20230713 definitief verslag commissie FKD

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 13 juli 2023

FKD

In antwoord op de vragen van lid Meerburg deelt de wethouder mee dat het uitfaseren van camera’s uit China nog loopt. De wethouder maakt wel onderscheid tussen een verdacht land en een verdachte leverancier. De wethouder stelt voor dit in de uitwerking van de motie meenemen. Lid MEERBURG vreest dat als alle ICT-inkoop in deze motie wordt meegenomen, behandeling lang op zich laat wachten. Hij vraagt de wethouder aan te geven wat hij bedoelt. Wethouder SCHOLTES geeft aan dat hij op dit moment geen overzicht heeft van de landen die lid Meerburg voor ogen heeft. Hij stelt voor om onder vier ogen te bespreken over welke landen het bij lid Meerburg gaat. Lid IJMKER refereert aan haar betoog over hoe haar partij denkt over innovatie. De toenmalige wethouder was het hier mee eens en het verbaast haar dat er nu een document ligt met wederom allerlei ‘lege’ zinnen over innovatie. Zij dringt erop aan om er in de komende tijd anders naar te kijken en vraagt de wethouder of zij het hiermee eens is. Wethouder VAN BUREN verwijst naar de zes beleidsthema’s die betrekking hebben op de inkoop- en de aanbestedingstrajecten, maar in algemene zin. Hierin zijn geen domeinspecifieke kaders in opgenomen. Bij de vakwethouders wordt specifiek aangegeven welke thema’s zij belangrijk vinden binnen de inkoop.

Lid IJMKER vindt juist dat ‘Innovatie’ niet hoort te staan bij de beleidsthema’s, want dit is geen doel. Wethouder VAN BUREN is het ermee eens, maar zij vindt dat ‘Innovatie’ als middel wel een thema kan zijn. Lid MANGAL geeft aan dat zijn vragen niet zijn beantwoord. Wethouder VAN BUREN geeft aan dat zijn vragen horen bij de portefeuille van wethouder Groot Wassink. Tweede termijn Lid MEERBURG vraagt waarom zijn vragen over inkoop bij bepaalde landen als ingewikkeld worden beschouwd en welke onderzoeken er nodig zijn. Wethouder SCHOLTES geeft aan dat er vanwege de juridische en financiële aspecten een en ander nader moet worden uitgezocht. Lid MANGAL geeft aan dat hij dit onderwerp wil bespreken in de raad. De VOORZITTER geeft lid Mangal in overweging zijn verzoek in te trekken, aangezien het onderwerp al aan bod is geweest, waar alle wethouders bij aanwezig waren. Ook in de verschillende commissies is het besproken. Specifieke inhoudelijke punten kunnen wel opnieuw worden geagendeerd. Lid MANGAL geeft aan het verzoek voorlopig in te trekken. Dienstverlening 10. Kennisnemen Raadsinformatiebrief Staat van de uitvoering dienstverlening en jaarbeschouwing Ombudsman 2022 (VN2023-016130)

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 13 juli 2023

FKD

De VOORZITTER deelt mee dat dit agendapunt is geagendeerd door het lid Garmy van Volt. De raadsinformatiebrief stond op de TKN-lijst van de vergadering van 1 juni 2023. Op verzoek van het lid Garmy is de jaarbeschouwing van de Ombudsman hieraan toegevoegd. De Ombudsman, Munish Ramlal, zal een korte toelichting geven op het rapport en er is kort gelegenheid om hem technische vragen te stellen. Het politieke debat kan daarna gevoerd worden met wethouder Van Buren. De voorzitter heet de heer Ramlal welkom. De OMBUDSMAN schetst een beeld hoe de Amsterdamse burger de dienstverlening van de gemeente ervaart. In geval van ingewikkelde problemen is de dienstverlening niet naar tevredenheid, terwijl in vergelijking met andere steden van de Metropool, Amsterdam het meeste aantal ambtenaren heeft per inwoner. Ook valt op dat de Amsterdammer het meest klaagt. Een rommelende en te grote organisatie ligt ten grondslag aan de klachten van zowel burgers als ambtenaren. Geluiden over verbetering klinken er al jaren, maar er gebeurt niets. Er valt dus de nodige kritiek te geven op de gemeente Amsterdam. De Ombudsman hoopt de komende jaren verbetering te merken, zodat er een hogere waardering komt voor de afhandeling van complexe gevallen.

De Ombudsman licht een paar concrete aanbevelingen in de jaarbeschouwing eruit: - Geef burgers met problemen recht op face-to-face contact en schaf de ‘no-reply’ mails af; - Bied zelf hulp bij bureaucratische uitdagingen door bijvoorbeeld inzet van gepensioneerde ambtenaren; - Rust de medewerkers met burgercontact uit met een gewone werktelefoon. De Ombudsman noemt als voorbeeld van positieve verbetering de afdeling Parkeren. Daar is een andere werkwijze toegepast, hetgeen direct merkbaar was aan de vermindering van de klachten. De Ombudsman gaat onderzoeken wat de succesfactoren zijn bij die afdeling die hebben geleid tot klachtenvermindering. Met de resultaten van dit onderzoek komt de Ombudsman terug bij de commissie. Lid BOOMSMA heeft twee vragen. - Wanneer is er sprake van complexiteit? - Waarom is het hoge aantal ambtenaren een onderdeel van het probleem? De OMBUDSMAN antwoordt dat onder een complex probleem wordt verstaan een probleem waarvoor je bij meerdere afdelingen van de gemeente moet aankloppen, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van een chronisch ziek kind. Dit is gerelateerd aan de grootte van de organisatie waardoor er veel verwarring kan ontstaan; verschillende antwoorden, brieven die kwijtraken, informatie die niet klopt, lange wachttijden, geen reactie, et cetera.

De Ombudsman kijkt daar van buitenaf naar en vraagt zich af of dat niet op een andere manier kan. Lid GARMY geeft aan dat in de jaarbeschouwing een wethouder bericht dat het in het politieke overleg vooral gaat over budgetten en dat beleid nauwelijks een onderwerp van gesprek is. In een gesprek met de Ombudsman kwam aan de orde dat burgers die zich niet aan de regels hielden uiteindelijk hun zin kregen, terwijl anderen die zich neerleggen bij het beleid buiten de boot vielen. Dit bracht het lid Garmy, de Ombudsman en de gesprekspartners op het idee om een dialoogsessie te organiseren. Lid Garmy vraagt of de Ombudsman hier nog open voor staat. Ook hoort hij graag van de andere commissieleden hoe zij hierover denken. De OMBUDSMAN staat daar voor open en het kan op zijn kantoor plaatsvinden. Lid NAMANE stelt voor een vast contactpersoon te installeren binnen de ambtelijke organisatie bij de behandeling van complexe problematiek en vraagt de Ombudsman wat hij van dit voorstel vindt.

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 13 juli 2023

FKD

De OMBUDSMAN vindt dit een goed idee wanneer de ambtelijke organisatie een ander type dienstverlening overweegt. Eerste termijn Lid GARMY schetst een beeld van de soorten diensten die de gemeente verleent. Er vindt dan contact plaats tussen de burger en de gemeente. Goed contact kan vertrouwen geven, maar slecht contact kan dit vertrouwen dubbel zo hard schaden. Hij noemt een aantal voorbeelden van hoe de dienstverlening faalt. Lid Garmy weet dat de gemeente bezig is haar dienstverlening te verbeteren en hij is blij met de Ombudsman als ‘critical friend’. De Ombudsman publiceerde in zijn jaarbeschouwing een reflectie op de dienstverlening van Amsterdam. Voorts vergelijkt lid Garmy de raadsinformatiebrief van het college met het rapport van de Ombudsman die beide gaan over de dienstverlening van de gemeente Amsterdam. De cijfers uit de brief geven een heel ander beeld dan de anekdotes uit het verslag. Lid Garmy vraagt de wethouder te reflecteren op de discrepantie tussen de brief en het verslag. Ook hoort hij graag wat het college gaat doen met de aanbevelingen van de Ombudsman om de dienstverlening te verbeteren. Hij verzoekt het college een schriftelijke reactie te geven op alle aanbevelingen, welke wel en welke niet wordt overgenomen en waarom.

Lid IJMKER brengt twee voor haar fractie belangrijke punten onder de aandacht: Offline dienstverlening; net als de Ombudsman acht zij face-to-face contact belangrijk bij complexere problemen. Digitale vaardigheden zijn belangrijk als de dienstverlening steeds meer wordt gedigitaliseerd, maar een offline-optie moet er ook zijn voor mensen die die vaardigheden niet bezitten; ‘Mijn Amsterdam’ is een digitaal portaal voor de Amsterdammer om zaken te regelen. Dit raakt aan de discussie over digitale identiteit. Deze wordt zowel landelijk als op Europees niveau gevoerd. Lid IJmker vindt het belangrijk om nu al te anticiperen op de Europese wetgeving die er op dit gebied aankomt. Zij vraagt de wethouder aan te geven welke plannen er zijn om deze dienstverlening zo inclusief mogelijk te maken. Lid BURGERS deelt mee dat de VVD dienstverlening van de gemeente aan bewoners en ondernemers als kerntaak beschouwt en lid Burgers zal binnenkort met voorstellen komen hoe deze dienstverlening verbeterd kan worden. Lid NAMANE beschrijft de klachten die zij hoort in gesprekken met burgers. Zij stelt voor om een vast contactpersoon in te zetten die er is voor mensen met bepaalde problemen om te voorkomen dat ze met veel verschillende ambtenaren te maken krijgen.

Lid BOOMSMA reflecteert op het betoog van de Ombudsman en trekt de conclusie dat er vooral bij de complexe gevallen verbetering moet plaatsvinden in hoe je met de burgers omgaat. Hij vraagt de wethouder te reageren op de aanbevelingen in het rapport. Hij realiseert zich dat het overnemen van de aanbevelingen soms budgettaire consequenties kan hebben. Voor lid Boomsma is het ook belangrijk dat het voor de burger mogelijk moet zijn om iemand face-to-face te spreken of op zijn minst te mailen zonder de no-reply-reactie. Ook brengt hij de grootte van de organisatie onder de aandacht, die volgens het rapport van de Ombudsman ten koste gaat van de aandacht naar buiten. Hij hoort graag de reactie van de wethouder op deze zaken. Wethouder VAN BUREN beschrijft wat dienstverlening bij de gemeente voor haar betekent en welke acties zij verricht om erachter te komen hoe het er hierbij aan toegaat. Zij hecht eraan te vermelden dat zij ziet hoe hard de ambtenaren werken en hun best doen bij de basis-dienstverlening. In het rapport van de Ombudsman gaat het over de complexe gevallen en de Ombudsman krijgt ook hoofdzakelijk te maken met complexe gevallen waarbij het niet goed ging.

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 13 juli 2023

FKD

De wethouder hoort ook wel van complexe gevallen waarbij het wel naar tevredenheid is verlopen. Van alle gevallen die onder haar aandacht komen probeert ze te leren. Er zijn ook klachtencoördinatoren aangesteld die casussen aanleveren om van te leren. De wethouder deelt mee dat het de komende weken weer wat onrustiger zal zijn bij de afdeling Parkeren wegens de invoering van een nieuw systeem, dus het aantal klachten zal waarschijnlijk weer wat oplopen. Een van de verbeteringen bij de afdeling Parkeren vanuit de portefeuille van wethouder Van Buren is dat het contact menselijker is door sociaal incasseren. De wethouder zegt toe schriftelijk te reageren op de aanbevelingen van de Ombudsman. De aanbeveling over de ‘no-reply’ mails gaat de wethouder onderzoeken. Een andere aanbeveling die de wethouder gaat onderzoeken is om de burgemeester een persoonlijke welkomstboodschap in te laten spreken. In antwoord op de vraag van lid Namane deelt de wethouder mee dat er bij complexe situatie bij Dienst Werk en Inkomen en bij de Ouder-Kindteams daar al in is voorzien, maar er zal ook bij andere afdeling mee gewerkt gaan worden. Vanuit haar portefeuille P&O heeft de wethouder hierover gesprekken met het gemeentelijk managementteam. Face-to-face contacten vinden plaats bij de stadsloketten.

Telefonisch contact vond veelvuldig plaats tijdens de coronapandemie en zodoende werd de dienstverlening op peil gehouden. Er zijn tevens voorzieningen om mensen te helpen met digitalisering. Lid IJMKER merkt op dat haar vraag ging over digitale identiteit. Wethouder VAN BUREN geeft aan dat mensen zonder BSN-nummer via een speciaal loket van de diensten van de gemeente gebruik kunnen maken. Lid IJMKER concludeert dat dit dan gaat over een offline contact. Haar vraag luidde hoe een digitaal loket zo inclusief mogelijk ontworpen kan worden. Wethouder VAN BUREN geeft aan dat niet alle zaken via een digitaal loket geregeld kunnen worden als een burger geen BSN nummer heeft. Dan staat het sociaal loket ter beschikking. Lid IJMKER geeft aan dat ze hier graag nog een keer op terugkomt. De VOORZITTER stelt vast dat het agendapunt voor nu voldoende is besproken en ter verdere behandeling wordt geagendeerd in de raad van 21 september 2023. 14. Kennisnemen van de Raadsinformatiebrief Hoofdlijnen Digitalisering Amsterdam (VN2023-015214) De VOORZITTER deelt mee dat deze brief stond op de TKN-lijst van deze vergadering, maar door lid IJmker is verplaatst naar de bespreekagenda. Zij gaat graag met de commissie en de wethouder in gesprek over de ambities en prioriteiten.

Lid IJMKER concludeert tot haar tevredenheid uit de brief dat er bewust wordt gekozen voor wel of geen digitale oplossingen. Zij hoopt in gesprek te blijven over welke rol de raad gaat spelen bij het maken van die keuzes. Zij refereert aan een casus waarbij een algoritme werd toegepast, die de raad en de wethouder met elkaar hebben besproken. Zij pleit voor het vaker bespreken van een pilot met een algoritme in de commissie met een debat over welke politieke keuzes daaraan ten grondslag liggen. Ze hoort graag welke mogelijkheden de wethouder hiervoor ziet. Zij mist in de brief: - De uitwerking van het verbod op biometrische surveillance; - Haar initiatiefvoorstel inzake investeren in ‘public tech’ als component van de nieuwe agenda.

23

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 13 juli 2023

FKD

Zij hoort graag de reflectie van de wethouder hierop. Lid BELKASMI vraagt of de wethouder ook digitale toepassingen ziet om jongeren meer aan het sporten en bewegen te krijgen. Als voorbeeld noemt hij de Pokémon-Go, waardoor mensen gingen bewegen. Lid IJMKER vraagt in het kader van de agenda Digitale Stad welke prioriteiten de PvdA kiest. Lid BELKASMI noemt in antwoord hierop de risico’s die algoritmes met zich meebrengen. Maar jongeren meer aan het bewegen krijgen is een groot vraagstuk in de stad en lid Belkasmi is benieuwd hoe digitale toepassingen daarin een plek kunnen hebben. Er zijn meer data van de gemiddelde Amsterdammers, hetgeen invloed heeft op de uitkomsten van de algoritmes. Maar een gebrek aan data kan leiden tot ongelijke uitkomsten. In Zuid-Oost blijven meldingen achter en lid Belkasmi vraagt de wethouder hoe hij omgaat met algoritmes met betrekking tot de openbare ruimte. Hoe schat de wethouder het risico in bij andere algoritmes? Hoe krijgt dit een plek in de agenda Digitale Stad? Lid ASLAMI refereert aan een tiental ‘vertel-me-alles- sessies die georganiseerd gaan worden met betrekking tot de nieuwe agenda Digitale Stad. Lid Aslami roept de wethouder op om zoveel mogelijk Amsterdammers de kans te geven om daaraan deel te nemen via bijvoorbeeld buurthuizen en scholen.

Voorts wijst lid Aslami op een in zijn ogen blunder van de overheid; Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland deed een oproep aan de bewoners via NL Alert om de ontwikkelingen rondom storm Poly via Twitter te volgen. Indien je geen Twitter-account hebt kun je echter deze berichtgeving niet volgen. Dit bewijst niet alleen dat de overheid niet goed op de hoogte is, maar ook teveel leunt op grote Tech bedrijven met alle gevolgen van dien, want er was hier sprake van een levensbedreigende situatie. Lid Aslami stelt voor om scherp te kijken naar welke oplossingen er worden ingezet, welke platforms er worden gebruikt en dit te betrekken bij de nieuwe agenda Digitale Stad. D66 ondersteunt de inzet van de wethouder voor de menselijke maat en betrouwbaarheid, wat voor D66 betekent dat AI, algoritme en data <ONVERSTAANBAAR> zorgvuldige worden toegepast. In de digitale wereld heeft een ieder recht op transparantie, privacy en de fundamentele rechten behoren geborgd te zijn. Lid Aslami roept de wethouder op in de agenda mee te nemen hoe Amsterdam zich verhoudt tot de Europese ontwikkelingen. Lid Aslami geeft aan dat hij niet kan achterhalen wat het doel is van de samenwerkingsverbanden die in het stuk worden beschreven. Wethouder SCHOLTES geeft aan dat het hier gaat om de hoofdlijnen voor de agenda Digitale Stad die er in het najaar moet komen en nog niet alles is uitgewerkt.

Deze hoofdlijnen zijn opgesteld op basis van gesprekken met partners in de stad, alsmede met de demissionair staatssecretaris. Er komen nog meer gesprekken, alsmede de ‘vertel-me-alles’ sessies. Dit zijn overigens expertsessies in wat kleinere kring, maar de wethouder zegt toe na te denken over de oproep van de heer Aslami. De focus van de agenda Digitale Stad ligt op de vraag hoe worden de digitale mogelijkheden zorgvuldig toegepast in het maatschappelijk domein, maar ook in andere domeinen kan digitalisering op een zorgvuldige manier worden toegepast. Dit geschiedt volgens de drie lijnen: 1. Op z’n Amsterdams: toekomstbestendig door samenwerking. Toekomstbestendig, samenwerking en een proactieve houding. Een deel van de samenwerking is gericht op die proactieve houding, te weten kennis ontwikkelen om te anticiperen en in te kunnen schatten hoe technologie op een verantwoorde manier ingezet kan worden. De wethouder benadrukt dat digitalisering van belang is voor alle portefeuilles en vanuit de portefeuille Digitalisering wordt daar op een goede manier aan bijgedragen.

24

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 13 juli 2023

FKD

2. Menselijk: met oog voor de menselijke maat, maar ook digitale inclusie en digitale geletterdheid in brede zin. Hierbij vindt samenwerking met OBA plaats. 3. Basis op orde; er zijn nog gesprekken over compliance die bij deze lijn horen, alsmede de bescherming van digitale rechten. Het is lastig om de raad te betrekken bij digitale pilots. Binnenkort wordt er gekeken naar ‘blurring as a service’, waarbij een camera mensen onherkenbaar in beeld brengt om te voorkomen dat onterechte data wordt opgeslagen of geregistreerd. De wethouder verklaart zich bereid hierover met lid IJmker van gedachten te wisselen. Een verbod op biometrische surveillance is mogelijk en de gemeente zal voor de uitvoering van haar eigen publieke of privaatrechtelijke taken geen systemen met biometrische surveillance technieken inzetten. Het college zal dit uitgangspunt nog in het collegebesluit vastleggen en voor de uitvoering hiervan zegt de wethouder toe samen te werken met de burgemeester binnen het raamwerk van agenda Digitale Stad. Lid IJMKER vraagt wanneer er meer informatie komt over dat verbod. Wethouder SCHOLTES komt na de zomer met nadere informatie hierover, want hij moet dit eerst met de burgemeester bespreken. Onlangs was er een symposium over ‘public tech’. De wethouder zegt toe terug te komen op het initiatiefvoorstel van lid IJmker, dat hij met belangstelling heeft gelezen.

De wethouder geeft aan dat het interessant is om te kijken waar het voorstel kan worden uitgewerkt. Bovendien is het een voorbeeld van hoe de digitaliseringscomponent kan worden toegevoegd aan andere portefeuilles. De wethouder noemt hiervan als voorbeeld de visie op brede welvaart van wethouder Mbarki. Wethouder Scholtes erkent dat niet-bewegen een van de determinanten is van ongezond leven. De wethouder zegt toe om samen met de vakwethouders, onder wie wethouder Mbarki te onderzoeken wat digitale middelen kunnen bijdragen aan het aanzetten tot bewegen. Verder verwijst de wethouder naar het programma Hackshield, dat beschreven staat in de brief. In antwoord op de vraag over data antwoordt de wethouder dat als er algoritmes worden ingezet is er altijd eerst een analyse op bias in die algoritmes. Ook is de wethouder het ermee eens dat er niet blind moet worden vertrouwd op de algoritmes. En bij handhaving is het nodig om een bredere blik te hebben dan alleen af te gaan op meldingen. Lid Aslami waarschuwde voor het teveel leunen op big Tech bedrijven. De wethouder geeft aan dat daar de conferentie over Public Tech over ging en ook het initiatiefvoorstel van het lid IJmker verwijst hiernaar. De wethouder zegt toe hier uitgebreid op terug te komen in de reactie op het initiatiefvoorstel van GroenLinks.

De wethouder vindt het belangrijk om de EU-ontwikkelingen te volgen en daar deel van uit te maken. De samenwerkingsverbanden zijn nodig om kennis te vergaren van nieuwe ontwikkelingen om ze op een verantwoorde manier te kunnen inzetten, maar het gaat ook om de maatschappelijke impact. Lid IJMKER begrijpt niet goed waarom de wethouder verwijst naar bredere welvaart bij wethouder Mbarki, aangezien er een half jaar geleden in een discussie over de Cloud-strategie van de gemeente werd aangegeven dat er is gekozen voor Microsoft, een onderwerp dat hoort bij de portefeuille van wethouder Scholtes. Wethouder SCHOLTES noemt twee aspecten van dit thema: wat de gemeente aan inkoop doet, dat hoort bij wethouder Scholtes, en het stimuleren van een public tech-economie, dat hoort bij wethouder Mbarki. Maar er zijn raakvlakken. De VOORZITTER stelt vast dat het agendapunt voldoende is besproken. De VOORZITTER sluit de vergadering om 13.05 uur.

25

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 13 juli 2023

FKD

26