20230629 verslag gemeenteraad middag

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

Jaar Vergaderdatum Publicatiedatum

2023 29 juni 2023 14 juli 2023 OPENBARE VERGADERING OP DONDERDAG 29 JUNI 2023 Aanwezig: de leden Abdi (PvdA), Alberts (SP), Aslami (D66), Asruf (PvdA), Bakker (Partij voor de Dieren), Belkasmi (PvdA), Bentoumya (GroenLinks), Bloemberg-Issa (Partij voor de Dieren), Bobeldijk (SP), Bons (BIJ1), Boomsma (CDA), Bouhassani (PvdA), Burgers (VVD), Ernsting (GroenLinks), Garmy (Volt), Von Gerhardt (VVD), Heinhuis (PvdA), Hofland (D66), Hoogtanders (VVD), IJmker (GroenLinks), Kabamba (Lijst Kabamba), Koyuncu (DENK), Kreuger (JA21), Krom (Partij voor de Dieren), Lust (D66), MartensAmerica (VVD), Minderhoud (PvdA), Moeskops (D66), Nadif (GroenLinks), Namane (PvdA), Nanninga (JA21), Noordzij (PvdA), Van Pijpen (GroenLinks), Van Renssen (GroenLinks), Rooderkerk (D66), Runderkamp (PvdA), Van Schijndel (Forum voor Democratie), Schmit (D66), Van der Veen (GroenLinks), Wehkamp (D66), Wijnants (VVD) en Yemane (GroenLinks) Afwezig: Ahmadi (BIJ1), Broersen (Volt) en Khan (DENK) Aanwezig: burgemeester Halsema (Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Integraal Veiligheidsbeleid, Regelgeving en handhaving, Juridische Zaken, Communicatie, Bestuursdienst) en de Wethouders Van Buren (Financiën, Personeel en Organisatie, Coördinatie bedrijfsvoering, Coördinatie Inkoop, Dienstverlening, Lucht- en Zeehaven) Van Dantzig (Woningbouw, Grond en Ontwikkeling, Ruimtelijke ordening, Afval Energie Bedrijf),

Groot Wassink (Sociale zaken, Opvang, Gemeentelijk vastgoed, Democratisering, Masterplan Nieuw-West, Volwasseneneducatie, laaggeletterdheid en inburgering, Coördinatie Maatschappelijke voorzieningen), Van der Horst (Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit, Openbare ruimte en Groen, Water, Aanpak Noord), Mbarki (Economische zaken, MBO en toeleiding arbeidsmarkt, Aanpak Binnenstad, Jongerenwerk, Sport en Bewegen), Meliani (Kunst en Cultuur, Evenementen, Inclusie en Antidiscriminatiebeleid), Moorman (Onderwijs, Jeugd(Zorg), Armoedebestrijding en schuldhulpverlening, Masterplan Zuidoost), Pels (Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie, Volkshuisvesting, Dierenwelzijn, Afval en Reiniging, Voedsel), Scholtes (Zorg en Maatschappelijke ontwikkeling, Publieke gezondheid en preventie, ICT en digitale stad, Lokale media, Deelnemingen en Monumenten en Erfgoed) Voorzitter: Femke Halsema, burgemeester Plaatsvervangend voorzitters: Kune Burgers, Nienke van Renssen Middagzitting op donderdag 29 juni 2023 Voorzitter: mevrouw F. Halsema, burgemeester Plaatsvervangend voorzitter: het lid Burgers en het lid Van Renssen Raadsgriffier: Jolien Houtman Verslaglegging: NotuleerService Nederland

1

Jaar

2023

Vergaderdatum 29 juni 2023

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Voorzitter: het lid Burgers De VOORZITTER heropent de vergadering om 13.00 uur. 13A. Instemmen met het Initiatiefvoorstel Amsterdams recht op herstel van een fout van het lid Hofland en kennisnemen van de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel VN2023016012 De VOORZITTER: Geachte raadsleden welkom op deze tweede dag van de gemeenteraadsvergadering. We zijn inmiddels aanbeland bij punt 13A, instemmen met het initiatiefvoorstel Amsterdams recht op herstel van een fout van het lid Hofland en kennisnemen van de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel. Ik zou graag als eerste het woord willen geven de indiener van dit initiatiefvoorstel en dat is de heer Hofland. Gaat uw gang. Het lid HOFLAND: Dank u wel, voorzitter. Vertrouwen opbouwen onder alle Amsterdammers wordt lastig als we nog te vaak een stapel boetes als visitekaartje hebben. Iemand die vergeet de gehandicaptenparkeerkaart te verlengen is geen fraudeur en er zijn duizend redenen waarom je een formulier gewoon een keer verkeerd kan invullen. Volgens mij is er maar één manier waarop de overheid daar dan mee moet omgaan, menselijk, op zoek naar een oplossing, gewoon het foutje herstellen. En voorzitter, ik doe dit voorstel omdat ik denk dat het helpt het vertrouwen te bouwen tussen Amsterdammers en de overheid.

Ik doe het ook om ambtenaren te bevrijden van het juk van hardvochtige regels en een hardvochtige opdracht. Voorzitter, ik doe het ook omdat ik denk dat het ons als stadbestuur helpt om ons eraan te herinneren dat we bij fouten in de toekomst niet meteen denken hoe kan ik dit politiek kapitaliseren, hoe kan ik profiteren van deze ophef, want als je dat doet dan heeft dat consequenties. Voorzitter, ik wil alle raadsleden bedanken van links tot rechts voor de constructief kritische vragen in de commissie. Ik vind het echt heel fijn, zeg ik oprecht, dat we dit met zovelen gaan doen omdat ik denk dat dat de kans van slagen van dit initiatief echt vergroot en daar wil ik nogmaals alle raadsleden die dit steunen en die met mij mee gaan denken en mee gaan helpen hartelijk voor bedanken. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan heb ik nu staan dat hier Ernsting ook een bijdrage, die heeft hij niet meer. Dan gaan we over naar de wethouder. Wethouder Groot Wassink, gaat uw gang. Wethouder GROOT WASSINK: Dank voorzitter en voorzitter ik vervang de burgemeester in deze. Dank aan het lid Hofland voor dit initiatiefvoorstel, ik denk dat het een belangrijk voorstel is. Al eerder heeft ook de Raad van State, hoogste adviseur van het kabinet, dit gesuggereerd zoals ook in het initiatiefvoorstel staat, ook in Frankrijk reeds tot wet verheven.

Ik denk dat het belangrijk is dat, maatwerk is goed maar kan tegelijkertijd ook soms tot een zekere mate van willekeur leiden dus ik vind het goed om dit nu met elkaar te doen. U heeft in de bestuurlijke reactie kunnen lezen hoe het college ernaar kijkt, dat in de uitvoering nog wat stappen te zetten zijn maar ik denk dat wij niets anders kunnen dan de raad te danken voor dit voorstel.

2

Jaar

2023

Vergaderdatum 29 juni 2023

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De VOORZITTER: Dank u wel, en ik bedoelde inderdaad de locoburgemeester. Is er nog iemand anders die het woord wil voeren op dit punt? Dat is niet het geval. Dan sluit ik dit punt en gaan we over voor een korte schorsing voor een wissel van het voorzitterschap. De discussie wordt gesloten. De VOORZITTER schorst de vergadering. Voorzitter: het lid Van Renssen De VOORZITTER heropent de vergadering. 15. Vaststellen van het plan van aanpak Thrive Amsterdam Mentaal Gezond 20232026 VN2023-006200 Gevoegd met 15A. Instemmen met het gewijzigde initiatiefvoorstel Een mentaal gezonde(re) generatie begint in het onderwijs van het lid Von Gerhardt en kennisnemen van de bestuurlijke reactie op het oorspronkelijke initiatiefvoorstel VN2023-015761 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende moties zijn ingekomen: Motie van de leden Wehkamp, Van Pijpen, Von Gerhardt en Boomsma inzake onderzoek naar op maat gemaakte aanpak mentaal welzijn, nr. 378.23 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - in de onderzoeken die onder Thrive worden uitgevoerd specifiek te kijken naar: de verschillen in mentale gezondheid tussen verschillende genders; waar dit door veroorzaakt wordt; en hoe je kan zorgen voor programma’s die voor iedereen werken; - en de uitkomsten van dit onderzoek te gebruiken in Thrive.

Motie van de leden Van Pijpen, Krom, Wehkamp, Boomsma, Von Gerhardt en Kabamba inzake uitwerking doelstellingen plan van Aanpak Thrive, nr. 390.23 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - op korte termijn, doch in ieder geval voor 1 januari 2024 te expliciteren welke doelen in en met het programma Thrive worden nagestreefd en hoe deze doelstellingen worden gemonitord en jaarlijks aan de raad worden voorgelegd. Motie van de leden Von Gerhardt, Garmy, Wehkamp, Krom, Van Pijpen en Boomsma inzake stemmingsstoornissen expliciet erkennen als een ziekte, nr. 398.23 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - te blijven erkennen dat stemmingsstoornissen ziekten zijn, om zo de klachten niet te bagatelliseren of een juiste behandeling en erkenning in de weg te staan; - in de aanpak Thrive zorgvuldig te zijn met de woordkeuzes en daarom rekening te houden met het onderscheid tussen personen met (lichte) mentale klachten

3

Jaar

2023

Vergaderdatum 29 juni 2023

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

-

R

en personen die zijn gediagnosticeerd met een stemmingsstoornis of klachten hebben die kunnen duiden op een stemmingsstoornis; personen die aanwezig zijn bij bijeenkomsten van Thrive en die klachten hebben die kunnen duiden op een stemmingsstoornis te adviseren over de juiste hulpinstellingen.

De moties maken deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER: Dan heb ik de volgende leden die zich hebben aangemeld om het woord te voeren, dat is het lid Von Gerhardt en ook de indiener van het initiatiefvoorstel, het lid Van Pijpen, het lid Runderkamp en het lid Wehkamp. En dan als de raad zo ver is voor het eerste termijn denk ik dat ik zo meteen het woord zou mogen geven aan het lid Von Gerhardt van de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie en hij is tevens de indiener van het initiatiefvoorstel. Het lid Von Gerhardt, aan u het woord. Het lid VON GERHARDT: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, in mijn leven heb ik meerdere depressieve periodes gekend, periodes van somberheid en paniekaanvallen waarin ik dagen heb gekend waarop ik niet had verwacht hier vandaag de dag nog te zullen staan. Een tijd die ik nooit meer terug zal krijgen. De steun van mijn vrienden, familie en het zoeken van hulp heeft mij er bovenop geholpen. Dat geeft mij nu de kans om mij in te zetten voor het verbeteren van de mentale gezondheid, want ik besef mij goed dat niet iedereen de steun zal krijgen die ik toen heb gehad. Voorzitter, het is goed dat er de afgelopen tijd meer aandacht is gekomen voor de mentale gezondheid, een broodnodige stap want het mentaal welzijn staat onder druk, zeker bij jongeren. Onderzoeken bevestigen dit helaas keer op keer.

De gevolgen van mentale ziektes zijn groot, de noodzaak om het op te lossen zou des te groter moeten zijn. Met mijn initiatiefvoorstel wil ik hier een bijdrage aan leveren. Mijn voorstel heeft als doel om jongeren te leren dat het normaal is om over je gevoel te praten leren, te leren begrijpen wat mentale ziekten inhouden en het begrip voor deze ziekten laten toenemen, zodat het gesprek over mentaal welzijn net zo normaal wordt als de fysieke gezondheid. Dat doen we het beste op school, het is de aangewezen plek waar we ervoor kunnen zorgen dat jongeren hun metaal welzijn leren begrijpen, herkennen en erkennen. Voorzitter, ik wil mijn collega's bedanken voor de goede behandeling in de commissie en de gedane voorstellen om het plan nog beter te maken. En de wethouder wil ik bedanken voor de goede stappen die hij al zet met aanpak Thrive. En daar wil ik nog één opmerking bij maken, namelijk dat stemmingsstoornissen zoals een depressie een ziekte zijn en dat we dat nooit mogen bagatelliseren en daarvoor dien ik samen met mijn collega's van andere partijen een motie in. Voorzitter, ik sluit af want mijn jaren van leven met een depressie zal ik nooit terugkrijgen maar laten we er vandaag wel voor zorgen dat we dit voor toekomstige generaties zoveel mogelijk kunnen voorkomen. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel, het lid Von Gerhardt.

En dan is nu het woord aan mevrouw Van Pijpen namens de fractie van GroenLinks. Het lid VAN PIJPEN: Ja voorzitter, dank u wel. Mentale gezondheid is ongelooflijk belangrijk en het is daar niet goed mee gesteld in Amsterdam, eigenlijk alle cijfers zie je dat het erger wordt, dat het stijgt, en dat vraagt dus ook om een heel actieve aanpak. Een aanpak die vooral ook de oorzaken van de mindere mentale gezondheid aanpakt, die zorgt voor vermindering van prestatiedruk en stress, die zorgt voor bestaanszekerheid, die zorgt

4

Jaar

2023

Vergaderdatum 29 juni 2023

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

voor een gezonde en groene leefomgeving. En ook vooral in tijden van een klimaatcrisis wordt ook veel stress veroorzaakt. Om mentale gezondheid te bevorderen is naast het aanpakken van oorzaken het ook nodig dat er meer openheid over komt en dat de sociale omgeving wordt versterkt. Kortom, er is aandacht nodig met een goed plan van aanpak om mentale gezondheid te bevorderen. En daarom is het goed dat het plan van aanpak van Thrive er ligt. Mijn fractie vindt het wel jammer dat in dit plan minder aandacht is voor de aanpak van die oorzaken, want alleen erover praten is soms ook niet voldoende als je de oorzaken ook niet weet aan te pakken. Dat neemt niet weg dat er ook in dit plan wel een aantal goeie acties en ideeën zitten die we dan ook graag willen steunen. Maar de concreetheid van de doelen vergt soms nog wel wat nadere uitwerking en ook over hoe we daarover worden geïnformeerd als raad. En daarom heb ik ook samen met een aantal collega's een motie om die doelen nog nader te expliciteren en ook te zorgen dat wij als raad goed geïnformeerd worden, want ook in het huidige plan van aanpak zie je dat informatie over van wat is er nou bereikt soms zich beperkt dat hoeveel mensen een website hebben bezocht. En hoe interessant ik dat ook vind, maar dat lijkt me nou niet dat we daarmee echt ook de aanpak van de mentale gezondheid inderdaad ook goed aanpakken.

Tot zover, voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. En dan is nu het woord aan het lid Runderkamp namens de Partij van de Arbeid. Het lid RUNDERKAMP: Dank voorzitter en allereerst wil ik de heer Von Gerhardt vanaf deze positie feliciteren met zijn initiatiefvoorstel en ook voor zijn mooie, open en indringende bijdrage zojuist. De heer Von Gerhardt heeft middels zijn initiatiefvoorstel aandacht gevraagd voor de mentale gezondheid en dat is geen overbodige luxe, gegeven het feit dat zes op de tien jongeren in Amsterdam kampen met mentale klachten, variërend van prestatiedruk tot ook echt zware depressies. En het college heeft aandacht voor deze mentale problematiek van jonge Amsterdammers middels aanpak Thrive. Thrive is geen alomvattende aanpak om alle mentale problemen op te lossen maar focust zich op de laagdrempelige preventieve interventies om mentale problemen onder vooral jongeren bespreekbaar te maken. En mijn fractie steunt dit programma. De VOORZITTER: Dank u wel. En dan geef ik nu graag het woord aan het lid Wehkamp van D66. Het lid WEHKAMP: Dank u wel voorzitter en dank ook aan de wethouder voor dit plan. Ik ben er heel erg blij mee want het is belangrijk dat we inzetten op een mentaal gezonde stad en corona heeft ons laten zien hoe erg het onder druk komt te staan als we daar niet goed aandacht voor hebben.

Dus goed dat dit programma wordt voorgezet, het was natuurlijk al een programma. Ik ben heel erg blij dat dit er is en ik ben ook blij met het antwoord van de wethouder in de commissie dat er een klankbordgroep is. Ik vind het altijd erg belangrijk dat er ook bijvoorbeeld met jongeren wordt gesproken en dat wordt hier goed meegenomen. Dus daar ben ik blij mee. Ik wil ook de heer Von Gerhardt bedanken voor zijn initiatiefvoorstel en ik ben ook heel erg blij dat hij ook nog een idee heeft meegenomen om ook te kijken inderdaad naar het verschil tussen jongens en meisjes in de preventieve aanpak, want wat we nu heel vaak zien is dat mentale gezondheid bij meisjes enorm achteruitgaat, je ziet dat jongens en meisjes anders omgaan met mentale gezondheid. Waar jongens heel vaak meer in zichzelf kruipen en dat extra miniseren door alcohol, u zei het ook al in uw initiatiefvoorstel, hebben meisjes meer last van hun omgeving, oordelen over hun lichaam bijvoorbeeld, en die uiten

5

Jaar

2023

Vergaderdatum 29 juni 2023

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

dat ook weer anders. Dus dat laat zien dat we een andere aanpak moeten hebben voor jongens en meisjes in mentale gezondheid. Dat zit nu nog niet zo in het programma, ik vind het wel belangrijk dat dat er komt. Een van de doelen in het programma is om onderzoek te doen om te meten hoe het gaat met de mentale gezondheid, ik denk dat dit onderdeel daar heel goed in past dus ik ben blij als we dat zouden kunnen doen. Ik dien er ook een motie voor in met andere raadsleden, dus dank ook voor de steun hiervoor. Ja inderdaad, dank u wel. (Het lid VAN PIJPEN: Voorzitter, het is een beetje toeval bijna dat ik dat bij mevrouw Wehkamp doe, maar dat is omdat zij de derde op rij is die vooral de nadruk legt alsof het plan Thrive alleen voor jongeren is. En ik wil toch ook wel benadrukken, ook kijkend naar de cijfers van mentale gezondheid, dat de doelgroep jongeren er een hele belangrijke is maar zeker niet de enige is. Dat neemt niet weg, nogmaals mevrouw Wehkamp, ik doe dat ook omdat u de laatste bent die daarover het woord voert, maar ik hecht eraan om dat ook wel te bevestigen.) Ja, nee dat klopt helemaal. Maar waarom ik me meer op jongens en meisjes richt is omdat uit de onderzoeken laat zien dat vooral met meisjes die enorme achterstand is.

Dus ik weet niet of u gisteren ook, in de Volkskrant een bericht erover, in het AD een bericht erover, die onderzoeken die nu over verschillen in jongens en meisjes zien vooral op die groep middelbare scholieren. Dus daar weten we van, daar zit het moeilijk. Maar dat neemt niet weg dat we ook onderzoek moeten doen dus inderdaad, ook mannen- en vrouwenbreed en X. (Het lid VAN PIJPEN: Ondersteuning ook voor het punt over jongens en meisjes, daar ben ik het volstrekt mee eens. Wij steunen ook de motie daartoe.) De VOORZITTER: Leidt dat nog tot een reactie van het lid Wehkamp? En dan begreep ik dat het lid Van Schijndel ook nog graag een bijdrage wilde doen en die krijgt daarvoor nu voor de gelegenheid. Ga uw gang. Het lid VAN SCHIJNDEL: Dank u, voorzitter. Als woordvoerder Zorg heb ik een paar puntjes, allereerst heel veel dank voor dit mooie initiatiefvoorstel, het gaat om een ongelooflijk belangrijk onderwerp voor het welbevinden, niet alleen van jongeren maar ook het werkt door op den duur in je volwassen leven en ook in de ouderdom als het niet goed wordt geadresseerd. Het punt van de preventie vind ik heel belangrijk, dus er is een grote somberheid bij heel veel jongeren en dat zit hem ook in grote onderwerpen die eigenlijk niet goed worden begrepen, zoals de dreigende sterven van de aarde door de opwarming, veroorzaakt door de mens natuurlijk.

En bijvoorbeeld corona, enorm gevaarlijke ziekte was dat, en ja dus allemaal aan het vaccin en mensen hebben daar terugkijkend vaak spijt van. Dan de coping strategies, heel belangrijk inderdaad, jongens gaan er gewoon anders mee om dan meisjes en dan wil ik toch weer even wijzen, misschien ga ik dat ook agenderen een keer, het opinieartikel over wetenschap in Trouw van eergisteren, blijf kritisch op rotsvaste waarheden, ook over corona, klimaat en gender. En dan wordt bijvoorbeeld over gender gezegd, en daar gaat het om, die verschillen in coping strategies, je hebt natuurlijk de nurture-theorie, het komt allemaal uit je omgeving, je opvoeding, je bent een tabula rasa, of het is nature, dus dan zit het in het genenpakket en of genen aan een uit worden gezet en zo. En dan vind ik dat in een coping strategy voor zowel jongens als meisjes dat ze begrijpen te leren dat er gewoon natuurlijke verschillen zijn. Natuurlijke verschillen die dus objectief te meten, karakterologisch of fysiologisch zijn. Dat moet niet

6

Jaar

2023

Vergaderdatum 29 juni 2023

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

worden weggevlakt in toch de drang om alles tegenwoordig sociologisch te verklaren. Daarmee heb ik gezegd wat ik zeggen wil, dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. En dan zijn er geen bijdragen meer van de raad, dus dan geef ik graag het woord aan het college voor de beantwoording in eerste termijn. En het woord is aan wethouder Scholtes. Wethouder SCHOLTES: Dank u wel, voorzitter. Geachte raad, tijdens mijn hoorzitting gaf ik al aan dat mentale gezondheid wat mij betreft een van de prioriteiten is voor de komende tijd, voor mij een mooi moment om hier te staan met Amsterdam Mentaal Gezond, Thrive, maar ook het initiatiefvoorstel van de VVD en ik vind dat we ook in de commissie daar een goed debat over hebben gevoerd. Ik denk ook dat alle voorstellen, ook de voorstellen die vandaag worden gedaan en het initiatiefvoorstel gecombineerd met Thrive elkaar versterken en de aandacht die we hier in Amsterdam hebben voor mentale gezondheid sterker en beter maakt. Dus ik wil daar de commissie, de raad, echt voor bedanken. Ik ga zo nog even specifiek in op het initiatiefvoorstel van de VVD.

Dat die aandacht voor mentale gezondheid cruciaal is hebben we allemaal kunnen zien ook in de cijfers, inderdaad niet alleen de monitor, coronamonitor gezondheid van jongvolwassenen, zes op de tien jongeren heeft mentale klachten, maar ook die van volwassenen en ouderen die wat recenter is uitgekomen. En we weten ook, die aandacht voor oorzaken is denk ik daar ook goed om bij in de gaten te houden inderdaad. We weten het kan te maken met bestaanszekerheid, het heeft ook te maken met gezond of ongezond leven, met wel of niet bewegen. Thrive focust daar inderdaad niet op, daar hebben we natuurlijk ook andere programma's voor, wethouder Moorman met de armoederegeling, wethouder Mbarki die ieder jaar veertig speelplekken erbij creëert of opknapt. En Thrive focust inderdaad op die collectieve veerkracht, op die laagdrempelige preventieve interventies en op het normaliseren van het gesprek over mentale gezondheid, bijvoorbeeld via die laagdrempelige onlinehulp waar iedereen terecht kan via de chat of whatsapp of gewoon fysiek binnenlopen via stadsbrede campagnes die we jaarlijks gaan voeren om aandacht te vragen voor mentale gezondheid. Maar ook bijvoorbeeld het trainen van professionals, of het nou is in de sociale basis bij sportverenigingen, bij studentenverenigingen, et cetera.

Het initiatiefvoorstel van het lid Von Gerhardt, ik prijs zijn inzet op dit vlak, ik ben ook geraakt door de manier waarop hij dat heeft gebracht. Het heeft echt denk ik ook wel toegevoegd aan het debat, dus ik wil hem daar hartelijk voor bedanken. Ik kom zo even op zijn motie, ik wil even één kleine nuancering aanbrengen. Het eerste voorstel wat hij doet ten aanzien van aandacht voor mentale gezondheid op scholen, herhaling van wat we ook in de commissie hebben gezegd, wij kunnen natuurlijk niet aan scholen opleggen dat ze dat op die manier doen, dat is echt aan scholen zelf. Ik ga dat wel als een inspanningsverplichting om dat te gaan doen, bijvoorbeeld via de Gezonde School in samenwerking met Thrive, want absoluut het ideaal moet natuurlijk gewoon zijn dat op al die scholen iedere scholier, iedere student ook die aandacht heeft voor mentale gezondheid. Tot slot wil ik ook, en dan ga ik naar de preadviezen toe, ook de collega's van de GGD danken die heel veel werk hebben gestoken in het verder ontwikkelen van Thrive, het is natuurlijk een voortzetting van een eerder programma, en ook heel veel goed werk doen. Ga ik naar de preadviezen, ik kan u al wel verklappen dat ik drie positieve preadviezen ga geven. Motie 398 van het lid Von Gerhardt cum suis, ik denk dat het inderdaad heel goed is om een duidelijk onderscheid te maken tussen beginnende lichte

7

Jaar

2023

Vergaderdatum 29 juni 2023

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

mentale problemen en inderdaad depressie als stoornis, als ziekte. Ik denk dat het goed is om daar extra aandacht voor te hebben, dus ik heb daar een positief preadvies op. Ga ik naar het lid Wehkamp met motie 378 cum suis over die genderspecifieke aanpak, hebben we het in de commissie ook al even over gehad, dat heeft zeker ook de voorkeur dus daarom ook het positieve preadvies voor deze motie. En tot slot de motie van het lid Van Pijpen cum suis 390 over doelstellingen, ik denk ook dat dat en het rapporteren daarover, ik denk dat dat het plan ook absoluut beter maakt. Ik zeg wel bij, de mentale gezondheid van jongeren, jongvolwassenen en volwassenen is natuurlijk sterk afhankelijk van diverse initiatieven en diverse oorzaken, dus je kunt niet altijd één op één die die link maken. Maar het lijkt me heel goed om het effect van die aanpak toch proberen zo goed mogelijk zichtbaar te maken en daar ook over te rapporteren. En we zullen die doelstellingen gaan formuleren en daarin focussen op inderdaad het vergroten van die collectieve veerkracht, als u deze motie aanneemt, waar ik wel een beetje van uitga. Dus drie positieve preadviezen. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel, wethouder. En dan kijk ik even of er behoefte is aan een tweede termijn. Dat is niet het geval.

En dan zullen we inderdaad ook vanmiddag stemmen over het initiatiefvoorstel, met de complimenten uiteraard namens de raad, de heer Von Gerhardt en ook voor de constructieve behandeling vandaag. De discussie wordt gesloten. 16. Uiten van wensen en bedenkingen inzake de beoogde verkoop van het 100 procent belang in AEB Holding N.V. VN2023-013980 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende moties zijn ingekomen: Motie van de leden Burgers, Boomsma en Garmy inzake extern advies scenario’s AEB, nr. 379.23 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - alvorens een besluit te nemen tot verkoop van AEB zonder scheidingsinstallatie, advies in te winnen bij een externe expert over toekomstscenario’s voor AEB en dit advies te delen met de raad. Motie van de leden Bobeldijk Alberts, Bons, Bakker en Kabamba inzake houdt AEB in publieke handen, nr. 388.23 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders; - het AEB niet te verkopen aan een private partij maar het bedrijf 100 procent in publieke handen te houden. Motie van de leden Bakker en Heinhuis inzake een duurzame toekomst voor grondstoffen en warme woningen, nr.

406.23 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - een strategie ‘Warme woningen zonder afvalverbranding’ op te stellen met als doel om tot een warmtevoorziening voor woningen te komen waarbij afvalverbranding geen rol speelt en in deze strategie expliciet de mogelijkheden uit te werken om dit uiterlijk 2047 te realiseren; - de conceptstrategie in het derde kwartaal van 2024 aan de raad te doen toekomen.

8

Jaar

2023

Vergaderdatum 29 juni 2023

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Motie van de leden Garmy c.s. inzake advies Binnenlandse Zaken volgen, nr. 417.23 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - om in het proces van de verkoop van AEB, het mogelijk verkoopadvies van het ministerie van Binnenlandse Zaken op te volgen, zelfs als dat de mogelijkheden tot verkoop aan bepaalde partijen beperkt. Motie van de leden Garmy, Bakker en Kabamba inzake criteria langetermijnstrategie AEB, nr. 418.23 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - om aan het AEB punten mee te geven die moeten worden geadresseerd in de te ontwikkelen lange termijn strategie. Deze punten moeten in ieder geval uit de volgende onderwerpen bestaan: de waarborging van publieke belangen (betaalbaarheid, afvang CO2 uitstoot, warmtelevering, afvalverwerking, circulariteit); - visie op hoe en wanneer de afvalverbrandingsovens gesloten kunnen worden; - visie op het importeren van afval vanuit andere landen. Motie van het lid Bakker inzake niet in beroep gaan tegen besluit ACM, nr. 421.23 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - niet in beroep te gaan tegen het besluit van ACM. De moties maken deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER: Bij dit agendapunt hebben zich aangemeld om het woord te voeren het lid Ernsting, het lid Burgers, het lid Heinhuis, het lid Garmy, het lid Bakker en het lid Schmit.

Zijn er nog andere leden van de raad? Ik noteer de heer Bobeldijk, het lid Boomsma en het lid Bons en het lid Van Schijndel. En dan neem ik aan dat ik hiermee voor de eerste termijn van de raad het woord mag geven aan het lid Ernsting van GroenLinks. Aan u het woord. Het lid ERNSTING: Voorzitter, dank. Waarbij ik meteen aangeef dat ik zojuist ook een motie heb gestuurd naar de raadsbox, maar die moet nog binnenkomen denk ik, excuses voor dit late moment. Voorzitter, in de commissie vorige week hebben we een goed debat gehad. Een kernpunt is natuurlijk hoe de publieke belangen die gemoeid zijn met het onderwerp het best gediend kunnen worden en het is goed dat dat een kernpunt is van de discussie rondom AEB, want met het oordeel van de ACM hoort ook die heroverweging. En er zijn drie of vier van die publieke belangen, betrouwbare afvalverwerking van Amsterdam, energielevering, duurzaamheid in casu CO2 en duurzaamheid in casu hergebruik van grondstoffen. En daarboven speelt de kwestie van de afvalmarkt in Nederland en de grote overcapaciteit aan verbrandingsovens in dit land. En om met dat laatste te beginnen, in Nederland importeren we circa anderhalve miljoen ton afval per jaar en dat Romeinse afval hier bij AEB is daar met zo'n 50.000 ton per jaar zo'n drie procent van.

En sinds 2002 is daar ook gestuurd op door diverse kabinetten, moderne afvalovens met energieterugwinning zijn beter dan stort, was het verhaal. En dat klopt natuurlijk ook maar vervolgens werd er ook meer gerecycled en veranderde de afvalmarkt en werd er ook gestuurd op import. En in de Tweede Kamer bestaat daar nu ook discussie over. Die is niet nieuw maar wel anders dan vroeger, want

9

Jaar

2023

Vergaderdatum 29 juni 2023

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

bijvoorbeeld in 2019 ging het in de Kamer nog over wel of geen importheffingen voor afval maar nu krijgt de discussie in de Kamer in ieder geval schijnbaar een andere wending en zien diverse partijen van links tot rechts in dat het ook wel een beetje gek is om alles in dit landje te verbranden, want dan drukt de uitgestoten CO2 op onze CO2-huishouding en daar kwam stikstof nog bij als probleem. Nederland en Zweden zijn kampioen afvalimport van Europa en wij willen het kabinet aansporen om werk te maken van een herordening van die markt en die overcapaciteit van die ovens en met name inzetten op vermindering van CO2en stikstofuitstoot. En we beschouwen dat nadrukkelijk ook als een nationale en in het verlengde misschien ook wel Europese kwestie. Daar gaat die motie over die zo dadelijk nog tot u komt, voorzitter. En als Amsterdam nemen we met dit besluit ook regie over ons eigen afval, ik moet eigenlijk zeggen grondstoffen want de nascheidingsinstallatie blijft in Amsterdamse handen, dat geeft ons de kracht om te sturen niet alleen op scheiding maar ook op hergebruik. En dat is circulair. Het is ook anders, wezenlijk anders dan het besluit van drie, vier jaar geleden. En als het gaat om de overige afvalverwerking gaan we met dit besluit wel ook naar een ander systeem waarbij we niet meer inbesteden bij ons eigen bedrijf maar moeten aanbesteden.

