2023.09.28 Concept verslag 28.10.2023

Het wordt veel gemakkelijker om het in uitvoering te brengen. Dat lijkt op de blueprint waarover het lid Hofland sprak. De VvE’s staan inderdaad voor een grotere uitdaging dan eigenaren die niet in een VvE zitten, of corporatiebewoners, of andere huurders. Er is al een verbinding met de warmtetransitie en de opgave om de VvE’s extra te ondersteunen. Het zou jammer zijn als isolatie en warmte gescheiden zaken blijven; die twee moeten bij elkaar gebracht worden. Dat komt terug in het Isolatieoffensief. Het lid GARMY vraagt wanneer het ondersteuningsaanbod beschikbaar komt. Wethouder PELS antwoordt dat er al een aantal proeven is gedaan met het mobiel loket. Het is echter nog niet officieel uitgerold. Dat gebeurt vanaf januari a.s. De VOORZITTER concludeert dat deze agendapunten voldoende zijn besproken. 8.

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 28-09-2023

Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de aanpassing van het financieringsinstrument Lening binnen het Duurzaamheidsfonds (VN2023-019712) Het lid NIJSSEN merkt op dat VvE’s nu worden uitgesloten van het lenen vanuit het Duurzaamheidsfonds in Amsterdam. Het college verwijst VvE’s naar het Nationale Warmtefonds. Hij vindt dat zorgelijk. Het Nationaal Warmtefonds is redelijk complex, dus het is de vraag of dat de problematiek van de VvE’s kan oplossen. Is daarom het Amsterdamse Duurzaamheidsfonds niet een veel betere plek voor VvE’s? Hij vraagt daarom het besluit te heroverwegen. Wethouder PELS antwoordt dat zij over dit onderwerp twee gesprekken heeft gevoerd met het Nationaal Warmtefonds. Het is inderdaad ingewikkeld, vooral als het gaat over gecombineerd bezit, als er bijvoorbeeld ook een woningbouwcorporatie in zit. Over hun deel van de lening is ook een gesprek met de woningbouwcorporaties gevoerd. Die kunnen namelijk goedkoper lenen dan bij het Nationaal Warmtefonds. Ze zijn bereid om te kijken of ze de leningen met de rest van de VvE’s bij het Nationaal Warmtefonds kunnen afsluiten. Mochten er directe klachten zijn over het Nationaal Warmtefonds, dan hoort zij het graag. Zij gaat er dan achteraan. De inzet was vooral bedoeld om het landschap wat te versimpelen. Er wordt begonnen bij het Nationaal Warmtefonds met de financiering.

Daarvoor zit echter een traject waar de gemeente een rol moet hebben bij de advisering. Het moet uiteindelijk tot een goede businesscase komen. Het Nationaal Warmtefonds heeft aangegeven daaraan nog veel meer mee te willen denken. De korting van de gemeente heeft het Nationaal Warmtefonds overgenomen. Het Nationaal Warmtefonds ziet dus de noodzaak om voor VvE’s een laagdrempelig aanbod te bieden. Als zij ziet dat het toch niet goed loopt met de VvE’s, zal zij met adviezen komen. Gezien de grootte van de opgave voor Amsterdam zal voor de financiering altijd het Nationaal Warmtefonds nodig zijn. Het lid NIJSSEN vraagt of de VvE’s geïnformeerd worden over deze nieuwe route. Wethouder PELS antwoordt bevestigend. Het wordt betrokken bij de advisering. Ook zal het onder de aandacht worden gebracht van de VvE Bond. De VOORZITTER concludeert dat het punt voldoende is besproken. 9. Kennisnemen van de afdoening van motie 019.23 van raadslid Bobeldijk over onderzoek sturingsmogelijkheden bij netcongestie (VN2023-019710) De VOORZITTER licht toe dat het punt is geagendeerd op verzoek van het lid Nadif. Het lid NADIF onderstreept het grote probleem van de netcongestie, die bijvoorbeeld speelt bij de elektrificatie van de industrie in de haven, of bij de woningen die over moeten gaan op stroom of bij de warmtetransitie. Haar vraag gaat over de prioritering.

Hoe vindt afstemming plaats? Zij vraagt meer informatie. Zij zou de netcongestie vaker, en periodiek, in de raad en commissie willen bespreken. De wetgeving rondom stroom loopt nog steeds enorm achter. Zij is blij met de inzet van het college op dit onderwerp. Het lid HAVELAAR vraagt of er een inventarisatie is gemaakt van het contractuele verbruik en het gerealiseerde verbruik op bijvoorbeeld industrieterreinen. Er zijn bedrijven die een groter contract hebben dan hun daadwerkelijke verbruik. Zij noemen dat het claimen van energiepositie, zodat ze veilig zijn bij toekomstige groei. Is deze overcapaciteit in beeld? Verder vraagt hij hoe de gesprekken lopen voor het PMIEK. Wat is de inzet van de gemeente Amsterdam hierin? En wanneer wordt de commissie daarover geïnformeerd?

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 28-09-2023

Hij begrijpt de brief niet helemaal. Wil de gemeente wel of niet bepaalde sectoren voorrang geven bij het vestigen, of een prioritering aanbrengen wat betreft het energieverbruik? Daarvoor moet eerst planologische ruimte zijn, staat in het juridisch advies. Hij geeft een voorbeeld. Een logistieke dienstverlener vertrekt binnenkort uit Amsterdam vanwege de moeilijke arbeidsmarkt en de onmogelijkheid het pand waarin men zit te verduurzamen vanwege netcongestie. Zijn er dan wel of geen mogelijkheden en plannen om te zeggen dat je bepaalde bedrijfsactiviteiten, bijvoorbeeld omdat je bepaalde werkgelegenheid wilt bieden, prioriteert boven andere? En zou je het ook sectoroverstijgend kunnen prioriteren, bijvoorbeeld alleen bedrijven met een bepaald duurzaamheidsprofiel? Het lid HAIJEN memoreert de situatie, een paar maanden geleden, met een basisschool in Noord die wilde verhuizen, wat nogal wat voeten in de aarde had omdat de school niet meteen kon worden aangesloten op het stroomnet in het nieuwe gebouw. Dat kwam uiteindelijk wel goed, maar de motie van zijn collega Bobeldijk is bedoeld om te zoeken naar instrumenten om voorrang te geven aan maatschappelijke instellingen zoals scholen. Hij leest in de brief over mogelijkheden om te gaan prioriteren. Er zou een ambtelijke werkgroep worden opgestart om met een afwegingskader te komen. Hij vraagt wanneer dat verwacht mag worden.

Gaat het nog lang duren? Hoe staat het ermee? Wethouder PELS antwoordt dat er vanwege het belang van het onderwerp al geruime tijd via de taskforce contact is met de ACM, die bepaalt wat er aan prioritering mag gebeuren. Begin dit jaar is een brief aan de Tweede Kamer gestuurd met de oproep ervoor te zorgen dat prioriteren mogelijk wordt. Gelukkig heeft de minister aangegeven het ook te willen. De afgelopen tijd zijn veel gesprekken gevoerd, zowel met de ACM als met de provincies, de gemeenten en het ministerie. Het college heeft afgelopen dinsdag het eigen voorstel voor prioritering vastgesteld. Dat wordt ingediend als visie bij de ACM. Het is voor de stad belangrijk om vergaand te kunnen prioriteren, tussen en binnen sectoren. Het voorstel zal worden gedeeld met de raad. Op basis van de gestelde vragen en de aandacht die GroenLinks vroeg, zal zij op basis van de themastudie Elektriciteit 3.0, die eind dit jaar of begin dit jaar verwacht wordt, een technische sessie houden. Daarbij kan dan worden afgesproken hoe de commissie het beste kan worden betrokken bij de verschillende ontwikkelingen. Zij antwoordt het lid Havelaar dat zij heel graag inzicht heeft in de energieposities. De haven heeft dat deels inzichtelijk, maar Liander is de enige die het volledige inzicht heeft, omdat het om haar klanten gaat. Liander voert dan ook geregeld gesprekken.

De minister heeft aangekondigd dat het in de toekomst ‘use it, or lose it’ wordt. Dat zou heel belangrijk zijn. Het lid HAVELAAR vraagt of het nu Liander is die het bepaalt. Er is dus geen democratische grondslag? Wethouder PELS antwoordt dat het codebesluit door de ACM nog niet is genomen. Daarmee is nog niet exact uitgewerkt wie verantwoordelijkheid overdraagt. In ieder geval komt de uitvoering inderdaad bij het netwerkbedrijf komt te liggen. Daarover vindt goed overleg plaats in de taskforce. Toch zou het goed zijn met ‘use it, or lose it’ harde voorwaarden te hebben. Het lid HAVELAAR vraagt hoe de wethouder denkt over bedrijven die nu nog wat overcapaciteit hebben omdat ze willen gaan elektrificeren. Ze reserveren voor zichzelf dan alvast die capaciteit. Mogen ze dat doen? Wethouder PELS antwoordt dat het allemaal nog verder uitgewerkt moet worden. Het lijkt logisch om straks rekening te houden met de verduurzamingsplannen. Het lid Havelaar vroeg ook naar het PMIEK, waarin het allemaal terugkomt. Het zou vreemd zijn om aan de ene kant ‘use it, of lose it’ te zeggen, en aan de andere kant het bedrijfsleven uit te nodigen met vergaande verduurzamingsplannen en elektrificering, wat er zeker bij hoort. Zijzelf zou er dus rekening mee willen houden, maar uiteindelijk zou ook daarbij een ‘use it,

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 28-09-2023

or lose it’ moeten worden toegepast. Het kan dan in ieder geval als stok achter de deur gebruikt kunnen worden. De gesprekken over het PMIEK lopen goed. Binnenkort is er een BO RES XXL, dat is een bestuurlijk overleg RES waar iedereen bij mag zijn. Daar zullen de eerste resultaten worden voorgelegd. Zij stelt voor om bij de themastudie Elektriciteit 3.0 van eind dit jaar of begin volgend jaar ook de resultaten uit PMIEK te betrekken, om de raad goed op de hoogte te houden. Het lid HAVELAAR vraagt of je dan nog op tijd bent. Het PMIEK prioriteert voor de komende jaren. Als de gemeente nog wat wil, ligt het dan al allemaal vast bij de provincie? Wethouder PELS antwoordt dat zij geen zorgen heeft dat de wensen van Amsterdam niet goed geland zijn in de startnotitie van het PMIEK. Een halfjaar gelden heeft zij met de minister nog over een specifieke casus contact gehad, die van belang was voor Amsterdam. Als het op basis van de startnotitie die bij dat overleg voorligt toch niet goed blijkt te gaan, zal zij dat delen met de raad en kijken welke aanvullende actie mogelijk is. De VOORZITTER concludeert dat het agendapunt voldoende is besproken. 10.

Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de verduurzamingsrapportage 2022 en de voortgang op de Uitvoeringsagenda 2020-2030 Naar een Duurzame Organisatie (VN2023-019714) De VOORZITTER licht toe dat het onderwerp is geagendeerd door het lid Nadif. Het lid NADIF merkt op dat het gemeentelijk vastgoed verduurzaamd moet worden. Monumenten en Erfgoed krijgt te maken met gigantische kosten. Zij hoopt dat ook Monumenten en Erfgoed kritischer kijkt naar de eisen die gesteld worden, niet alleen naar bewoners, maar ook bijvoorbeeld naar de gemeente. Zijn er geen mogelijkheden om de eisen voor vastgoed te versoepelen? Zij mist dat enorm. Het lid HAVELAAR leest dat veel CO2-reductie gerealiseerd wordt door te investeren in transitiebrandstoffen, met name voor het wagenpark dat iets minder vies wordt. Het risico daarbij is dat je een remmende voorsprong krijgt. Hij vraagt of het straks nog lukt om voorloper te zijn als je helemaal duurzaam wilt zijn, als je nu in transitiemiddelen gaat investeren. Verder vraagt hij wat een ton CO2-reductie mag kosten. Zijn er interne CO2prijzen? Hij las ook in een commentaar op het inkoopbeleid van de gemeente Amsterdam dat er ondanks de wens voor duurzaamheid, geen of onvoldoende betalingsbereid is voor helemaal duurzaam.

Wat mag duurzaamheid kosten in Amsterdam? Het lid BAKKER constateert dat wat de gemeente doet aan het verduurzamen van de eigen organisatie, eigenlijk maar een beperkte impact heeft op de voetafdruk. Zij vond het stuk schokkend. Tot nu toe is de gemeente alleen gericht op de directe emissies, terwijl blijkt dat 92% van de voetafdruk komt van indirecte emissies. Het materiaalverbruik is nog maar voor 0,3% van circulaire oorsprong. Ook zonder de bulk zand voor strandeiland zit je nog maar op 10,4% circulair. Het is belangrijk om daarmee snel aan de slag te gaan. Teleurstellend was het dat er onvoldoende verduurzamingsmaatregelen zijn getroffen voor de openbare ruimte. Wat wordt daarmee bedoeld? Gaat het over de inkoop van de materialen? Waarom ontbreekt het vooralsnog? Met nadruk wordt in de brief gesproken over schotten in de organisatie die doorbroken moeten worden. Zij vraagt voorbeelden te geven die laten zien waarom dit zo’n probleem is geweest. Het lid NADIF bedoelde niet te zeggen dat het allemaal goed is. Het ging haar om de maatregelen die genomen worden. Zij is blij dat die getroffen worden om het op te pakken.

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 28-09-2023

Het lid HOFLAND leest in het stuk over duurzaam inkopen heel veel goede eisen. Echter, in het verleden zijn die duurzame eisen in het proces op den duur toch aan belang gaan verliezen, vergeleken met andere dingen. Je zou willen dat alles dat ingekocht wordt, de echte prijs is. Dat betekent niet de economische prijzen, zoals nu gelden in aanbestedingen, maar de echte. Daarin worden stappen gezet, bijvoorbeeld door de CO 2prijs te nemen en andere eisen te stellen. Toch vallen steeds weer die mooie eisen weg, waardoor je erg ver van de echte prijs af komt te zitten. Wil je dat die echte prijs wordt betaald en dat het miljardenbedrag dat uitgegeven wordt als een vliegwiel werkt, dan moet je ervoor zorgen dat je partijen prikkelt. Dat kan door eisen te stellen, maar er is misschien meer kennis en samenwerking nodig met de partijen die zich inschrijven. Die zou je moeten vragen welke eis van de gemeente ervoor kan zorgen dat ze gaan concurreren op de echte prijs. De partijen zouden ervoor moeten zorgen dat ze de echte prijs van zichzelf in kaart hebben gebracht. Het lid HAVELAAR vraagt welk bedrag er te weinig in de begroting van Amsterdam is opgenomen om werkelijke prijzen te kunnen betalen. Het lid HOFLAND antwoordt dat niemand dat kan weten. De echte prijs is op tal van onderwerpen niet in beeld. Je moet eerst nog in kaart brengen wat die echte prijs eigenlijk is.

Dat zal de gemeente alleen niet kunnen betalen. Daarvoor heb je bedrijven en mensen die inschrijven op een aanbesteding nodig. Hij vraagt wat de wethouder doet om met de partijen in gesprek te gaan met de vraag wat de gemeente op zou moeten schrijven om de bedrijven te laten concurreren op de echte prijs. Welke prikkel maakt dat ze in kaart brengen wat de echte prijs is, en waarom die de beste is. Het moet toe naar een nieuw systeem. De VOORZITTER schorst de vergadering van 11.39-11.45 uur. Wethouder PELS antwoordt het lid Nadif dat het zeker noodzakelijk is dat er ook bij Monumenten & Erfgoed versoepeld wordt voor het eigen vastgoed, maar ook voor het vastgoed in de stad. Ook binnen het Isolatieoffensief is daar contact over. Ook wordt ernaar gekeken naar de wethouder Monumenten en de wethouder Vastgoed. Zolang het uitgangspunt van volledige verduurzaming intact blijft, zal de transitie niet leiden tot uitstel van volledige verduurzaming. Er wordt al een interne CO2-prijs gehanteerd. Eerder is al aangekondigd dat die prijs nog verder verscherpt gaat worden. Dat staat ook benoemd in ‘Onze stad van morgen’. Ook voor de inkoop is het belangrijk te weten dat het perspectief ‘Duurzaam, tenzij’ is. Dat kleurt ook het gesprek dat je met de markt voert.

Als het nog niet mogelijk is duurzaam te werken omdat niet alle producten daarvoor er zijn, zeker op het gebied van circulariteit, moet dat vanaf nu onderbouwd worden bij elke aanbesteding en bij elke afweging van beleid. De raad en het college kunnen dan uiteindelijk toetsen of ze het daarmee eens zijn. Met betrekking tot zand is dat bijvoorbeeld een heel grote uitdaging. De eigen Grondbank kan niet genoeg zand leveren voor de hele stad. Dan moet het gesprek met de markt gevoerd worden over de vraag hoe het nog veel duurzamer kan. Als het kan wordt het uit de organisatie gehaald, wat betekent dat er niet ingekocht wordt en in plaats daarvan hergebruik plaatsvindt uit de eigen organisatie. En als dat niet kan volgt het gesprek met de markt over ‘Duurzaam, tenzij’. Er moet dan rekening gehouden worden met True Pricing. Steeds meer wordt de echte prijs gehanteerd. Ook de emissies buiten de stadsgrenzen moeten beperkt worden. Daarvoor is heel veel inzet nodig op transport en circulariteit. Het lid HAVELAAR vraagt of er bij de aanscherping van de interne CO2-prijzen ook onderscheid wordt gemaakt tussen transitie en volledig schoon. Dat laatste is vaak nog relatief duurder, maar op termijn beter voor de planeet.

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 28-09-2023

Wethouder PELS antwoordt dat een volledig duurzaam alternatief beter zal scoren, vanwege de CO2-prijs die nu berekend kan worden op een product dat wordt aangeboden. Met de afspraak ‘Duurzaam, tenzij’ moet je ook kijken welke CO2-prijs je nodig hebt om het eerlijk te beprijzen. Iets anders zijn de vermeden kosten, waar momenteel onderzoek naar gedaan wordt. Dat hoort ook bij het volledige duurzame alternatief. Momenteel is het misschien duurder, maar over vijf of tien jaar kan je er geld mee besparen omdat het lasten elimineert voor de Amsterdamse samenleving. Ook dat wordt dus onderzocht, zodat het verwerkt kan worden in de beprijzing. Er komt dus een investeringsinstrument waarmee getoetst kan worden hoe vermeden kosten meegerekend kunnen worden in investeringen. Het lid BAKKER had vragen gesteld over het ontbreken van maatregelen voor de openbare ruimte. En zijn er concrete voorbeelden te geven van belemmeringen die ontstonden door schotten in de organisatie? Wethouder PELS antwoordt dat er in de openbare ruimte nog kansen liggen om verder te verduurzamen. Het niet vervangen van objecten is altijd duurzamer, tenzij het object voor verdere vervuiling zorgt. Verder kan je denken aan hergebruik op dezelfde plek, zoals stenen niet weggooien maar hergebruiken. Men is bezig om in de openbare ruimte duurzaamheid te standaardiseren. De schotten zitten overal in de organisatie.

Dat is ook de oorsprong van de brief van ambtenaren die aangaven dat er meer mogelijk is, maar dat ze er niet op alle plekken in de organisatie doorheen komen. Met ‘Duurzaam, tenzij’ wordt van iedereen gevraagd om duurzaam te handelen, of uit te leggen waarom dat niet kan. Daarmee krijg je de integraliteit in de organisatie. Een voorbeeld is bijvoorbeeld de eisen voor instandhouding van monumenten, die kunnen schuren met duurzaamheid. ‘Duurzaam, tenzij’ schrijft nu voor dat het duurzaam moet. Je kunt dan voor de monumenten aanvullende eisen stellen, maar sommige zul je los moeten laten. Je kunt niet gaan voor perfectie. De VOORZITTER concludeert dat het agendapunt voldoende besproken is. Afval en Reiniging 11. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief inzake uitvoeringsactie van het amendement 489 Ondersteuning van actieve (buurt)groepen voor de schone(re) stad (VN2023-019717) Het lid VAN PIJPEN is blij dat het geld bij de stadsdelen terecht is gekomen. Zij vraagt hoe bewoners weten dat het geld er is, dus dat ze daarvoor bij het stadsdeel aan kunnen kloppen. Zij vraagt hoe je ervoor zorgt dat bewonersgroepen die actief zijn om de stad schoon te houden structureel ondersteund worden, op een manier dat bewoners zich zelf kunnen melden met eventuele ideeën. Het lid HAVELAAR sluit zich aan bij de vragen van het lid Van Pijpen.

Hij vraagt of het bedrag van 500.000 euro in de begroting staat. Als dat niet zo is, hoe kan dat dan alsnog geregeld worden? Het lid NOORDZIJ sluit zich aan bij de vraag van het lid Van Pijpen. Opvallend in de brief was dat naar elk stadsdeel geld gaat, en ook naar stadsgebied Weesp. Zuidoost gaf aan dat er geen behoefte was aan het budget. Dat verbaast hem. Het afval is ook in dat stadsdeel een groot probleem. Iedereen ergert zich daar aan het afval. Hij vraagt waarom er dan toch geen behoefte aan het geld was. Is de wethouder het eens dat op deze manier wel een verschil ontstaat tussen stadsdelen? Wethouder PELS wil graag doorgaan met het betrekken van Amsterdammers bij ‘Een schone stad’, maar dat betekent wel iets voor het budget. De raad zal zelf moeten bepalen hoeveel ruimte hij wil voor bewonersinitiatieven. Er is in de uitvoering voor

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 28-09-2023

gekozen om de stadsdelen voorop te zetten. Zij krijgen het geld om ermee aan de slag te gaan. Zij antwoordt het lid Van Pijpen dat de stadsdelen elke op een eigen manier op zoek gaan naar een manier van communiceren. Zij blijft nadenken over manieren om de positie van bewoners verder te versterken. Dat zal zij ook met de stadsdelen verder bespreken. In een volgende raadsbrief van ‘Een schone stad’ zal zij in dat verband met een update komen. Het gesprek met de stadsdelen zal eind van dit jaar plaatsvinden. Het is belangrijk op zoek te gaan naar een kruisbestuiving tussen de sociale basis en Afval en Grondstoffen. Afval wordt opgehaald door een grote organisatie. Elke dag worden tonnen afval opgehaald, en de gemeente heeft geen mensen in huis die hetzelfde kunnen als bij de sociale basis. Zij zoekt naar die interactie. Het lid VAN PIJPEN vraagt hoe het structureel gaat worden. Dat moet de raad dan in de begroting regelen, maar uiteindelijk stelt het college een begroting voor. Zij vraagt of er binnen het afvalbudget concreet middelen beschikbaar komen om de buurtgroepen te ondersteunen. Wethouder PELS antwoordt dat er bij deze begroting voor gekozen is om ongelijk te investeren. Dat betekent dat voor Noord, Nieuw-West en Zuidoost een extra veegploeg en extra buurtconciërges ingezet worden.

Omdat er zo’n grote problematiek is rondom zwerfafval en statiegeld is ook besloten daarvoor aanvullende middelen beschikbaar te stellen. Ook zal men het komende jaar goed moeten nadenken over de vraag hoe je het systeem uiteindelijk goed vorm moet geven. Zij ziet nog optimalisatiemogelijkheden in het systeem voor het ophalen van afval en de wijze waarop Amsterdammers het kunnen aanbieden. Zij wil dit daarbij betrekken. Voor een grote schaal zal een ton niet genoeg zijn. Als je de Amsterdammer een serieuze plek wilt geven in het systeem is er meer geld nodig. Zij zal eerst intern kijken wat er nog meer gedaan kan worden en het gesprek met de stadsdelen voeren. Vervolgens kan naar aanleiding van de raadsbrief ‘Een schone stad’ gesproken worden over de positie van de Amsterdammers daarin. Het lid VAN PIJPEN merkt op dat het geld nu verdeeld is over de buurtgroepen in de stadsdelen. Wat betekent dat voor die groepen en hun activiteiten voor 2024? Wethouder PELS antwoordt dat op dit moment gebruik kan worden gemaakt van het vrijgemaakte budget. Die initiatieven zullen worden doorgezet in 2024. Het lid VAN PIJPEN vindt het goed er structureel over na te denken. Zij wil er graag verder over doorpraten, wat deels bij de begroting kan. Zij komt er dan op terug. Wethouder PELS vindt dat een goed idee.

De PvdA-fractie maakte erop attent dat Zuidoost geen behoefte zei te hebben aan dit budget. Men wil zich daar vooral focussen op ‘De basis op orde’. Zij heeft nog een toelichting van Zuidoost gevraagd. De bestuurder gaf aan dat men in Zuidoost vooral wil focussen op het op orde krijgen van de basis binnen Zuidoost. Dit had nu geen prioriteit. Vanwege de verschillende rollen van stadsdelen en de Stopera, die ook opgenomen staan in het coalitieakkoord, wil zij geen dwang uitoefenen. Het is uiteindelijk aan de bestuurscommissie om er een mening over te vormen. Het lid VAN PIJPEN vraagt of de stadsdeelcommissie hierbij betrokken was. Wethouder PELS antwoordt dat het dagelijks bestuur van Zuidoost hierover besloten heeft. Verder is het aan de bestuurscommissie, en niet aan de raad, om verder in discussie te gaan over het onderwerp. Afgesproken is dat de bestuurscommissies meer invloed moeten krijgen. Tweede termijn

23

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 28-09-2023

Het lid NOORDZIJ heeft begrepen dat de stadsdeelcommissie van Zuidoost nog niet op de hoogte was dat het geld beschikbaar zou komen. Het gesprek zou dus nog in de stadsdeelcommissie gevoerd moeten worden. Het op orde krijgen van de basis sluit natuurlijk niet uit dat je ook de actieve buurtgroepen kan ondersteunen. Hij vraagt daarom de stadsdeelcommissie de ruimte nog te geven. Als die uiteindelijk toch hiermee aan de slag wil gaan, wat is dan nog de ruimte binnen het budget? Wethouder PELS antwoordt dat zij zich niet wil bemoeien met de agenda van de bestuurscommissies. Als er partijen zijn die daar behoefte aan hebben, moeten die het in de bestuurscommissie zelf kenbaar maken. Als daar een besluit uit voortkomt, zal zij het gesprek met de dagelijks bestuurder voeren over het effect daarvan. Het lid NOORDZIJ vraagt of het geld er nog is, mocht de bestuurscommissie besluiten er toch aanspraak op te willen maken. Of is de verdeling al definitief? Wethouder PELS antwoordt dat zij aan de stadsdelen heeft gevraagd er onderling uit te komen. Dat geldt dus ook voor een eventuele herverdeling, ook al zal ze er dan wel bij gaan zitten. Het is wel belangrijk dat er geen vertraging optreedt. Het lijkt haar dus logischer om een eventuele herverdeling te doen bij een volgende ronde. Het lid NOORDZIJ is het eens dat het niet eindeloos mag gaan duren. Er moet actie komen.

Maar uiteindelijk is het een amendement van de gemeente en heeft de wethouder dus ook een verantwoordelijkheid voor een goede verdeling van het geld. Als over een paar weken vanuit Zuidoost toch aanspraak wordt gemaakt op het geld, is het geld dan al echt verdeeld? Wethouder PELS antwoordt dat het in principe al verdeeld is, hoewel het zo kan zijn dat de stadsdelen gezamenlijk besluiten tot een andere verdeling te komen. Er zijn overigens ook andere potjes waarop men aanspraak kan maken. In het coalitieakkoord staat duidelijk dat stadsdelen een sterkere positie moeten krijgen. De VOORZITTER concludeert dat het agendapunt voldoende is besproken. Voedsel 12. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de afdoening van een toezegging over vleesreclames in de openbare ruimte (VN2023-019707) De VOORZITTER licht toe dat het punt is geagendeerd door het lid Nadif. Het lid NADIF vestigt de aandacht op de brief van Reclame Fossielvrij naar deze commissie en naar de commissie MOW, waarbij het gaat over een verbod via de APV of een andere gemeentelijke verordening. Zwolle is daarmee bezig, dus zijn er juridische mogelijkheden om hiermee aan de slag te gaan. Het gaat daarbij ook over fossiele reclame. Zij vraagt hoe de wethouder staat tegenover een verbod op dat soort reclames via de APV.

Zij vraagt of er al voorbereidend werk voor een dergelijke maatregel gedaan kan worden, zoals Zwolle dat nu doet. Het lid KROM sluit zich aan bij de vragen van het lid Nadif met betrekking tot Reclame Fossielvrij. Verder vraagt zij of de wethouder de wensen van GroenLinks en Partij voor de Dieren inderdaad gaat meenemen. Komt het wel of niet in een kader? Is het college het gesprek aangegaan met bedrijven waarmee al een contract is afgesloten? En wat is de uitkomst van dat gesprek? Is er nog ruimte voor onderhandeling? Is er niet meer mogelijk binnen de huidige contracten?

24

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 28-09-2023

Wethouder PELS antwoordt dat in de brief alle mogelijkheden uiteen zijn gezet. Ook zij heeft met Reclame Fossielvrij gesproken, ook over de mogelijkheid van het opnemen in de APV. In die zin volgt Amsterdam Zwolle op de voet. Ook is er contact met Haarlem, waar men nog niet tot uitvoering van de motie is overgegaan omdat men nog gebonden is aan contracten. Ten slotte is er contact met de provincie. De raad kan het initiatief nemen om de APV te wijzigen. Van belang is dan dat er een basis voor is in het beleid. De Voedselstrategie is af, en komt in de komende maand naar de raad. Die kan gebruikt worden als basis voor wijzigingen in de APV. Er worden op dit moment gesprekken gevoerd met de bedrijven waarmee de gemeente contracten heeft. Ook dit wordt dan besproken, om ruimte te zoeken binnen het huidige contract. Afval en Reiniging 13. Maatregelen openbreken afvalbakken voor statiegeldverpakkingen (VN2023019814) De VOORZITTER licht toe dat het punt is geagendeerd op verzoek van het lid Nijssen. Het lid NIJSSEN begreep dat mede door de introductie van statiegeld voor 100.000 euro aan herstelwerkzaamheden zijn gedaan aan de afvalbakken in Amsterdam. De pilot met doneerrekjes worden uitgebreid naar een aantal stadsdelen. Hij vraagt of het goed werkt. In Zweden is een eenzelfde statiegeldregeling, maar daar wordt 90% van de blikjes met statiegeld ingeleverd, tegen 55% in Nederland.

Hij vraagt wat van de Zweden geleerd kan worden. Verder is hij benieuwd naar andere suggesties. Het lid HAVELAAR leest in de brief dat in de extra inzet met de uitzendkrachten tot en met oktober voorzien is. Maar stel dat het weer zo mooi blijft, blijft die inzet dan ook langer dan tot oktober? Het lid NOORDZIJ vindt de term ‘statiegeldjagers’ altijd lastig om te horen. Alsof mensen van slechte wil vuilnisbakken openbreken om zo goed geld te verdienen. In werkelijkheid gaat het om mensen die in afval moeten zoeken naar waarde om van te eten, of de nachtopvang te betalen. Het probleem is dus dat sommige mensen in Nederland genoodzaakt zijn om dat te doen. Het lid HAVELAAR wijst op de gigantische maatschappelijke kosten en de enorme overlast door het zwerfafval dat op die manier extra ontstaat. Het is tijd om als gemeente daar paal en perk aan te stellen. Het is erg dat mensen geen geld hebben, maar je mag in deze stad geen vuilniszakken opentrekken of prullenbakken stukmaken. De toon zal dus iets moeten worden aangepast. Het lid NOORDZIJ vindt het heel frustrerend dat mensen in afval moeten zoeken naar middelen om hun voedsel te kunnen betalen. Ook hij kan zich irriteren aan de troep op straat, maar eigenlijk is het een luxe-irritatie, gezien de noodzaak die mensen voelen om in afval te zoeken naar die waarde. Het lid HAVELAAR vindt dat te ver gaan.

Met deze overlast moet je ook mensen die niets hebben vragen om een soort basisfatsoen. Hoe hard het ook is. Je mag niet toestaan dat ze een prullenbak slopen omdat er misschien een blikje van tien cent in zit. Het kost namelijk 220 euro om hem te maken en het wordt een rotzooi in de stad. Het lid NOORDZIJ is niet blij met die opengebroken vuilnisbakken, met de kosten van dien. Dat is frustrerend. Maar je moet wel goed nadenken over het frame dat de commissie schetst.

25

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 28-09-2023

Het lid HAVELAAR ziet een sanctie hierop niet als een boete op armoede, maar als een boete op het beschadigen, stukmaken en vervuilen van de openbare ruimte. In sommige straten heb je te maken met 20% hogere reinigingskosten, dus als gevolg van mensen die vuilniszakken opentrekken. Dat kan niet. Het lid NOORDZIJ wil zich verplaatsen in mensen die zich genoodzaakt voelen om in het afval te zoeken naar statiegeldblikjes om hun eten te kunnen betalen. Hij is blij dat er Amsterdammers zijn die hiermee bezig zijn. Zo is er het initiatief Art for Impact. Twee Amsterdammers, Pablo en Antonius, zijn met daklozen in gesprek gegaan. Samen zochten die naar mogelijke oplossingen voor het probleem en kwamen met een speciale statiegeldbak. Hij vraagt de wethouder of het goed werkt. Kan er samengewerkt worden om het uit te breiden? Ook is hij erg blij met de doneerringen. Hoe staat het daarmee? Het lid VAN PIJPEN is ook geschrokken van de kosten die dit met zich meebrengt. Zij sluit zich aan bij de PvdA. Je mag niet de schuld geven aan mensen die de bakken open breken. Liever dan het uit te geven aan het repareren van de bakken, had zij die ton besteed aan het armoedebeleid. Er is veel te weinig inlevercapaciteit voor blikjes en flessen. Het Afvalfonds Verpakkingen is daarvoor laakbaar, want het is eigenlijk niet geregeld. Uiteindelijk moet zoiets dan weer publiek worden opgelost.

Terecht werd verwezen naar andere landen. Nederland is niet de eerste die statiegeld invoert op dit soort producten. Je had dus voor invoering van statiegeld te rade moeten gaan bij andere landen. Zij is blij met het uitbreiden van de doneerrekjes, maar tegelijkertijd zullen die het probleem niet oplossen. Het zal grootschaliger moeten, en er worden ook andere dingen gestopt in de toch vrij kleine rekjes. Kan er niet met meer verschillende vormen van verzamelen geëxperimenteerd worden, zodat het toegankelijk wordt voor mensen die statiegeldflesjes en -blikjes willen benutten? Zij is benieuwd hoe het staat met de gesprekken met de Regenbooggroep en anderen. In de antwoorden staat dat er extra doneerrekjes bijkomen, maar daar staan de parken niet bij. Zo worden er in het Westerpark veel bakken opengebroken, maar dat park staat niet vermeld voor de doneerrekjes. Op basis waarvan is die keuze gemaakt? Wethouder PELS vindt het terecht dat het lid Van Pijpen al eerste wijst naar het Afvalfonds Verpakkingen. Het geduld van gemeenten met het Afvalfonds Verpakkingen is op. Er moeten veel meer inzamelpunten komen. Niet voor niets heeft de vorige staatssecretaris de verantwoordelijkheid bij de producenten gelegd. Die moeten zorgen dat de inzameling goed verloopt. Zij vond dat de huidige staatssecretaris in plaats van een goed gesprek te hebben, met de vuist op tafel had mogen slaan.

Het is een bende in de stad, en dan heeft de staatssecretaris een goed gesprek. Zij hoopt dus dat de staatssecretaris het Afvalfonds Verpakkingen harder gaat aanpakken. In principe kan de staatssecretaris ook hoge boetes opleggen. Er moeten veel meer inzamelpunten worden gerealiseerd. Het Afvalfonds Verpakkingen heeft door het statiegeld de middelen om die maatregelen te nemen. In de begroting heeft het college 4 miljoen euro extra vrijgemaakt voor handhaving en reiniging, want er moet iets aanvullends gebeuren. Er is een meedenksessie geweest om na te denken over de verschillende vormen van inzameling en andere maatregelen, zoals gericht op cultuur en gedrag. Er is een inhaalslag nodig, en ook een cultuuromslag. Amsterdammers bieden hun afval te vroeg aan, en gooien het naast de bakken. Er is een gesprek aangegaan met de Regenbooggroep, maar het zijn ook scholieren die achter de blikjes en flesjes aan gaan. Er moet een robuust systeem komen. Doneerringen zijn een mooi initiatief, maar geven ook een wisselend beeld. Er worden dingen aangedragen die je helemaal niet hoeft te doneren, zoals sigarettenpeuken. Dat vergt extra inzet, want de ringen moeten ook schoongemaakt worden. Toch zal het initiatief verder uitgebreid worden. Er zal daarbij gemonitord worden.

Zij antwoordt het lid Van Pijpen dat de locaties uitgezocht zijn samen met de gebiedsmanagers en de stadsdelen, in de hoopt dat straks een beeld ontstaat van waar doneerringen wel, en waar ze niet werken. Vragen over specifieke locaties kunnen schriftelijk beantwoord worden.

26

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 28-09-2023

Vanuit de meedenksessie zijn verschillende maatregelen in kaart gebracht. Zij wil die meenemen in de volgende brief over de Schone Stad. Tweede termijn Het lid VAN PIJPEN vindt het niet nodig om lang te wachten als er nieuwe ideeën zijn. Ze moeten gewoon gerealiseerd worden, want dit heeft prioriteit. Verder vraagt zij of de gemeente het Afvalfonds Verpakkingen aansprakelijk kan stellen. Kan er geen rekening worden gestuurd? Wethouder PELS beloofd dat zij niet zal wachten met het invoeren van nieuwe ideeën. Er zal dan zo snel mogelijk een pilot gestart worden. Ook zal zij zorgen dat het voor de VNG geagendeerd wordt, opdat gezamenlijk het signaal overgebracht kan worden naar het Afvalfonds Verpakkingen. Uiteindelijk krijgt de gemeente een vergoeding voor het statiegeld dat niet is ingezameld, maar dat zal niet genoeg zijn om het probleem structureel op te lossen. Ook daarover zal het gesprek aangegaan worden. Het is volkomen onterecht als de Amsterdammer de rekening moet betalen. De VOORZITTER concludeert dat het agendapunt voldoende is besproken. Sluiting De VOORZITTER sluit de vergadering om 12.31 uur.

27