20230511 Bestuurlijke reactie op intiatiefvoorstel gokverslaving Van Pijpen en Yemane definitief

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 9 mei 2023 Publieke Gezondheid en Preventie Alexander Scholtes GGD, Steve Lauriks, slauriks@ggd.amsterdam.nl Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel Pak Gokverslaving aan - zorg voor betere preventie en behandeling van gokverslaving in Amsterdam van de leden Van Pijpen en Yemane

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 13-12-2022 hebben raadsleden Van Pijpen (GroenLinks) en Yemane (GroenLinks) een initiatiefvoorstel ingediend getiteld Pak Gokverslaving aan - zorg voor betere preventie en behandeling van gokverslaving in Amsterdam. Met dit voorstel wordt het college gevraagd om: 1. In te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel 2. Het college van burgemeester en wethouders te verzoeken om plannen te ontwikkelen en uit te voeren ten behoeve van preventie, signalering en behandeling van gokverslaving en de verantwoordelijkheid voor handhaving in te zetten. Hierbij zijn de volgende punten aan de orde. 1. Ten aanzien van preventie van gokverslaving door: 1.1. In gezamenlijkheid met GGD, ervaringsdeskundigen en het Trimbos instituut een programma (door te) ontwikkelen en uit te voeren waarbij onderwijsinstellingen, buurtteams, sociale basis, jongerenwerk en andere (in)formele organisaties waar mensen uit risicogroepen voor gokverslaving vindbaar zijn, worden betrokken. Dit kan o.a. bestaan uit campagnes, gastlessen en/of bijeenkomsten met ervaringsdeskundigen. 1.2 De mogelijkheden die het instrument CRUKS biedt in te zetten en bekend te maken.

1.3 Bij de programma’s die de gemeente, al dan niet in samenwerking met andere organisaties zoals de OBA, jongerenwerk, uitvoert en waar dat voor de hand ligt (zoals bijv mediawijsheid, het kader jongerenwerk) de risico’s van gokken mee te nemen als thema. 2. Ten aanzien van signalering en behandeling van gokverslaving 2.1. Binnen buurtteams te werken aan kennisvermeerdering over gokverslaving: het in kaart brengen én benutten van instrumenten zoals bijvoorbeeld het inzetten van CRUKS door buurtteams en de schuldhulpverlening.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 mei 2023 Pagina 2 van 6

2.2. In samenhang met het preventieprogramma zoals onder het eerste beslispunt vermeld, versterken van kennis en signalering van (risico op) gokverslaving inclusief een duidelijk protocol of stappenplan wat deskundigen en informele hulpverleners kunnen volgen om te verwijzen naar buurtteam, naar organisaties van ervaringsdeskundigen en lotgenotencontact of direct naar de verslavingszorg. 2.3. Een pilot starten waarin de schuldhulpverlening, ervaringsdeskundigen en de verslavingszorg samenwerken, waardoor kennis, snelle signalering en behandeling en een goed werkende keten van opvang en behandeling wordt gerealiseerd en alle aspecten van behandeling van gokverslaving aan de orde komen. 3. Ten aanzien van onderzoek en monitoring: 3.1. Het aantal problematische gokkers in Amsterdam te onderzoeken en in kaart te brengen 3.2. De effectiviteit van de huidige preventiepakketten van aanbieders van kansspelen te toetsen 3.3. Gokverslaving opnemen in het jaarlijkse Gezondheidsonderzoek 4. Ten aanzien van handhaving en vergunningen: 4.1. Onderzoeken van mogelijkheden voor het aan banden leggen van aanlokkelijke etalages, zoals met daarin exorbitant zichtbare speelautomaten en lokkende teksten, kunnen worden gekwalificeerd als gokreclames en derhalve verboden (kunnen) worden. 4.2.

