2024.10.18 Raadsinformatiebrief afdoening motie onzichtbaar geweld_V2.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 18-10-2024 Zorg en Maatschappelijke Ontwikkeling, Inclusie & Antidiscriminatiebeleid Alexander Scholtes, Touria Meliani Beleid Jeugd en Zorg Diversiteit Afdoening motie 15 van Van der Veen c.s. inzake onzichtbaar geweld: lhbtiq+ en seksueel geweld.

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 24 januari 2024, heeft uw raad bij de behandeling van agendapunt 21 de motie 15 van de leden Van der Veen c.s. inzake onzichtbaar geweld: lhbtiq+ en seksueel geweld aangenomen. De motie verzoekt het college van burgemeester en wethouders op korte termijn om: 1. Aanbod te realiseren om de bespreekbaarheid van slachtofferschap van seksuele intimidatie en seksueel geweld binnen de lhbtiq+ gemeenschap te vergroten; 2. Kennis te vergroten binnen de lhbtiq+ gemeenschap over beschikbare ondersteuning van slachtoffers van seksuele intimidatie en seksueel geweld; 3. Hiervoor € 50.000 vanuit het budget van Diversiteit in te zetten in het kader van de samenwerking met OOV en Zorg voor het bijdragen aan de sociale veiligheid van de lhbtiq+ gemeenschap. En te onderzoeken of en hoe structureel: 4. De kennis en expertise over lhbtiq+ in relatie tot seksueel geweld te vergroten en dit in samenspraak met het lhbtiq+ netwerk in de stad te doen; 5. De verschillende domeinen- zorg, veiligheid, publieke gezondheid en preventie én diversiteit met elkaar te verbinden en te bespreken op welke wijze de doelgroep in beeld is en waar aanknopingspunten liggen om het thema in beleid te verankeren; 6.

Aanbod te realiseren voor laagdrempelige en gepaste hulpverlening na seksuele intimidatie en seksueel geweld onder de lhbtiq+ gemeenschap. En dit alles te betrekken bij een beleidsbrief over de Amsterdamse situatie betreffende lhbtiq+ en seksueel geweld en deze eind 2024 aan de raad voor te leggen. Seksueel geweld, seksuele intimidatie en seksueel grensoverschrijdend gedrag zijn hardnekkige vormen van geweld, die een enorme impact hebben op slachtoffers. Het blijkt dat lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, bi+-personen en transgender personen in vergelijking met

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 oktober 2024 Pagina 2 van 6

heteropersonen naar verhouding vaak te maken hebben met huiselijk geweld, waaronder seksueel misbruik en seksueel geweld1 . Het tegengaan van seksueel geweld in alle verschijningsvormen vraagt vanwege de impact en omvang, getuige het aantal hulp- en adviesvragen bij het Centrum Seksueel Geweld, structurele inzet om verergering van de problematiek te voorkomen. Daarbij groeit het besef dat huiselijk geweld en seksueel geweld in de praktijk ook samen kunnen gaan. Het college ziet het als een prioriteit om preventief op te treden tegen seksueel geweld en hulp, opvang en ondersteuning te bieden aan alle slachtoffers van seksueel geweld. De Amsterdam-Amstellandgemeenten werken met de Regioaanpak 'Veiligheid Voor Elkaar’ (2020-2024) (hierna: de Regioaanpak) samen aan het voorkomen, stoppen en blijvend oplossen van huiselijk geweld, kindermishandeling en seksueel geweld. Partners als de Blijf Groep, Veilig Thuis, en het Centrum Seksueel Geweld (hierna: CSG) hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van de Regioaanpak en werken samen aan de uitvoering. Het college onderschrijft de noodzaak voor een gerichte aanpak voor het tegengaan van seksuele intimidatie en seksueel geweld jegens en binnen de lhbtiq+ gemeenschap. Specifieke aandacht hiervoor is een bestaand onderdeel van de huidige Regioaanpak.

