2023.10.18 Concept verslag

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Raadscommissieverslag, 18 oktober 2023

Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Woensdag 18 oktober 2023 van 19.30-22.38 uur in de Willem Kraanzaal 1 november 2023 Plv voorzitters: de leden Yemane en Van Pijpen Portefeuillehouders: wethouder Moorman, wethouder Scholtes Commissiegriffie: A. G. Hoff, K. van Klooster Verslaglegging: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: de leden Abdi (PvdA), Alberts (SP), Bouhassani (PvdA), Emmerik (Partij voor de Dieren), De Jong (JA21), Kabamba (Lijst Kabamba), Mangal (DENK), Molema (JA21), Van Pijpen (GroenLinks), Runderkamp (PvdA), Smits (Volt), Staartjes (VVD), Yemane (GroenLinks), Wehkamp (D66), Wijmenga (CDA) Afwezige commissieleden: het lid Hakiki (DENK) Overige aanwezigen: J. Sla

ALGEMEEN GEDEELTE

1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 19.30 uur en heet iedereen welkom. Zij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen De VOORZITTER deelt mee dat de volgende vergadering van deze commissie ook plaatsvindt op een woensdagavond, namelijk die van 1 november 2023. Zij vraagt met dat afwijkende vergadermoment rekening te houden. Het lid MANGAL meldt zijn collega Hakiki af. Hij vervangt haar vanavond. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER heeft geen aanmeldingen ontvangen voor agendapunt 4. Zij stelt voor deze raadsvoordracht in de commissie te hameren en constateert dat de commissie daarmee akkoord gaat. De voordracht is gereed voor behandeling in de gemeenteraad. Met inachtneming van het voornoemde wordt de agenda conform vastgesteld. d. Conceptverslag van de vergadering van de raadscommissie OZA d.d. 4 oktober 2023 Het verslag wordt conform vastgesteld. e.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 oktober 2023

Termijnagenda, per portefeuille Er worden geen opmerkingen gemaakt. f. TKN-lijst De VOORZITTER maakt melding van de volgende verzoeken voor agendering. De motivatie staat in de dagmail van gisteren.  TKN-2 op verzoek van het lid Wehkamp  TKN-3 op verzoek van het lid Runderkamp Zij constateert dat de commissie hiermee akkoord gaat. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken binnengekomen. INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment publiek J. SLA spreekt in op persoonlijke titel. Het lijkt hem een fabeltje dat alle kinderen altijd het beste met hun ouders voorhebben. Of dat zij het financieel belang van hun ouder altijd voor hun eigen financieel belang plaatsen. Als het wachten op een erfenis te lang duurt, kan je ervoor zorgen dat je moeder een akte van wilsonbekwaamheid krijgt. Daarna neem je haar paspoort af, haar bankpasjes en haar ov-kaart. Geef haar daarna net genoeg geld om te overleven. Je neemt haar mee naar een kamertje dat in een inrichting voor haar gereserveerd is. Daar laat je haar achter. Loopt ze naar huis, dan pleegt je moeder wettelijk verzet. Ze wordt dan door de rechterlijke macht voor altijd opgesloten. Dit gebeurde onder andere met Alida Franken, 87 jaar oud, wonende op de Haarlemmerstraat. Thans is zij opgesloten en heeft geen enkel recht meer.

Niemand, behalve haar erfgenamen, mag contact met haar hebben. Niet fysiek en niet telefonisch. Zij moet wachten tot ze van eenzaamheid sterft, of door zoiets dat ‘euthanasie’ wordt genoemd. Maar ook dat beslist de erfgenaam. Alida Franken is een fysiek zeer sterke en zeer gezonde vrouw. Hij maakte met haar wandelingen van meer dan 20 km, soms ook in gezelschap. Zij is zeer sociaal en zeer gastvrij. Hij heeft in de persoon van Rob een getuige meegenomen die kan verklaren dat Alida geen merkbare afwijkingen had zoals dementie. Dat zie je in ieder geval niet. Alida en hijzelf hebben de opsluiting voorzien. Alida vond het vreselijk dat haar dochter dit zou doen en is er ook van overtuigd dat zij voor haar euthanasie zou aanvragen, of anders haar daar eeuwig zou laten zitten. Op de laatste dag van haar vrije bestaan zei ze dat ze het vreselijk vond voor zichzelf, maar ook voor alle andere mensen die dit lot moeten ondergaan. Op diezelfde dag ontdeed zij zich van haar elektronische en fysieke bewaking. Ze schreef een brief naar de politie waarin stond dat ze graag in vrijheid wilde leven. Deze reageerde furieus en hield een meer dan twee uur durende politieactie op de Haarlemmermeerstraat. Sindsdien heeft niemand haar meer gezien. Niet haar buren, niet

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 oktober 2023

haar vrienden. Misschien is zij gevangen, of anders gedood. Zij is niet de enige die hij op die manier verloren heeft. Hij hoopt dat raadsleden het doden van mensen op deze manier actief tegen willen gaan. De grootste misdadigers hebben nog meer rechten. Alida heeft geen recht op het bezoek van een advocaat, ze heeft geen telefoon. De raad financiert dit onmenselijke lijden. Het lijkt op een manier om van de ouderen af te komen. De raad heeft nu de kennis. ‘Wir haben es nicht gewusst’ is dus niet van toepassing. Mocht Alida niet meer leven, dan zou men haar woorden kunnen herdenken: ‘Ik vind het ook zo vreselijk voor alle anderen’. Het lid VAN PIJPEN kan niet ingaan op deze specifieke zaak. Zij vraagt of de inspreker contact heeft met Cliëntenbelang Amsterdam, of een andere cliëntenondersteuner. Er is een wettelijke kant aan de zaak, want een aantal van de dingen die de inspreker beschrijft kunnen en mogen niet. Het is van belang een belangenbehartiger in te schakelen. Heeft de inspreker, of iemand anders uit de omgeving van Alida contact met Cliëntenbelang? J. SLA antwoordt dat hij verschillende dingen heeft geprobeerd. Het lukte niet om contact met een advocaat te krijgen. Niemand wilde haar zaak behartigen, omdat toen al besloten was dat zij zou worden opgesloten. Hij gelooft er niet meer in. Veel mensen hebben al geprobeerd haar te bereiken.

Altijd stuitten ze op ‘Sorry, maar dit is privé’. Maar wiens privé is dit? De dochter heeft waarschijnlijk gezegd dat niemand contact met haar mag hebben. Het belang van de dochter gaat voor. Hij denkt niet dat iemand haar kan bereiken. Hijzelf heeft juridisch hierbij geen status. Hij weet niet zeker of Alida nog leeft. Niemand vertelt hem dat. Het lid VAN PIJPEN herhaalt dat de raad niets kan met individuele kwesties. Zij raadt aan met de Inspectie voor Gezondheid en Jeugd contact op te nemen om dit geval te melden. J. SLA antwoordt dat de Inspectie niet ingaat op individuele gevallen. Dat is hem duidelijk gemaakt. Men bericht niet aan hem, of aan een advocaat die contact opneemt. Hij protesteert, want dit is geen individueel geval. Zes weken geleden is nog iemand overleden die hij op dezelfde manier kent. Dit gebeurt dagelijks, en niet alleen in Amsterdam. Dit is Europese wetgeving. Het lid MANGAL vindt het een schrijnend verhaal. De gemeente zou dit financieren, en hij wil graag weten hoe. J. SLA antwoordt dat de gemeente al deze instellingen financiert. De gemeente financiert Cordaan. Het Staalmanplein wordt niet door particulieren beheerd. De instelling is van de overheid afhankelijk. De gemeente betaalt, ook voor het laatste spuitje of de gevangenis. Iedereen met kinderen heeft de kans dat dit gebeurt, als ze de erfenis willen hebben. Er is geen houden aan.

Deze vrouw is niet dement. Ze zit gevangen in isolatie. c. Actualiteiten Er zijn geen actualiteiten ingebracht. d. Rondvraag Het lid VAN PIJPEN las in Het Parool dat vrouwen veel vaker bloedarmoede hebben omdat ze te weinig ijzer binnen krijgen. Zij vraagt of dit probleem bekend is bij de GGD. Ziet de GGD een rol voor zichzelf, bijvoorbeeld met voorlichting?

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 oktober 2023

Wethouder SCHOLTES antwoordt dat hij het artikel gelezen heeft. De GGD heeft veel aandacht voor gezonde voeding en volgt daarbij de adviezen van het Voedingscentrum. Dat zegt dat vrouwen in de vruchtbare periode een hoger risico hebben op ijzertekort. Het is een bekend risico. Aangeraden wordt naar de huisarts te gaan als er symptomen zijn. Hij zal navragen bij de GGD of men activiteiten heeft waarop nog extra kan worden gewezen. Het lid WEHKAMP doet de suggestie om dit onderwerp mee te nemen in een onderzoek naar vrouwen en te zorgen dat het in de termijnagenda genoteerd staat voor Q4. Wethouder SCHOLTES vraagt zich af hoe groot je dit onderwerp moet maken. In hoeverre moeten de gemeente of de GGD hierbij een rol spelen? Er zijn zoveel meer zaken waarvoor voorlichting nodig is. Het lid WEHKAMP is het met wethouder Scholtes eens. Het lid VAN PIJPEN merkt op dat het lid Yemane gisteren bij de Walk of Education was van ouders uit Zuidoost, die de straat opgaan voor beter onderwijs. Zij was blij te lezen dat de wethouders de ouders adviseerden om zich te laten horen. Zij vraagt de wethouders hoe ze de ouders daarin verder gaan ondersteunen. Wethouder MOORMAN antwoordt dat in het Masterplan Zuidoost het Ouderpanel wordt ondersteund, zelfs gefinancierd. De beste ondersteuning is natuurlijk het best mogelijke onderwijs.

Samen met de schoolbesturen in Zuidoost wordt hard gewerkt om het voor elkaar te krijgen. Tegelijkertijd wordt het aantal familiescholen vergroot en wordt flink geïnvesteerd in High Dosage Tutoring, dat met name plaatsvindt in Zuidoost. Ook worden de (toegang tot) voorscholen versterkt. Het zal waarschijnlijk niet lukken om het allemaal morgen al voor elkaar te krijgen. Daarvoor had het Ouderpanel veel begrip. Zij heeft het Ouderpanel gewezen op het belang je te laten horen. Het lid VAN PIJPEN merkt op dat het lid Yemane met een ouder heeft gesproken over de sluiting van Klein Amsterdam. Zij vraagt hoe de stand van zaken is. Staat de wethouder in contact met de ouders? Wethouder MOORMAN antwoordt dat er inmiddels ook een ouderavond is geweest. De directie en de RvT hebben daarbij aan de ouders meegedeeld dat de school naar alle waarschijnlijkheid gaat sluiten. Er waren daarbij ook ambtenaren aanwezig. Formeel heeft de gemeente geen rol in het proces. Wel is er een grote betrokkenheid. Het is begrijpelijk dat de voorgenomen sluiting tot grote onrust leidt. Ouders hebben altijd de mogelijkheid om eigen keuzes te maken. Door het grote aantal ouders is het belangrijk dat het goed wordt gefaciliteerd. Op dit moment is het BBO daarmee druk bezig.

Er wordt sowieso met alle schoolbesturen in Noord geïnventariseerd welke plekken beschikbaar zijn, en welke ouders hun kind nu al naar een andere school willen laten gaan. Op dit moment wordt geen enkel kind ergens ingeschreven, want het proces moet ordentelijk verlopen. Er was ook een gesprek tussen de schoolbesturen over de vraag of enig schoolbestuur de school in haar totaliteit wilde overnemen. Geen enkel schoolbestuur was daartoe bereid, gezien de grote kwaliteitsproblemen, de personeelstekorten en de financiële problematiek. Het lid WEHKAMP benadrukt het belang van het vinden van een goede nieuwe school voor de kinderen. Heeft zij goed begrepen dat er met schoolbesturen in Noord is gesproken over een eventuele overname? Misschien zijn er andere, niet in Noord gevestigde schoolbesturen die wel belangstelling hebben. Als het overnemen niet lukt, moeten de leerlingen geplaatst worden in scholen in de buurt. Ouders zijn daar bezorgd over vanwege de kwaliteit van het schoolklimaat in

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 oktober 2023

Noord-West. Scholen in de omgeving hebben geen goede score, of ze zijn zwak, of nieuw. Zij is benieuwd hoe de wethouder tegen die zorgen aankijkt. Ook zij ziet de problemen in het rapport over Klein Amsterdam. Het huidige schoolbestuur is opgestapt. Zij vraagt hoe het ligt met de rol van de schoolbesturen met betrekking tot het behoud van de leraren in Amsterdam. Wethouder MOORMAN antwoordt dat zij van het BBO, dat het gesprek met alle schoolbesturen heeft gevoerd, heeft begrepen dat alle schoolbesturen waren aangesloten. Geen enkel schoolbestuur is bereid de school over te nemen. In Noord is maar één als ‘zeer zwak’ beoordeelde school, en dat is deze. Er zijn niet veel als ‘zwak’ beoordeelde scholen in Amsterdam. Klein Amsterdam heeft wel een andere leerlingensamenstelling dan andere scholen in Noord. Zo zijn er maar 6% achterstandsleerlingen. Het aantal bevoegde leraren op deze school is zeer gering. Het zijn er maar vijf of zes, waarmee de school behoorlijk instabiel is. Daarnaast is de directeur opgestapt en heeft een bestuurder aangegeven te stoppen. Er zal natuurlijk alles aan gedaan worden om te zorgen dat de leraren behouden blijven. Het zou heel goed zijn als groep 7 en 8 bij elkaar kunnen blijven met de huidige leraren. Andere schoolbesturen bieden daarvoor ook mogelijkheden.

Het lid ABDI merkt op dat uit onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut blijkt dat bijna een op de drie stellen en een op de vier gezinnen die in beeld zijn bij Veilig thuis, te maken hebben met intieme terreur. Die wordt gekenmerkt door een ernstige mate van controle en dwang. Het geweld uit zich in het isoleren, vernederen en intimideren van de partner. Uiteindelijk kan het leiden tot ernstig fysiek geweld, of zelfs vrouwenmoord. In Nederland wordt iedere acht dagen een vrouw vermoord, in meer dan de helft van de gevallen door een partner of ex-partner. In 2022 ontving Veilig Thuis Amsterdam-Amstelland ruimt 10.000 meldingen, waarbij 66% van de meldingen ging over acuut gevaar of structurele onveiligheid. Meestal gingen de meldingen over vrouwen. Dat zou betekenen dat meer dan 2000 vrouwen in de regio kampen met intieme terreur. Ze lopen het risico vermoord te worden door hun (ex)partner. Dat zijn zeer pijnlijke cijfers. De PvdA vindt dat alles op alles moet worden gezet om dit type geweld te stoppen en vrouwenmoord te voorkomen. Zij vraagt welk beeld de wethouder heeft van intieme terreur in de stad. Signalen blijken slecht herkend te worden, en er ontbreekt een specifieke aanpak voor slachtoffers.

Hoe gaat de wethouder ervoor zorgen dat deze rode vlaggen beter worden herkend en dat intieme terreur voorkomen wordt in de stad? Wethouder SCHOLTES is bekend met het onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut. Het beeld is dat er vooruitgang geboekt is, maar dat men er nog lang niet is. Ook bleek uit het onderzoek dat voor verschillende vormen van geweld een andere aanpak nodig is. Geweld vanuit controle of dwang heeft een andere aanpak nodig dan bijvoorbeeld geweld voortkomende uit frustratie. Het is belangrijk dat het onderzoek bijdraagt aan de kennis hierover en het verbeteren van de aanpak. Deze kennis zal worden betrokken bij het verbeteren van de gemeentelijke aanpak. Hij is ook blij dat het lid Abdi dit gewoon ‘vrouwenmoord’ noemt, wat hij liever heeft dan het wat verhullende ‘femicide’. De gemeente werkt aan de versterking van de eigen plegeraanpak. Zonder die plegeraanpak blijft het geweld doorgaan. Intieme terreur en vrouwenmoord zal er speciale aandacht in krijgen, net als het tegengaan van de intergenerationele overdracht. Ook wordt met partners zoals de Blijf Groep samengewerkt, waarbij de nieuwste wetenschappelijke inzichten gedeeld worden. Dat gebeurt ook door het organiseren van een conferentie ‘Femicide en intieme terreur binnen huiselijk geweld’ op 20 november. Hij verzorgt daarvan de opening.

Het lid ABDI vindt het goed dat de wethouder deze conferentie organiseert. Zij praat hierover ook graag verder met de burgemeester, omdat het ook gaat om de inzet van politie.

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 oktober 2023

De feestdagen en oud en nieuw komen eraan. Dat is een kwetsbare, zelfs gevaarlijke, periode voor huiselijk geweld, familiedrama en vrouwenmoord. Zij vraagt of de wethouder wil kijken naar een zeer gerichte campagne, voorafgaande aan deze periode. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat hij daartoe bereid is. Het kan betaald worden uit het communicatiebudget. Hij zal met de experts bekijken hoe dat het beste kan worden gedaan. Het lid BOUHASSANI las een week geleden een artikel over commerciële partijen die schuldhulpverlening aanbieden in gevallen dat de gemeente dat niet kan, of wanneer mensen vinden dat het te langzaam gaat. Die commerciële partijen verdienen geld door te proberen om mensen uit de schulden te halen. Zij vraagt of men zich heeft op deze praktijken. Zijn er signalen? Wat kan ertegen worden ondernomen? Wethouder MOORMAN antwoordt dat schuldhulpverlening gratis is in Amsterdam. Het is een taak van de gemeente waarvoor geen wachtlijsten bestaan. Verder is in Amsterdam de bekendheid van schuldhulpverlening enorm vergroot, onder andere door de start van de buurtteams. Door dit alles komen er maar nauwelijks signalen van commerciële malafide schuldhulpverlening in Amsterdam die mensen onnodig op kosten jaagt. Wel zijn er bewindvoerders die niet de hulp bieden die je zou willen. Daarom is er een convenant gekomen voor bewindvoering.

Bewindvoering wordt betaald uit de Bijzondere Bijstand. De kosten voor bewindvoering zijn enorm opgelopen sinds de regels voor de bewindvoering zijn aangepast. Er ligt nu dus een convenant. Bewindvoerders die goed werk doen worden daarmee vanuit de buurtteams aanbevolen. Het lid KABAMBA heeft vernomen dat er wachttijden zijn voor de SPUK-regeling in Nieuw-West, Zuid, Zuidoost en Noord. Zij vraagt hoe daarover wordt gecommuniceerd aan de mensen die zich hebben aangemeld. De kinderen van toeslagenouders krijgen op dit moment maar met moeite hulp bij hun schulden. Er wordt bekeken hoe dat opgepakt moet worden. Zij vraagt of er een pilot aankomt zodat deze kinderen zich ook ondersteund voelen. Wethouder MOORMAN antwoordt dat er meerdere SPUK-regelingen zijn. In dit geval gaat het over de SPUK-regelingen voor brede ondersteuning voor ouders die slachtoffer zijn van het toeslagenschandaal. Het gaat om een heel grote groep ouders en de uitvoering door het UHT gaat langzamer dan men zou wensen. Daardoor loopt de wachttijd soms op. Mensen zijn overigens niet gebonden aan de plek waar ze wonen. Ze mogen overal in Amsterdam de ondersteuning aanvragen. Daarop worden ze ook gewezen. De betrokkenen worden wel goed geïnformeerd, maar de gemeente kan geen ijzer met handen breken.

Bij de financiering van de verschillende buurtteams wordt rekening gehouden met de hoeveelheid slachtoffers van het toeslagenschandaalslachtoffers in de buurt. Zo gaat er extra veel geld daarvoor naar Zuidoost. Zij heeft maar weinig inzicht in de vraag wie de betreffende kinderen zijn. De gemeente krijgt die informatie niet. Wel kunnen de kinderen via de ouders ondersteund worden. Helaas kan zij kinderen dus zelf niet benaderen. Als kinderen zich melden, krijgen ze zo goed mogelijke ondersteuning. Het lid KABAMBA vraagt of stadsbreed bekend is hoeveel toeslagenouders er zijn in Amsterdam. Wordt het nog uitgesplitst per stadsdeel? Wethouder MOORMAN antwoordt dat die informatie voorhanden is. BESPREEKPUNTEN 3.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 oktober 2023

De Begroting 2024 (VN2023-021031) De VOORZITTER licht toe dat de Begroting in deze vergadering in eerste en tweede termijn wordt besproken. Tijdens en voorafgaande aan de vergadering kunnen moties en amendementen worden ingediend via raadsbox@amsterdam.nl. Die moties en amendementen moeten op naam van een of meerdere raadsleden worden gesteld. De ingediende moties en amendementen worden vrijdag 20 oktober via de dagmail verstuurd. Ze worden door het college schriftelijk gepreadviseerd. Amendementen en moties die na 19 oktober worden ingediend, zullen mondeling gepreadviseerd worden tijdens de raadsvergadering van 8 en 9 november. De schriftlelijke preadviezen verschijnen uiterlijk 6 november. Er wordt deze vergadering de gebruikelijke volgorde gehanteerd voor de inhoudelijke bijdrage bij de Begrotingsbehandeling. Eerst de grootste oppositiepartij, dan de grootste coalitiepartij, enz. Het lid STAARTJES merkt op dat de grootste oppositiepartij het belangrijk vindt om met onderbouwde alternatieven te komen. Daarom heeft de VVD vandaag haar tegenbegroting gepresenteerd. De inzet van de VVD is daarmee ‘De basis op orde’. De VVD vindt het zeer belangrijk dat kinderen zonder taalachterstand aan de basisschool kunnen beginnen en maakt zich dan ook grote zorgen omtrent de grote taalachterstanden in de gemeente, en zeker in sommige wijken.

Goed onderwijs is een van de randvoorwaarden om te bewerkstelligen dat iedereen gelijkwaardig kansen krijgt op een vrij en welvarend leven. Dat is geen controversiële opvatting, maar de VVD vindt dat de koers iets verlegd moet worden. Een goede beheersing van de Nederlandse taal geeft gelijkwaardig kansen op ontplooiing. De VVD wil deze achterstand voorkomen door extra in te zetten op taalonderwijs voor peuters tussen twee en vier jaar. Het lid RUNDERKAMP herinnert aan het initiatiefvoorstel van de VVD op precies dit onderwerp, zoals dat uitvoerig in de commissie is besproken. Ook de VVD concludeerde toen dat er op dit punt al heel veel gebeurt vanuit het college. Dat is ook zichtbaar in de Begroting bij het taalonderwijs. Wat maakt dat de VVD heeft besloten om extra investeringen hierop toch op te nemen in de tegenbegroting? Het lid STAARTJES antwoordt dat zijn fractie tot de slotsom is gekomen dat dit een essentieel punt is. Daarom koos zijn fractie ervoor om 600.000 euro extra in te zetten om taalonderwijs mogelijk te maken, voor kinderen en ouders. Het lid RUNDERKAMP vindt dit ook essentieel. Daarom investeert het college in 2024 en 2025 een bedrag van 2,5 miljoen euro extra. In 2026 investeert het nog eens 1,9 miljoen euro. Er gebeurt dus al heel veel extra vanuit het college op dit onderwerp. In de commissie deelde het lid Von Gerhardt deze opinie.

Nu is het vier maanden later, en ziet de wereld er dus heel anders uit. Het lid STAARTJES antwoordt dat delen van het voorschoolonderwijs voor de toekomst ter discussie staan, ook omdat de rijksbegroting nog kan veranderen. Zijn fractie heeft erover gesproken en vindt het toch belangrijk dat voor dit aspect in de toekomst geld beschikbaar is. Het lid RUNDERKAMP erkent het belang daarvan. Bij behandeling van het initiatiefvoorstel in de commissie is geconcludeerd dat geld alleen niet het probleem is. Er is ook een groot tekort aan taaldocenten. Hoe ziet de VVD dat punt in haar tegenbegroting? Het lid STAARTJES antwoordt dat je arbeidstekorten via de begroting niet direct op kunt lossen, maar het is wel een stap in de goede richting.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 oktober 2023

Bij de vorige commissievergadering is uitgebreid gesproken over het rijksvaccinatieprogramma. De VVD levert in haar tegenbegroting boter bij de vis. Er wordt geld vrijgemaakt voor de gewenste campagne bovenop de al gepleegde inzet. Door de stijgende prijzen raken ook gezinnen die boven net wat meer dan 130% van het sociaal minimum zitten in de knel. De VVD wil daarom de minimagrens voor gezinnen verhogen naar 150% van het sociaal minimum vanaf 2027. Daarmee sluiten de bestaande regelingen structureel beter aan bij de behoefte in de stad. Het lid BOUHASSANI merkt op dat volgens de commissie Sociaal minimum het beter is het sociaal minimum landelijk te verhogen. Je moet de hele groep helpen, niet eeuwig pleisters blijven plakken. Het lid STAARTJES is het met dat laatste eens. Pleisters blijven plakken is niet de weg. Inkomenspolitiek kan niet door gemeenten worden gedaan; het is iets wat in Den Haag moet gebeuren. Bij de aanstaande verkiezingen zal er heel veel over gesproken worden. De VVD kijkt naar de taakstelling voor de gemeente en wat gedaan kan worden voor de mensen in de stad. Het prijspeil in Amsterdam ligt hoger dan in andere delen van het land. Het lid BOUHASSANI vraagt of de VVD vindt dat het sociaal minimum landelijk moet worden verhoogd. Gaat het de VVD dat in Den Haag bepleiten? Het lid STAARTJES antwoordt dat hij dat iets voor de Tweede Kamer vindt.

Het lid VAN PIJPEN vraagt het lid Staartjes een reflectie te geven over de oorzaken van armoede. Waarom moet je het hier nu hebben over armoederegelingen voor mensen op meer dan 130% van het minimumloon? Het lid STAARTJES antwoordt dat de prijzen sterk gestegen zijn. De inflatie is groot. Nederland kan daar niet veel aan doen, gezien de wereldwijde crises die ontstaan zijn op allerlei gebieden. Het lid VAN PIJPEN antwoordt dat de meeste crises niet van buitenaf aan komen waaien. Ze zijn vaak het gevolg van beleid uit Den Haag, ook als het gaat over inkomenspolitiek. Hoe ziet de VVD dat? Misschien is die partij er met de jaren anders over gaan denken. Hoe kijkt het lid aan tegen de oorzaken van deze armoede? Het lid STAARTJES wijst erop dat werkgelegenheid een van de beste medicijnen is tegen armoede. En daarmee gaat het goed, ook in Amsterdam. Het werkloosheidspercentage is historisch laag. Het is natuurlijk de vraag aan wie dat te danken is. Komt dat door het beleid in Den Haag? Of door de wereldeconomie? Het lid VAN PIJPEN merkt op dat het een schande is dat je niet rond kan komen van 130% of zelfs 100% van het minimumloon. Dat is te wijten aan het VVD-beleid, zoals wat betreft de gigantische kosten voor de zorg, als het gaat om premie en eigen risico. Het lid STAARTJES wijst op de invloed van de vergrijzing op de stijgende zorgkosten.

Het is goed dat mensen die ondanks hard werken door de inflatie niet rond kunnen komen, in de toekomst aansluiting krijgen op de regelingen. Vandaar dit voorstel van zijn partij. Het lid ABDI vond het opvallen dat in de tegenbegroting de jeugdzorg niet wordt genoemd. Behoort het veilig houden en beschermen van de meest kwetsbare gezinnen niet tot de basis waarop de tegenbegroting van de VVD gericht zou zijn? Het lid STAARTJES antwoordt dat de VVD het beleid op dat punt ongewijzigd wil laten. Het is niet de bedoeling daar geld weg te halen.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 oktober 2023

Het lid ABDI vraagt of het lid Staartjes vindt dat jeugdzorg tot de basis behoort. In de rijksbegroting wordt nog steeds fors bezuinigd op jeugdzorg. Is het een politiek keuze van de VVD om dit niet op te nemen in de tegenbegroting? Het lid STAARTJES antwoordt dat voor de tegenbegroting gekeken is naar de autonome taken die de gemeente heeft. Jeugdzorg is echt medebewind. Amsterdam is sterk afhankelijk van keuzes die in Den Haag gemaakt worden. Het lijkt de VVD gepast om wat betreft ‘De basis op orde’ echt te kijken wat in het gemeentelijke, autonome deel zit. Daarop heeft de VVD haar keuzes gebaseerd. Het lid ABDI wijst erop dat de gemeente over jeugdzorg gaat. Het is teleurstellend dat de VVD daarover niets heeft opgenomen in haar begroting, wat in brede zin ook opgaat voor het investeren in de jeugd. Zij vindt dat een asociale keuze. Het lid ALBERTS vraagt of het lid Staartjes het een slecht idee vindt dat mensen op nulurencontracten gezet zijn en flexbanen krijgen. Want daardoor moesten mensen soms twee banen hebben om rond te kunnen komen. Stapt de VVD daarvan af? Het lid STAARTJES antwoordt dat hij het daarover niet heeft gehad. Het lid ALBERTS begrijpt toch dat de VVD zich zorgen maakt over het besteedbaar inkomen. Door het rijksbeleid zit Amsterdam met de gebakken peren; veel mensen moeten om toeslagen vragen.

Eigenlijk zou je op een minimumloon moeten zitten van 16 euro. Zij hoort graag hoe het lid Staartjes daar nu over denkt. Het lid STAARTJES antwoordt dat de discussie over het minimumloon in De Haag gevoerd moet worden. Het lid WEHKAMP sluit zich aan bij de eerdere vraag van de PvdA. De VVD heeft het alleen over de mensen met kinderen. Waarom zou je het niet breder verhogen, gezien de sterk gestegen prijzen? Het lid STAARTJES antwoordt dat de VVD wil tegengaan dat kinderen in armoede moeten leven. Deze maatregel voor gezinnen is daarbij passend. Het lid VAN PIJPEN is blij dat de VVD met een tegenbegroting is gekomen. De VVD wil veel geld halen van de subsidies. In de Begroting 2024 draait veel om subsidies. De meeste dingen binnen Zorg en Welzijn worden niet door de gemeente zelf uitgevoerd, maar door organisaties die subsidies van de gemeente ontvangen. Zij vraagt wat de VVD niet meer wil doen, bijvoorbeeld in de Sociale Basis, en wat wel. Het lid STAARTJES antwoordt dat dit bedoeld wordt met ‘De basis op orde’. De VVD wil geen discussie in de raad over elke afzonderlijke subsidieregeling. Er moet breder gekeken worden wat de gemeente precies met de subsidies wil bewerkstelligen. Naar de indruk van de VVD kan je een behoorlijk aantal regelingen scherper inzetten als je de regelingen past binnen een goed afwegingskader.

Vaak kun je de doelen ook op een andere manier, bijvoorbeeld via particulier initiatief, bereiken. Het lid VAN PIJPEN vindt ook dat je duidelijk moet zijn. Zij vraagt boter bij de vis. Wat wil de VVD niet meer doen als het gaat om subsidies? Het lid STAARTJES antwoordt dat de Sociale Basis een grote regeling is die gaat om ongeveer 100 miljoen euro per jaar. Weet men of het geld effectief besteed wordt? Komt het geld goed terecht? Worden de doelen ermee behaald? Je kunt de Sociale Basis zeker langs zo’n meetlat leggen. Als je het geld scherp inzet is het goed mogelijk dat met minder geld meer gerealiseerd kan worden.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 oktober 2023

Het lid VAN PIJPEN wil dat de sociale doelen bereikt worden en dus wil zij ook weten wat met het geld in de Sociale Basis gebeurt. Maar als er minder geld is, kunnen minder van die sociale doelen bereikt worden. Welk sociaal doel hoeft niet bereikt te worden? Die vraag zal niet beantwoord worden, maar toch is dat een zwaktebod van deze tegenbegroting. Het lid RUNDERKAMP vraagt de VVD een toelichting te geven op het schrappen van de Brede Brugklas Bonus. Het lid STAARTJES antwoordt dat zijn partij niet zozeer tegen de brede brugklas is, maar het beschouwt als een keuze van ouder en kind zelf. De gemeente moet dit niet door middel van subsidies stimuleren. Het lid RUNDERKAMP is blij te horen dat de VVD niet tegen de brede brugklas is. Toch heeft de Onderwijsraad gezegd dat het in het belang van de kinderen is om later te selecteren, iets wat mogelijk wordt door de brede brugklas. Hoe gaat de VVD ervoor zorgen dat op een later moment wordt geselecteerd? Het lid STAARTJES antwoordt dat voor de VVD de investeringen al veel eerder in het proces plaatsvinden. Daarom hamert zijn partij erop om het taalonderwijs goed op orde te krijgen. Het is niet de brede brugklas die daaraan het meeste bijdraagt. Het lid BOUHASSANI memoreert het speerpunt van de coalitie, namelijk ongelijk investeren voor gelijke kansen.

Er wordt vanuit die visie extra geïnvesteerd in wijken waarvoor te lang geen aandacht is geweest en waar de armoedecijfers het hoogste zijn. Behalve voor Nieuw-West, Noord en Zuidoost, geldt dat ook voor wijken in Zuid waar mensen in armoede leven naast mensen met heel veel geld. Woningen worden daar verbeterd en er wordt geïnvesteerd in de straten. Mensen die schulden hebben krijgen een adempauze. Ook mensen die keihard werken met twee inkomens houden weinig over aan het eind van de maand. Ook voor die mensen moet je oog blijven houden. Het blijft cruciaal om te blijven luisteren naar mensen met deze ervaringen. Maakt alles wat door het stadsbestuur bedacht wordt echt het verschil in het leven van mensen? Het beleid moet aansluiten op het leven van mensen. Er mag ook geen taboe of schaamte zijn als het over armoede gaat. Armoede kan iedereen overkomen. Die boodschap moet de gemeente in haar beleid blijven uitdragen. Het lid RUNDERKAMP ziet een solidaire Begroting 2024, ook op de domeinen Zorg en Onderwijs. Hij denkt daarbij aan de investeringen van 11,6 miljoen euro om de lonen van welzijns- en zorgorganisaties te indexeren, de investering in duurzame sporten beweegvoorzieningen in die gebieden waar de beweegparticipatie achterblijft. Hij denkt ook aan het leesoffensief dat samen met de OBA wordt opgesteld. Het aantal familiescholen wordt uitgebreid van 10 naar 25.

Kortom, deze begroting zorgt voor meer kansengelijkheid in het onderwijs. Ze versterkt de basisvoorzieningen in de zorg. Bij schoolgebouwen waarvan de bouw start in 2024 wordt geen flexibele ruimte per m2 per leerling ingebouwd. Is het niet verstandig om daarover, gezien de opgave voor inclusief onderwijs in de toekomst, na te denken op het moment dat je nieuwe schoolgebouwen gaat bouwen? De ambities in de Begroting 2024 voor de buurtteams en de aanvullende individuele ondersteuning zijn hoog. De buurtteams moeten hun bereik vergroten in Amsterdam. De leveranciers van de ondersteuning moeten meer middelen leveren met minder middelen; zij moeten de wachtlijsten wegwerken. Hij onderschrijft deze ambities, maar is het realistisch deze ambities op te leggen als er in de Begroting geen extra geld voor wordt gereserveerd? Zijn zorg betreft de aanbodzijde voor de zorg, de samenhang tussen de reguliere inwoners van Amsterdam en het sociaal domein. Hij vraagt hoe je ervoor kan zorgen dat de sociale cohesie in de wijk toeneemt. Hij leest in de Begroting dat het college de sociale samenhang stimuleert, en ook de participatie van bewoners in de wijk. Daar is hij blij mee. Maar hij is er dus niet gerust op dat dit genoeg is om de ambities waar te maken die

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 oktober 2023

afgesproken zijn in het IZA met betrekking tot het zoveel mogelijk naar de eigen omgeving brengen van de eerstelijns-, tweedelijns- en derdelijnszorg. Het lid EMMERIK benadrukt dat zijn fractie noch boter wil, noch vis. De Partij voor de Dieren wil een plantaardig voedingspatroon bevorderen. Daarnaast moet een uitgebreide natuureducatie gewaarborgd worden, met speciale aandacht voor het betrekken van alle leerlingen bij schooltuinen. Het is van essentieel belang de Amsterdamse bevolking aan te moedigen om plantaardige voedingskeuzes te maken. Een plantaardig dieet is onlosmakelijk verbonden met een gezonde levensstijl. De gemeente kan een cruciale rol spelen bij het faciliteren van toegang tot informatie over de voordelen van plantaardige voeding en het stimuleren van betaalbare, plantaardige opties. Het lid DE JONG vraagt of het lid Emmerik het verband ziet tussen het artikel in Het Parool over het ijzertekort bij vrouwen en de vegetarische leefstijl die wordt gepropageerd. Het lid EMMERIK antwoordt dat het eten van minder vlees beter schijnt de zijn in deze situatie. In de Begroting staat als doelstelling het verschuiven van dierlijk naar plantaardig in het menu van de Amsterdammer. Het moet gaan van 45 tot 55%. Hij vraagt de wethouder om de commissie op de hoogte te houden van de voortgang.

Tegelijkertijd is het van groot belang om de jonge generatie te betrekken bij de waarde van natuur en duurzaamheid. Een essentieel onderdeel daarvan is het toegankelijk maken van schooltuinen voor alle leerlingen. Hij vraagt welke specifieke maatregelen worden genomen om ervoor te zorgen dat elke leerling kan profiteren van deze waardevolle natuureducatie. Hij zag dat de doelstelling van 82% van alle Amsterdamse schoolkinderen op dat percentage blijft staan. Is de wethouder van plan om dat percentage in de toekomst te verhogen? Ook wil hij inzicht krijgen in de inspanningen van de gemeente met betrekking tot het stimuleren van de discussie over plantaardige voeding tijdens boerderijeducatie. In Amsterdam heb je te maken met veengronden, en het merendeel van de boerderijen rond Amsterdam zijn melkveehouderijen. Het is natuurlijk goed dat de kinderen zien waar hun voedsel vandaan komt, maar het is ook wezenlijk dat de toekomstige generaties leren begrijpen hoe ze duurzame voedingskeuzes kunnen maken. Keuzes die niet alleen goed zijn voor henzelf, maar ook voor de planeet. Staat de wethouder open om dit gesprek te voeren binnen deze vorm van onderwijs? Wil de wethouder de discussie openen over plantaardig voedsel? Het lid VAN PIJPEN feliciteert de wethouder met zijn eerste begroting Zorg. Zij vraagt hem te kijken hoe hij dat ziet.

Heeft hij zijn stempel kunnen drukken? Zij vindt het geweldig dat met deze begroting de salarisstijgingen van medewerkers in Zorg en Welzijn worden gedekt. Ook is het de begroting waarmee taakstellingen uit het coalitieakkoord worden gerealiseerd. Een deel daarvan valt op het AOV. Zij gaat ervan uit dat dat geen materieel effect heeft, omdat er al minder gebruik van werd gemaakt. Klopt dat? Hoe wordt dat gemonitord in de toekomst? Er moet tijdig kunnen worden ingegrepen om wachtlijsten te voorkomen. Het is van belang om over de toekomst van de financiering van de zorg te blijven praten. Het Ravijn doemt op, net als de invoering van de herziene Wmo. De personeelstekorten zijn immens. Daarnaast loopt het overleg over het regioplan en komen er transitiemiddelen vrij. Zij vindt dat de raad een oordeel over het regioplan moet kunnen vellen. Het is goed dat er in de Begroting aandacht gegeven wordt aan het stevig inzetten op het verbeteren van de positie van ouderen. Zij kijkt uit naar het vernieuwde plan van aanpak van Age Friendly City. Zij herinnert aan de toezegging van de wethouder om de mantelzorgondersteuning nog eens goed onder de loep te nemen. De VOORZITTER schorst de vergadering voor enkele ogenblikken.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 oktober 2023

Het voorzitterschap wordt overgenomen door het lid Van Pijpen. Het lid YEMANE gelooft dat informele organisaties een belangrijk onderdeel zijn van de oplossing tegen kansenongelijkheid. Toch slaagt men er niet in om ze als gelijkwaardige partner mee te nemen in deze strijd. Organisaties zoals Studiezalen of Stichting SPE zijn domeinoverstijgend en ondersteunen jongeren, kinderen en ouders in Nieuw-West en Zuidoost. Op dit moment zijn deze organisaties aan het overleven. Zij vraagt of de wethouder de meerwaarde ziet van deze informele organisaties die kinderen en gezinnen bereiken die formele organisaties niet altijd bereiken. Hoe kunnen ze worden ingezet vanuit de kansenaanpak, aansluitend op ambitie 3? Zij vraagt of het extra geld vanuit het Rijk voor de huisvesting voor onderwijs van Oekraïense vluchtelingen ook wordt ingezet voor huisvesting van het onderwijs voor alle andere vluchtelingen. Eerder had de wethouder toegezegd om nog in gesprek te gaan met de ISK’s, de scholen voor nieuwkomersonderwijs in verband met de ‘gekleurde’ IQtesten en het hoge aantal nieuwkomers dat wordt verwezen naar het praktijkonderwijs. Zij benadrukt nog eens het belang van inclusief onderwijs, dat volgens haar fractie leidt tot een mooiere samenleving. Dat gaat over kinderen die bijvoorbeeld een rolstoel nodig hebben.

Sommige kinderen met een neurodiverse uitdaging zouden best naar het reguliere onderwijs kunnen, maar de huisvesting is daarvoor niet voldoende toegerust. Zij vraagt wat de inzet is op inclusief huisvesten. Heeft men de behoefte in beeld van kinderen of ouders? De investeringen richten zich volgens de Begroting vooral op vervangen door nieuwbouw en nieuwbouw. Maar wordt het inclusief bouwen van scholen bij die investeringen meegenomen? Hoe blijft de gemeente inzetten op het bereiken van mensen die kampen met verborgen armoede, zoals kinderen en werkenden? Verder vraagt zij of de gemeente blijft investeren in de systeemveranderingen, zoals het versimpelen van schuld- en armoederegelingen. Er wordt extra geïnvesteerd in de buurtteams en klantbegeleiders voor gedupeerde toeslagenouders. Hoe zit dat voor jongeren en kinderen? Eerder had de wethouder het over het onderzoek van Diversion. Hopelijk kunnen de resultaten van dat onderzoek helpen om de jongeren en kinderen van de toeslagenouders te ondersteunen. Onder het kopje ‘Democratisering’ vond zij de Participatieraad. Eerder is het gegaan over de democratisering vanuit de gedupeerden van de toeslagenaffaire, ook naar aanleiding van de hoor haar fractie ingediende moties over de regie van de hersteloperaties.

Het is belangrijk dat de gedupeerden ook zelf meedenken over herstel, en knellende mechanismes op deze manier kunnen signaleren en agenderen. Zij vraagt of er wellicht een raad kan worden ingesteld voor deze ouders. Namens haar collega Van der Veen vraagt zij of het college inzichtelijk kan maken wat van de organisaties in de jeugdzorg en jeugdhulp gevraagd wordt als het gaat over verantwoording. Ook vraagt het lid Van der Veen een overzicht van wat noodzakelijk is en van wat eventueel geschrapt kan worden. Het gaat hem erom de bureaucratie tegen te gaan. Verschillende partijen geven aan nog steeds veel te moeten verantwoorden. Het voorzitterschap wordt overgenomen door het lid Yemane. Het lid WEHKAMP steunt de plannen van het college. Dat Amsterdam een vrije stad is zie je terug in de Begroting 2024. Het is goed te lezen dat de activiteiten op het terrein van seksuele gezondheid worden uitgebreid, waarbij ze bijvoorbeeld denkt aan PrEP. Het aantal nieuwe HIVinfecties neemt snel af, en dat moet zo blijven. Vanaf augustus 2024 trekt het kabinet 7 miljoen euro structureel en 1 miljoen euro extra uit voor de PrEP-pilot die het middel voor iedereen beschikbaar maakt. Kan de wethouder garanderen dat er geen gat valt tussen de landelijke dekking en de manier waarop het in Amsterdam geregeld is? Er mogen geen groepen buiten de boot vallen.

De eigen bijdrage die men aan de GGD moest betalen verdwijnt. Zij vraagt hoe het zit met de vrijwillige bijdrage van 30 euro per maand. Voorkomen moet worden dat mensen stoppen met het gebruik van PrEP omdat ze het niet kunnen betalen. Zij vraagt of de wethouder de effecten van de verhoging goed wil monitoren en eventueel gemeentelijke financiering wil inzetten om PrEP beschikbaar te

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 oktober 2023

maken voor doelgroepen die er niet altijd het budget voor hebben, mocht het landelijk niet goed geregeld zijn. Waar de seksuele gezondheid achterblijft in gebieden met kwetsbare Amsterdammers, wil het college extra investeren. Zij vraagt of er een indicator hierover opgenomen kan worden in de Begroting. Te denken valt aan een indicator van het aantal SOA-infecties, of naar extra inzet op de voorlichting en extra GGD-locaties die er komen. Voorlichting is voor het voorkomen van SOA cruciaal. In de Begroting staat dat het budget voor bestrijding van geslachtsziekten in de komende jaren daalt. Kan de wethouder dat toelichten? Het recht op zelfbeschikking staat bij seksuele gezondheid voorop, en daarvoor is goede voorlichting nodig. Er wordt nu veel verkeerde informatie gegeven over het voorkomen van zwangerschappen. Er komen daarmee steeds ongewenste zwangerschappen voor. Gebleken is dat het aantal abortussen dit jaar met 14,7% is gestegen. Het zit op het hoogste niveau sinds 36 jaar. In de Begroting staat dat de wethouder als het gaat om seksuele gezondheid vooral wil kijken naar kwetsbare groepen. Wil hij ook naar deze kwetsbare groep kijken? D66 is blij met de extra investeringen om het lerarentekort tegen te gaan. Het is goed dat de leraren zelf aan tafel zitten om te horen wat zij nodig hebben om het lerarentekort tegen te gaan.

Dit jaar diende Ilana Rooderkerk een plan in om het lerarentekort tegen te gaan, onder de titel ‘De leraar op één’. De AOB publiceerde deze maand de resultaten van een onderzoek waaruit bleek dat leraren de vele administratie hekelden, en de vele experts buiten het werk om die hun werk bepaalden. Wat is de reactie van de wethouder op dat rapport? Wil de wethouder het onderwerp ‘Vrijheid voor de leraar’ en dit onderzoek agenderen voor haar gesprekken met schoolbesturen? Haar fractie staat achter het uitbreiden van de familiescholen, maar de vraag is in welke maten de scholen hierop dan rapporteren. Het risico dat de vrijheid op die manier weer beperkt wordt. Kansengelijkheid begint zo vroeg mogelijk, waarbij de voorschool een cruciale rol speelt. Het is goed dat de gemeente met de VNG en de kinderopvangsector een lobby voert om de voorschoolse educatie als basisvoorziening aan te bieden, met daarbij een stabiele financiering. Welke plannen heeft de gemeente om ervoor te zorgen dat er genoeg begeleiders zijn voor de voorschool? D66 staat voor het idee van een Rijke Schooldag. Een dag met een gezonde warme lunch, voor iedereen ruimte voor sport, muziekles, of bezoeken aan een museum. Het mooie van de Rijke Schooldag is dat de hele klas meedoet, dus onafhankelijk van het inkomen van de ouders. Zijzelf was vorig jaar bij IKC De Kikker.

In de Begroting kon ze niet goed terugvinden hoe men in Amsterdam bezig is met de Rijke Schooldag. Blijft Amsterdam in de Rijke Schooldag investeren? Zij hoort nu dat niet alleen Klein Amsterdam als ‘zeer zwak’ beoordeeld werd door de inspectie, maar dat ook in Noord en de Oostzanerwerf scholen als ‘zwak’ beoordeeld worden. Zij vraagt een reactie. Zij is blij dat kinderen uit gezinnen met een inkomen tot 150% van het sociaal minimum extra ondersteund worden. Wil de wethouder de raad over een halfjaar op de hoogte brengen van de voortgang? Maakt men er gebruik van? Het zijn namelijk gezinnen die vaak niet in beeld zijn, omdat ze soms buiten andere regelingen vallen. De Commissie Sociaal Minimum let op de kwetsbare positie van kinderen in het stelsel. Voor kinderen jonger dan achttien jaar gaat alles via de ouders of voogd, dus kunnen ze niet zelfstandig aanspraak maken op armoedevoorzieningen. Die kwetsbaarheid komt niet alleen omdat de kinderen minder te besteden hebben, maar ook omdat ze afhankelijk zijn van de ouders. De Commissie Sociaal Minimum raadt daarom de gemeente aan de verantwoordelijkheid wat meer bij de kinderen te leggen. Hoe kijkt de wethouder aan tegen deze aanbeveling? Het lid SMITS is blij met de voorgestelde investeringen op deze portefeuilles.

Opvallend is dat de indicatoren met betrekking tot de buurtteams op pagina 170 van de Begroting grotendeels ontbreken. Ze zijn heel belangrijk, bijvoorbeeld over de vindbaarheid van de buurtteams, de tevredenheid van Amsterdammers met de hulp, of

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 oktober 2023

over het aantal Amsterdammers dat na hulp van de buurtteams weer zelfstandig verder kan. Waarom zijn deze indicatoren niet ingevuld? De inkomensnorm voor kindregelingen wordt 150%. Zij is benieuwd of er daadwerkelijk meer gebruik wordt gemaakt van de regeling. Zou die uitbreiding ook na volgend schooljaar nog in stand kunnen worden gehouden? Het lid ALBERTS merkt op dat onlangs de eigen bijdrage in de Wmo door Amsterdam verhoogd is. Het is belangrijk goed in de gaten te houden welke Amsterdammers dat niet kunnen betalen. Het is nogal vroeg, want die wijziging gaat pas in 2024 in, maar toch vraagt zij de wethouder scherp te zijn op signalen. Weten buurtteams de weg als Amsterdammers aankloppen die het niet kunnen betalen? Zij vraagt een reactie. Er is vaker gesproken over aanbestedingen in het sociaal domein. De SP wil van die aanbestedingen af. Het college heeft meerdere malen toegezegd te zullen kijken naar de mogelijkheden om te stoppen met aanbesteden. Hoe concreet is dat voornemen? Zij vraagt wanneer de commissie geïnformeerd wordt over de resultaten van die verkenning. In een van de tabellen van de Begroting staat het risico dat er een groter beroep gedaan zal worden op de schuldhulpverlening dan dat op dit moment geboden kan worden, qua budget en capaciteit als gevolg van de toename van de inflatie en de onzekere energiekosten.

Zij vraagt hoe de wethouder dat risico inschat. Is het budget voor die schuldhulpverlening nog wel toereikend? Uiteindelijk is de gemeente wettelijke verplicht om schuldhulpverlening te bieden. Welke signalen ontvangt de wethouder? Komt zij bij de raad terug als er maatregelen voor extra budget nodig zijn? Mede op initiatief van de SP en GroenLinks is het stadsbestuur in 2020 gestart met een speciaal traject om jongeren tot 27 jaar een schuldenvrije start te bezorgen. Ooit is een tussentijdse evaluatie gekomen. Hoe is de stand van zaken nu? Loopt het nog? Hoeveel jongeren worden er bereikt? Is al bekend wanneer het besproken wordt? Nog steeds komen Amsterdammers in de problemen door de hoge energieprijzen. In de Begroting staat dat Amsterdam door wil gaan met het bieden van een breed sociaal vangnet. Zij vraagt wat dat betekent. Een proef met Liander had als doel om afsluitingen tegen te gaan, en die proef had een positief resultaat. Zij vraagt of die proef permanent beleid wordt. Blijft Liander gegevens met de gemeente delen zodat afsluitingen voorkomen kunnen worden? Er zijn vele vormen van armoede besproken, maar armoede is natuurlijk gewoon armoede. Volgens de wethouder kan de gemeente alleen maar pleisters plakken, en daar heeft de SP genoeg van.

Zij vraagt of de gemeente zichzelf niet bij het Rijk als pilot aan kan bieden, waarbij alle minimaregelingen afgeschaft worden en uitgegaan wordt van een minimumloon van 16 euro per uur. Amsterdam wordt dan een proeftuin voor het Rijk. Met een minimumloon van 16 euro per uur gaan ook de uitkeringen omhoog. Het is interessant te zien wat daarvan het effect is op armoede in de stad. Het lid MANGAL hoorde van het college dat de energietoeslag volgende week wordt uitgekeerd, wat mooi is in verband met de naderende winter. Er wordt echter niet vermeld dat nieuwe minima en nieuwe inwoners niet het volledige bedrag van 1300 euro ontvangen. Hij vraagt waarom men dat niet duidelijk communiceert. Mensen die vorig jaar niet in aanmerking kwamen voor de energietoeslag, maar van wie het inkomen wel is gedaald tot onder de inkomensgrens, ontvangen slechts 800 euro. Dat geldt ook voor nieuwe Amsterdammers met een laag inkomen. Amsterdamse minima die dit jaar, net als vorig jaar in aanmerking komen, krijgen wel die 1300 euro. In tijden van sterk verminderde koopkracht is het onbegrijpelijk dat het college niet alle minima gelijkwaardig tegemoetkomt.

Waarom heeft het college besloten om nieuwe minima niet het volledige bedrag toe te kennen? Is het louter een geldkwestie? Hoeveel zou het de gemeente extra kosten? Hoe groot is de groep nieuwe minima? Het lid BOUHASSANI herinnert eraan dat vorig jaar extra energietoeslag is uitgekeerd aan mensen die het nodig hadden. Dat moest vanwege de torenhoge prijzen. Vindt DENK dat vorig jaar geen 500 euro uitgekeerd had moeten worden?

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 oktober 2023

Het lid MANGAL ontkent dat hij dat zegt. Mensen die nu nieuw aanspraak maken, zouden ook die 500 euro moeten krijgen die de anderen al hebben ontvangen. Zijn fractie hamert al jarenlang op het belang van duidelijke communicatie naar de minima. Er is lang gewacht op deze energietoeslag, dus zou er ook duidelijk over moeten worden gecommuniceerd. In de brief wordt gesproken van een inkomensgrens van 130% van het wettelijk sociaal minimum. Maar op de gemeentelijke website wordt nooit gesproken van 130% van het sociaal minimum; men spreekt van een ‘laag inkomen’. Dat creëert al verwarring. Kijk je naar de hoogte van het inkomen, dan staat het gespecificeerd onder het kopje ‘Laag inkomen’. Dan komen niet alle inkomens per huishoudtype overeen met de 130% van het wettelijk sociaal minimum. Hij vraagt het college duidelijk te zijn in de communicatie. Hoe gaat de wethouder dit anders aanpakken? De gemeente gaat haar best doen om via het beleidskader PrEP het aantal HIVinfecties tot nul terug te brengen. Zijn fractie ondersteunt de instelling die haar best doet om patiënten te stimuleren om hun medicatie in te blijven nemen. Voor jongeren en jongvolwassenen lopen de gratis HPV-vaccinaties af per 2024. Alleen vervolgvaccinaties blijven nog gratis. Zijn fractie pleit ervoor om te zoeken naar mogelijkheden om jongvolwassenen en jongeren gratis te voorzien van een HPV-vaccinatie.

Is de wethouder daartoe bereid? Het lid BOUHASSANI vraagt wat DENK vindt van de rest van de Begroting, waarin veel armoedevoorzieningen staan. Het lid MANGAL herinnert eraan dat hij in deze vergadering zijn collega vervangt. Hij heeft weinig op te merken over de rest van de Begroting. Het lid DE JONG merkt op dat je met de 1,2 miljard euro die Amsterdam uitgeeft aan zorg zou verwachten dat het wat betreft in Amsterdam goed geregeld is. Maar zover is het nog niet. Gelukkig zijn er genoeg ambities vastgelegd in het coalitieakkoord, en goede zorg heeft iedereen gelukkig hoog in het vaandel. De Begroting heeft nog steeds niet hetzelfde format als de indeling van de portefeuilles van de wethouder. Daarom zitten er soms wat ongemakkelijke paragrafen in bij de zorgparagraaf. Zo worden de kosten van het slavernijmuseum weggemoffeld in de zorgparagraaf, zodat het niet opvalt bij het astronomische bedrag dat verder besteed wordt. Het lid VAN PIJPEN vraagt het woord ‘wegmoffelen’ in dit verband niet te gebruiken. De indeling in de begroting van programma’s is al jaren zo. Het onderwerp ‘Diversiteit’ zit daarom in hetzelfde hoofdstuk als het programma ‘Onderwijs en Zorg’. Er is geen sprake van wegmoffelen. Het lid DE JONG mist in de vertaling van de ambities van dit college naar de werkelijke cijfers.

In de Begroting staat dat 80% van de instroom in het OKT zelf wordt afgehandeld, en slechts 20% vindt doorgang naar jeugdzorg. Na vier jaar is dit nog steeds 20%. Men gaat er dus in de Begroting vanuit dat na vier jaar OKT er geen effect is geweest op de instroom voor jeugdzorg, terwijl de ambitie is dat het af moet gaan nemen. Het percentage Amsterdammers dat na een OKT-traject weer zelfstandig op de benen kan staan blijkt volgens het Jaarverslag 43% te zijn. Voor het jaar erop wordt het begroot op 39%. Het mag dus volgens de Begroting een stukje minder effectief worden. Op pagina 172 staat een tabel waarin de instroom bij de buurtteams op 5000 personen wordt geschat, en de uitstroom op vier Amsterdammers. Hij vraagt of het de bedoeling is dat mensen uitstromen bij buurtteams. Wat gaat er dan zo goed? En als het niet de bedoeling is, hoort hij graag een andere oplossing voor deze vier Amsterdammers. Of is het getal onzin? Ook de geestelijke gezondheid wordt er niet beter op. Het percentage Amsterdammers met matige tot ernstige psychische klachten ligt op 54. Dat mag na vier jaar, tot en met 2027, blijven staan op 54%. Wat is er gebeurd met deze ambitie?

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 oktober 2023

De zelfredzaamheid van Amsterdammers moet worden vergroot. De kansenongelijkheid moet kleiner worden, maar het percentage kwetsbare inwoners van de stad mag 11% blijven. Dat hoeft kennelijk niet meetbaar beter te worden. Wat betreft de HIV-infecties stelt hij voor om de prognose op nul te zetten, want het gaat al heel goed. En je kunt dat goede resultaat ook vertalen in een besparing op de begroting. De touwtjes zijn losgelaten voor Veilig Thuis. In 2022 heeft men geen idee bij hoeveel huishoudens er nog sprake was van structurele veiligheid, na één jaar meldingen van Veilig Thuis. In 2023 staat er ‘niet van toepassing’ en in 2024 op ‘nog te beoordelen’. Waarheen wil men gaan? Het coalitieakkoord is met passie en ambitie geschreven, maar in de Begroting gaat men ervan uit dat er niets van terecht zal komen. Het onmeetbare succes van dit college is even groot als de ambities. Als de ambities worden vertaald naar een besparing, blijft er misschien wat geld over. De GGD gaat samenwerken met andere laboratoria, onder andere die van ziekenhuizen. Dat wordt verkocht als een lastenverlichting van 6,2 miljoen euro, na afhandeling van activiteit en samenwerking. Maar toch wordt voor die samenwerking nog 3 miljoen euro onttrokken aan de reserves! Het kost geld en levert tegelijkertijd geld op. Hij vraagt een reactie.

In de Tweede Kamer is de motie-Eerdmans aangenomen voor de heropening van verzorgingshuizen, mede ondersteund door GroenLinks, PvdA en D66. Kan er als pilot in Amsterdam geen heropening van de verzorgingshuizen komen? Patiënten zijn er genoeg. Er is maar 5 miljoen euro nodig voor 20 bewoners in de komende vier jaar. Het lid MOLEMA merkt op dat onderwijs de sleutel is voor de ontwikkeling van een kind en van de samenleving. Met het toenemende lerarentekort, de afnemende kwaliteit van onderwijs en de steeds grotere kansenongelijkheid is het goed dat de gemeente ook dit jaar ruim 300 miljoen euro uitgeeft aan onderwijs. Maar de resultaten blijven ieder jaar weer uit, wat misschien te maken heeft met de inzet van de gelden. Zo zijn er verschillende programma’s om de kansenongelijkheid aan te pakken, terwijl niet meetbaar is wat exact de effecten zijn van elk programma en in hoeverre er sprake is van overlap. Voor JA21 mag er gesneden worden in een aantal van deze socialistische nivelleringsprogramma’s. Er mag meer ingezet worden op een verbetering van het onderwijs van alle kinderen. Het lid WEHKAMP vraagt welke socialistische nivelleringsprogramma’s dat zijn. Het lid MOLEMA antwoordt dat het haar gaat om de verschillende programma’s die gericht zijn op investeringen in de bestrijding van ongelijkheid.

Het lid WEHKAMP vraagt of JA21 zichzelf socialistisch vindt, als ze ‘socialistisch’ ziet als het tegengaan van kansengelijkheid. Het lid MOLEMA antwoordt dat JA21 geen socialistische partij is. Het lid WEHKAMP begreep toch van het lid Molema dat het tegengaan van kansenongelijkheid socialistisch is. Het lid MOLEMA antwoordt dat de coalitie veel investeert in socialistische programma’s, en programma’s tegen ongelijkheid. Het lid ALBERTS vraagt of JA21 meer ongelijkheid wil. Het lid MOLEMA wil dat zeker niet. JA21 is voor zoveel mogelijk gelijkheid, en een gelijke startpositie voor de kinderen. Het lid ALBERTS vraagt wat er dan mis is met investeren in het tegengaan van dit ongelijkheid.

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 18 oktober 2023

Het lid MOLEMA antwoordt dat er in de Begroting een aantal programma’s zit dat gericht is op bestrijding van kansenongelijkheid. En daarbij zijn dubbelingen mogelijk. JA21 wil die niet. Het lid ALBERTS begrijpt dat het lid Molema eigenlijk een groot voorstander is van een socialistische aanpak van het onderwijs. Het lid Molema is alleen bang dat men met het geld dat erin gestopt wordt die gelijkheid niet bereikt. Het lid MOLEMA maakt andere politieke keuzes. Zij mist meetbare effecten van bepaalde programma’s die dit college kiest. Het lid MANGAL vraagt of dat de definitie is van haar socialisme. Het lid MOLEMA benadrukt dat het haar gaat om de keuzes in de Begroting en de verschillende programma’s die gericht zijn op ongelijkheid. Het lid MANGAL vraagt of programma’s bedoeld om ongelijkheid te bestrijden ‘socialistisch’ zijn. Het lid MOLEMA antwoordt dat haar fractie voor efficiënt beleid is. JA21 is verder tegen de komst van OBA Next. Een tiener die een boek wil lezen, wil dat snel halen in de buurt van huis. De besparing op de OBA Next kan ingezet worden voor andere doelen, zowel binnen als buiten het onderwijs. Ze kan gebruikt worden voor investeringen in de schoolveiligheid. Daarbij gaat het nu allemaal te vrijblijvend toe, en te veel gericht op preventie. Zij stelt voor met de politie repressiever in te grijpen met verplichte 100% kluiscontroles op scholen.

Het lid KABAMBA vraagt of het lid Molema bange studenten wil die minder lezen. Het lid MOLEMA ontkent dat. Het lid KABAMBA vraagt waarom ze dan meer angst wil voor de politie en minder mogelijkheden om te kunnen lezen in de OBA Next. Het lid MOLEMA merkt op dat zij de besparing wil gebruiken om meer te investeren in de schoolveiligheid. Die aanpak is nu vrijblijvend en te veel gericht op preventie. Zij wil kluisjescontrole en meer investeren in de bestrijding van antisemitisme en de veiligheid van joodse onderwijsinstellingen. Het lid ABDI wijst erop dat de politie gaat over repressief beleid, niet de gemeente. Wantrouwt het lid Molema de politie als veiligheidspartner? Het lid MOLEMA wantrouwt de politie niet en wil meer inzetten op repressie. Het lid WIJMENGA complimenteert het college voor het leesoffensief dat is gestart tegen de taalachterstanden. Van haar ouders leerde zij: ‘Niet het vele is goed, maar het goede is veel!’. Er wordt geïnvesteerd, wat mooi en nodig is. Maar Amsterdam loopt ook tegen het schuldenplafond aan. Dat kan voor de toekomst problemen betekenen. Bezuinigen is dan niet leuk. Voor het komende jaar verheugt zij zich op het nieuwe kader Sociale Basis, waarbij het onder andere zal gaan over verschillende indicatoren.