Bij de naleving van de vergunningvereisten conform artikel 3.3.g van de Wet op de Kansspelen regelmatig en bij voorkeur jaarlijks te toetsen en te controleren met bewijs waaruit blijkt dat de beoogd bedrijfsleiders en beheerders beschikken over voldoende kennis en inzicht met betrekking tot het gebruik van speelautomaten en de daaraan verbonden risico’s van gokverslaving. Het jaarlijks vragen vaneen update van hun activiteiten om gokverslaving tegen te gaan. Het college waardeert het werk dat de indiener(s) hebben verzet om dit voorstel te schrijven en uw betrokkenheid tot dit onderwerp. Per onderdeel van het voorstel treft u hier onder een reactie van het college aan. 2.1. Plannen ontwikkelen en uitvoeren voor preventie, signalering en behandeling van gokverslaving en de verantwoordelijkheid voor handhaving in te zetten. Jellinek biedt hulp aan mensen die hun gokgedrag weer onder controle willen krijgen. De meeste behandelingen zijn gebaseerd op motiverende gespreksvoering en cognitieve gedragstherapie. Wetenschappelijk is aangetoond dat deze methoden effectief zijn. In de afgelopen jaren was het gezondheidspreventief drugsbeleid beperkt tot (illegale) middelen en werd dat uitgevoerd naast een tabaksontmoedigingsbeleid en een alcoholhandhavingsplan.

In de komende jaren wil het college inzetten op een bredere benadering van middelenpreventie, een integrale aanpak waarin aandacht is voor de risico’s en schade van het gebruik van verschillende middelen (alcohol, tabak, drugs, gokken, gamen etc).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 mei 2023 Pagina 3 van 6

Wanneer voor ieder middel aparte programma’s en trainingen moeten worden ontwikkeld en uitgevoerd zou niet alleen de groep Amsterdammers die baat hebben bij een dergelijk specifiek aanbod klein worden, het zou ook voor preventiewerkers, zorgprofessionals, scholen en andere instellingen een enorme tijdsinvestering vragen terwijl de kern van de boodschap en de werkzame elementen in de interventies hetzelfde zijn. Dit brede plan zullen we na de zomer aan u voorleggen. Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van het al bestaande preventiebeleid en het voornemen die het college heeft met betrekking tot een integraal middelen-preventiebeleid. Punten bij onder 2 genoemde plannen voor preventie, signalering en behandeling van gokverslaving Ten aanzien van preventie van gokverslaving door: 2.1.1.In gezamenlijkheid met gemeentelijke diensten, verslavingszorginstellingen, maatschappelijke organisaties, ervaringsdeskundigen en kennisinstituten een programma (door te) ontwikkelen en uit te voeren. Dit kan o.a. bestaan uit campagnes, gastlessen en/of bijeenkomsten met ervaringsdeskundigen. In het hierboven genoemde programmaplan voor het middelen-preventiebeleid worden alle belanghebbenden nauw betrokken. Zowel in het opstellen van het programmaplan als bij de uitvoering spelen de in het voorstel genoemde organisaties een belangrijk rol.

Met betrekking tot de voorgestelde methoden (campagnes, gastlessen, bijeenkomsten met ervaringsdeskundigen) wil het college opmerken dat de effectiviteit daarvan bij deze problematiek zeer beperkt is. Ten aanzien van het aanbieden van gastlessen door ervaringsdeskundigen bijvoorbeeld adviseren de verslavingszorg en kennisinstituten zeer terughoudend te zijn. Vanuit onderzoek weten we dat dit niet de meest zinvolle aanpak is. Het is vooral belangrijk om in te zetten op een integrale onderwijs aanpak. Jellinek en de GGD Amsterdam voeren in Amsterdam de “Helder op school” aanpak uit, die ontwikkeld is door Trimbos en landelijk door alle instellingen voor verslavingszorg/GGD-en wordt uitgevoerd. Hierin kan gokken eenvoudig meegenomen worden. Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van het bestaande preventiebeleid en de voornemens die het college heeft met betrekking tot een integraal middelen-preventiebeleid. 2.1.2.De mogelijkheden die het instrument CRUKS biedt in te zetten en bekend te maken. Het Centraal Register Uitsluiting Kanspelen (CRUKS) is een specifieke interventie die in de individuele behandeling van gokproblematiek overwogen kan worden. Deze interventie wordt reeds in bewindvoering regelmatig ingezet en verschillende andere disciplines in de sociale hulpverlening zijn bekend met de mogelijkheden van CRUKS.

In de verbetering van toeleiding naar hulpverlening is kennis van het hulpaanbod van belang. De inzet van een specifieke interventie in een specifieke cases is aan de hulpverlener en de Amsterdammer zelf. Deze moeten weten dat de interventie bestaat, maar kiezen zelf voor de meest effectieve interventie voor de problematiek.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 mei 2023 Pagina 4 van 6

Het preventiebeleid van de gemeente is vooral gericht op bekendmaking van preventief aanbod bij een brede groep hulpverleners, instellingen en andere belanghebbenden. In de voorlichting en deskundigheidsbevordering van deze professionals is aandacht voor CRUKS en de mogelijkheden en doelgroepen van deze interventie. Daarmee dragen wij niet direct bij aan de inzet van de interventie maar wel aan de bekendheid van CRUKS. Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van het bestaande preventiebeleid en de voornemens die het college heeft met betrekking tot een integraal middelen-preventiebeleid. 2.1.3. Bij de programma’s die de gemeente uitvoert en waar dat voor de hand ligt de risico’s van gokken mee te nemen als thema. Zie de reactie van het college op punt 2.1. hierboven met betrekking tot de integrale aanpak van middelen-preventie. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van raadsleden Van Pijpen en Yemane op dit punt over te nemen. Ten aanzien van signalering en behandeling van gokverslaving: 2.2.1. Binnen buurtteams te werken aan kennisvermeerdering over gokverslaving. Jellinek biedt trainingen aan 1e , 2e lijnszorgverleners, maatschappelijke organisaties, buurtteams etc. Er zijn gratis trainingen voor signaleren en begeleiden en een e-learning die gratis te volgen is.

Met betrekking tot de behandeling van problematiek als gevolg van gokken bestaat er een stapsgewijze aanpak waarbij professionals, gokkers en hun naasten (door middel van online/ offline en telefonische hulplijnen en gespreksmodulen) worden ondersteund en eventueel naar juiste zorgzwaarte worden toegeleid. Daarnaast biedt de Jellinek gratis anoniem online te volgen zelfhulp voor gokken Het college is van mening dat met maatregelen en interventie reeds is voldaan aan de aanbeveling van raadsleden Van Pijpen en Yemane. 2.2.2.In samenhang met het preventieprogramma versterken van kennis en signalering van (risico op) gokverslaving inclusief een duidelijk protocol of om te verwijzen. Zie de antwoorden op de eerdere voorstellen hierover. Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van het bestaande preventiebeleid en de voornemens die het college heeft met betrekking tot een integraal middelen-preventiebeleid. 2.2.3. Een pilot starten waarin de schuldhulpverlening, ervaringsdeskundigen en de verslavingszorg samenwerken, waardoor kennis, snelle signalering en behandeling en een goed werkende keten van opvang en behandeling wordt gerealiseerd en alle aspecten van behandeling van gokverslaving aan de orde komen. Het college onderschrijft het belang van een snelle signalering en behandeling en een goed werkende keten van opvang en behandeling.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 mei 2023 Pagina 5 van 6

Dit zal dan ook zeker meegenomen in het nieuwe op te stellen integrale middelenpreventiebeleid. Deze wordt, zoals hierboven ook al genoemd, na de zomer aan u voorgelegd. Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van het bestaande preventiebeleid en de voornemens die het college heeft met betrekking tot een integraal middelen-preventiebeleid. Ten aanzien van onderzoek en monitoring: 3.1. Het aantal problematische gokkers in Amsterdam te onderzoeken en in kaart te brengen De GGD onderzoekt hoe vragen over gokken toegevoegd kunnen worden aan de diverse lokale monitors die we in Amsterdam uitvoeren zoals de Jongvolwassenen-monitor en de Amsterdamse Gezondheidsmonitor. Het Antenne-onderzoek van Jellinek en HvA neemt de afgelopen tijd al vragen over gokken mee in het kwantitatieve gedeelte van het onderzoek. Het college is van mening dat met maatregelen en interventie reeds is voldaan aan de aanbeveling van raadsleden Van Pijpen en Yemane. 3.2. De effectiviteit van de huidige preventiepakketten van aanbieders van kansspelen te toetsen. Het toetsen van de effectiviteit van huidige preventiepakketten van online aanbieders van kansspelen is een landelijke taak, die belegd is bij de Kansspelautoriteit (KSA). Als hierop aanvullende toetsing of maatregelen nodig is, zal dat nader uitwerkt worden in het integraal middelen-preventiebeleid.

Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van het staand preventiebeleid en de voornemens die het college heeft met betrekking tot een integraal middelen-preventiebeleid. 3.3.Gokverslaving opnemen in het jaarlijkse Gezondheidsonderzoek Zie ook het antwoord bij voorstel 3.1 hierboven. De meeste lokale monitors worden echter niet jaarlijks, maar twee- of vierjaarlijks uitgevoerd. Het college is van mening dat met maatregelen en interventie reeds is voldaan aan de aanbeveling van raadsleden Van Pijpen en Yemane. Ten aanzien van handhaving en vergunningen: 4.1. Onderzoeken van mogelijkheden voor het aan banden leggen van aanlokkelijke etalages kunnen worden gekwalificeerd als gokreclames en derhalve verboden (kunnen) worden. Reclame-uitingen, zeker wanneer die gericht zijn op, of (ook) aantrekkelijk zijn voor, jonge of kwetsbare Amsterdammers zijn onwenselijk. Niet alleen etalages maar ook reclame op abri’s en bushokjes geven een signaal of boodschap die volgens het college niet past in de doelen met betrekking tot het realiseren van een gezonde en veilige omgeving voor alle Amsterdammers.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 mei 2023 Pagina 6 van 6

Het onderzoeken van de mogelijkheden om lokaal acties te ondernemen om dergelijke boodschappen te kunnen weren, kan een plek krijgen in het programma middelenpreventiebeleid. Hierbij kan ook gekeken worden naar hoe andere grote steden hiermee omgaan en mogelijk met deze steden worden opgetrokken. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van raadsleden Van Pijpen en Yemane op dit punt over te nemen. 4.2. Bij de naleving van de vergunningvereisten conform artikel 3.3.g van de Wet op de Kansspelen te toetsen en te controleren of bedrijfsleiders en beheerders beschikken over voldoende kennis en inzicht met betrekking tot het gebruik van speelautomaten en de daaraan verbonden risico’s van gokverslaving. Zoals eerder gemeld wordt de online markt door KSA gecontroleerd. De trainingsvereisten bij lokale landbased zijn duidelijk vastgelegd in de vergunningseisen. Het college is van mening dat met maatregelen en interventie reeds is voldaan aan de aanbeveling van raadsleden Van Pijpen en Yemane. Bestuurlijke reactie Het college onderschrijft het belang van preventie aan gokken gerelateerde schade. Verslaving is één van mogelijk schadelijke gevolgen maar gokken kan schade veroorzaken op diverse andere sociale, financiële en gezondheidsaspecten.

De preventie en behandeling van gokverslaving is dan een onderdeel van een bredere aanpak van de preventie en behandeling van de schade die gokken kan veroorzaken. Het college dankt nogmaals de raadsleden van Pijpen en Yemane voor de aandacht voor de gevolgen van gokverslaving. Het college beschouwt het voorstel grotendeels als ondersteuning van de huidige inzet. Het college adviseert de raad om met het initiatiefvoorstel in te stemmen. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes Wethouder Publieke Gezondheid en Preventie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl