20230525 Inspreektekst B vd Breemer - Brief inrichting zwemsteiger Nieuwe Meer 20230512

Aan Betreft Datum Van

College van Burgemeester en Wethouders Amsterdam Leden van de Raadscommissie Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water (MOW), Amsterdam Inrichting en ontwikkeling zwemsteiger Nieuwe Meer (Amsterdecks) 12 mei 2023 B. van den Breemer, B. van Male, K. Hugenholtz – namens een grote groep zwemmers, natuurliefhebbers en gebruikers en bezoekers van de zwemsteiger Nieuwe Meer

Geacht College, geachte leden van de Raadscommissie, Deze brief ontvangt u namens een zeer grote groep zwemmers, natuurliefhebbers en gebruikers en bezoekers van de zwemsteiger Nieuwe Meer (Amsterdecks). De gemeente Amsterdam heeft van de provincie Noord-Holland het besluit gekregen om deze steiger vanaf februari 2023 als zwemlocatie aan te merken. 1 Wij zien dat daar allerlei beslissingen uit voortkomen over de inrichting van de locatie (water en steiger) en het gebied eromheen. Met deze brief brengen we onze zorgen over het proces en over de inrichting en de ontwikkeling van de locatie onder uw aandacht. Volgens het adagium samen met en meer zeggenschap voor burgers dat de gemeente Amsterdam sterk uitdraagt. Dit leggen we hieronder graag uit. 1.

Over proces: belanghebbenden zijn niet betrokken, niet gehoord en niet op de hoogte gesteld

In de loop van 2022 kwam de gebruikers en bezoekers van de zwemsteiger ter ore dat er veranderingen bij en rondom de steiger gaan plaatsvinden. Welke veranderingen zijn nog steeds onduidelijk. Wij wijzen u op het volgende:

● Ten eerste In dat jaar heeft minstens een dertigtal belanghebbenden zorgen geuit en om duidelijkheid gevraagd bij de projectleiders/beleidsadviseurs Strategie&Ontwikkeling, afdeling Amsterdamse Bos – per mail, mondeling en schriftelijk. Op al die berichten heeft een persoon een zogeheten drijflijnenkaart ontvangen, verder geen enkele reactie of respons, bevestiging van ontvangst of een telefoontje. Geen enkele doorverwijzing naar waar informatie te krijgen is of een toezegging tot meer informatie of contact in de (nabije) toekomst. Belanghebbenden konden veronderstellen dat hun zorgen op de juiste plek terechtgekomen waren en serieus genomen werden. De gemeente heeft een verzoek om officiële plannen of voornemens in te zien, genegeerd. U zult begrijpen dat deze gang van zaken ons erg raakt. ● Ten tweede De gemeente heeft vooralsnog uit zichzelf geen contact gezocht (ook niet via sociale media, nieuwsbrief) met belanghebbenden van de zwemsteiger over wat zij van plan is met en bij de zwemsteiger. Belanghebbenden hebben niet vooraf en vroegtijdig kunnen meepraten en meebeslissen. Terwijl de nieuwe Omgevingswet gemeentes stimuleert om belanghebbenden bij het proces van de besluitvorming vooraf te betrekken.

En uit het Bosplan 2020-2030: Nieuwe initiatieven werken we uit door bezoekers te laten meedenken, bijvoorbeeld over de plek van een voorziening.2 In het Bosplan 2020-2030 is verder opgenomen dat een officiële zwemlocatie in de Nieuwe Meer wordt 1 https://www.noordholland.nl/Actueel/Terinzageleggingen/Kennisgeving_Besluit_aanwijzen_zwemlocaties_2023_inclusief_lijst_zwemlocaties_Noord_Ho lland_2023 2 Onderweg naar 100 jaar Amsterdamse Bos, Bosplan 2020-2030, p35

inrichting en ontwikkeling zwemsteiger Nieuwe Meer (Amsterdecks)

pagina 1 van 5

onderzocht,3 zonder toelichting wat de gevolgen voor de inrichting daarvan kunnen zijn. Het ambtelijk handboek4 meldt: Hoe een officiële zwemlocatie ingericht moet zijn, is niet in de wet vastgelegd. […] Need to have: De zwemzone is fysiek begrensd, bijvoorbeeld met een ballenlijn. Bijvoorbeeld, het kan dus ook op andere manieren. Het handboek spreekt over ‘eventuele veiligheidsrisico’s’. Niemand is tegen veiligheid. …. beheer- en beheers denken. En juist gezien de democratiseringsopdracht (zie ten derde) die de gemeente zichzelf heeft gegeven, verdienen andere benaderingen om veiligheid en eventuele risico’s te organiseren de voorkeur. In dialoog met en met zeggenschap door alle partijen die gebruik maken van de zwemsteiger, het water en het gebied eromheen (zwemmers, steigerbezoekers, natuurliefhebbers, binnenvaartschippers, zeeverkenners Scouting, zeilscholen, jachthavens enzovoorts). En dat zou wel eens tot heel andere – en vooral tot meer gedragen – uitkomsten kunnen leiden dan drijflijnen of andere afbakening. Bovendien hebben de afgelopen jaren laten zien dat gebruikers van het water (zwemmers, zeilers, suppers, een enkele speedboot) het als een shared space benaderen en elkaars ruimte respecteren zonder drijflijnen, ook in de drukke zomermaanden.

Zwemmers en bezoekers worden juist zo blij van deze plek omdat deze ruimte en vrijheid biedt zonder allerlei ‘voorsorteeraanwijzingen’. ● Ten derde De gemeente Amsterdam heeft participatie en zeggenschap door burgers heel zichtbaar als visie gekozen in bestuur en beleid. Helaas zien we dat niet terug. Geen dialoog. Geen gesprek met gebruikers van de steiger en het water. Geen bijeenkomst met steigerbezoekers, zwemmers, bezoekers, binnenvaartschippers, zeeverkenners Scouting, zeilscholen, jachthavens en natuurliefhebbers. Geen onderzoek naar wat belanghebbenden en watergebruikers nodig hebben en belangrijk vinden. Een uitnodiging aan een projectleider door enkele zwemmers om die plek te ervaren, en hoe mensen elkaar daar ontmoeten, is niet aangenomen. Terwijl deze plek juist een heel geschikte casus is om democratisering en participatie vooraf, voor welke ingrepen dan ook, in de praktijk te brengen. 2.

Over inrichting en ontwikkeling: stilte, natuur en ontmoeting of terrasificering en meer handhaving

De waardering voor deze zwemsteiger is heel groot, de plek geeft veel Amsterdammers dagelijks vreugde en plezier, in elk seizoen. Nu de zwemsteiger als officiële zwemlocatie is aangemerkt, hebben we zorgen over de inrichting van de zwemsteiger en het gebied eromheen. Er zijn geluiden om het gebied te ontwikkelen met een (koffie)kiosk, lockers, een permanent toiletgebouw, bankjes of picknicktafels, omkleedvoorzieningen en dergelijke. Deze keuzes vloeien niet vanzelf voort uit de status van officiële zwemlocatie, dat zijn beslissingen van de gemeente Amsterdam zelf. Als groep zijn wij verenigd in de wens dat de zwemsteiger Nieuwe Meer (Amsterdecks) en het omringende natuurgebied Nieuwe Meer behouden blijft zoals het nu is. We wijzen u daarbij op het volgende:

● De natuur rondom de zwemsteiger biedt plek aan heel veel dieren. De stilte, het groen en de weidsheid zijn heilzaam zijn voor heel veel Amsterdammers. Bovendien is het een van de weinige goed bereikbare stille plekken in de natuur. Dit gaat verloren zodra de plek ‘ontwikkeld’ en ingericht wordt. Zoals de gemeente zelf meldt in 12 principes van Gezonde Leefomgeving: Een gezonde stad is een groene stad en Drukte wordt afgewisseld met rust en stilte.5 En in de Groenvisie 2050 is de gemeente

3 idem, p66 4 Ambtelijk handboek Zwemmen & zomerrecreatie aan het water. Gemeente Amsterdam versie 1.0 maart 2022, p17-

18 https://openresearch.amsterdam/nl/page/84286/handboek-zwemmen-zomerrecreatie-aan-het-water

5 Amsterdamse Gezondheidslogica: https://www.amsterdam.nl/wonen-leefomgeving/gezonde-stad/

inrichting en ontwikkeling zwemsteiger Nieuwe Meer (Amsterdecks)

pagina 2 van 5

uiterst duidelijk over het belang van groen en natuur voor bewoners en het klimaat. 6 Net als in het nieuwe Stedelijk beleidskader: Vooraf beoordelen wat de impact is van horeca op de omgeving.7 ● Het is nu nog een plek waar burgers zich kunnen terugtrekken uit al die impulsen, de stress en de herrie van de stad. Bezoekers en zwemmers voelen zich verbonden met de plek. De plek helpt tegen eenzaamheid: op en rondom de steiger is inmiddels een gemeenschap ontstaan, mensen geven elkaar thee en koffie, maken een praatje en maken afspraken. Zwemmers en steigerbezoekers hebben zorg voor elkaar en elkaars spullen, en houden samen de omgeving zo veel mogelijk schoon. Zoals u zelf meldt in uw 12 principes van Gezonde Leefomgeving: Er is ruimte voor ontmoeting en verbinding.8 ‘Terrasificering’ en commercialisering doen dit teniet. En maken het weer de zoveelste plek waar burgers als consument worden aangesproken. Bovendien zijn op 4-5 minuten fietsen van de zwemsteiger al twee horecagelegenheden in het Bos. Daarnaast brengt horeca uitsluiting met zich mee: het wordt een minder welkome plek voor mensen met een kleine beurs. ● Op deze plek, zoals die nu is, hoeft rigoureus vergroenen niet meer. Bij elke ingreep (voor kiosk, omkleedhokjes, lockers, bankjes enzovoorts) gaat groen verloren.

Bovendien verstoren drijflijnen de voedselgang van de zwanen die er jaarlijks hun kuikens voedsel leren zoeken in dit gebied. De Omgevingsvisie 2050 meldt: Openbare ruimte zo groen mogelijk inrichten. En […] stevige, groene, natuurinclusieve ambities in het verdichtende Amsterdam van de toekomst. Water in de stad vervult in veel opzichten dezelfde functies als groen. Rigoureus vergroenen is daarom met recht een van de strategische keuzes van deze omgevingsvisie. Ook het Bosplan 2020-2030 heeft als een van de hoofdambities om natuurwaarden te beschermen, behouden en versterken. 9 ● De zwemsteiger en de plek eromheen laten voor wat het is kost duidelijk minder publiek geld. Drijflijnen, omkleedhokjes, lockers, bankjes en dergelijke zijn kwetsbaar voor vernieling en leiden tot onderhoud en meer handhaving. Een kiosk leidt tot meer afval en vervuiling en dus meer reiniging. 3. Zwaarwegend verzoek Gezien bovenstaande verzoeken wij de gemeente per direct plannen en activiteiten rond de zwemsteiger Nieuwe Meer stop te zetten, het proces opnieuw in te richten en belanghebbenden vooraf als gelijke partijen bij plannen te betrekken. Zodat zwemmers, natuurliefhebbers en andere gebruikers van de zwemsteiger, het water en het gebied eromheen echt zeggenschap krijgen over hun leefwereld. We zien uw reactie graag tegemoet.

Met vriendelijke groet, B. van den Breemer B. van Male K. Hugenholtz (e-mailadressen bij raadsgriffie bekend) Bijlage: enkele testimonials

6 Groenvisie 2020-2050. Een leefbare stad voor mens en dier. Vastgesteld door de Gemeenteraad op 21 december

https://openresearch.amsterdam/nl/page/60771/groenvisie-2050-een-leefbare-stad-voor-mens-en-dier 7 Nieuw Stedelijk beleidskader horeca en terrassen https://www.amsterdam.nl/ondernemen/horeca/nieuw-stedelijk-

beleidskader-horeca/

8 idem noot 5 9

Onderweg naar 100 jaar Amsterdamse Bos. Bosplan 2020-2030. Amsterdamse Bos, 2021, gemeente Amsterdam

inrichting en ontwikkeling zwemsteiger Nieuwe Meer (Amsterdecks)

pagina 3 van 5

Bijlage: testimonials

Altijd al liefhebber geweest van zwemmen in open water, maar pas anderhalf jaar geleden het winterzwemmen in de Nieuwe Meer ontdekt. Het er iedere dag weer tegenop zien, de schok van het koude water, de thee en soms neutjes nadien mét het bekende geluksgevoel zijn niet meer weg te denken. De ongedwongen sfeer op de steiger; je weet van bijna niemand wat hij/zij in het dagelijks leven doet, terwijl het toch zo vertrouwd voelt, bijna vriendschappelijk. Alles is ok, dik, dun, naakt, in wetsuit, politiek links of rechts, het maakt niet uit, als je maar van zwemmen en kou houdt. Handdoeken, thee en versnaperingen worden gedeeld, er wordt gelachen en er worden diepe gesprekken gevoerd. Soms zit ik na afloop zomaar met een zwemmaat aan diens keukentafel aan een koffie omdat ik toevallig diezelfde kant op fietste.

E.v.R. Het is zeker niet alleen het water, het zwemmen en het effect erna wat maakt dat ik bijna dagelijks zwem. Ik ben ook erg dankbaar voor deze bijzondere plek, de ontmoetingen en gesprekken op de steiger en de vriendschappen die er zijn ontstaan. Elke keer weer als ik de steiger oploop voel ik een rust over me heen vallen en een positieve energie, wat de weersomstandigheden ook zijn. Dat maakt dat ik blijf terugkomen. Het is een plek die bijdraagt aan een diepere verbinding met mezelf, anderen en de natuur. Het leven.

E.B.

Wel of niet zwemmen in de Nieuwe Meer is het verschil tussen dag en nacht. Het water, het uitzicht, de vrijheid; het is iets waar ik niet meer zonder kan. M.K. 36 jaar

Ik ben al jaren depressief. Wat mijn leven leefbaar maakt is het zwemmen in de Nieuwe Meer. In het water voel ik me vrij. In het water ben ik een met de natuur. Alsjeblieft geen waterbak maken in het water. Laat me vrij zwemmen.

G. de J. In de vroege ochtend op de fiets naar het water. Soms in het donker, soms in de opkomende zon, maar altijd naar het water. De steiger en het water daaromheen zijn mijn houvast. Mijn baken. Soms ben je alleen, soms zijn er anderen. Maar ieder voor zich gaat de band aan met het water. Het voelt als vrijheid. Het voelt niet als een zwembad. Dat is fantastisch.

S.D.

‘Eigenlijk begrijp ik nog steeds niet dat ik bijna iedere dag in de Nieuwe Meer zwem. Dat is nu al voor het derde jaar. In mijn zeventig jaren daarvoor was ik een watje wat koud water betreft. Ik had een ritueel van enkele minuten nodig voordat ik in het koude water kon zwemmen. Wat ben ik veranderd! Nu minstens vijfmaal per week zwem ik in het koele water van de Nieuwe Meer. Het lange ritueel is verkort tot enkele seconden rustig afdalen van de trap van de mooi aangelegde Amsterdecks en dan als een statige zwaan wegglijden. J.S. 80 jaar

inrichting en ontwikkeling zwemsteiger Nieuwe Meer (Amsterdecks)

pagina 4 van 5

Ik zwem samen met vele anderen al ruim 2 jaar met enorm veel plezier in de Nieuwe Meer. Een van mijn 'zwemvrienden' gaf aan dat er plannen zijn om boeien/ballonnen in het water te leggen tbv het beperken van het zwemgebied. Dit zou een enorme aantasting zijn van het 'vrije zwemmen' wat inmiddels al jaren probleemloos en goed gaat en in onze ogen een enorm meerwaarde is! Als zwemmers houden we rekening met de paar plezierjachtjes en zeilbootjes die af en toe langsvaren en dat gaat prima, want we hebben gewoonweg respect voor elkaar. op het water spreken we elkaar zelfs gewoon in alle vriendelijkheid aan. een afscheiding zal dat alleen maar belemmeren. Daarom wil ik u dringend vragen af te zien van het idee van een fysieke afscheiding van het zwemgebied. Het belemmert enorm in het zwemplezier en levert in mijn ogen niets op.

A.B.

inrichting en ontwikkeling zwemsteiger Nieuwe Meer (Amsterdecks)

pagina 5 van 5