20230201_raadsinformatiebrief_Aanpak Binnenstad 2023.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 1 februari 2023 Aanpak Binnenstad Wethouder Mbarki, burgemeester Halsema Stadsdeel Centrum, aanpakbinnenstad@amsterdam.nl Uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad 2023, voortgangsrapportage 2022 en uitkomsten binnenstadsenquête 2022

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze raadsbrief informeert het college de gemeenteraad over de voortgangsrapportage 2022, de uitkomsten van de BinnenstadsEnquête 2022 en over het uitvoeringsprogramma 2023 Aanpak Binnenstad. Jaarlijks rapporteert het college over de voortgang van het programma Aanpak Binnenstad aan de gemeenteraad. Tevens wordt jaarlijks de BinnenstadsEnquête afgenomen onder Amsterdammers in en buiten de binnenstad en ondernemers in het Centrum. Mede op basis van de uitkomsten van de voortgangsrapportage en de BinnenstadsEnquête stelt het college een uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad vast voor het nieuwe kalenderjaar. Achtergrond Aanpak Binnenstad Met de Aanpak Binnenstad, gestart in 2020, zijn we begonnen aan een fundamentele transformatie van de binnenstad naar een plek waar Amsterdammers graag wonen en verblijven, waar ondernemerschap de ruimte krijgt, en waar bezoekers graag blijven komen. De Aanpak Binnenstad is gelanceerd als antwoord op het gevoel van vervreemding dat de laatste jaren in toenemende mate werd gedeeld als het gaat om de Amsterdamse binnenstad.

Hoge huur- en vastgoedprijzen, overlast op straat, een relatief eenzijdig economisch aanbod, en de lege straten tijdens de coronaperiode hebben dit gevoel van vervreemding tastbaar en zichtbaar gemaakt, en de noodzaak onderstreept van een integrale, programmatische aanpak gericht op fundamentele transformatie. De opgaven in de binnenstad zijn dusdanig met elkaar vervlochten dat het noodzakelijk is deze in samenhang te bezien. Hetzelfde geldt voor de oplossingen die wij voorstellen, en waar we met een groot netwerk van partners samen aan werken. Opzet van het programma De verschillende opgaven in de binnenstad zoals het verbeteren van de leefbaarheid, diversificatie van het economisch aanbod en het opnieuw aantrekkelijk maken van de binnenstad voor Amsterdammers, kunnen niet los van elkaar bezien worden. Om die reden is het uitvoeringsprogramma van de Aanpak Binnenstad geclusterd rond de thema’s functiemenging en diversiteit, beheer en handhaving, een waardevolle bezoekerseconomie, een breed en toegankelijk woningaanbod, en de inrichting van de openbare ruimte. De Aanpak Binnenstad is hiermee een voorbeeld van gebiedsgericht werken. Uitgangspunt is dat we merkbare verandering op korte termijn willen realiseren, en tegelijkertijd dat voor fundamentele verandering eerder een termijn van 10 à 15 jaar nodig zal zijn. Eenzelfde tijdshorizon is het uitgangspunt van de visie op de

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 februari 2023 Pagina 2 van 4

bezoekerseconomie in 2035 en de bijbehorende maatregelen, die op 30 november 2022 gepresenteerd werden. De koppeling tussen de bezoekerseconomie en de Aanpak Binnenstad is sterk: maatregelen die we in de binnenstad treffen in het kader van de bezoekerseconomie staan tevens opgenomen in het uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad voor 2023. Ontwikkelingen en resultaten 2022 De start van 2022 werd gekenmerkt door de coronapandemie en de daarmee gepaard gaande lockdown, die ondernemers en bewoners in de binnenstad hard raakte. Terwijl de cultuurhistorische schoonheid van de binnenstad aan het oppervlak kwam, illustreerde de lockdown de economische kwetsbaarheid van een eenzijdige, op toerisme gerichte lokale economie. Op het opheffen van de coronarestricties in het voorjaar volgde een snelle terugkeer van bezoekers, en daarmee drukte en overlast in delen van de binnenstad. In april trof het college daarom aanvullende maatregelen om drukte en overlast in het Wallengebied tegen te gaan. De visie op de bezoekerseconomie in 2035 en de bijbehorende maatregelen schetsen een structurelere oplossingsrichting voor de last die de huidige bezoekerseconomie met zich meebrengt, uitgaande van de kansen die de bezoekerseconomie ook betekent voor Amsterdam. Op verschillende deelterreinen zijn er het afgelopen jaar stappen gezet.

In samenwerking met de NV Zeedijk zijn negen panden aan de Oudebrugsteeg verworven, die nu een woon- en culturele bestemming hebben gekregen in plaats van op toerisme gerichte horeca. Verschillende pilots om afvalinzameling in de binnenstad te verbeteren leveren goede resultaten op, en worden in 2023 uitgebreid. Vanuit de subsidieregeling Aanpak Binnenstad zijn in 2022 de eerste initiatieven toegekend. Ondanks de hoge vastgoedprijzen en ontwikkelkosten zijn in 2022 circa vijftig nieuwe woningen boven bedrijven gerealiseerd (of is de realisatie in gang gezet). Met de start van het Stegenplan krijgen verschillende stegen in de oude binnenstad een impuls door vergroening, toevoeging van cultuur in de openbare ruimte of beide. In december 2022 stemde de gemeenteraad in met de APV wijziging waardoor de sluitingstijden van horeca- en prostitutiebedrijven in het kern-Wallengebied tijdens weekendnachten vervroegd kunnen worden vanaf 1 april 2023. Gelijktijdig werken we de komende tijd aan een integraal handhavingsplan voor de Wallen. Tevens inventariseren we nog eens goed alle verschillende gebods- en verbodsgebieden zoals alcoholoverlastgebieden, hangverbod, blowverbod en het verbod op rondleidingen, met als doel deze te harmoniseren en daarmee de handhaafbaarheid te vergemakkelijken.

Veel van de acties worden in nauwe samenspraak en samenwerking met bewoners, instellingen of ondernemersverenigingen uitgevoerd. Wij kunnen en willen dit niet alleen doen. Zo is met de Universiteit van Amsterdam een samenwerkingsverband opgestart om de kennis van de faculteit Geesteswetenschappen te koppelen aan de maatschappelijke opgaven van de Binnenstad. Het zichtbaar maken van de geschiedenis en de ontwikkeling van het Joods Cultureel Kwartier is daar een voorbeeld van. Met culturele instellingen in het Wallengebied worden gesprekken gevoerd om de cultuurhistorische kant van het Wallengebied beter over het voetlicht te brengen. Verschillende ondernemersverenigingen ontwerpen in samenspraak met de gemeente zogenaamde gebiedsprofielen, met acties om gezonde en economische diverse winkelstraten te houden. Met talloze vastgoedeigenaren wordt een netwerk opgebouwd en zijn er gesprekken over de invulling van panden die vrijkomen van huur die passen bij de filosofie en het toekomstperspectief van de Aanpak Binnenstad.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 februari 2023 Pagina 3 van 4

Met verschillende maatschappelijke fondsen en onze vastgoeddeelnemingen worden concrete projecten uitgevoerd om kwetsbare doelgroepen te huisvesten. Parallel wordt verkend of er een gezamenlijk fonds opgericht kan worden. Doordat Stadsgoed NV zich hiermee ook meer gaat richten op het toevoegen van woningen en voorzieningen voor kwetsbare groepen, alsmede voorzieningen op het gebied van zorg hebben we recentelijk het werkgebied van Stadsgoed NV verruimd naar de gehele binnenstad. De hier genoemde acties vormen slechts een klein deel van alle stappen die in 2022 zijn gezet. Deze worden uitgebreider toegelicht in de voortgangsrapportage Aanpak Binnenstad 2022. De in 2022 ingezette acties geven duidelijk de richting aan die we met het programma Aanpak Binnenstad zijn ingeslagen. Tegelijkertijd zijn er enkele grote uitdagingen die geadresseerd moeten worden op weg naar verwezenlijking van onze ambities, waarover meer in het uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad 2023. Uitkomsten BinnenstadsEnquête 2022 In 2022 is voor de tweede keer een jaarlijkse BinnenstadsEnquête uitgevoerd. Onder ondernemers en bewoners in de binnenstad, en Amsterdammers in de gehele stad. Met een respons van 7114 ingevulde enquêtes, waarvan 33% binnenstadsbewoners, 7% ondernemers in de binnenstad en 60% Amsterdammers uit overige stadsdelen is de enquête goed ingevuld.

‘Zich thuisvoelen in de binnenstad’ wordt genoemd als één van de belangrijkste thema’s. Ingrepen in de openbare ruimte, zoals het zuidelijk deel van de Nieuwezijds Voorburgwal, worden positief beoordeeld als meest zichtbare resultaat van de Aanpak Binnenstad. Ingrepen in het winkelaanbod, het tegengaan van overlast, vergroening en functiemenging worden verder aangevoerd als belangrijke thema’s. Het beeld van de binnenstad onder respondenten is in 2022 negatiever ingevuld dan in 2021, met name vanwege de terugkeer van de drukte in delen van de binnenstad. Jongeren hebben de enquête iets positiever ingevuld dan oudere doelgroepen vanaf 35 jaar. De resultaten worden uitgebreid toegelicht in de rapportage BinnenstadsEnquête 2022. Perspectief en uitdagingen in 2023 Het uitvoeringsprogramma 2023 staat uitvoerig stil bij het toekomstperspectief waar we vanuit de Aanpak Binnenstad naartoe werken. Op vier onderwerpen zien we grote uitdagingen om de ambities van de Aanpak Binnenstad in zicht te houden. Het gaat daarbij om wonen, beheer en handhaving, de magneetfuncties op de Wallen, en transformaties in de openbare ruimte. Wat betreft wonen staat het toevoegen van woningen onder druk door hoge vastgoedprijzen en gestegen ontwikkelkosten. Dit geldt met name voor woningen in het betaalbaardere segment.

Het inmiddels opgebouwde gemeentelijke netwerk met investeerders en pandeigenaren gebruiken we om kansen te identificeren. De samenwerking met de maatschappelijke vastgoeddeelnemingen blijft essentieel. Desalniettemin blijkt het lastig om substantieel woningen toe te voegen. Een financiële impuls voor het stimuleren van wonen boven winkels is een vraag waar de gemeenteraad zich over moet uitspreken. De uitdagingen voor beheer en handhaving in de openbare ruimte zijn meervoudig. De drukte en overlast die de huidige bezoekerseconomie met zich meebrengt leggen een grote druk op de leefbaarheid in delen van de binnenstad. En hoewel handhaving een noodzakelijke voorwaarde is voor een leefbare binnenstad is dit probleem niet op te lossen met meer handhaving alleen. We zullen iets moeten doen aan de aantrekkingskracht die de binnenstad uitoefent op grote groepen overlastgevende bezoekers die zich misdragen en een wissel trekken op de stad. Het aanpakken

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 februari 2023 Pagina 4 van 4

van schadelijke verdienmodellen hoort daarbij. In het programma voor 2023 stellen wij hiertoe verschillende maatregelen voor. Op het gebied van afval en schoon is, ondanks grote inspanningen, verbetering noodzakelijk. De uitbreiding van de reeds ingezette afvalpilots moeten hier een antwoord op bieden, in nauwe samenwerking met bewoners en ondernemers. De gemeente kan dit probleem niet alleen oplossen. Wat betreft de transformatie van de openbare ruimte in verschillende delen van de binnenstad geeft de realisatie van het zuidelijk deel van de Nieuwezijds Voorburgwal een bevestiging van de ingezette koers (zie ook uitkomsten BinnenstadsEnquête 2022). Andere voorbeelden zijn het Knowledge Mile Park en het Stegenplan. Acties waarvoor nog geen financiële dekking is, zijn de transformaties van de Bloemenmarkt en het Frederikspark naar opnieuw beeldbepalende plekken in de Amsterdamse openbare ruimte. Tot slot krijgen we steeds meer signalen over en zicht op ondermijning in delen van de binnenstad, mede door de invoering van de vergunningplicht en de inzichten vanuit de taskforce aanpak souvenirwinkels. Deze parallelle economie zorgt ook voor een oneerlijke concurrentie voor het gros van de goedwillende ondernemers en draagt niet bij aan de gewenste economische diversiteit.

Bovengenoemde uitdagingen zijn nader toegelicht in het uitvoeringsprogramma voor 2023, net als de financiële toelichting bij het programma, tijdspad, communicatie en rapportagecyclus. In oktober en december 2022 is de stadsdeelcommissie Centrum betrokken bij de totstandkoming van het uitvoeringsprogramma voor 2023. De stadsdeelcommissie heeft geen aanvullende adviezen ingediend. We kijken vooruit naar een mooi jaar voor de Amsterdamse binnenstad, waarin we samen met bewoners, ondernemers en vele andere partijen nieuwe stappen zetten om onze unieke, levendige en bruisende binnenstad te behouden en te versterken voor toekomstige generaties Amsterdammers Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Bijlagen 1. Uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad 2023 2. Voortgangsrapportage Aanpak Binnenstad 2022 3. Uitkomsten BinnenstadsEnquête 2022

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Sofyan Mbarki Wethouder Aanpak Binnenstad