2024-06-25 - Raadsinformatiebrief restitutiezaak_.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 25 juni 2024 Kunst en Cultuur Touria Meliani Kunst en Cultuur (kunstencultuur@amsterdam.nl)

Onderwerp

Restitutie van kunstwerk Odalisque van Henri Matisse

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 21 maart 2023 bent u vertrouwelijk geïnformeerd over een restitutieverzoek betreffende de Collectie Amsterdam. Het betrof een verzoek tot teruggave van het kunstwerk Odalisque van Henri Matisse. Met deze brief informeert het college u dat de landelijke Restitutiecommissie heeft geadviseerd tot restitutie en dat zal worden overgegaan tot restitutie van het kunstwerk aan de erven van de voormalige eigenaar. Het leed dat met name Joodse burgers is aangedaan in de Tweede Wereldoorlog is ongekend en onomkeerbaar. De Joodse burgers is bezit, rechten, waardigheid en in veel gevallen het leven afgenomen. Voor zover nog iets hersteld kan worden van het grote onrecht dat hen is aangedaan, hebben we als samenleving de morele plicht hiernaar te handelen. Dat geldt zeker voor de vele kunstwerken die in bezit waren van Joodse burgers en geroofd werden door nazi’s of op een andere manier uit bezit zijn geraakt van de eigenaren. Het teruggeven van deze kunstwerken kan voor de slachtoffers heel veel betekenen en is van groot belang voor de erkenning van het onrecht dat hen is aangedaan. Als stad hebben wij daar een rol en verantwoordelijkheid in. Daarom staat de gemeente Amsterdam een rechtvaardig restitutiebeleid voor.

Een beleid dat op basis van een redelijk en passend beoordelingskader zo veel mogelijk teruggaven van kunst aan de rechtmatige (erven van) eigenaren mogelijk maakt. Dat is het minste wat we kunnen doen voor de slachtoffers van het nazibewind. In 2013 is de algemene beleidslijn ten aanzien van restitutieverzoeken vastgesteld door het college van gemeente Amsterdam. Hierin is opgenomen dat 'wanneer een oorspronkelijke eigenaar of diens erfgenamen bij de gemeente of de instellingen die de Collectie Amsterdam beheren een restitutieverzoek neerleggen op een werk waarvan zij stellen door omstandigheden die direct verband hielden met het naziregime onvrijwillig het bezit te hebben verloren, dan zal de gemeente de oorspronkelijke eigenaar of diens erfgenamen voorstellen een bindend advies te vragen aan de landelijke Adviescommissie Restitutieverzoeken Cultuurgoederen en Tweede Wereldoorlog.' Het schilderij Odalisque van Henri Matisse maakt deel uit van de Collectie Amsterdam en is in beheer bij het Stedelijk Museum Amsterdam. Het restitutieverzoek is gedaan door de erven van Albert Stern. Stern was een Duitse joodse handelaar in textiel die in 1937 naar Nederland is

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 juni 2024 Pagina 2 van 2

gevlucht. Hij heeft het kunstwerk eerst in bewaring gegeven bij het Stedelijk Museum en in 1941 via een tussenpersoon aan het museum verkocht. De gemeente Amsterdam en de erven Stern hebben in 2023 samen een verzoek aan de Restitutiecommissie gedaan om een bindend advies over het schilderij in de collectie Amsterdam uit te brengen. De Restitutiecommissie heeft haar bindend advies gepubliceerd. De Restitutiecommissie heeft geoordeeld dat in hoge mate aannemelijk is dat het schilderij Odalisque van Henri Matisse afkomstig is uit de collectie van Albert Stern en dat voldoende aannemelijk is dat het bezit van het kunstwerk in 1941 onvrijwillig is verloren door omstandigheden die direct verband houden met het naziregime. De Restitutiecommissie adviseert de Gemeente Amsterdam om het schilderij Odalisque van Matisse te restitueren aan de rechthebbenden op de nalatenschap van Albert Stern. Het volledige bindend advies is te lezen op de website van de Restitutiecommissie: Adviezen Restitutiecommissie Vandaag is het college akkoord gegaan met het voorgenomen besluit tot restitutie. Na het doorlopen van de Erfgoedwetprocedure, waarbij het voorgenomen besluit van het college tot vervreemding van het schilderij bekend wordt gemaakt, zal het college met de erven in overleg gaan over de overdracht van het kunstwerk. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder Kunst en Cultuur

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl