20230621-Raadsinformatiebrief Aanpak Noord def.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 21 juni 2023 Aanpak Noord Melanie van der Horst en Brahim Abid Team Aanpak Noord

Onderwerp

Inhoudelijke update en voortgang Aanpak Noord

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college en het dagelijks bestuur (DB) Noord u over de inhoud en voortgang van het plan van aanpak voor Aanpak Noord. Belangrijk kenmerk van de Aanpak Noord is dat we de aanpak samen vormgeven. Dat vraagt ruimte om met elkaar te experimenteren, opgaven aan te scherpen, samenwerkingsvormen te ontwikkelen en om samen aan het plan van aanpak te werken. Vanuit bewoners, in bijzonder Red Amsterdam Noord, is aangegeven dat meer tijd nodig is om een plan van aanpak op te stellen. Daar staat tegenover dat we wel al met elkaar begonnen zijn en concrete interventies en investeringen doen binnen de aanpak. We geven u in deze raadsinformatiebrief een update van de aanpak, zodat u inzicht krijgt waaraan we werken. In de brief leest u ook welke langjarige resultaten worden beoogd, hoe hier langs 6 thema’s naar toe wordt gewerkt, hoe we samenwerken, wat al is gedaan en wat dit betekent voor de randvoorwaarden en organisatie.

1. Resultaten Aanleiding voor een Aanpak Noord Bewoners, verenigd in Red Amsterdam Noord (RAN, 18 bewonersgroepen), trokken in 2021 aan de bel bij de gemeente om hun zorgen kenbaar te maken over de toenemende kloof tussen bestaande en nieuwe wijken, en bestaande en nieuwe bewoners, de verwaarlozing van de bestaande wijken en het gebrek aan vertrouwen in de gemeente en andere instituties. In de zomer van 2021 is door het College van B&W besloten een Aanpak Noord te initiëren en is een start gemaakt met het herstellen van vertrouwen tussen bewoners, ambtenaren en bestuur van de gemeente Amsterdam. Plannen maken terwijl je aan de slag bent, langjarig samenwerken, gericht op resultaten Op verzoek van de burgemeester maakte RAN begin 2022 in hun aanzet tot een plan duidelijk wat er volgens hen moest gebeuren in Noord. In diezelfde periode werd bij de gemeente Team Aanpak Noord (TAN) opgericht met als opdracht om samen met bewoners, ondernemers en partners een

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 juli 2023 Pagina 2 van 7

langjarige Aanpak Noord te ontwerpen. Het uitgangspunt daarbij was om niet te wachten, maar plannen te maken terwijl je al aan de slag bent. De aanpak richt zich op de volgende resultaten:  Vertrouwen in de lokale overheid en bewoners aan zet  Prettige woon- en leefomgeving  Kansengelijkheid jeugd De drie hoofdresultaten vinden hun basis in het Plan voor Noord van RAN, met aanvullende input uit de principenota’s van de Ontwikkelbuurtenaanpak, gesprekken met groengroepen en andere bewoners, met corporaties, ondernemers en sociale en culturele partners. Ook de kernambitie van het dagelijks bestuur van het stadsdeel, het doorbreken van de generationele overdracht van kansenarmoede in kwetsbare buurten en het stadsdeel meer in balans brengen, sluiten aan bij de beoogde resultaten van de aanpak. De aanpak werkt zowel buurtgericht als Noordbreed aan 6 thema’s: 1. Kansen voor Jeugd 2. Wonen 3. Openbare Ruimte 4. Stadsnatuur & Groen 5. Kansrijke Sociale Buurten 6. Buurteconomie Bewonersbetrokkenheid, participatie en de vraag ‘Wat voor stad willen we zijn’ lopen door alle thema’s heen. Het gaat bij alle thema’s om zowel het inhalen van achterstanden als het uitproberen van nieuwe manieren van samenwerken en het forceren van doorbraken die nodig zijn voor de complexe opgaven. Hierbij gebruiken we de (organisatie)kracht van bewoners of versterken deze daar waar het nodig is.

2. Hoe we samenwerken Samenwerken met partners in buurtcoalities en Noordbreed De leefwereld en behoeften van bewoners en ondernemers zijn leidend. De aanpak sluit zo veel mogelijk aan bij de bestaande netwerken. Als geen ander stadsdeel kenmerkt Noord zich door de verzameling buurten met een sterke, eigen identiteit. Met name in de oude buurten is de sociale samenhang groot. De hoge organisatiegraad in Noord is doorslaggevend voor de aanpak. De bewoners en ondernemers van Noord kennen hun buurt. Zij weten niet alleen welke problemen er spelen, maar ook welke kansen en krachten daar te vinden zijn. In Noord zijn bewoners en bedrijven zelfbewust en willen, met een grote liefde voor hun wijk en stadsdeel, samenwerken aan de grote maatschappelijke opgaven waar het groeiende stadsdeel voor staat. De bereidheid om het anders te doen is groot maar vraagt ook om aanpassingsvermogen. Het streven is om per buurt of opgave coalities te vormen van bewoners, ondernemers, partners en gemeente om samen aan de opgaven te werken. Met reeds bestaande succesvolle samen-

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 juli 2023 Pagina 3 van 7

werkingsverbanden, zoals de stuurgroep ongedeelde wijk IJplein-Vogelbuurt en Hamerkwartier, wordt verkend of deze onder de Aanpak gebracht kan worden zodat deze samenwerkingsverbanden geborgd blijven. Een ander aspect van de Aanpak is dat bewoners en ondernemers, waar zij dit willen en ook kunnen, een rol krijgen in de uitvoering. In de Kleine Wereld zijn we met coöperatie De Bol begonnen met een buurtcoalitie. In de Banne en de Molenwijk zijn we gestart met het bouwen van coalities door gesprekken in de buurt te voeren met professionals en bewoners.

3. Wat we hebben gedaan, doen, en gaan doen In onze opdracht is Team Aanpak Noord gefaseerd begonnen met de thema’s: Stadsnatuur & Groen, Wonen, Kansen voor Jeugd en Kansrijke sociale buurten. De thema’s Openbare Ruimte en Buurteconomie worden de komende tijd ook opgepakt. Stadsnatuur en Groen: bewoners hebben Noord in 2022 uitgeroepen als ‘natuurgebied waar ook mensen wonen’. Dat is het verlangen waar we naartoe werken. Actieve groengroepen – er zijn er meer dan 30 in Noord – hebben in november 2022 de belangrijkste knelpunten aan ons gepresenteerd. In april 2023 werd een prioriteitensessie georganiseerd waarin een aanzet tot een werkplan werd gemaakt, inclusief begroting. Er is een groencoördinator aangesteld om de groengroepen te ondersteunen en een ecologisch onderzoek bij de tuinparken is gestart. Wonen: in de Klipperbuurt, de Kleine Wereld, Tutti Fruttidorp en Waterlandpleinbuurt hebben we gesprekken gevoerd met corporaties en andere partners over een aanpak, waarbij woningverbetering, openbare ruimte en sociaal gelijk op gaan. We hebben een begin gemaakt met een reeks van gesprekken tussen RAN, corporaties en gemeente over lokaal ervaren knelpunten en over het opknappen van slecht onderhouden woningen en verbeteren van isolatie en energie-labels. Die gesprekken zijn constructief en de woningcorporaties ondernemen nu al in de praktijk acties op achterstallig onderhoud.

En hoewel Noord geen nationaal erkend stedelijk vernieuwingsgebied is, kijken we in welke gevallen nationale fondsen of programma’s ingezet kunnen worden ten behoeve van Noordse wijken. Kansen voor Jeugd: dit thema pakken we zowel Noordbreed als buurtgericht aan. We betrekken de jeugd actief bij de opgaves en oplossingen. Dit doen we via bestaande kindercommissies, jongerenambassadeurs en de kinderwijkraden. En door per buurt jongerendebatten te organiseren met de organisaties en sleutelfiguren uit de desbetreffende buurt. Enkele VO-scholen hebben toegezegd hieraan te willen meewerken. In Plan van Gool zijn we al eerder gestart met een goed naschools aanbod voor alle kinderen, ongeacht het inkomen van ouders/verzorgers. We willen deze werkwijze stap voor stap uitbreiden. Hiermee werken we aan meer kansengelijkheid en talentontwikkeling van de kinderen zelf. Tegelijkertijd bouwen we aan communities van ouders om samen met scholen, ouders en kinderen te bepalen wat nodig is om de segregatie in het onderwijs en de kansenongelijkheid te verminderen. De inzet van extra jongerenwerkers is in gang gezet.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 juli 2023 Pagina 4 van 7

Kansrijke Sociale Buurten: onder dit thema werken we aan betere ondersteuning en huisvesting aan door bewoners zelf opgezette initiatieven, en ‘werk in de wijk, door de wijk’. We willen zo veel mogelijk werk dat voor een wijk wordt gedaan, bijvoorbeeld door een corporatie of gemeente, koppelen aan kansen voor bewoners en jongeren in de wijk. Daarnaast willen we dat bewoners profiteren van de transitie van Noord, bijvoorbeeld door meer plekken te realiseren waar jongeren in aanraking komen met techniek. Samen met meiden en vrouwen werken we aan wat zij nodig hebben om hun sociaaleconomische weerbaarheid te verbeteren. Dit zal uiteindelijk zijn vorm krijgen in een nieuwe plek voor Noordse meiden en vrouwen. We werken bovendien aan culturele programmering en evenementen in buurtvoorzieningen door en voor bewoners ten behoeve van buurtprogrammering en verbinding, onder andere in de nieuwe culturele buurtvoorzieningen. De OBA is hierbij een belangrijke samenwerkingspartner gebleken. We zetten daarnaast in op een doorontwikkeling van een sociaal renovatieteam dat flexibel door Noord heen ingezet kan worden als aanvulling op fysieke renovaties vanuit de woningcorporaties. Tot slot richten we ons op het versterken van initiatieven op het gebied van gezondheid om ook de gezondheidskloof te verkleinen.

Een belangrijke voorwaarde voor een kansrijke buurt is het bevorderen van de veiligheid. Daarom wordt vanuit de Aanpak - en later vanuit de Regio Deal - extra inzet van jongerenwerkers en staatcoaches bekostigd. Openbare ruimte: de achterstanden in de Noordse openbare ruimte vragen meer dan de coalitiemiddelen en de middelen die gereserveerd zijn vanuit de directies. De grootste opgave voor Aanpak Noord is om te organiseren dat middelen uit begrotingsprogramma’s geconcentreerd en gesynchroniseerd, buurtgericht worden ingezet, om de achterstanden in de openbare ruimte op te kunnen lossen. Ondertussen wordt er al hard gewerkt aan het wegwerken van achterstallig onderhoud met de beschikbare middelen. Dat gebeurt op een manier die aansluit bij de behoefte van bewoners en ondernemers, zowel in het ontwerp als de uitvoering. We spreken bij gepland onderhoud met bewoners over hun wensen ter verbetering en vergroening van de openbare ruimte. Kleinschalige verbeteringen in buurten of straten waar geen onderhoud gepland staat of worden uitgevoerd, doen we onder andere naar aanleiding van buurtschouwen. Buurteconomie: Noord heeft een Agenda Economie uitgewerkt, gebaseerd op gesprekken die gevoerd zijn met ondernemers, bewoners en corporaties.

De komende tijd gaan we de agenda (die een handreiking is aan al onze partners) verder uitwerken en het gesprek voortzetten over vragen en aandachtspunten die er zijn. Het gaat over de vraag hoe een sterke buurteconomie kan bijdragen aan een veilige woonomgeving en kansen voor bewoners (jong en oud) op werk. Andere aandachtspunten zijn: ondersteuning van ondernemers bij de transformatie van Noord, het stimuleren van ondernemers/bewonersinitiatieven met betrekking tot werk en buurteconomie en het opzetten van bewonersbedrijven van onderop. Dat laatste kan bijvoorbeeld via de zogenaamde Community Wealth Building methode die we in de buurt De Kleine Wereld verkennen vanuit buurtcoöperatie de Bol. Een concreet voorbeeld is het project Stagemakers, waarin we met ondernemers samenwerken om jongeren een stap vooruit te helpen op de arbeidsmarkt.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 juli 2023 Pagina 5 van 7

Participatie, bewonersbetrokkenheid en impact In de komende periode werken we verder aan de samenwerkingsvorm, de organisatie, rolverdelingen en aan nieuwe instrumenten om de nieuwe werkwijze mogelijk te maken. We baseren ons hierbij in ieder geval op het participatieprotocol dat door RAN is opgesteld en dat grotendeels is overgenomen in het nieuwe beleidskader participatie van de gemeente. We willen bij wijze van pilot de bewonerseffectrapportage BER inzetten bij de herontwikkeling van de voormalige Apotheker in de Statenjachtstraat. We willen diverse bewonersplatformen ondersteunen. Dat gebeurt al bij groengroepen, bij buurtcoöperatie de Bol en bij RAN. Bij deze ondersteuning gaat het soms om door de gemeente betaalde menskracht, of het bieden van vergaderfaciliteiten en soms om een vrij besteedbaar werkbudget. Rapportage Aanpak Noord is een langjarige samenwerking waarbij we samen sturen en bijsturen. Met de buurt en partners kijken we gezamenlijk wat de impact is: doen we het goede en doen we het goede op een goede manier? Dat is nieuw, en hoe we daarover rapporteren en verantwoording afleggen aan de gemeenteraad is nog een zoektocht. In ieder geval zal de gemeenteraad jaarlijks worden geïnformeerd over de voortgang van de Aanpak.

4. Randvoorwaarden en organisatie Aanpak Noord vergt grote investeringen We gaan uit van een langjarige Aanpak Noord met een tijdshorizon van 20-25 jaar. Om de eindresultaten te bereiken zijn veel financiële investeringen nodig. Uitgangspunt is dat samenwerkingspartners meedenken en meedoen en waar mogelijk ook meebetalen. De gemeente zet menskracht in en is daarnaast verantwoordelijk voor de financiering van een deel van de opgaven. In deze coalitieperiode zijn coalitiemiddelen vrijgemaakt voor de Aanpak. Op basis van het bestedingsvoorstel 2023 is een budget van € 4.482 mln beschikbaar, gebaseerd op de pijlers en doelen van de Aanpak. De interventies in 2023 richten zich op het bereiken van doorbraken en op het op orde krijgen van de basis. Een begin is al gemaakt. Vanuit de Aanpak zetten we ook in op alternatieve financieringsbronnen zoals Europese, Rijks-, en provinciale middelen. Regio Deal De eerste grote aanvraag die gehonoreerd is, is de aanvraag voor de ‘Regio Deal Zaanij Groen en Meedoen’ van de gemeenten Amsterdam, Zaanstad, Oostzaan en de Provincie Noord-Holland. Deze aanvraag is toegekend voor een bedrag van 20 mln voor de regio. De Regio Deal investeert in Noord om de doelen die o.a. zijn opgenomen in Aanpak Noord te verwezenlijken.

Aandachtspunten van de deal zijn fysieke-sociale verbeteringen in de openbare ruimte, buurtcoalities, jeugdwerkeloosheid en scholing en koppeling met de regionale arbeidsmarkt. Brede welvaart en het verbeteren van vertrouwen in de overheid staan hierbij steeds centraal, evenals bewonersbetrokkenheid. De Regio Deal middelen komen ten goede aan de bestaande buurten waar de Aanpak zich ook op richt, te weten: Molenwijk, Tuindorp Oostzaan, de Banne, Tutti Frutti, Volewijck, Vogelbuurt-IJplein, Tuindorp Buiksloot, Plan van Gool, de Kleine Wereld en

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 juli 2023 Pagina 6 van 7

Waterlandpleinbuurt. De onderhandelingen over de uitwerking van de Regio Deal zijn nog gaande met het Rijk. De raad wordt hierover separaat geïnformeerd. Andere financieringsmogelijkheden Daarnaast onderzoeken we andere financieringsmogelijkheden. Zo is een aanvraag van de Tolhuistuin voor een bewonersgestuurde aanpak om draagvlak voor transities te bevorderen in een vergevorderd stadium op initiatief van Aanpak Noord. Andere voorbeelden zijn: onderzoeken van mogelijkheden voor EU subsidies en het zoeken van kansen om de MBO agenda en Tech Hubs te versterken. Het college bekijkt hoe middelen anders verdeeld kunnen worden over de stadsdelen langs de lijn van ongelijk investeren voor gelijke kansen. Vanuit dat principe wordt ook bezien hoe extra middelen ingezet kunnen worden in Noord en de masterplangebieden. Bij de Voorjaarsnota 2023, die voor de zomer door de raad zal worden vastgesteld, zijn er al voorstellen gedaan om extra te investeren in de openbare ruimte van Noord, zodat de achterstanden worden ingelopen. Afronding van de kwartiermakersfase en bekrachtigen van samenwerking Onder de Aanpak Noord komen ook gemeentelijke stakeholders, de verschillende directies en de stadsdeelorganisatie, dichter bij elkaar. In de komende periode besteden we aandacht aan de interne organisatie, samenwerkingsverbanden en rolverdelingen.

We zetten in op teamvorming (gemeentebreed) rond Aanpak Noord en een helder ambtelijk en bestuurlijk besluitvormingsproces. Dat sluit aan op het lopende veranderproces in de stadsdeelorganisatie rond het opgavegericht werken. De kwartiermakersfase is voor de Aanpak bijna voltooid. Dit betekent dat de organisatievorm wijzigt en een nieuw opdrachtgeverschap wordt geformuleerd. Aanpak Noord onderscheidt zich van Masterplannen door de sterke identiteit van buurten en de mate van bewonersbetrokkenheid, zowel in de aanleiding voor de Aanpak als ook de wijze waarop de Aanpak is gestructureerd en werkt. De komende maanden zullen de ambtelijke opdrachtgevers met de bestuurlijke opdrachtgevers besluiten over het governancemodel voor de Aanpak. Daarbij is het zaak om de voordelen van de Masterplannen toe te passen en gelijktijdig de voordelen die de Aanpak heeft getoond, te behouden. Intensief samenwerken vraagt vertrouwen Meer en intensiever samenwerken betekent ook dat we het tempo soms moeten versnellen of juist vertragen. In de raadscommissievergadering van 24 mei jl. is in het kader van de integrale aanpakken door drie wethouders het volgende beeld van die gewenste samenwerking geschetst: Op meerdere niveaus zijn we in de gemeente iets heel nieuws aan het doen. Daarbij is vertrouwen en gelijkwaardigheid van belang, en taal doet er ook toe.

Gelijkwaardigheid naar alle externe en interne betrokkenen geeft een andere machtsbalans en vraagt om ruimte geven aan partners en bewoners, om gedeeld eigenaarschap. Zowel bestuurlijk als ambtelijk is dat een verandering waarin we leren van onze eigen ervaringen in Noord en van de integrale aanpakken in Zuidoost, Nieuw-West en Centrum.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 5 juli 2023 Pagina 7 van 7

We vragen van de gemeente, partners, bewoners en ondernemers om samen en in vertrouwen te werken. We werken toe naar uitbreiding en aanscherping van het netwerk dat in de afgelopen periode is opgebouwd. De komende maanden geven we de samenwerking verder vorm en leren we met ongemak omgaan dat gepaard gaat met ruimte geven, veranderen en vernieuwen. Uiteindelijk gaat het erom wat er in de praktijk gebeurt en wat de bewoners daarvan merken. ‘Wat voor stad willen we zijn?’ Met deze terugkerende vraag is de behoefte samengevat van bewoners en ondernemers om invloed te hebben op de ontwikkelingen in Noord. Deze vraag raakt alle bovenstaande thema’s. De grootste zorg van bewoners en ondernemers is dat nieuwe woningen centraal staan en ten koste gaan van groen, ecologie, sport en de huidige Noorderlingen. Te denken valt aan de toenemende druk op voorzieningen, parkeerplaatsen en openbare ruimte in de bestaande buurten. De kern van de vraag gaat over het herstel van balans tussen groei van de stad en bestaande stad. In de komende periode zijn we met bewoners en ondernemers en met elkaar erover in gesprek.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam en het dagelijks bestuur van stadsdeel Noord,

Melanie van der Horst Wethouder Aanpak Noord

Brahim Abid Stadsdeelvoorzitter Noord

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl