA Next zoals die aanvankelijk beoogd, een iconisch gebouw met een oppervlakte van 8500 m2 voorzien van de nieuwste technieken en technologieën, nog wel haalbaar is. Het antwoord hierop van alle betrokken partijen is: nee dat gaat zonder extra geld niet lukken. Een nadrukkelijk aandachtspunt is daarom de mogelijkheden voor het genereren van meer middelen voor de bouw uitvoerig te onderzoeken. Uit eerdere gesprekken is gebleken dat in de huidige situatie (verplaatsing van de Zuidas naar Zuidoost en de gestegen kosten) het aantal vierkante meters zeer waarschijnlijk zal worden teruggebracht van 8500 m2 naar 6000 m2 om met de beschikbare middelen het iconische karakter en functionaliteit van het gebouw te behouden. Dit is ook de ambitie van de stadsdeelcommissie: wij zijn er trots op dat de OBA Next naar Zuidoost komt en hopen dat dit het mooiste gebouw van Amsterdam wordt. • De capaciteit van OBA Next op de Zuidas was berekend op 2000 bezoekers per dag uitgaande van 8500 m2.

Gelden deze aantallen ook nog voor Zuidoost? • In de context van stijgende prijzen van grondstoffen en arbeid, benadrukken wij het belang van duurzaamheid en innovatie en multifunctionaliteit in zowel bouw als exploitatie. Dit omvat het gebruik van duurzame materialen, energie-efficiënte ontwerpen en slimme technologieën. • Het gebouw moet goed geoutilleerd zijn zodat iedereen er gebruik van kan maken. Het is essentieel dat OBA Next een inclusieve ruimte wordt waar alle burgers, ongeacht hun fysieke mogelijkheden, volledig toegang hebben tot de faciliteiten en diensten. De bouw en inrichting van OBA Next moet voldoen aan de hoogste standaarden van toegankelijkheid. Het trainen van personeel in de bewustwording en ondersteuning van bezoekers met diverse behoeften is cruciaal voor het creëren van een gastvrije en inclusieve omgeving. M.a.w. OBA Next dient zowel fysiek als sociaal toegankelijk te zijn. • Wij adviseren om in alle fases van de ontwikkeling nauw samen te werken met bewoners, ondernemers en gehandicaptenorganisaties om te waarborgen dat hun inzichten en behoeften worden meegenomen. Het succesvol ontwikkelen van voorzieningen voor de samenleving is afhankelijk van de vraag vanuit diezelfde samenleving en de mate waarin het gedragen wordt door de samenleving.

Naast concrete informatie over betrokkenheid van publiekprivate partners is ook de informatie over betrokkenheid vanuit de community nodig. 4. Op basis van bovenstaande vragen: welke locatie geniet de voorkeur? Op basis van bovenstaande vragen en rekening houdend met de aandachtspunten geniet onze voorkeur locatie Kraaiennest. OBA Next is een prestigieus project en zal een positieve impuls geven aan de wijk Kraaiennest en Amsterdam Zuidoost als geheel. Het zal de gemeente Amsterdam stimuleren om de woon- en leefomgeving in Kraaiennest te verbeteren. Het zal een aanzuigende werking hebben op ondernemers en de bedrijvigheid in en rondom de OBA naar alle verwachting verhogen. De bezoekersstroom die OBA Next op gang kan brengen vanuit de rest van de stad brengt Amsterdam dichterbij Zuidoost. Momenteel komen nieuwe bezoekers van buiten het stadsdeel vaak niet verder dan Bijlmer Arena en de Amsterdamse Poort. OBA Next in Kraaiennest verbreedt en verdiept de kennismaking met Amsterdam Zuidoost. Bezoekers mogen best wat dieper in de Bijlmer komen, het is er namelijk prachtig! Wij zijn van mening dat Kraaiennest zowel de bewoners van Zuidoost als voor de stad een goed overwogen locatie is.

Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 7 van 9

Finaal advies DB: Advies van het dagelijks bestuur aan het college van burgemeester en wethouders

De dagelijks bestuur dankt de Stadsdeelcommissie voor haar uitgebreide advies. Het dagelijks bestuur sluit zich aan bij de waardering die zij uitspreekt over de betrokkenheid en de bijdrage die de bewoners, ondernemers en betrokkenen uit het stadsdeel hebben geleverd bij dit gehele proces rond de komst van de OBA Next naar Zuidoost en de het voorliggende advies over de locatie keuze binnen het Stadsdeel. Het dagelijks bestuur kan zich volledig vinden in het advies en de aangedragen argumenten en onderbouwing voor de keuze voor de locatie Kraaiennest van de stadsdeelcommissie. Deze gezamenlijke steun weerspiegelt een brede consensus in de gemeenschap, het dagelijks bestuur omarmt deze breed gedragen visie. De bewoners en ondernemers van Zuidoost hebben in grote getale hun visie op de locatie keuze gedeeld. Naast de stadsdeelcommissie is ook het dagelijks bestuur van mening dat de visie van de bewoners bij dit vraagstuk van doorslaggevende betekenis is. Het dagelijks bestuur wil benadrukken dat beide aangedragen locaties om verschillende redenen goede locaties zijn voor de vestiging van de OBA Next voor alle inwoners van Amsterdam en de regio. Voor Anton de Komplein zou de vestiging van de OBA Next een versterking van de centrumfunctie van de Amsterdamse Poort betekenen.

Vestiging van de OBA Next op de locatie Kraaiennest sluit aan bij de vooruitstrevend community-based aanpak en de betekenis die de OBA zelf geeft aan de samenwerking met lokale organisaties en de voorkeur voor Kraaiennest. Deze toekomstige innovatieve toevoeging belooft een positieve bijdrage te leveren aan de leefbaarheid in de K-buurt in Zuidoost. Hoewel de komst van de OBA Next naar Zuidoost een goede uiting van ongelijk investeren voor gelijke kansen is, waar we als bestuur blij mee zijn, is er voor Zuidoost specifiek nog zo veel meer nodig. Het dagelijks bestuur is van mening dat bij het realiseren van de vestiging van de OBA Next in Kraaiennest met een bestemming voor alle Amsterdammers, het rand voorwaardelijk is dat er ook geïnvesteerd gaat worden in volwaardig culturele voorzieningen specifiek voor inwoners van Zuidoost, met name in het centrumgebied van het Stadsdeel. Dit is ook vastgesteld in de Ontwikkelstrategie van het Strategisch Huisvestingsplan Kunst en Cultuur 2023-2027. Enkele voorbeelden van een veel langere lijst zijn de wens voor een theater met voldoende stoelen en een redelijke horeca zodat met een gezonde exploitatie hoogwaardige voorstellingen aan het publiek in Zuidoost kunnen worden getoond. Zuidoost heeft geen volwaardige muziekschool omdat lokalen te klein zijn en percussie les niet mogelijk is vanwege de slechte isolatie.

Aanvullend op het investeren in een centrumfunctie voor inwoners van Zuidoost, is het bestuur van mening dat elke inwoner van Zuidoost ruimte in zijn directe omgeving moet kunnen vinden om zich te kunnen ontwikkelen of om anderen te ontmoeten. De komst van de OBA Next is hier een helpende stap is vooruit. Volgens de referentienorm Maatschappelijk Voorzieningen heeft Zuidoost in de komende 15 jaar echter behoefte aan tenminste 30.000 m2 maatschappelijke en culturele voorzieningen in de nieuwbouwgebieden. Deze aantallen houden geen rekening met de achterstand in de bestaande gebieden. In vrijwel alle buurten in Zuidoost is er grote behoefte aan betaalbare verkoop-, oefen- en creatieruimtes, expositieruimtes, en kleine podia, waar de lokale creatieven zelf de regie hebben. In Zuidoost zijn op dit moment slechts twee volwaardige bibliotheken waar er volgens de norm met de geplande uitbreiding van woningen, in de toekomst zelfs vijf tot zes vestigingen nodig zijn. Hoewel Zuidoost zich kenmerkt door een cultuur van naar elkaar omzien, is er simpelweg te weinig ruimte om laagdrempelige ontmoeting te faciliteren.

Naar aanleiding van de definitieve besluiten van het college, waarin bevestigd wordt dat er voor het domein Maatschappelijke Voorzieningen op termijn € 50 miljoen vrij wordt gemaakt om deze in een nader te bepalen verhouding in te zetten voor verduurzaming, extra podiumfuncties in Zuidoost (theaterzaal, repetitieruimtes) en mogelijke renovatie van het Bijlmer Parktheater, wordt de urgentie van deze behoeften benadrukt. In het kader van ongelijk investeren in gelijke kansen hoopt Zuidoost al jaren op meer investeringen en is dan ook blij met de komst van de OBA Next. Het biedt een geweldige kans voor digitale inclusie, het stimuleren van digitaal ondernemerschap en het naar een next level brengen van digitale talentontwikkeling. Maar het “achterstallig onderhoud” ten aanzien van de bestaande tekorten in het aantal beschikbare m2 voor kunst en cultuur en maatschappelijke voorzieningen en de hierbij benodigde financiële middelen voor de programmering wordt hier niet mee aangepakt. OBA NEXT mag geen invulling zijn van de bredere behoefte van Zuidoost. Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 8 van 9

Daarnaast is het duidelijk dat de locatiekeuze van OBA NEXT invloed heeft op de ontwikkelingen in de directe omgeving. Daarbij is voor het bestuur van Zuidoost van belang dat OBA NEXT met een regionale opdracht en uitstraling voldoende ruimte kan geven aan de behoefte van de lokale bewoners en ondernemers. De focus van de OBA next zou in de beleving van het stadsdeel gefocust kunnen zijn op digitale inclusie en digitaal ondernemerschap om zodoende heel Zuidoost naar een volgend level in ontwikkeling te helpen. Het dagelijks bestuur onderschrijft alle aanvullende de adviezen en de kaders van de stadsdeelcommissie die zij meegeeft voor de verder uitwerking en realisatie van de OBA Next in Stadsdeel Zuidoost. Het dagelijks bestuur adviseert het college om het advies van de stadsdeelcommissie over te nemen.

Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 9 van 9