Maar dat gaat dus voor een deel op de markt gebeuren, begrijp ik. En ik begrijp ook de zorg die dat met zich meebrengt, zoals omtrent betaalbaarheid, en daarom tekenen wij ook een motie van de PvdA daarover mee. (Het lid BAKKER: Dank, voorzitter. GroenLinks heeft de afgelopen tijd veel benadrukt dat ze grip willen houden op verduurzaming en daarom dus blij zijn dat het plan er ligt om de nascheidingsinstallatie in eigen handen houden, maar hierover is nog niks bekend. Het is een grote onzekerheid, de ondernemingsraad van de AEB kwam ook inspreken dat het een ondoordacht plan is. Dus hoe kijkt de heer Ernsting ernaar dat dit voorgenomen besluit nu genomen wordt met al die onzekerheid over die nascheidingsinstallatie?) Er ligt een collegebesluit voor waarbij wij wensen en bedenkingen kunnen meegeven. En dit is een nadrukkelijke wens van ons om dat goed vorm te geven en de vragen die de Partij voor de Dieren daarover heeft die heb ik ook. Dus wat dat betreft lijkt me dat ook goed om dat in het debat een centrale rol te laat spelen. (Het lid BAKKER: Dank, ja we worden daar dan nog uitvoerig over geïnformeerd gelukkig.

Begrijp ik dan ook goed dat GroenLinks op het moment dat het een onmogelijke constructie lijkt te zijn, wil afzien van de verkoop?) Dat vind ik te kort door de bocht, want met de verkoop heb ik de gerede vraag of al die publieke belangen zoals ik die zojuist benoemde ook het beste gediend zijn. Omdat het AEB natuurlijk nadrukkelijk een ander bedrijf is dan vier jaar geleden en zich ook op een markt begeeft, een commerciële markt, die niet helemaal de Amsterdamse of de Amsterdamse schaal is. En dan is de vraag of die Amsterdamse publieke belangen het best gediend zijn. (Het lid BAKKER: Dat antwoord begrijp ik niet, volgens mij neemt de heer Ernsting een zijpaadje, want ik vroeg of, als de nascheidingsinstallatie waar de heer Ernsting zo graag grip op wil hebben, geen onderdeel meer wordt van dit pakket, of GroenLinks dan nog wel zoveel ziet in een complete verkoop.) Voorzitter, dan hebben we in ieder geval weer een gesprek en een ander gesprek. Maar wat-als-vragen, om daar nu al vooruit op te lopen, dat het niet de intentie is om die nascheidingsinstallatie te houden, die publiek te houden, omdat we daarmee het

10

Jaar

2023

Vergaderdatum 29 juni 2023

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Amsterdamse afval meer richting hergebruik gaan brengen. En dat ondersteun ik op dit moment. Voorzitter, ook begrijp ik de noodzaak om te zoeken naar andere warmtebronnen en dat zit ook natuurlijk al in de warmtetransitievisie van het college. En ik ben benieuwd, ik zou de wethouder daar toch nog graag even over horen, hoe dat in het licht van dit besluit eruitziet en hoe we daar verder mee gaan. En dan heb ik nog een aantal andere vragen, voorzitter, over personeel bijvoorbeeld. Momenteel is er een hoog verloop in het personeel en is veel onzekerheid bij het personeel. En op wat voor manier kan het college in het proces de zorgen van het personeel meenemen en ook afspraken maken over hun positie? Kunnen vakbonden of de ondernemingsraad daarbij betrokken worden, is mijn vraag. Dan een tweede, die gaat inderdaad ook over die nascheidingsinstallatie, AEB heeft aangegeven mogelijk een eigen nascheidingsinstallatie te willen bouwen.

Hoe verhoudt zich dat nou tot degene die in publieke handen blijft? Is dat dan goed dat er dan ook iets extra's is, of is dat ook een risico in de sfeer van concurrentie of iets dergelijks en wat zijn eventuele milieuwinsten van twee nascheidingsinstallaties in deze stad? En dan tot slot voorzitter, ook in de commissie al gezegd maar ik denk goed dat het hier ook nog aan de orde komt, er is aangegeven dat een substantieel deel van de verkoopopbrengsten wordt geïnvesteerd in duurzaamheid en circulair. Hoe wordt dat vastgelegd en hoe kunnen we daarover gerapporteerd blijven worden waar dat terechtkomt? Dat was het, voorzitter. (Het lid BAKKER: Dank voorzitter, ja want GroenLinks is dus blij dat in vergelijking met drie, vier jaar geleden er nu andere voorwaarden liggen, een ander plan rondom de verkoop. Maar tegelijkertijd zal de heer Ernsting ook wel gelezen hebben dat het college zich nog steeds beraadt op het eventueel in beroep gaan tegen het besluit van de ACM om de fabriek niet toch aan AVR te verkopen. Hoe rijmt GroenLinks dit bericht van het college en wat vindt GroenLinks daarvan?) Voorzitter, zoals ik het heb begrepen is het besluit van het ACM een besluit van het ACM en is dat niet herroepbaar in die zin dat je dan toch nog door zou kunnen op het oude pad.

Maar dat er duidelijkheid geboden moet worden in het meningsverschil tussen ACM en het college, dat kan ik alleen maar toejuichen want het geeft voor iedereen dan helderheid. (Het lid BAKKER: Vindt GroenLinks dat dan niet toch een heel raar signaal? Als gemeente zou je je ook kunnen neerleggen bij dit oordeel en verder kijken naar de toekomst in plaats van in de loopgraven blijven hangen over het meningsverschil over de verkoop.) Nee, ik vind dat niet met elkaar in tegenspraak. Het besluit is het besluit, volgens mij moeten we ons daar gewoon aan houden en doen we dat ook. Maar om helderheid te krijgen in hoe die markt eruitziet, die afvalmarkt, hoe die geordend is, dat lijkt me eigenlijk alleen maar toe te juichen. (Het lid BAKKER: Ik vind het toch een vreemde reactie. Want hoe gaan we daar dan vervolgens lessen uit trekken? Hoe denkt de heer Ernsting dat we dat dan gaan gebruiken in de toekomst, want hier ligt dus weer een nieuw verkoopbesluit voor. Zouden we dan niet beter kunnen afwachten en dan met die informatie kijken of het nou zo slim is om wel weer door te gaan met de verkoop? Want het is achteraf. Dus ik begrijp toch niet hoe GroenLinks dit ziet.) Onderdeel van het meningsverschil is volgens mij of de markt, die afvalmarkt, nou een regionale, nationale of internationale is. En volgens mij heb ik juist zojuist betoogd dat

11

Jaar

2023

Vergaderdatum 29 juni 2023

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

die voor een groot deel ook internationaal is en ook voor een groot deel nationaal en internationaal moet worden opgepakt. En daarin kan dit een nuttige rol spelen denk ik. De VOORZITTER: Dank u wel. En dan denk ik dat we door kunnen gaan naar de heer Burgers als u zover bent. Ga uw gang. Het lid BURGERS: Voorzitter, gisteren was er iemand in mijn fractie die heeft al onze tijd opgebruikt. Ik heb dus weinig tijd dus ik ga snel zijn. De VVD vindt dat het proces op dit moment niet zorgvuldig is als het gaat om de verkoop van de AEB. Dat heeft de voorzitter van de ondernemingsraad ook vorige week in de commissie aangegeven. Laten we als voorbeeld nemen, de scheidingsinstallatie wordt losgekoppeld van de verbrandingsinstallatie bij de verkoop en de AEB geeft zelf geeft onomwonden aan dat zij dat geen goed idee vinden. Zij noemen daarbij strategische belangen, commerciële belangen en praktische belangen. Zij zien dat niet zitten. Ik denk dat zij kennis van zaken hebben en ons lijkt het dan ook een goed idee dat een externe expert gaat kijken naar of dit de beste oplossing is, de scheidingsinstallatie loskoppelen van de verbrandingsinstallatie. Daarbij is ook niet gekeken door een externe expert naar de mogelijkheden om de AEB als 100 procent deelneming te behouden. Wij zullen een motie indienen om een externe expert in te schakelen op dit punt.

Volgende punt, geopolitiek, de wethouder heeft weliswaar toegezegd om met het ministerie van Binnenlandse Zaken contact te houden maar hij kan niet garanderen dat de AEB gaat worden verkocht aan partijen in onvrije landen zoals Rusland en China. Laten we even vaststellen dat de AEB ook elektriciteit levert aan 120.000 huishoudens, warmte levert aan huishoudens en bedrijven, 40.000 huishoudens, en er zijn dus geopolitieke consequenties. Volgens experts zouden die consequenties kunnen zijn dat het gaat om spionage, sabotage maar ook om afhankelijkheid op economisch vlak. Dat moeten we niet hebben, dat is serieus. Een bijvoorbeeld daarvan, in Hamburg is een paar maanden geleden een investering door China niet doorgegaan omdat de politiek zich grote zorgen maakte over de geopolitieke gevolgen en kon het Chinese bedrijf slechts een kleine deelneming nemen in dat Duitse bedrijf. Een ander voorbeeld is dat er vorig jaar met brede steun in de Tweede Kamer een nationale veiligheidstoets is afgesproken ook om geopolitieke gevolgen. Voorzitter, kan de wethouder toezeggen, dat scheelt weer een motie, dat hij de bevindingen van het ministerie van Binnenlandse Zaken met ons gaat delen, met de raad gaat delen? En als dat moeilijk is kunnen we een geheime bespreking plannen, daar zijn we tegenwoordig heel goed in. De VOORZITTER: Dank u wel.

En dan is nu het woord aan het lid Heinhuis van de Partij van de Arbeid. Het lid HEINHUIS: Voorzitter, dank wel voor het woord. De Partij van de Arbeid heeft dit besluit dat vandaag eigenlijk opnieuw voor ons ligt met veel zorgvuldigheid bekeken. En dat geldt ook voor het college, dat zie je terug in de stukken en er is ruim de tijd genomen om verschillende scenario's uit te werken. En dat was ook belangrijk want een van de conclusies van de raadsenquête is natuurlijk ook geweest dat vorige keer eigenlijk te snel naar één scenario is toegewerkt. Ik ben blij om te zien dat het college geleerd heeft van de enquête en ook die scenario's dus nu heel zorgvuldig heeft afgewogen. En ik ben daar blij mee. Ik kan uiteindelijk ook volgen dat het scenario van verkoop van het college nu de voorkeur heeft. Maar voorzitter, ik vind dat geen makkelijke conclusie, dat is een ingewikkelde conclusie. Een bedrijf dat publieke belangen dient te laten meedraaien in de grote afvalmarkt waar we ons al langer in bevinden.

12

Jaar

2023

Vergaderdatum 29 juni 2023

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

(Het lid BOBELDIJK: Mevrouw Heinhuis geeft aan dat er een zorgvuldige afweging tussen allerlei scenario's is. Nu is het in de commissie ook besproken dat er één scenario ontbreekt, namelijk een van de twee scenario's die in de praktijk het vaakst voorkomt. De ene die veel voorkomt is dat het in private handen is en de andere is dat het in handen is van overheden, zoals gemeenten. Die staat er niet tussen. Vindt u nog steeds dat dit een zorgvuldig verhaal is geweest van het college?) Voorzitter, volgens mij hebben we het vandaag over een nieuw verkoopbesluit en wat ons betreft is de verkoop aan een publieke partij daar nadrukkelijk ook nog steeds een optie. (Het lid BOBELDIJK: Er staat één scenario in over de verkoop aan een publieke partij, dat gaat over andere afvalverwerkers die in handen zijn van andere gemeenten. De verkoop daaraan is dan één optie. Maar een andere optie is zoals de afvalverwerking in Twente en zoals de afvalverwerking van de HVC in Noord-Holland, die zijn gewoon in handen van andere gemeentes, van al die gemeentes die hun afval verwerken in Amsterdam.

Ik kom straks nog in mijn betoog, dit is helemaal niet onderzocht door het college en u krijgt die informatie dus ook niet.) Voorzitter, ik zou mijn collega eigenlijk iets anders willen voorleggen, een vraag die ik namelijk nog voor de wethouder heb, is of de optie ook nog steeds voorligt om dat het rijk eventueel het AEB zou kopen en of die optie ook nog besproken wordt. En ik heb mijn collega inderdaad in de commissie horen spreken over de provincies en de verschillende gemeentes. Ik snap die optie, echter ik zie ook de financiële krapte bij veel gemeentes. Dus ik denk gewoon simpelweg dat die route niet realistisch is, maar als het rijk het eventueel zou kopen, en daarom ligt wat mij betreft ook nog niet vast dat er niet aan een publieke partij wordt verkocht. Dus dat zou nog steeds één van de opties moeten kunnen zijn. Sterker nog, die optie aan een publieke partij zou voor mijn partij ook dan de voorkeur hebben. (Het lid BOBELDIJK: Vooral, ik wil toch nog heel even terugkomen op die allereerste opmerkingen, namelijk dat u vindt dat we uitgebreid geïnformeerd zijn over alle scenario's. En er ontbreekt gewoon één scenario in.

Dus bent u nog steeds van mening dat we uitgebreid zijn geïnformeerd over alle scenario's, terwijl het scenario kijken of bepaalde buurgemeentes die nu gebruik maken van het Afval Energie Bedrijf een aandeel willen in het Afval Energie Bedrijf er niet tussen zit?) Voorzitter, zoals ik al aangaf, volgens mij hebben we het nu over de mogelijke verkoop en kan die verkoop dus ook nog steeds betekenen dat je verkoopt aan een publieke partij. En als dat zou lukken, als dat zou kunnen zou ik het heel mooi vinden. Het is alleen in een eerdere ronde die we hebben gehad rondom de verkoop niet mogelijk gebleken, bleek geen realistische optie. En dat maakt het natuurlijk ingewikkeld, dat het waarschijnlijk een hele kleine kans van slagen heeft. Maar mocht het lukken en mocht de heer Bobeldijk daar extra informatie over hebben, dan hoor ik het graag. Mijn vraag gaat vooral over of het rijk ook eventueel dat kan doen, want die zijn natuurlijk financieel veel slagvaardiger dan de gemeentes om ons heen. (Het lid BAKKER: Ja, heel interessant wat mevrouw Heinhuis hier zegt. Is zij het dan ook met ons eens dat in dat verkoopproces waarbij dat college actief kopers gaat benaderen en gaat vragen of ze geïnteresseerd zijn, dat al prioriteit nummer één moet zijn dat het college publieke partijen gaat benaderen? Dus het rijk, de provincie, waterschappen, dat dat prioriteit nummer één zou moeten zijn)

13

Jaar

2023

Vergaderdatum 29 juni 2023

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Voorzitter, volgens mij gaan we een open verkoopproces in, dus dat is hoe het geregeld is, maar wat ons betreft is prioriteit nummer één dat het publiek belang gediend wordt. En daar heb ik ook een motie toe die de Partij voor de Dieren ook medeondertekenen, een breed aantal partijen heeft die ondertekend, daar ben ik blij mee want dat is wat onze partij betreft prioriteit nummer één, dat het publieke belang voldoende geborgd wordt bij de verkoop aan een andere partij. (Het lid BAKKER: Is mevrouw Heinhuis het niet met de Partij voor de Dieren eens dat het publiek belang, publiek belang van deze fabriek en wat het voor een effect heeft allemaal op de gemeente, op de inwoners van Amsterdam, dat dat het beste gediend is wanneer het in publieke handen blijft?) Voorzitter, dat is natuurlijk onderdeel ook geweest van de afweging die wij in aanloop naar vandaag opnieuw hebben gemaakt. En dat blijft een lastige afweging omdat je juist ziet dat bij die grotere complexe afvalmarkt, die zo complex en groot is geworden waarbij het Afval Energie Bedrijf ook voor 80 procent al commerciële activiteiten ontplooit, dat het Afval Energie Bedrijf ook gebonden is aan activiteiten op de markt, zelfs al zou het alleen voor het Amsterdamse afval zijn.

En dat maakt het een ingewikkelde situatie waarin ik niet per definitie denk dat het publiek belang altijd hier nu op dit moment zoals het scenario nu voorligt beter gediend daarbij is. Wat ik naar de toekomst zo interessant zou vinden, als het rijk veel meer regie gaat voeren over die afvalmarkt, dat kan een gemeente niet alleen, dat zou echt een overheidstaak, wat mij betreft het liefst nog op EU-niveau, zou er veel meer regie moeten worden gevoerd op die afvalmarkt, omdat we nu eigenlijk vastzitten en als gemeente een te kleine speler zijn om daar zelf iets aan te doen. En dat maakt het besluit extra ingewikkeld dat we vandaag gaan nemen. (Het lid BAKKER: Dank u wel. Ja, want mevrouw Heinhuis zei dit is een openbare verkoop. Dat klopt, maar daarin geeft het college wel aan dat zij actief op zoek gaan naar kopers. Ze gaan actief partijen benaderen of ze geïnteresseerd zijn in de verkoop. Dus zou mevrouw Heinhuis het dan met ons eens zijn dat het dan prioriteit nummer één moet zijn om publieke partijen te benaderen?) Voorzitter, zoals ik zei voor ons is prioriteit dat publiek belang, maar als de inschatting is dat die publieke partijen dat publieke belang het beste kunnen dienen, dan ja. Maar één van mijn vragen is in ieder geval, zoals ik net ook aan de collega van SP toen zei, is om ook te kijken of het rijk interesse zou hebben in verkoop.

Dus dat die benaderd worden en de publieke partijen, dat lijkt me alleen maar goed, dat lijkt me ook goed recht doen aan een openbaar verkoopproces waarin we echt goed onderzoeken welke mogelijke kopers er zijn op de markt. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Dank u, voorzitter. Welke aanwijzingen, of waarom zou het rijk überhaupt geïnteresseerd zijn in de Amsterdamse sores, een zwaar met schulden beladen vennootschap, om die over te nemen? Ik begrijp dat niet. Waar baseert u dat op?) Voorzitter, dat komt voort uit de wens die wij hebben dat het rijk meer regie gaat nemen op die afvalmarkt, waar dat nu absoluut niet gebeurt. En dat lijkt me heel goed, omdat je dan echt beter kan sturen in zijn geheel op hoe die markt draait en waar die naartoe gaat. En dat gebeurt nu eigenlijk onvoldoende. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja regie, dat is inperking van de concurrentie. Dus Europa heeft een aantal richtlijnen uitgevaardigd, volgens mij is het een verordening zelfs, over waist, de waist market, dus de afvalmarkt en de inzet is dat dat een vrije markt moet zijn. Dus de Nederlandse overheid,

14

Jaar

2023

Vergaderdatum 29 juni 2023

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

de rijksoverheid, heeft geen enkele bevoegdheid om daar eens even organiserend bezig te gaan mijn inziens.) Voorzitter, het lijkt mij dus verstandig als de Nederlandse overheid dat wel doet en daarover, zoals ik ook al aangaf, mogelijk ook het gesprek in Europa aangaat. Maar goed, daar gaan we hier in Amsterdam niet over dus ik kan niet bepalen wat het rijk gaat doen, ik kan alleen aan de wethouder vragen of ze in ieder geval met het rijk dat gesprek aan willen gaan om te kijken of daar interesse is. Maar of die interesse er is, dat dat weet ik op dit moment ook zelf niet. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja, dat betreft verkoop aan private partijen. Is het nou niet mogelijk een partij te vinden die een beetje is ingebed in Amsterdam? Dus die wel degelijk rekening houdt en belangen heeft bij Amsterdamse zaken zoals Beelen. Beelen is toen afgevoerd in de vorige periode en dat heeft de wethouder van Financiën toen de kop gekost. Kan Beelen wellicht weer in beeld komen voor de Partij van de Arbeid?) Voorzitter, ik heb het al eerder aangegeven, voor de Partij van de Arbeid staat het publiek belang voorop en ik hoop dat dat wordt meegenomen in de afweging. En als de verschillende kopers die zich mogelijk aandienen, als daarnaar gekeken wordt, en daartoe heb ik ook een motie. Dus dat staat bij ons voorop. (Het lid BOBELDIJK: Ja, op het punt van kijken naar het aandeel van het rijk.

Want hoe ziet mevrouw Heinhuis dat dan voor zich als het al eenmaal verkocht is aan een particuliere partij? Wil mevrouw Heinhuis dan dus wachten om eerst te kijken of het rijk geïnteresseerd is? Of wilt u het verkopen en dan alles uit handen hebben gegeven? Want u geeft aan het publieke belang is belangrijk. Is dat echt zo?) Voorzitter, volgens mij gaan we een proces in dat nog zes tot negen maanden duurt de komende tijd en daarna gaat er nog gekeken worden welke kopers er zijn. Of tenminste, in die zes tot negen maanden wordt gekeken welke kopers er zijn en daarna gaan we dan een vervolgproces in, dus volgens mij kan het heel goed zijn in die tijd dat er gesproken wordt met het rijk. Dus dat hoeft elkaar niet uit te sluiten. (Het lid BOBELDIJK: Is dan de voorwaarde van mevrouw Heinhuis dat eerst het gesprek met het rijk helemaal is afgerond voordat je een definitief besluit neemt voor eventuele verkoop aan een particuliere partij?) Nee voorzitter, voor ons is het allerbelangrijkst dat het publiek belang gediend wordt en dat die afweging voldoende gemaakt wordt. En als het publiek belang het best gediend wordt door verkoop aan het rijk, dan zijn wij daar voor. We zijn ook voor dat dat gesprek nu gevoerd gaat worden, dus laat ik daar heel duidelijk over zijn, dat gesprek is gewoon onderdeel wat ons betreft van het verkoopproces dat we nu ingaan.

Maar nogmaals, zoals ik al eerder heb aangegeven, dit is een ingewikkelde situatie, een ingewikkelde markt en voor ons staat voorop dat het publiek belang gediend moet worden en moeten we dus ook realistisch zijn dat niet elk scenario wat misschien ideologisch onze voorkeur zou hebben ook echt het beste is voor de Amsterdammers. Voorzitter, ik heb daarnaast ook nog een aantal vragen over de scheidingsinstallatie. We lezen nu dat het voornemen er is om die in eigen handen te houden, maar dat is natuurlijk nog heel onduidelijk en niet verder uitgewerkt. Dus ik ben benieuwd wanneer we daar die verdere uitwerking van kunnen verwachten en wanneer we daar ook als raad dan een reflectie op kunnen geven. En ook zou ik de wethouder willen vragen, de OR heeft zich daar, het is eerdergenoemd vandaag, kritisch over geuit en ik zou graag willen dat die zorgen die de OR uit over dat in eigen handen houden van de scheidingsinstallatie, ook meegenomen

15

Jaar

2023

Vergaderdatum 29 juni 2023

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

worden bij de bespreking die wij op een later moment zullen doen als die uitwerking komt van wat het betekent dat die scheidingsinstallatie bij de gemeente blijft. En tot slot voorzitter heb ik nog een aantal vragen omdat AEB ook een belangrijke bron voor warmte is voor huishoudens die zijn aangesloten op warmtenetten en we gaan natuurlijk toe naar een circulaire stad, dus dat blijft niet tot in het einde der tijden een realistisch scenario. Samen met de Partij voor de Dieren hebben wij een motie om een visie te ontwikkelen waar dat heen gaat. Ik begrijp ook dat er een aantal stukken ook al zijn die daar een aanzet toe doen. Ik denk wel dat het belangrijk is, ook juist als we het hebben over die scheidingsinstallatie omdat het ook gaat over die circulaire economie en over die transitie die we gaan maken en de rol die die scheidingsinstallatie daarbij kan spelen, dat die stukken dan misschien ook integraal een onderdeel kunnen worden van de behandeling die we later dit jaar zullen doen als het gaat over die scheidingsinstallatie. Voorzitter, dan rond ik af. We hebben in de stad meer bedrijven die publieke belangen dienen maar die in private handen zijn en ik wil nogmaals benadrukken dat nutsbedrijven altijd een publiek belang moeten dienen, ook als ze in private handen zijn, en dat we daarop moeten blijven sturen. De VOORZITTER: Dank u wel.

En het lid Heinhuis heeft nog nauwelijks spreektijd, dus dat geef ik ook even mee aan het lid Bakker. (Het lid BAKKER: Ja, ik wilde toch nog een vraag stellen over de fabriek, want ik weet dat mevrouw Heinhuis ook veel weet over het AEB en de techniek erachter. En ik wilde haar voorleggen, als we de fabriek nou toch verkopen aan een commerciële partij, een commerciële investeerder die vervolgens alle vinkjes aantikt als het gaat over de publieke belangen die mevrouw Heinhuis belangrijk vindt en laten we zeggen in 2025 vliegt er een schroefje los en dat onderdeel is niet op voorraad omdat het uniek is, hebben we weleens gezien, of er ontploft een ketel om wat voor reden dan ook en de hele fabriek moet weer stilgelegd worden. Is mevrouw Heinhuis het dan met ons eens dat natuurlijk uiteraard de gemeente klaarstaat om koste wat het kost die boel weer draaiende te houden, omdat wat mevrouw Heinhuis net zegt, we hebben te maken met afval, we hebben te maken met warmte, er zijn te veel belangen die hierbij gepaard gaan. Is mevrouw Heinhuis het met ons eens dat we dat koste wat kost dan weer draaiende gaan houden?) De VOORZITTER: Mevrouw Heinhuis voor een kort antwoord, zover dat mogelijk is. Het lid HEINHUIS: Ja voorzitter.

Nee dat ben ik niet eens omdat we als, met deze verkoop gaan we ons afval aanbesteden en niet meer inbesteden zoals we nu doen en dan zijn we dus niet meer alleen afhankelijk van deze fabriek voor het verbranden van onze afval en dan kan het ook zijn dat we onze afval naar een andere fabriek gaan brengen als dat nodig blijkt of als dat wenselijk is omdat het bijvoorbeeld goedkoper of duurzamer is op een andere locatie. De VOORZITTER: Het lid Bakker mag nog opmerking plaatsen maar het lid Heinhuis kan niet meer reageren vanwege de spreektijd.

16

Jaar

2023

Vergaderdatum 29 juni 2023

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

(Het lid BAKKER: Ik concludeer daarmee dat dan inderdaad de afvalverwerking misschien belegd is via een andere afvalverwerker, maar dat er dan allemaal huishoudens in de kou komen te zitten omdat als die fabriek de hele tijd stilligt we geen warmte hebben. Dus mevrouw Heinhuis vergeet hier wel een heel cruciaal onderdeel, volgens mij is het voor de hand liggend dat de gemeente koste wat het kost gaat bijdragen en dan heb je dus een situatie waarin zo'n commerciële partij zijn zakken vult, bonussen aan de directeuren geeft maar vervolgens de Amsterdammer ervoor opdraait.) De VOORZITTER: En dan denk ik, ja echt één of twee woorden. Het lid HEINHUIS: Voorzitter, er blijft een leveringsverplichting wat betreft die warmte aan Westpoort Warmte en van Westpoort Warmte blijven we nog altijd 50 procent eigenaar, dus dat wou ik daar nog … De VOORZITTER: Dank u wel en dank aan lid Heinhuis. De VOORZITTER deelt mee dat de volgende moties zijn ingekomen: Motie van de leden Heinhuis, Ernsting, Schmit, Bakker, Garmy, Boomsma, Kabamba inzake publiek belang centraal, nr.

424.23 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - om, binnen de grenzen die er voor ons als verkopende overheid gelden, het publiek belang centraal te stellen bij de beoordeling van potentiële nieuwe kopers van het AEB; - de raad te informeren over de afweging die gemaakt wordt met betrekking tot publiek belang van Amsterdam en Amsterdammers: dat het vuilnis tegen een acceptabele prijs wordt opgehaald, verwerkt en ook nog eens zo duurzaam mogelijk; - een scan uit te voeren naar of en hoe er voor de warmtevoorziening en afvalvoorziening in Amsterdam gekomen kan worden tot een kostprijs+ -model en daarin mee te nemen wat op gemeenteniveau kan worden gedaan en waarvoor het rijk nodig is en/of Europa en de raad over de uitkomsten te informeren. Motie van de leden Nadif en Ernsting, Heinhuis, Schmit, Bakker, Garmy, Kabamba, Boomsma, Bons inzake een landelijk CO2-reductieplan voor afvalverbrandingsinstallaties, nr. 423.23 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - in gesprek te gaan met het rijk om binnen het afval- en circulairbeleid van het rijk afspraken te maken rondom CO2- en stikstofreductie bij de uitstoot van AVI’s; - binnen deze gesprekken ook Europees beleid hierin mee te nemen, om te onderzoeken of er aanvullende afspraken gemaakt moeten worden. De moties maken deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER: Dank u wel en dank aan lid Heinhuis.

En dan mag ik nu graag het woord geven aan het lid Garmy van Volt.

17

Jaar

2023

Vergaderdatum 29 juni 2023

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Het lid GARMY: Dank voorzitter. Om te beginnen wil ik de wethouders bedanken voor de toezeggingen die zijn gedaan tijdens de commissievergadering en de opvolging ervan in de brief die we eerder deze week hebben ontvangen. Zoals eerder gezegd kunnen we ons voorstellen dat we overgaan tot verkoop van het AEB maar ontbreekt voor ons nog informatie om te besluiten of dat een goed idee is en op welke manier dat dan zou moeten gebeuren. Naar aanleiding van de laatste brief hebben we ook een aantal vragen. In de brief staat aangeven dat we overwegen om samen met AVR in beroep te gaan tegen de uitspraak van het ACM. Wat is het doel van dit hoger beroep? Waar hangt dit vanaf? Wanneer wordt deze keus gemaakt? En wat voor invloed heeft het beroep op een mogelijk nieuw verkoopproces? Naast onze vragen dienen we vandaag twee moties in. Als eerste een motie over de langetermijnstrategie van het AEB. Het AEB is voor Amsterdam een belangrijke partner in afvalverwerking energieopwekking en bij het verminderen van onze CO2-uitstoot, daarom willen we zoveel mogelijk waarborgen inbouwen dat onze visie ook bij een verkoop wordt doorgezet. In de commissie heeft de wethouder uitgelegd en toegezegd dat het AEB momenteel geen langetermijnstrategie heeft maar dat er nu aan gewerkt wordt en dat deze na de zomer gedeeld kan worden met de raad.

Daar zijn we blij mee aangezien het voor ons van belang is om te kunnen beoordelen of de publieke belangen daadwerkelijk goed gewaarborgd zijn. Het is voor ons ook belangrijk dat een aantal punten worden meegenomen in deze strategie, namelijk alle publieke belangen waar we het al eerder met elkaar voor hebben gehad, betaalbaarheid, afvalverwerking, opvang van onze CO2uitstoot, warmtelevering en ook circulariteit. En daarnaast zien we daarin ook graag een visie op het in de toekomst sluiten van de ovens en het importeren van afval. Dan over onze tweede motie, in de commissie heeft de wethouder ook toegezegd dat er in het verkoopproces om advies wordt gevraagd aan het ministerie van Binnenlandse Zaken. Het is ontzettend belangrijk dat we bij de verkoop van AEB ervoor zorgen dat het bedrijf in goede handen terechtkomt. We moeten onze infrastructuur zoals het verwerken van afval en het opwekken van energie goed beschermen. Het behouden van strategische autonomie is belangrijk voor Amsterdam, Nederland en Europa en is ook een ambitie van onze Kamer en van de Europese Commissie. Daarom roepen we het college op om het advies van het ministerie van Binnenlandse Zaken hoe dan ook op te volgen. Hiermee weten we in ieder geval zeker dat we er alles aan doen om bij een verkoop onze publieke belangen goed te waarborgen.