Het college is dankbaar voor deze motie die wijst op aanvullende maatregelen waarmee de Regioaanpak nog beter invulling kan geven aan het voorkomen en stoppen van seksuele intimidatie en geweld jegens lhbtiq+ personen. De motie geeft aanleiding voor aanvullende inzet op het vlak van het herkennen en bespreekbaar maken van seksueel geweld jegens en binnen de lhbtiq+ gemeenschap, ter versteviging van de samenwerking van de partners in de Regioaanpak met de lhbtiq+ gemeenschap, en voor het aanvullen van de interne expertise bij het CSG met een lhbtiq+ aandachtsfunctionaris. Het college geeft als volgt uitvoering aan de motie: Ad 1. Aanbod te realiseren om de bespreekbaarheid van slachtofferschap van seksuele intimidatie en seksueel geweld binnen de lhbtiq+ gemeenschap te vergroten; Huidige initiatieven In de Regioaanpak wordt vanuit preventief oogpunt ingezet op het doorbreken van het taboe rond het praten over veiligheid achter de voordeur en het herkennen van signalen van Huiselijk Geweld, Kindermishandeling (HGKM) en seksueel geweld, met als doel om (herhaling van) geweld te voorkomen en (gewelds-)patronen te doorbreken. Met specifieke voorlichtingsbijeenkomsten, campagnes en exposities worden doelgroepen, waaronder de lhbtiq+ gemeenschap, gericht benaderd om HGKM en seksueel geweld bespreekbaar te maken.

Een reeks activiteiten is gericht geweest op het herkennen en bespreekbaar maken van huiselijk en seksueel geweld jegens transpersonen. Een deel van deze activiteiten richtte zich op huiselijk en seksueel geweld tegen een breder deel van de lhbtiq+ gemeenschap. Het startpunt voor de focus op transpersonen was het onderzoeksrapport ‘Onzichtbaar in twee werelden’2. Dit 1 Prevalentiemonitor huiselijk geweld en seksueel geweld, 2020, Centraal Bureau voor Statistiek én ‘Overal op je

hoede. Geweld tegen transgenderpersonen in Nederland’, Erik van Oosterhout, 2018. handreiking-feiten-en-cijfers-lhbtiqa+-op-een-rij.pdf (movisie.nl) 2 Rapport-aanpak-huiselijk-geweld-trans-personen-Atria_def_211223.pdf

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 oktober 2024 Pagina 3 van 6

onderzoek werd uitgevoerd door Atria, kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis, in opdracht van de gemeente Amsterdam. Het rapport werd gepubliceerd in december 2021. Eind 2022 vond een landelijke conferentie plaats om, n.a.v. de uitkomsten van het onderzoek van Atria, de preventie, opvang en aanpak van huiselijk en seksueel jegens transpersonen te verbeteren. Aanbevelingen uit het onderzoek ‘Onzichtbaar in twee werelden’ zijn concreet gemaakt met praktische tips en handvatten met als doel het bespreekbaar maken van huiselijk en seksueel geweld jegens transpersonen. Zo heeft Veilig Thuis twee signaalkaarten ontwikkeld over huiselijk en seksueel geweld vanwege genderidentiteit en genderexpressie3. De signaalkaarten omvatten een stappenplan voor het herkennen van signalen van huiselijk en seksueel geweld tot aan het melden bij Veilig Thuis. Mogelijke signalen voor huiselijk en seksueel geweld vanwege genderidentiteit en genderexpressie zijn bespot of gekleineerd worden, of gedwongen seks of seksuele handelingen. De signaalkaarten worden ingezet bij trainingen aan professionals en voorlichting op scholen. Ook heeft Veilig Thuis een training ontwikkeld, ‘signalerend in gesprek over HGKM met iemand uit de lhbtiq+ gemeenschap’, voor huisartsen, verpleegkundigen, psychologen, wijkteams en vertrouwenspersonen.

Movisie heeft de resultaten van het onderzoek ‘Onzichtbaar in twee werelden’, benut om een handreiking te ontwikkelen4 voor HGKM-professionals met (specifieke) kennis over lhbtiq+ en huiselijk geweld en tips voor de reguliere hulpverlening om lhbtiq+-personen beter in beeld te krijgen. Naast het onderzoek ‘Onzichtbaar in twee werelden’ en de hieruit voortkomende activiteiten, is op andere manieren geïnvesteerd in het bespreekbaar en herkenbaar maken van huiselijk en seksueel geweld jegens en binnen de lhbtiq+ gemeenschap. Er zijn meerdere trainingen verzorgd voor de lokale teams in de Amstellandgemeenten, medewerkers van Jeugdbescherming Regio Amsterdam (JBRA), Levvel en Veilig Thuis, gericht op de ondersteuning van lhbtiq+ slachtoffers van huiselijk en seksueel geweld. Lhbtiq+ aandachtsfunctionarissen uit de buurtteams en medewerkers van de Blijf Groep zijn tijdens voorlichtingsbijeenkomsten bekend gemaakt met manieren om chemsex en seksueel geweld bespreekbaar te maken. Aanvullend aanbod in 2024 Het gerealiseerde aanbod is hoofdzakelijk gericht geweest op het opleiden van professionals uit de hulpverlening en het veiligheidsdomein in het herkennen en bespreekbaar maken van huiselijk en seksueel geweld jegens lhbtiq+ personen, met bijzondere aandacht voor transpersonen.

Naar aanleiding van de motie, wordt in 2024 aanvullend aanbod gerealiseerd voor maatschappelijke- en zelforganisaties die zich inzetten voor lhbtiq+ emancipatie of hulp aan lhbtiq+ personen. Voor deze doelgroep worden trainingen georganiseerd gericht op het bespreekbaar maken van (vermoedens van) huiselijk geweld en seksueel geweld.

3

https://www.020veiligthuis.nl/wp-content/uploads/2022/12/VT_Signaalkaart_Transgender_DEF.pdf

4 https://www.movisie.nl/publicatie/onzichtbaar-geweld-lhbti-huiselijk-geweld

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 oktober 2024 Pagina 4 van 6

Verder zullen op de nieuwe inlooplocatie van het Centrum Seksueel Geweld (zie Ad. 2) praatgroepen worden georganiseerd voor slachtoffers van seksueel geweld. Er komen aparte praatgroepen voor verschillende groepen binnen de lhbtiq+ gemeenschap. Ad. 2. Kennis te vergroten binnen de lhbtiq+ gemeenschap over beschikbare ondersteuning van slachtoffers van seksuele intimidatie en seksueel geweld; Huidige initiatieven Er is geïnvesteerd in een betere verbinding tussen een aantal sleutelfiguren uit de lhbtiq+ gemeenschap in Amsterdam en de partners betrokken bij de uitvoering van de aanpak van huiselijk en seksueel geweld, zoals het CSG, de politie, de Blijf Groep en Veilig Thuis. In het Transhuis, waar de domeinen zorg, veiligheid, publieke gezondheid en preventie en diversiteit al samenkomen, kunnen trans en non-binaire personen ondersteuning krijgen van maatschappelijk werkers tijdens het psychosociaal spreekuur, als zij te maken hebben (gehad) met huiselijk geweld of seksueel geweld. Er is in dit kader een samenwerking met Veilig Thuis, de politie en de Blijf Groep. Aanvullend aanbod in 2024 Op 8 oktober 2024 heeft een werkconferentie plaatsgevonden met als doel om professionele organisaties uit de (jeugd-) en veiligheidsketen handvatten te bieden voor de omgang met en hulp aan hulpvragers uit de lhbtiq+ gemeenschap.

De conferentie werd georganiseerd door Veilig Thuis naar aanleiding van deze motie, en in samenwerking met zelf- en maatschappelijke lhbtiq+ organisaties. Fysieke inlooplocatie CSG Een mooie ontwikkeling is dat op 21 oktober de eerste fysieke locatie van het CSG AmsterdamAmstelland door burgmeester Halsema is geopend in Amsterdam West. Vanaf 22 oktober kunnen alle slachtoffers van seksueel geweld daar terecht. Op deze locatie wordt multidisciplinaire hulp geboden en onderlinge kennis uitgewisseld door verschillende partners, betrokken bij de hulpverlening aan slachtoffers van een ongewenste seksuele ervaring. Een gecentraliseerd zorgaanbod op één fysieke locatie zorgt voor laagdrempelige, effectievere dienstverlening aan slachtoffers en hun naasten. Het Centrum Seksueel Geweld werkt op verschillende manieren aan het toegankelijk en beter bereikbaar maken van haar zorgaanbod. Zo is het CSG actief bezig met het breed bekend maken van de komst van haar inlooplocatie onder inwoners en professionals. Ook heeft het CSG het aanbod van therapie- en lotgenootgroepen bij seksueel geweld bij elkaar gebracht in de publicatie van de folder ‘Groepen Seksueel Geweld 2024-2025’5. In deze folder is specifiek aanbod voor verschillende groepen in kaart gebracht.

Naast deze folder, werkt het CSG aan de ontwikkeling van een sociale kaart om de routes naar hulpverlening bij seksueel geweld inzichtelijker te maken. De folder en sociale kaart worden verspreidt onder professionals, maatschappelijke- en zelforganisaties, en inwoners om hen te helpen hun weg te vinden naar passend aanbod. Naar aanleiding van de motie wordt verder geïnvesteerd in het toegankelijk, beter bereikbaar en passender maken van de zorg na een ongewenste seksuele ervaring voor de lhbtiq+ gemeenschap. Het Centrum Seksueel Geweld zal hiervoor een lhbtiq+ aandachtsfunctionaris aanstellen. 5

amsterdamamstelland.socialekaartcsg.nl

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 oktober 2024 Pagina 5 van 6

De lhbtiq+ aandachtsfunctionaris zal onder andere de verbinding met belangenorganisaties en sleutelfiguren uit de lhbtiq+ gemeenschap verder ontwikkelen. De samenwerking met belangenorganisaties en sleutelfiguren zal naar verwachting de bekendheid van de fysieke locatie van het CSG onder lhbtiq+ gemeenschap vergroten. Het delen van kennis tussen de specialistische hulpverlening en lhbtiq+ belangenorganisaties en sleutelfiguren, moet hiernaast bijdragen aan een effectievere hulpverlening en een passend aanbod, gericht op de specifieke behoeftes van de lhbtiq+ gemeenschap als het gaat om hulp na seksuele intimidatie en seksueel geweld. De gemeente zal hiernaast een faciliterende rol vervullen in het initiëren van de samenwerking tussen het in ontwikkeling zijnde Regenbooghuis, het Transhuis en de inlooplocatie van het CSG, met het oog op het delen van kennis en expertise en eventuele doorverwijzing van hulpvragers.

Ad. 3. Hiervoor € 50.000 vanuit het budget van Diversiteit in te zetten in het kader van de samenwerking met OOV en Zorg voor het bijdragen aan de sociale veiligheid van lhbtiq+ personen. De raad heeft verzocht om € 50.000 te reserveren in de begroting Diversiteit, voor het vergroten van de sociale veiligheid voor de lhbtiq+ gemeenschap. Dit bedrag is een eenmalige impuls vanuit de begroting Diversiteit. De structurele inzet en financiering is onderdeel van de Regioaanpak (2025-2029). De gereserveerde middelen voor 2024 worden benut voor de gedeeltelijke bekostiging van de werkconferentie die op 8 oktober plaatsvond voor professionele organisaties uit de jeugd- en veiligheidsketen, het aanstellen van een lhbtiq+ aandachtsfunctionaris bij het CSG voor de verbinding en samenwerking met onder meer de lhbtiq+ gemeenschap, en het borgen van de kennis en expertise vanuit deze initiatieven. Ad. 4. De kennis en expertise over lhbtiq+ in relatie tot seksueel geweld te vergroten en dit in samenspraak met het lhbtiq+ netwerk in de stad te doen, Ad. 5 De verschillende domeinenzorg, veiligheid, publieke gezondheid en preventie én diversiteit met elkaar te verbinden en te bespreken op welke wijze de doelgroep in beeld is en waar aanknopingspunten liggen om het thema in beleid te verankeren, en; Ad. 6.

Aanbod te realiseren voor laagdrempelige en gepaste hulpverlening na seksuele intimidatie en seksueel geweld onder de lhbtiq+ gemeenschap

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 oktober 2024 Pagina 6 van 6

Een voorstel voor structurele aandacht voor de aanpak van seksueel geweld en seksuele intimidatie tegen en binnen de lhbtiq+ gemeenschap, doe ik u toekomen als onderdeel van het nieuwe beleidskader van de Regioaanpak (2025-2029), voor het voorkomen, stoppen en blijvend oplossen van huiselijk geweld, kindermishandeling en seksueel geweld. Begin tweede kwartaal 2025, wordt het nieuwe beleidskader ter besluitvorming aangeboden aan het college, de commissie en de raad. Hiermee verwacht ik aan uw wensen voor een beleidsbrief te voldoen. De nieuwe Regioaanpak wordt in dezelfde periode besproken in het college en de raad van de andere partnergemeenten. Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes Wethouder Zorg en Maatschappelijke ontwikkeling

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl