20230508 Raadsinformatiebrief - VGR 2022 - def versie

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 8 mei 2023 Zorg Alexander Scholtes OJZD, Helena de Kat (h.de.kat@amsterdam.nl), Stan Diederen (s.diederen@amsterdam.nl) Voortgangsrapportage ‘Regioaanpak huiselijk geweld en kindermishandeling: Veiligheid voor elkaar (2020 – 2024)’

Geachte leden, Met deze brief informeer ik u over de voortgang op het tegengaan van huiselijk geweld en kindermishandeling (HGKM) en de actualiteiten die spelen bij de partijen die zich hiervoor inzetten. Ook stuur ik u de voortgangsrapportage 2022 van de Regioaanpak ‘Veiligheid voor elkaar’ 20202024, het jaarverslag 2022 van Veilig Thuis en het jaarverslag van 2022 van het Centrum Seksueel Geweld. In 2022 gaf 9 procent van de Nederlandse bevolking van 16 jaar en ouder, bijna 1,3 miljoen personen, aan in de afgelopen 12 maanden slachtoffer te zijn geweest van een of meerdere vormen van huiselijk geweld.1 Jaarlijks zijn er in Nederland 100.000 slachtoffers van seksueel geweld. Huiselijk geweld, kindermishandeling en seksueel geweld hebben ernstige en langdurige gevolgen voor alle betrokkenen. Het is belangrijk dat professionals, omstanders en betrokkenen vroeg signalen herkennen en het gesprek durven aan te gaan. Zodat we, waar nodig met laagdrempelige hulp, ervoor kunnen zorgen dat geen enkel kind of volwassene meer te maken krijgt met geweld. Ik heb veel bewondering voor de manier waarop (semi)professionals, omstanders en betrokkenen bijdragen aan het voorkomen, stoppen en blijvend oplossen van HGKM. Daar waar ik kan, ondersteun ik hen daarbij. Deze brief is als volgt opgebouwd: 1. Inspanningen vanuit de Regioaanpak ‘Veiligheid voor elkaar’ 2020-2024 2.

Terugblik en actualiteiten 2022 3. Vooruitblik 2023 en verder 1. Regioaanpak ‘Veiligheid voor elkaar’ 2020-2024

1

Opgedragen aan - Prevalentiemonitor Huiselijk Geweld en Seksueel Grensoverschrijdend gedrag 2022 | CBS

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum Pagina 2 van 6

De Regioaanpak richt zich op het voorkomen, stoppen en duurzaam oplossen van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Dit doen we door enerzijds een beroep te doen op alle inwoners van Amsterdam-Amstelland, met als doel geweld eerder te signaleren, bespreekbaar te maken en te melden. Anderzijds ligt de focus op professionals die in contact staan met risicogroepen, zoals ouders, kinderen en ouderen. We stellen de professionals in staat om risicosignalen tijdig te signaleren en adequaat op te volgen. Om de ambitie waar te maken zetten we in op drie speerpunten:  Zichtbaar en bespreekbaar maken van HGKM onder inwoners van Amsterdam-Amstelland;  Professionals dragen bij aan verantwoord ouderschap en duurzame relaties binnen gezinnen;  Geweld stoppen en duurzaam oplossen. De voortgangsrapportage gaat over de inspanningen verricht in 2022 en biedt een vooruitblik op de activiteiten in 2023, evenals de actualiteiten op dit onderwerp. 2. Terugblik en actualiteiten 2022 Het voorjaar van 2022 tekende zich door het einde van de coronacrisis. Na het uitbreken van de coronacrisis begin 2020 was de verwachting dat er een stijging zou komen van meldingen van HGKM en seksueel geweld. Een stijging van HGKM bleef in heel Nederland uit. Als het gaat om seksueel geweld was er sprake van een stijging die grotendeels onderbroken is tijdens de coronacrisis.

Professionals in onze regio geven wel aan dat de situaties van HGKM en seksueel geweld de afgelopen jaren ernstiger en meer complex zijn geworden. Een reden hiervoor zou kunnen zijn dat geweld langere tijd onopgemerkt is gebleven tijdens de lockdown periodes. Met als gevolg dat het geweld ernstiger en langduriger is geworden na opstapeling van problemen en het uitblijven van hulp. Daarnaast is er bij betrokkenen van geweld regelmatig ook sprake van problemen rond huisvesting, verslaving en psychische problematiek. Veilig Thuis Bij Veilig Thuis Amsterdam-Amstelland was er sprake van een lichte stijging van het aantal meldingen van 9.840 in 2021 naar 10.202 meldingen in 2022. Er is daarentegen een lichte afname in de adviesvragen die Veilig Thuis ontvangt: van 6.134 in 2021 naar 5.880 in 2022. Gelukkig weten betrokkenen, omstanders en professionals Veilig Thuis te vinden bij zorgen of vragen over HGKM. De grootste melder is nog altijd de politie (71%), meldingen van de politie komen meestal als 112 is gebeld. Nadat een melding binnenkomt, is de politie meteen ter plaatse. Indien er signalen zijn van HGKM doen zij een melding bij Veilig Thuis en wordt samen gekeken wat er nodig is om tot veiligheid te komen. De verhouding tussen type melders bij Veilig Thuis in 2022 en 2021 is gelijk aan elkaar.

De omstandigheden waarin professionals van Veilig Thuis aan deze missie werken worden steeds moeilijker. De personeelskrapte in de hele jeugd- en gezinsbeschermingsketen maakt dat het steeds ingewikkelder is om tijdig passende zorg in te schakelen en eventuele

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum Pagina 3 van 6

beschermingsmaatregelen te treffen. De weken of maanden die daarvoor nodig zijn overbrugt Veilig Thuis, zodat gezinnen niet in de kou staan. Dit voorkomt dat onveilige situaties verder escaleren terwijl een gezin op een wachtlijst staat. Veilig Thuis heeft zelf ook te maken met een hoog ziekteverzuim en uitstroom, wat de werkdruk verder beïnvloedt. Veilig Thuis spant zich in om ondanks de drukte en krapte op de arbeidsmarkt ruimte te bieden aan personeel om een gezonde balans houden in werk en privé en om zichzelf te ontwikkelen. Mijn waardering voor de medewerkers van Veilig Thuis is bijzonder groot en ik ondersteun waar mogelijk, door nauw in contact te blijven met Veilig Thuis en gezamenlijk te kijken hoe de zorg ondanks de moeilijke omstandigheden op een efficiënte manier geboden kan worden. Centrum Seksueel Geweld Het CSG heeft het afgelopen jaar een explosieve groei gezien van het aantal hulpvragen. Dit mede door een aantal belangrijke gebeurtenissen rondom seksueel geweld en seksueel grensoverschrijdend gedrag en de aandacht in de media hiervoor, zoals de incidenten rondom The Voice of Holland. In totaal werd in 2022 1270 keer een beroep gedaan op de hulp en expertise van het CSG. Dat is bijna een verdubbeling ten opzichte van 2021. Toen waren er in totaal 665 hulpvragen.

Gezien de komst van het Nationaal Actieplan Seksueel Geweld en Seksueel Grensoverschrijdend gedrag vanuit het Rijk en de nieuwe Wet Seksuele Misdrijven verwacht het CSG voor 2023 opnieuw een toename in het aantal slachtoffers dat hulp zoekt bij seksueel geweld. Positief is dat slachtoffers, omstanders en andere betrokkenen de weg naar hulp sneller vinden en het onderwerp bespreekbaar durven te maken. Ook de inzet van communicatie campagnes via sociale media, gerichte campagnes op specifieke doelgroepen en de aansluiting bij bestaande programma’s, zoals het programma tegen Seksuele Intimidatie en Seksueel Geweld, dragen bij aan de verbeterde vindbaarheid van het CSG. Naast een toename in het aantal hulpvragen ziet het CSG ook een toename in de complexiteit van de casuïstiek. Slachtoffers hebben vaker een verslaving, persoonlijkheidsproblematiek of andere problemen die soms gerelateerd zijn aan eerdere ervaringen met (seksueel) geweld. De toegenomen complexiteit maakt dat er meer tijd en handelingen per cliënt nodig zijn om deze goed te kunnen helpen. Een stijging is ook waarneembaar in het aantal hulptrajecten voor jongeren in de leeftijd van 12 tot 23 jaar. Het was voor de betrokken professionals een uitdaging om met nagenoeg dezelfde capaciteit het dubbele aantal cliënten te helpen.

Dit heeft geleid tot een uitzonderlijk hoge werkdruk, waardoor de investering in bijscholing en kwaliteitsverbetering achterbleef. Het CSG heeft een groeiscenario opgesteld dat inzicht biedt in de benodigde capaciteit om de verhoogde werkdruk vanwege de stijgende hulpvragen op te vangen. Op basis van dit groeiscenario zijn extra middelen toegekend en heeft het CSG ruimte om in te spelen op veranderingen en een (verdere) stijging van hulpvragen. Locatie voor hulp aan slachtoffers van seksueel geweld Door de combinatie van de sterke groei van het aantal hulpvragen en de behoefte vanuit de betrokken professionals, is de roep om een eigen fysieke locatie en een sterkere inzet op

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum Pagina 4 van 6

kennisdelen met andere partijen groot. Op dit moment houdt het CSG, als zijnde netwerkorganisatie, kantoor op locatie van de GGD in Amsterdam. Een dergelijke locatie zou van meerwaarde kunnen zijn voor slachtoffers, hulpverleners, organisaties en de AmsterdamAmstellandgemeenten, doordat meer samenhang tussen initiatieven en aanbieders ontstaat en daarmee de samenwerking versterkt, waardoor slachtoffers van seksueel geweld betere hulp krijgen. De ambitie is om te verkennen hoe het CSG door kan ontwikkelen naar een regionaal kennis- en expertisecentrum met een eigen locatie. Onder voorbehoud van bestuurlijk overleg en besluitvorming, wordt een verdere verkenning uitgevoerd om een fysieke locatie voor het CSG te openen, om op een laagdrempelige manier multidisciplinaire zorg te bieden aan slachtoffers van seksueel geweld. 3. Vooruitblik 2023 en verder Druk op de opvang en uitbreiding capaciteit Blijf Groep biedt hulp aan slachtoffers, kinderen en plegers om huiselijk geweld te stoppen. Wie thuis kan blijven krijgt ambulante hulpverlening, en voor wie dit niet mogelijk is biedt Blijf Groep crisisopvang en begeleid wonen in het Oranje Huis. Blijf Groep heeft al ruime tijd te maken met een hoge bezetting op de opvang voor slachtoffers.

Dit is een landelijke trend, en heeft te maken met een constante hoge bezetting op de noodbedden, en beperkte doorstroom naar crisisopvang en begeleid wonen. Het aantal opnamen van cliënten op noodbedden bij Blijf Groep lag in 2022 hoger dan 2021. Vanwege de structurele tekorten in de capaciteit om deze slachtoffers op te vangen is het besluit genomen door het Algemeen en Dagelijks Bestuur GGD Amsterdam-Amstelland om een tweede opvanglocatie van de Blijf Groep te openen. Daarnaast zijn tijdelijke middelen toegekend voor het opvangen van de tekorten in afwachting van de tweede locatie. Blijf Groep verkent met woningcorporaties de opties voor een tweede Oranje Huis. Tijdelijk Huisverbod Een Tijdelijk Huisverbod (THV) kan door de burgemeester voor 10 dagen worden opgelegd bij een (vermoeden van) ‘een ernstig en onmiddellijk gevaar’ achter de voordeur. In opdracht van de Amsterdam-Amstelland gemeenten is een onderzoek uitgevoerd naar de inzet van het THV. Over dit rapport bent u reeds geïnformeerd middels een raadsinformatiebrief.2 Het onderzoek laat zien dat de effectiviteit van de maatregel hoog is: in 70% van de gevallen is sprake van afname van de directe geweldsdreiging in het gezin en in 38% is een verandering naar een situatie van stabiele veiligheid geconstateerd.

De uitkomsten van het onderzoek zijn bemoedigend, met name gezien hoe ernstig en langdurig het geweld is onder de betrokkenen bij wie een THV wordt opgelegd. Tegelijkertijd kan het instrument beter benut worden. Komend jaar staat in het teken van de verbetermaatregelen zodat het instrument THV vaker en nog beter kan bijdragen aan het stoppen van geweld achter de voordeur. Samen met partners wordt ingezet op het vergroten van bewustzijn

2 ‘Onderzoeksrapport Tijdelijk Huisverbod in Amsterdam-Amstelland en afdoening toezegging uit

de commissievergadering AZ van 3 november 2022 over aangiftebereidheid bij huiselijk geweld (VN2022-033392)’ 5 april 2023.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum Pagina 5 van 6

onder professionals voor het inzetten van de route THV vanuit de hulpverlening, het verbeteren van de randvoorwaarden van een THV en deskundigheidsbevordering bij de politie. Veranderingen in de aanpak HGKM De jeugdbescherming is volop in beweging en de komende jaren vinden fundamentele veranderingen van het jeugdstelsel plaats. In maart 2021 werd het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming aan de Tweede Kamer aangeboden. In 2022 zijn door de opdrachtgevers, het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV), het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) tien proeftuinen gestart voor het uitwerken van het Toekomstscenario. In Amsterdam heet deze proeftuin Blijvend Veilig. Binnen Blijvend Veilig worden gezinnen en huishoudens begeleid door integraal werkende professionals. Zij werken voor de doelgroep 0-100 jaar en ondersteunen alle leden van het gezin of huishouden bij het oplossen van de problemen rondom gezinsveiligheid. Zij werken steeds intensiever samen met het Ouder- en Kindteam en Buurtteam. Eind 2022 is besloten om per 1 januari stapsgewijs de nieuwe aanpak in te voeren die bij jeugdbescherming een einde maakt aan het werken in een keten waarbij gezinnen met meerdere instanties te maken krijgen, om te beginnen in Amsterdam-Noord en Uithoorn.

Het streven is de komende jaren die uit te breiden voor de hele regio. Huiselijk geweld en kindermishandeling heeft ingrijpende en langdurige gevolgen voor betrokkenen. Ik zet mij in voor het signaleren en duurzaam stoppen van geweld en ik houd u op de hoogte over de voortgang.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes Wethouder Zorg en Maatschappelijke ontwikkeling

Bijlagen 1. Voortgangsrapportage ‘Regioaanpak huiselijk geweld en kindermishandeling: Veiligheid voor elkaar (2020 – 2024)’ 2. Jaarrapportage 2022 Veilig Thuis 3. Jaarrapportage 2022 Centrum Seksueel Geweld

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Datum Pagina 6 van 6