2023.03.09 commissie FKD conceptverslag

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit

FKD

Raadscommissieverslag, 9 maart 2023

DEFINITIEF VERSLAG Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit (FKD) Donderdag 9 maart 2023 van 9.00 – 13.15 uur in Willem Kraanzaal, stadhuis Donderdag 30 maart 2023 Voorzitter: R.P. Hofland Portefeuillehouders: wethouders H. van Buren, T. Meliani Commissiegriffier: M. Diemont Commissieondersteuner: L.Hollander Verslaglegging: J. Poot (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: M. Belkasmi (PvdA), M.F. Asruf (PvdA), A. Bouhassani (PvdA), F.A. Namane (PvdA), Z.D. Ernsting (GL), E.C. IJmker (GL), K.S.N. van der Veen (GrLi), A.S. Aslami (D66), M. Lust (D66), E.D.M. Moeskops (D66), E. Schmit (D66), H.C. Burgers (VVD), S.N. Hijlkema (VVD), Nijssen (VVD), A.D.J. Bons (BIJ1), M.M. Meerburg (PvdD), I. Garmy (Volt), E. Bobeldijk (SP), E. Mangal (DENK), D.T. Boomsma (CDA), T. Bilgin (FvD), S.C. J.A.H Olivieira (Lijst Kabamba), Afwezig: Overige aanwezigen: H.C. Burgers (plv. voorzitter), J.F. van Pijpen (GrLi), M. Belkasmi (PvdA), S. Aslami (plv. voorzitter)

1. Algemeen deel a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER opent de vergadering om 9.00 uur. b. Mededelingen Er zijn geen mededelingen. c. Vaststellen agenda In verband met de lengte van de agenda stelt de voorzitter voor de vergadering een half uur te verlengen tot 13.00 uur. Ook stelt de voorzitter de volgende volgorde voor ten aanzien van de bespreking van de punten: 1. Agendapunten 1 tot en met 9 2. Agendapunten 12 en 13 3. Agendapunten 10 en 11 (besloten) Om 11.00 uur precies komt het besloten agendapunt aan de orde, zodat ook de leden die eerder de vergadering moeten verlaten hieraan kunnen deelnemen. Lid VAN DER VEEN stelt voor agendapunten 6 en 7 gevoegd te behandelen.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 maart 2023

FKD

De agenda wordt vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadscommissie FKD d.d. 9 februari 2023 Het verslag wordt ongewijzigd vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille Lid IJMKER geeft aan dat de technische sessie van afgelopen maandag over de voortgang van de nieuwe agenda Digitale Stad voor haar voldoende is afgedaan. (Tijdelijke) Wethouder MELIANI deelt mee dat hierover nog een brief komt naar de raad. Lid LUST geeft aan dat in de termijnagenda Inclusie en Antidiscriminatiebeleid op pagina 5 een toezegging van de wethouder staat dat zij gaat onderzoeken of in Amsterdam West ook een vrouwenrechtswinkel nodig is, maar dat moet zijn Amsterdam Nieuw West. Wethouder MELIANI zegt toe dat dit wordt aangepast. f. TKN-lijst Op verzoek van lid Nijssen wordt TKN-stuk 8, bestuurlijke reacties motie 37 van het lid Martens van de VVD, geagendeerd. Op verzoek van het lid Boomsma wordt TKN-stuk 11, kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de ontwikkelingen rondom het ADM-terrein, geagendeerd. Op verzoek van het lid Noordzij wordt TKN-stuk 14, kennisnemen van de raadsinformatiebrief met afdoening toezegging Pride, geagendeerd. Op verzoek van het lid Garmy wordt TKN-stuk 1, kennisnemen van het actieplan Groene ICT, geagendeerd. De motivatie heeft op 8 maart 2023 in de dagmail gestaan. Het lid GARMY licht zijn agendering toe.

Volt heeft een aantal vragen over het actieplan en de ambities. Het lid BOBELDIJK deelt mee dat hij 9, 10 en 13 wil bespreken in de commissie. De voorzitter verzoekt hem de toelichting schriftelijk in te dienen. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen ingekomen stukken. 2. INHOUDELIJK DEEL a.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 maart 2023

FKD

Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk deel om 9.19 uur. Vanaf dat moment zijn de spreektijden van kracht. b. Inspreekmoment Publiek Er hebben zich geen insprekers gemeld. c. Actualiteiten Lid MOESKOPS van D66 heeft een actualiteit ingediend over grensoverschrijdend gedrag bij Pakhuis De Zwijger. Lid MOESKOPS heeft een aantal vragen voor het college: - Wist het college van de cultuur binnen Pakhuis De Zwijger en zo nee, hoe kan dit? Er bestaat immers een subsidierelatie en ook is de gemeente opdrachtgever van de instelling. -Wist het college dat er tegenstrijdigheid van belangen bestaat binnen de directie? De vertrouwenspersoon blijkt de echtgenote van de directeur te zijn. -Hoe had het college deze misstanden kunnen voorkomen? Nu de directie zich heeft teruggetrokken en de programmering wordt stopgezet vreest het lid Moeskops dat de medewerkers worden geschaad. Zij vraagt het college geen ingrijpende acties te verrichten totdat het onderzoek is afgerond. Ook vraagt het lid Moeskops zich af of er vanuit het meldpunt Mores verslagen bij het college zijn binnengekomen over de misstanden onder andere bij Pakhuis De Zwijger en van waaruit het college had kunnen opmaken wat er speelt bij instellingen waar de gemeente subsidie aan verleent. Het is voor het lid Moeskops ook niet duidelijk wat in deze kwestie de rol van de Raad van Toezicht is.

Ook de rol van de raad of het college bij het beleid van een instelling tijdens de looptijd van een subsidie is haar niet duidelijk. Welke consequenties heeft het als subsidievoorwaarden worden geschonden door een instelling? Een goed personeelsbeleid staat onder andere genoemd als voorwaarde in het Kunstenplan. Is er aanleiding om de eisen rondom de vertrouwenspersonen en de bedrijfscultuur bij een volgende termijn van het Kunstenplan aan te passen? Het lijkt haar een voorwaarde om in het vervolg sowieso een externe vertrouwenspersoon aan te stellen. Tenslotte vraagt zij zich af of het zinvol is om trainingen of scholingen te organiseren over goed werkgeverschap of management in de culturele sector. Lid BOOMSMA sluit zich aan bij de conclusie van D66 dat het vreemd is dat de misstanden bij Pakhuis De Zwijger eerst pas aan het licht komen via de media. Naast Pakhuis De Zwijger zijn er ook twee BV’s die eigendom zijn van de directeur van de Stichting. Dit geeft voor lid Boomsma een onduidelijke financieringsstructuur en hij vraagt de wethouder opheldering hierover. Lid GARMY geeft aan dat er vanuit Den Haag een aanbeveling wordt gedaan om een loket rond sociale veiligheid in te richten met handreikingen voor bestuurders over veiligheid en het instellen van een vertrouwenspersoon. Hij vraagt de wethouder hierop te reflecteren.

Lid VAN DER VEEN heeft dezelfde vragen als lid Moeskops. Ook steunt zijn fractie de medewerkers die naar buiten zijn gekomen met deze gevoelens van onveiligheid en hun ervaringen. Hij vraagt zich af of er al een gesprek met de medewerkers heeft plaatsgevonden. Vanwege de belangrijke functie van een vertrouwenspersoon in een organisatie verbaast het hem zeer dat dit bij het Pakhuis De Zwijger de partner van de directeur is en dit zo lang heeft kunnen duren. Hij vraagt de wethouder hierop te reageren.

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 maart 2023

FKD

Lid MANGAL benadrukt de moed die het vereist om als medewerker met deze misstanden naar buiten te treden. Hem bereiken tevens signalen dat er sprake is van misstanden bij andere instellingen. Zo worden bijvoorbeeld ideeën van medewerkers op intimiderende wijze terzijde geschoven. Het zou juist in deze sector zo moeten zijn dat er met ideeën van medewerkers constructief wordt omgegaan. Lid BONS is op vrouwendag gaan praten met medewerkers bij Pakhuis De Zwijger. Volgens haar ligt ook de hoge werkdruk en de ongebreidelde creativiteit ten grondslag aan de problemen. Ook vindt BIJ1 dat in de culturele sector een mannencultuur heerst, zodat gepraat moet worden over een inclusief beleid. Lid HIJLKEMA verwijst naar het artikel in Het Parool waarin wordt beschreven dat veel van de medewerkers nog niet wilden reageren. Hij vraagt zich af of daar in de afgelopen week nog verandering in is gekomen. Wethouder MELIANI geeft aan dat deze problemen al een aantal jaren de aandacht hebben van het college en dat er regelmatig brieven aan de sector zijn gestuurd. Bij de Kunstenplan-instellingen wordt er altijd gevraagd de Code Governance goed te regelen. Hierop wordt gemonitord door middel van gesprekken, zo ook met Pakhuis De Zwijger in 2021.

Men heeft toen aangegeven dat de adjunct-directeur en een andere interne persoon als vertrouwenspersoon functioneerden, maar dat zij een externe vertrouwenspersoon zouden aanstellen. De wethouder wist niet van de recente misstanden, anders had zij direct ingegrepen. Echter zij kan geen rol nemen in de bedrijfsvoering, maar moet vertrouwen op de verslagen die zij krijgt. Er zijn afspraken gemaakt over de wijze van monitoren en hoe er verslag wordt gedaan. De wethouder heeft direct na het lezen van het artikel een gesprek gevoerd met de Raad van Toezicht. De RvT was als toetsend orgaan ook niet op de hoogte. Zowel de wethouder als de RvT is direct met de medewerkers gaan praten. De directie heeft zich teruggetrokken. Ook is gebleken dat de medewerkers zich op dat moment nog niet veilig voelden. Lid MANGAL twijfelt aan de competentie van de RvT. Wethouder MELIANI geeft aan dat de RvT regelmatig bij de programma’s aanwezig was, maar de medewerkers durfden er niet op af te stappen en wisten kennelijk ook niet dat dat mogelijk was. Dat heeft te maken met de heersende bedrijfscultuur. Ondanks de Code of Conduct werd er toch een gevoel van onveiligheid ervaren. De RvT gaat een interim directie aanstellen en gaat op zoek naar een nieuwe directie. Om de rust binnen de organisatie te bewaren worden er in eerste instantie gesprekken gevoerd.

Ook zullen de wethouders de programma’s bezoeken, zodat de programmering door blijft gaan. Om voor subsidie in aanmerking te komen moet een instelling zich wel degelijk houden aan verschillende regels en afspraken. De wethouder ziet vooralsnog geen aanleiding om te korten op de subsidie. Zij vertrouwt erop dat er vanaf nu strakker regie wordt gevoerd op de governance structuur. Bij het nieuwe Kunstenplan komt ruimte voor extra toetsing en het voorstel om een externe vertrouwenspersoon aan te stellen. In antwoord op de vraag van het lid Garmy geeft de wethouder aan dat zij de aanbeveling van de Kunstraad voor een loket, een extern vertrouwenspersoon ondersteunt. Dit komt in gesprekken aan de orde, evenals de betaalbaarheid aangezien deze niet voor iedere instelling hetzelfde is. In algemene zin kan het meldpunt Mores enige informatie geven, maar het meldpunt kan geen specifieke informatie geven over welke meldingen waarvandaan zijn gekomen.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 maart 2023

FKD

Lid MOESKOPS geeft aan dat er wellicht uit verslagen van vertrouwenspersonen specifiekere informatie herleid kan worden. Wethouder MELIANI benadrukt dat meldpunt Mores een landelijke instelling is, die komt met cijfers waarop geacteerd kan worden en dat zijn niet de gegevens van een betreffende organisatie. Op de vervolgvraag van het lid Moeskops antwoordt de wethouder dat meldpunt Mores de personen die bellen omdat ze iets hebben meegemaakt doorverwijzen naar een instantie waar ze hulp kunnen krijgen. Lid MOESKOPS is niet op zoek naar specifieke informatie, maar kent graag het algemene beeld bij een instelling, zodat er bij bepaalde signalen gereageerd kan worden. Wethouder MELIANI zegt toe te onderzoeken hoe de stand van zaken op instellingsniveau aan de hand van bepaalde gegevens kan worden bepaald. Lid BONS stelt voor om analoog aan de LHBT-gemeenschap een soort RVA (Regenboog Veiligheidsalliantie) te hanteren voor de culturele instellingen om het beleid vorm te geven. Wethouder MELIANI antwoordt dat er sinds twee jaar een werkgroep bestaat die in samenwerking met de cultuursector bekijkt hoe het veiliger kan worden op de werkvloer. De wethouder gaat hiermee verder en combineert dit met monitorgesprekken. Zij vraagt de raad om haar hiervoor de tijd voor te geven en nodigt de raad uit hier voorstellen voor te doen.

Wethouder Meliani stelt vast dat misstanden, niet alleen in de kunstsector, steeds meer naar buiten komen en dit vraagt van het college en de raad hier gerichter op te sturen. In 2021 heeft Pakhuis De Zwijger actie ondernomen en de governance aangepast om voor subsidie in aanmerking te komen, zij hebben een stichting opgericht. Lid BOOMSMA verzoekt de wethouder de raad hier meer over te informeren, vooral in relatie tot de BV Zalen en de BV Horeca. Ook het AFK heeft aangegeven dat de bestaande constructie niet deugt, dus het lid Boomsma verneemt graag welke afspraken er zijn gemaakt. De wethouder geeft aan dat de structuur is aangepast aan de eisen van het Kunstenplan en sinds 2021 is Stichting Pakhuis de Zwijger voor 100 procent aandeelhouder van De Zalen Pakhuis De Zwijger B.V. en Pakhuis De Zwijger Horeca-exploitatie B.V. Voorts verklaart de wethouder zich bereid de raad hier meer over te informeren. De wethouder is wat terughoudend met betrekking tot de regievoering van de gemeente op de culturele instellingen. Zij voelt meer voor vertrouwen. Dat kan op dit moment het geval zijn bij Pakhuis De Zwijger, nu de directie is vertrokken en de programmering wordt gedragen door toegewijde medewerkers, die hebben geleerd van de situatie. Zij vindt het wel nodig om hiervoor aandacht te blijven houden. Binnen een aantal dagen zal de RvT komen met een plan van aanpak.

Het lopende onderzoek zal binnen twee weken afgerond zijn, waarna het nog duidelijker is wat er moet gebeuren. Tenslotte is het belangrijk om het nu voor de medewerkers werkbaar te houden. Lid BOBELDIJK vraagt of de bestuurder van De Zalen ook in het bestuur van de stichting heeft gezeten. Wethouder MELIANI kan dit niet direct beantwoorden en zal dit in haar brief nader toelichten. Lid BOBELDIJK geeft hiermee aan dat de gemeente kritisch moet blijven kijken naar dergelijke constructies, voordat er subsidie wordt verstrekt.

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 maart 2023

FKD

Wethouder MELIANI erkent dat er op en andere manier naar gekeken moet worden. In haar brief zal zij de raad informeren over de huidige stand van zaken en hoe het in de toekomst moet gaan. Lid HIJLKEMA vraagt hoe wordt gerapporteerd op welke wijze de vertrouwenspersoon is geïnstalleerd en functioneert binnen de instelling in relatie tot de subsidie die wordt ontvangen. Wethouder MELIANI geeft aan dat in het Kunstenplan 2021-2024 een instapeis is geformuleerd, het Actieplan Diversiteit en Inclusie. Daarvan moet iedereen zich aan de governance-structuur houden, waaruit blijkt hoe ze daar invulling en uitvoering aan geven. De instapeis is dat je een ondernemersplan kan indienen. Maar alleen opschrijven is niet genoeg, je moet ook een adequate uitvoering laten zien. Lid MOESKOPS vraagt hoe de gemeente goed werkgeverschap kan bewerkstelligen in de culturele sector. De wethouder geeft aan dat iedere werkgever hier met een contract afspraken over moet maken. Maar het is misschien niet mogelijk om in een contract een norm te stellen. Er zijn Cao’s, er zijn wetten, maar misstanden op de werkvloer hebben soms ook te maken met afhankelijkheid en dan gaat het over de vraag hoe mensen met elkaar omgaan. Dit gaat steeds meer plek krijgen, omdat het ook publiekelijk wordt besproken en het bewustzijn groeit.

De wethouder zegt toe een sessie met de sector te organiseren om de raad hierbij te betrekken. Tweede termijn Lid MANGAL vreest dat het feit dat de directie is opgestapt geen oplossing zal zijn voor de misstanden. Hij verwijst hiervoor naar het voorbeeld bij de GVB, waar de cultuur bleef bestaan na vertrek van de directie. Hij vraagt de wethouder hoe dit kan worden voorkomen. Lid BONS vraagt aandacht voor de meest kwetsbare medewerkers op de werkvloer. Zij hoopt dat er vanuit het college aandacht voor blijft. Wethouder MELIANI geeft aan dat met acties en gesprekkencycli geprobeerd gaat worden te voorkomen dat er sprake is van papieren tijgers. Medewerkerstevredenheidsonderzoek zou hierbij kunnen helpen maar hierover gaat de wethouder in gesprek met de sector. Zij nodigt leden van de raad uit hierbij aanwezig te zijn. De wethouder hecht groot belang aan het blijven praten over diversiteit en inclusie. Lid BONS geeft aan dat zij zich vooral richtte tot de collega raadsleden met haar oproep. Lid BOOMSMA vraagt wanneer de raad de brief van de wethouder kan verwachten. Wethouder MELIANI geeft aan dat dit over een week is. De VOORZITTER stelt vast dat het onderwerp voldoende besproken is. d. Rondvraag Lid IJMKER heeft een vraag over de aansluiting bij Public Spaces. Zij mist de kritische blik op de eigen systemen van de gemeente.

Public Spaces heeft een toetsmethode om te kijken of men voldoet aan de publieke waarde die de raad onderschrijft. Ze krijgt graag een toezegging van de wethouder dat dit gedaan wordt en dat de resultaten worden gepresenteerd aan de raad.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 maart 2023

FKD

Wethouder MELIANI meent dat er een pilot loopt. Ook meent zij dat er geen sprake is van aansluiting, maar van een soort samenwerking. Zij wil eerst uitzoeken of het juridisch mogelijk is en zal daar later op terug komen. Lid NIJSSEN geeft aan dat hoewel het nieuwe Pridebeleid dit jaar nog niet ingaat er wel door de wethouder wijzigingen worden gevraagd op het Pride-feest op het Amstelveld. Met welk argument onderbouwt de wethouder de aanpassing voor dit jaar? Wethouder MELIANI geeft aan dat zij op basis van gesprekken met voor- en tegenstanders en de omwonenden het feest laat duren tot 21.00 uur. De VOORZITTER geeft aan dat dit onderwerp ook op de agenda staat van de volgende commissie. BESPREEKPUNTEN Deelnemingen 3. Uiten van wensen en bedenkingen over het afsprakenkader voor mogelijke toetreding Staat als aandeelhouder in Alliander (VN2023-006381) Lid BURGERS pleit voor goede investeringsplannen in het elektriciteitsnet. Hij verzoekt de wethouder hiervoor zorg te dragen. Lid BOBELDIJK vraagt zich af of indien de aandelen naar de Rijksoverheid gaan of die aandelen niet later de markt opgaan. Dit is voor de SP onwenselijk. Lid SCHMIT is van mening dat wanneer de Rijksoverheid investeert in Alliander dit Amsterdam kan helpen bij het oplossen van de energiecongestie. Als nadeel noemt hij de verwatering van het aandeel van de gemeente.

Hij vraagt de wethouder aan te geven welke invloed dit heeft op de dividenduitkering van Alliander en of dit in de begroting is opgenomen. Lid MANGAL sluit zich aan bij de vraag van de SP over de verwatering van het aandeel gemeente Amsterdam en vraagt of Amsterdam nog wel iets heeft aan een klein aandeel. Misschien is het beter als de gemeente haar aandeel verkoopt aan het Rijk. Lid BILGIN lijkt het goed om op korte termijn te investeren in Alliander aangezien hij voorspelt dat de winsten gaan groeien. Ook vindt hij dat Alliander te snel is geweest met de uitkering van de dividenden. Het lijkt hem beter dat Alliander eerst investeert, alvorens over te gaan tot uitkeringen. Lid ERNSTING vindt het een goed idee om te investeren in de elektriciteitsinfrastructuur en juicht hierbij een rol van de Staat toe. Voor hem is de passage bij de eerste bullet uit de procesafspraken onduidelijk. Het komt hem voor dat de Staat niet heel erg bereid is om te investeren in het elektriciteitsnet. Hij vraagt de wethouder om uitleg hierover. Lid ASRUF heeft een aantal vragen over de rolverdeling van de aandeelhouders als de Staat zich als aandeelhouder aansluit. Ook is hij benieuwd naar de planning. Hij heeft in de stukken gelezen dat de Staat eventueel subsidie kan verstrekken en hij vraagt zich af of hier ook een rol voor Europa is weggelegd om de kapitaalbehoefte bij te trekken.

Wethouder VAN BUREN bevestigt dat er investeringsplannen zijn en dat er nog meer investeringsplannen op de rol staan. Deze worden door het ACM getoetst.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 maart 2023

FKD

Op dit moment heeft de rol van het Rijk geen impact op de begroting. Het zal nog enige jaren duren vooraleer de Staat toetreedt als aandeelhouder. Dat betekent dat de gemeente dan een lager aandeelpercentage en dus minder dividenduitkering zal krijgen en dit heeft gevolgen voor de investeringen die de gemeente kan doen. Onlangs heeft Amsterdam samen met alle aandeelhouders 600 miljoen geïnvesteerd, waarbij Amsterdam 55 miljoen heeft bijgedragen. In de toekomst heeft het dus wel invloed op de begroting. Het is wettelijk bepaald dat de aandelen in handen blijven van de Rijksoverheid en niet op de markt terecht kunnen komen. De wethouder is ervan op de hoogte dat er bij Alliander grote capaciteitsproblemen spelen. Dat is de reden dat er meer geïnvesteerd moet worden. De wethouder weet niet of er ook Europees geld wordt aangevraagd. Zij zegt toe de raad hierover later te informeren. Dit geldt ook voor de andere vragen van het lid Asruf. Lid BOBELDIJK vraagt of er een bepaalde mate van sturing mogelijk is door de aandeelhouders op het hoge verbruik van de grootverbruikers. Wethouder VAN BUREN geeft aan dat zij niet weet of Amsterdam daar invloed op kan uitoefenen. Zij vermoedt dat dit aan de orde gaat komen in de aandeelhoudersvergaderingen, want dit is voor Alliander ook een probleem. De wethouder zegt toe de raad via een brief hier nader over te informeren.

Lid MANGAL vraagt de wethouder aan te geven hoeveel aandelen er over blijven voor Amsterdam. Wethouder VAN BUREN zegt toe hierop terug te komen zodra de Staat toetreedt als aandeelhouder. Lid ASRUF vraagt de wethouder om per brief terug te komen op zijn vragen. Vooral wil hij weten hoe de raad zal worden meegenomen in het proces en de planning ten aanzien van de termijn waarop de Staat zal toetreden. In deze brief leest hij ook graag of Europa een rol kan spelen bij de subsidieverstrekking. Wethouder VAN BUREN zegt toe dat zij hierop terugkomt middels een brief. Lid BILGIN stelt voor dat de aandeelhouders de dividenduitkering gebruiken om te investeren in Alliander en niet over te dragen aan de Rijksoverheid, aangezien investeren in Alliander in de toekomst winstgevend zal zijn. Wethouder VAN BUREN denkt dat de Rijksoverheid er niet met het investeringsgeld vandoor zal gaan, aangezien het in het belang is van alle aandeelhouders om te investeren. Als aandeelhouder kun je invloed uitoefenen op het investeringsgedrag van Alliander. Lid MANGAL vraagt de wethouder in de voornoemde brief tevens op te nemen of er kan worden samengewerkt met Noord-Holland en op welke manier. Wethouder VAN BUREN zegt toe in de brief op te nemen op welke wijze er wordt samengewerkt met de aandeelhouders van de provincie Noord-Holland.

Lid MANGAL vraagt de wethouder tevens in de brief op te nemen of er nog bedragen moeten worden betaald door de gemeente. Wethouder VAN BUREN geeft aan dat er volgens haar op dit moment geen investeringen zijn die Amsterdam moet doen. De VOORZITTER stelt vast dat het onderwerp voldoende besproken is en gereed is voor een korte behandeling in de raad.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 maart 2023

FKD

4. Afdoen toezegging geheimhouding bijlagen halfjaarlijkse brief aandeelhoudersbesluitvorming (VN2023-005987) De VOORZITTER licht toe dat lid Bobeldijk dit punt heeft geagendeerd. Het lid wil weten op welke manier wordt omgegaan met het geheimhoudingsbesluit op de twee bijlagen waar per abuis geheimhouding op is gelegd. Lid BOBELDIJK bevestigt dat in deze toelichting zijn vraag ligt besloten. Een tweede vraag die hij heeft gaat over de aandeelhoudersvergadering van onder andere de SADC, maar hier zal hij later op terugkomen. Wethouder VAN BUREN erkent dat er een fout is gemaakt bij de geheimhouding die opgelegd was in de bijlagen. Zij stelt voor de geheimhouding officieel op te heffen in de rapportagebrief over Q1 en Q2 over alle aandeelhoudersbesluiten. De VOORZITTER stelt vast dat het onderwerp voldoende besproken is. De VOORZITTER schorst de vergadering tot 10.25 uur De VOORZITTER heropent de vergadering. Kunst en Cultuur 5. Kennisnemen van de bestuurlijke reactie op de Verkenning 2022 van de Amsterdamse Kunstraad (VN2023-006459) De VOORZITTER leidt het agendapunt dat is geagendeerd door de leden Van der Veen en Garmy in. Deze leden willen het college input meegeven in de aanloop naar het nieuw op te stellen Kunstenplan. Lid VAN DER VEEN geeft aan dat de randvoorwaarden die kunst mogelijk moeten maken onder druk staan.

Hij vraagt zich af hoe het college ervoor kan zorgen dat het kunstbudget ook daadwerkelijk naar de kunst gaat. Lid Van der Veen brengt hiervoor vier gedachten in: - ruim baan voor nieuwe kunstenaars op het gebied van werk, plek en inkomen; - het budget mee laten groeien met de groei van de stad en hiermee in de nieuwe delen van de stad voldoende ruimte voor kunst, cultuur, broedplaatsen en rafelrandjes te creëren; - het realiseren van een cultuurhostel naar voorbeeld van Utrecht; - verbreden van diversiteit en inclusie, waar bij de subsidieverdeling gelukkig ruimte voor is gemaakt. Lid Van der Veen verzoekt de wethouder naar meer mogelijkheden hiervoor te zoeken. Tenslotte vraag lid Van der Veen de wethouder een technische sessie te organiseren over de Amsterdam Bis. Lid GARMY concludeert dat door de stijgende kosten en het gelijk blijven van het budget het college in feite bezuinigt op kunst en cultuur en hij vraagt de wethouder of zij dit ook zo ziet. In de nota ‘De Kracht van Kunst en Cultuur’ schrijft de wethouder echter dat de stad groeit en dat de kunst en cultuur groeit; dit lijkt tegenstrijdig aan de conclusie van lid Garmy. In het kader van de bestuursopdracht moeten er keuzes worden gemaakt en lid Garmy vraagt zich af wat deze Verkenning zal betekenen voor de kunst en cultuur.

Lid Garmy verwijst naar een passage in de collegebrief en vraagt de wethouder uit te leggen wat er wordt bedoeld met dat het culturele landschap in Amsterdam niet meer zal worden zoals het was’.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 maart 2023

FKD

Het is voor Volt ook onduidelijk welke aanbevelingen uit de Verkenning worden overgenomen en waarom. Hij vraagt de wethouder in een brief per aanbeveling aan te geven welke er wel of niet wordt overgenomen en dit motiveren. Tenslotte vraagt hij de wethouder aan te geven of haar bezoek aan Berlijn haar heeft geïnspireerd om het mogelijk te maken dat Amsterdam haar imago als kunststad behoudt. Lid MOESKOPS sluit aan bij de woorden van lid Garmy. Zij voegt hieraan toe dat zij na de discussie bij het agendapunt ‘Actualiteit’ en na het bekijken van de documentaire ‘White Balls on Walls” de wethouder vraagt of zij nog steeds hardere consequenties wil verbinden aan de drie p’s. D66 vraagt zich namelijk af welke rol de overheid kan spelen bij de programmering. Lid BOOMSMA vraagt eveneens aan de wethouder om te reageren op de verschillende aanbevelingen uit de Verkenning van de Kunstraad. Het cultuurhostel spreekt hem erg aan. Ook vraagt hij de wethouder toe te lichten welke sectoren professionalisering behoeven en ruimte voor doorstroming, experimenten en meerstemmigheid en wat dit betekent. Lid Boomsma heeft grote bezwaren tegen de diversiteitseisen die door de Staat worden opgelegd. Volgens hem is het niet wenselijk dat er bij kunstaankopen wordt gelet op bepaalde diversiteitseisen door de overheid opgelegd.

In de Verkenning wordt ook vermeld dat instellingen bang zijn om afgerekend te worden op diversiteitseisen. Lid Boomsma concludeert dat er sprake is van vage eisen waar instellingen en kunstenaars aan moeten voldoen. Hij vraagt de wethouder aan te geven welke diversiteitseisen er gelden, want dit moet volgens hem concreter. Ook wil hij weten hoe de diversiteitseisen worden gemeten. Lid MANGAL geeft aan dat hij in de Verkenning graag een paragraaf toegevoegd ziet over sociale veiligheid. Lid HIJLKEMA vraagt de wethouder aan te geven wat er nog mogelijk is om het budget op te hogen. Het blijkt dat Amsterdam minder aan cultuur uitgeeft dan andere grote steden. Voorts pleit hij voor concretere aanduiding van de keuzes die er worden gemaakt. In het document wordt regelmatig gesproken over opleidingen na de middelbare school, maar het probleem bevindt zich juist in de eerdere fase, waar niet genoeg geld heen gaat om kinderen op te leiden tot bijvoorbeeld musici. Lid BOBELDIJK vraagt zich af of er in het Kunstenplan een eis kan worden opgenomen om te voorkomen dat er een schijnconstructie richting BV’s ontstaat, waardoor er onterecht subsidie wordt gegeven aan wat dan toch een stichting lijkt te zijn. Wethouder MELIANI geeft aan dat dit de eerste reacties zijn op de Verkenning van de Kunstraad.

Zij zegt toe de raad een contourenbrief toe te sturen met daarin beschreven wat het college wel en niet overneemt. Aangezien er op dit moment gesprekken zijn met verschillende partijen wil zij vragen hierover nu nog niet beantwoorden. Dit zal gebeuren in mei naar aanleiding van de contourenbrief. Vervolgens verschijnt er een hoofdlijnennota waarin duidelijk wordt wie welke subsidie krijgt. Eerder dit jaar stuurde de wethouder de raad een brief waarin zij vermeldde welke processen er zijn om hierover met elkaar te praten. De wethouder erkent dat er minder geld gaat naar kunst en cultuur. Er komt echter ook geld binnen van het Rijk. Op een later moment zal de wethouder de nadere details hiervan bespreken met de raad. Blijft staan dat de cultuursector, die het de afgelopen jaren extra moeilijk heeft gehad, achterblijft bij de groei van de stad. Zij geeft aan dat de raad kan bepalen of er meer geld bij kan, maar zij vraagt zich af of dit nu het goede moment is. Het voorstel van het lid Van der Veen spreekt haar aan. Zij vindt het de moeite waard om de mogelijkheden van een cultuurhostel nader te onderzoeken. Bij de presentatie van een Plan van Aanpak Diversiteit en Inclusie zijn er gesprekken geweest, ook met het lid Boomsma, en is aan de orde gekomen wat je wel en niet kunt vragen. Vele aspecten van diversiteit en inclusie zijn de revue gepasseerd. Op basis hiervan heeft het

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 maart 2023

FKD

college aan het begin van de nieuwe periode Kunstenplan aan alle organisaties gevraagd een plan van aanpak te schrijven waarin staat wat haalbaar is voor de betreffende organisatie en beschreven hoe je dat wordt waargemaakt. De wethouder ontkent dat zij heeft geëist dat er een bepaald deel van de kunst door een bepaalde kleur kunstenaar moet worden aangekocht. Wel vindt zij het belangrijk dat alle groepen in de stad bereikt worden. Maar het college kan geen invloed uitoefenen op de programmering. De wethouder ziet dat de culturele instellingen bewust bezig zijn om alle groepen te bereiken. Van angst voor afwijzing op basis van diversiteitseisen is haar niets gebleken. Zij meent wel dat er vanuit de publiek behoefte is om meer stemmen te laten klinken, alle verhalen uit de stad een podium te geven, zonder dat een overheid gaat bepalen wat er wordt getoond. Wanneer je als gemeentesubsidie ter beschikking stelt, dan moeten alle bewoners toegang krijgen tot die plek. Met het cultuureducatiepakket dat eens in de vier jaar wordt uitgegeven probeert de gemeente met dit subsidie-instrumentarium het voor iedereen mogelijk te maken om toegang te krijgen tot cultuur. In het Kunstplan worden de culturele behoeftes vanuit de stad vertaald en niet dat de gemeente bepaalt wat er wordt aangeboden. Als gemeente kun je daardoor alleen op hoofdlijnen sturen.

Het is een tendens die je ook in grote cultuurinstellingen ziet, de blik wordt gericht op de hele wereld. De wethouder is bereid een technische sessie te organiseren via de Amsterdam Bis, maar dan wel op voorwaarde dat meerdere raadsleden zich aanmelden. Het lijkt de wethouder zinvol om deze ingewikkelde materie op deze wijze met elkaar te bespreken. De wethouder erkent dat sinds corona er minder internationale kunstenaars naar Amsterdam zijn gekomen. Daarbovenop komt dat Amsterdam steeds duurder wordt voor kunstenaars om zich te vestigen. Een cultuurhostel is daarom een heel goed idee. In het nieuwe Kunstplan zal aandacht moeten komen voor deze ongewenste ontwikkeling, want het college wil wel dat Amsterdam die kunststad is die zij was. De wethouder zegt toe hier aandacht aan te geven. De wethouder uit de wens om met de raad te bespreken hoe er ruimte kan komen voor de kunstenaars die al enige tijd bezig zijn, uit verschillende wijken, met verschillende verhalen, de zogenaamde ‘mid-careers’, die vanwege te weinig middelen niet door kunnen groeien. Bij de presentatie van het AFK kwam naar voren dat er binnen de theaterwereld veel nieuwe makers zijn, met een totaal aanvraag van 14 miljoen, waarvan echter maar de helft kan worden gesubsidieerd.

Het vergt scherpe keuzes om met de schaarste aan middelen de nieuwe makers een plek te geven en daar moet steeds opnieuw met elkaar over gesproken worden. Een goede reden om de eerdergenoemde technische sessie te houden. Tweede termijn Lid HIJLKEMA brengt de administratie naar voren die gepaard gaat bij het verkrijgen en aanvragen van subsidie. Grote culturele instellingen kunnen dat makkelijker dragen, maar hij maakt zich zorgen over de kleinere instellingen die deze draagkracht niet hebben. Er wordt op verschillende manieren eisen gesteld aan het verkrijgen van subsidie en daar gaat veel tijd, geld en energie in zitten. Hij vraagt de wethouder of zij mogelijkheden ziet om deze uitvoeringskosten omlaag te krijgen, zodat het voor kleinere organisaties vooral ook makkelijker wordt. Lid BOOMSMA sluit zich aan bij de vraagstelling van lid Hijlkema. Tevens vraagt hij zich af hoe de impact van een kunstuiting wordt gemeten, zoals staat genoemd in de Verkenning. Ook staat hierin dat er veel meer naar intenties moet worden gekeken. Hij vraagt zich af of dit betekent dat de gemeente dan de ideologische zuiverheid van de intenties van kunstinstellingen moeten gaan controleren. Diversiteit is voor lid Boomsma: -brede en nieuwe doelgroepen aanspreken om de juiste weg te vinden; -een breed palet aan kunstinstellingen subsidiëren en ruimte geven in de stad.

Voorts maakt hij zich zorgen dat bestaande instellingen uiteindelijk de dupe worden van nieuwe instellingen qua subsidieverstrekking. Dit maakt hij enigszins op uit de woorden van de wethouder. Hij vraagt aandacht voor de traditie, oude verhalen die anderen kunnen inspireren.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 maart 2023

FKD

Lid VAN DER VEEN roept alle raadsleden die dit nog niet hebben gedaan op zich te melden voor de technische sessie. Wethouder MELIANI neemt het verzoek van lid Bobeldijk ter harte en zegt toe te sturen op een gewijzigde aanpak bij het verstrekken van subsidie, ook al was het bij Pakhuis de Zwijger juridisch kloppend. Wat betreft de administratieve rompslomp werd bij het vorige Kunstplan al duidelijk dat er veel werk gepaard ging met het aanvragen van subsidie. Er is nu een samenwerkingsagenda met OCW om het systeem te vereenvoudigen. Dit betekent dat het college enerzijds vertrouwen moet hebben, maar ook de mogelijkheid tot controleren. Het kan dan zijn dat achteraf blijkt dat je toch weer strakker moet gaan sturen. Ook als reactie op de opmerkingen van lid Boomsma geeft de wethouder aan dat vertrouwen een belangrijk rol speelt. De wethouder hecht minder belang aan de traditie zoals lid Boomsma dat bedoelt en zij verwijst hiervoor naar de muziek, waar bepaalde stukken worden geherinterpreteerd. Binnen de kunst- en cultuursector worden voortdurend andere interpretaties gegeven aan zowel klassieke als moderne stukken. De VOORZITTER stelt vast dat het onderwerp voldoende besproken is. De VOORZITTER schorst het openbare deel van de vergadering. Plv. voorzitter: S. Aslami De VOORZITTER heropent de openbare vergadering. Inclusie en Antidiscriminatiebeleid 6.

Stand van Zaken nationaal slavernijmuseum (VN2023-005984) dit punt is gevoegd behandeld met 7. Raadsinformatiebrief Subsidieregeling Herdenkingsjaar Slavernijverleden Amsterdam 2023 (2023-005985) Lid BOUHASSANI benadrukt het belang van de komst van een slavernijmuseum, namelijk om het slavernijverleden een plek te geven in de samenleving en voor jongeren en de generaties na ons om te leren over dit verleden. Zij vraagt de wethouder de raad meer informatie te geven over de aankomende reis die zij gaat maken met de kwartiermakers naar Washington en New York. Na deze reis verneemt lid Bouhassani graag wat de ervaringen waren en wat de wethouder hiervan heeft geleerd. Ook wil zij weten of het waar is dat de koning in juni naar Amsterdam komt en excuses zal maken over het slavernijverleden van de stad. Zo ja, kan de wethouder de raad hier meer informatie over geven ten aanzien van geplande activiteiten? Heeft het slavernijverleden als thema ook een plek bij de viering van 750 jaar Amsterdam in 2025? Er is nu voor één jaar een subsidiebedrag gereserveerd voor het herdenkingsjaar Slavernijverleden, maar is het mogelijk deze subsidieregeling voor meerdere jaren in te zetten? Lid VAN DER VEEN vraagt welke groepen er door de kwartiermakers zullen worden benaderd voor de participatiebijeenkomst in Amsterdam en op welke wijze zij worden benaderd.

Ook hoort hij graag van de wethouder hoe bepaalde groepen, zoals de nazaten van de tot slaaf gemaakten, worden benaderd.

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 maart 2023

FKD

De totstandkoming van het Slavernijmuseum is een Amsterdams initiatief met een nationale opdracht, mede gefinancierd door het Rijk en iedereen krijgt de gelegenheid zich hierover uit te spreken, ook over het gebouw en de locatie. Graag hoort lid Van der Veen hoe het verdere proces eruitziet en wanneer de raad hierover een update krijgt. Hoe ziet de rol van de kwartiermakers eruit in het verdere proces? Inmiddels zijn er 50 subsidieaanvragen voor grote en 45 subsidieaanvragen voor kleine events gedaan. De wethouder heeft aangegeven bij de verschillende stadsdeelbesturen na te gaan wat de behoeften zijn en lid Van der Veen hoort hiervan graag de stand van zaken. Ook vraagt hij of er al zicht is op de activiteiten rondom 1 juli. Lid MANGAL mist de aandacht voor de slavernij in de Oost en mede namens de collega’s van BIJ1 verzoekt hij de geschiedenis van de Papoea’s daarbij te betrekken. DENK vindt dat het slavernijverleden van de Oost ook thuishoort in het slavernij museum, gezien de lange tijd dat daar slavernij en vervolgens contractarbeid heeft plaatsgevonden. Ook vraagt hij activiteiten te ontwikkelen die aandacht geven aan de slavernij in de Oost of contractarbeid zonder daarbij af te doen aan de andere initiatieven.

Lid OLIVIEIRA wil graag een ander perspectief toevoegen aan het vertrekpunt van het trans-Atlantische slavernij verleden, namelijk de beschaving in het pre koloniale verleden van Afrika. Hij verzoekt namens zijn fractie dit pre koloniale tijdperk mee te nemen in het slavernijmuseum. Lid Olivieira stelt voor dit pre koloniale verleden als eerste tentoon te stellen in het museum. Evenals zijn collega Mangal van DENK is hij van mening dat slavernij uit de Oost en contractarbeiders een plek moeten krijgen in het museum. Hij vraagt de wethouder toe te lichten hoe de nazaten van tot slaaf gemaakten worden bereikt en geïnformeerd met betrekking tot de subsidieaanvragen. Lid HIJLKEMA weet inmiddels hoeveel geld er is verkregen voor de bouw van het museum. Maar wat hij nog mist is informatie over de collectie die in het museum komt te staan. Hij vraagt zich af wat de gemeente inbrengt en wat de huidige organisatie met de collectie doet. Tijdens de technische sessie bleek al dat er veel verschillende ideeën leven over hoe het museum eruit moet komen te zien. Het gevaar bestaat dat er door de aandacht aan vele subgroepen geen eenduidigheid komt in de opbouw van de collectie. Graag hoort hij wie uiteindelijk bepaalt hoe het museum wordt ingericht. Ook lijkt het hem logisch dat er wordt samengewerkt met andere musea hierbij.

Wethouder MELIANI beschrijft het voorwerk dat reeds is gedaan door de kwartiermakers. De reis naar New York en Washington is het volgende programmaonderdeel. Hiermee wordt ook veel kennis opgedaan. In het Smithsonian in New York wordt het verleden, het heden en de toekomst verteld en de wethouder ziet dit als een voorbeeld. De wethouder erkent het belang van het pre koloniale tijdperk. Ten aanzien van de plek en de inrichting van het museum zegt de wethouder dat er samen met de kwartiermakers een plan wordt opgesteld, met een advies over de locatie, dat in de raad zal worden besproken. Uiteindelijk neemt de raad een besluit. Hoe het museum vorm krijgt, komt vooral voort uit de gesprekken met de samenleving in Amsterdam, in Nederland en op de Eilanden. Voor de inrichting van het museum denkt de wethouder aan een kerncollectie waaromheen steeds andere items komen. Zo blijft de museumcollectie in beweging, ook in samenwerking met andere musea. Er zijn al musea die zich hebben aangesloten en die meedenken en meewerken. Het museum is een Amsterdams initiatief met als startpunt de trans-Atlantische slavernij. In de gesprekken worden de andere groepen die genoemd zijn meegenomen, maar de verhalen moeten wel op elkaar aansluiten. De locatie zal sowieso in Amsterdam zijn. Lid HIJLKEMA vraagt of er geld beschikbaar is voor de collectie.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 maart 2023

FKD

Wethouder MELIANI geeft aan dat er middelen vanuit het Rijk zijn gereserveerd. Bij de behandeling van de Voorjaarsnota wordt er bekeken of er vanuit de gemeentemiddelen kunnen worden toegevoegd. De wethouder noemt een aantal bedragen: incidenteel 6 miljoen ten behoeve van de aanloop ernaartoe en daarnaast 1 miljoen per jaar ten behoeve van de voorbereidingen. Het is niet voldoende en er moet worden gekeken naar een manier om aan meer geld te komen. De eenmalige subsidie is bedoeld voor de herdenking en de aanvragen voor activiteiten. Maar vanuit het nieuwe beleidskader Antidiscriminatie en Diversiteit kan misschien ook geld worden gegenereerd voor de herdenking Slavernij. Er is zicht op onderzoeken naar de doorwerk van de slavernij, van waaruit dan weer activiteiten worden ontplooid. Lid BOUHASSANI vraagt nogmaals naar de terugkoppeling van de reis naar New York en Washington. Ook wil zij weten of het slavernijverleden als thema een plek krijgt op de viering van 750 jaar Amsterdam. Tenslotte vraagt zij of de wethouder iets weet over de excuses van de koning. Wethouder MELIANI zegt toe dat zij met een terugkoppeling van de reis naar de raad zal komen. De wethouder gaat kijken of zij vanuit het beleidskader ‘Diversiteit’ ruimte kan creëren voor het thema Slavernijverleden bij de viering van 750 jaar Amsterdam.

De wethouder weet dat de koning komt, maar weet niet of hij excuses gaat aanbieden. Zij houdt de raad hiervan op de hoogte. Lid OLIVIEIRA wil nog weten op welke manier de nazaten van de tot slaaf gemaakten geïnformeerd worden over de wijze van subsidie aanvragen. Wethouder MELIANI geeft aan dat er al met veel groepen is gesproken. De uitnodiging die is gestuurd naar groepen waar contact mee is geweest, is ook weer verspreid. Er is een grote betrokkenheid. De VOORZITTER stelt vast dat het onderwerp voldoende besproken is en gereed is voor behandeling in de raad. De VOORZITTER schorst de vergadering voor een voorzitterswissel. Plv. voorzitter: K. Burgers De VOORZITTER heropent de vergadering. ICT en Digitale Stad 8. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over het gebruik van Chinese camera’s door de gemeente Amsterdam (VN2023-005986) De VOORZITTER deelt mee dat dit punt is geagendeerd door lid Aslami omdat hij het gebruik van de Chinese camera’s door de gemeente Amsterdam als potentieel risico ziet voor de privacy van Amsterdammers. Lid ASLAMI heeft eerder bij de wethouder gevraagd naar de stand van zaken omtrent camera’s en hardware van Chinese makelij in het publieke domein. Lid Aslami is bezorgd dat de data en gegevens terecht komen in handen van de Chinese autoriteiten.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 maart 2023

FKD

Op dit moment hebben de EU, de VS, het Verenigd Koninkrijk alsmede Australië Dikvision en Dahua verbannen uit hun systemen vanwege de terechte veiligheidszorg. Lid Aslami pleit voor stoppen met het gebruik van alle Chinese hardware. Een ander aspect is dat deze camerasystemen door de Chinezen worden gebruikt in de strafkampen in Xinjiang, waar volgens sommigen genocide wordt gepleegd. Lid Aslami vraagt de wethouder toe te lichten waarom de gemeente met deze partij in zee is gegaan. Hij pleit ervoor, mede in het kader van de mensenrechten, hiervan af te zien. Lid MEERBURG sluit zich aan bij de woorden van lid Aslami. Hij vraagt de wethouder of het klopt dat het risico is gemitigeerd aangezien de leveranciers geen toegang tot de camera’s hebben, zoals dat is omschreven in de brief. Lid GARMY voegt toe dat de buitenlandse partijen ervoor kiezen spullen van eigen makelij te gebruiken. Dat is nog een reden waarom zij een verbod hebben op het gebruik van Chinese producten. Lid Garmy vraagt de wethouder hierop te reflecteren. Ook is het vaak niet mogelijk om de standaard wachtwoorden aan te passen en hij vraagt zich af of de gemeente dit wel doet. (Tijdelijk)wethouder MELIANI geeft aan dat er een landelijk onderzoek loopt. Aanschaf van nieuwe camera’s vereist zorgvuldigheid en de uitkomsten van het onderzoek zullen daarbij kunnen helpen.

Zij meent dat er geen risico’s kleven aan het gebruik van Chinese camera’s aangezien deze niet zijn aangesloten op het internet. Hierin volgt de gemeente het Rijksbeleid. Het onderzoek moet uitwijzen of de camera’s dienen te worden verwijderd. Voorts wijst de wethouder erop dat ook andere media die we gebruiken van Chinese makelij zijn, zoals iPhones. Lid BILGIN is van mening dat de gemeente Amsterdam hiermee de kas spekt van een bedrijf dat systemen levert aan Oeigoerse kampen. Dit zou volgens hem een reden moeten zijn om deze camera’s niet te kopen. (Tijdelijk) wethouder MELIANI geeft aan dat de gemeente is gehouden aan aanbestedingsregels die het Rijk voorschrijft en waarbij geen enkele partij mag worden uitgesloten. Lid BILGIN vraagt zich af of deze Europese aanbestedingswet staat boven de mensenrechten. (Tijdelijk) wethouder MELIANI benadrukt dat ook zij tegen dit foute regime is, maar inkoop technisch kan de gemeente geen partijen uitsluiten, ook niet als dit China is. BZK is bezig met het opstellen van een richtlijn voor de Rijksoverheid en deze zal Amsterdam overnemen. In tegenstelling tot Amerika krijgt het protectionisme in Europa bij de aanbestedingsregels geen plek. Wijkt een overheid hiervan af, dan wordt deze door de rechter teruggefloten. De wethouder adviseert de raad te wachten op de uitkomsten van het onderzoek alvorens besluiten te nemen.

Lid MEERBURG concludeert dat indien de raad toch besluit op dit moment te stoppen met de camera’s van Chinese makelij, het Chinese bedrijf naar de rechter kan stappen, waarna een Europese rechter het Chinese bedrijf in het gelijk stelt. (Tijdelijk) wethouder MELIANI bevestigt dit. Lid ASLAMI vindt het moeilijk te verkroppen dat grote bedrijven er wel voor kunnen kiezen om vanwege de gruwelijke mensenrechtenschending die China doet, te stoppen met spullen kopen van deze leverancier. Hij vraagt zich af in hoeverre de aanbestedingsregels hier

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 maart 2023

FKD

nog gelden en verzoekt de wethouder dringend mogelijkheden te onderzoeken om het gebruik van deze spullen zo snel mogelijk uit te faseren. (Tijdelijk) wethouder MELIANI constateert dat hoewel zij het volledig eens is met de raadsleden, zij tegenover elkaar staan voor wat betreft de mogelijkheid van het uitfaseren van het gebruik van Chinese camera’s. Zij zegt toe dat zij gaat uitzoeken wat de mogelijkheden zijn, maar zij blijft erbij dat het afschaffen van de Chinese camera’s niet mogelijk is. Op de vraag van het lid Garmy geeft de wethouder aan dat de gemeente standaard de wachtwoorden aanpast. Lid BILGIN meent dat de raad bij elke aanbesteding een lijst met voorwaarden kan opstellen. Hij vraagt de wethouder of de raad bij aanbesteding van camera’s kan stellen dat het een product van Europese bodem moet zijn? Een argument zou kunnen zijn dat dit milieutechnisch meer verantwoord is. (Tijdelijk) wethouder MELIANI vindt het duurzaamheidsprincipe een goed criterium. Ook dit zal zij meenemen in haar onderzoek naar de mogelijkheden voor aanbesteding. Zij zal de raad hierover informeren middels een brief. De VOORZITTER stelt vast dat het onderwerp voldoende besproken is. 9.

Kennisnemen van het afdoen van toezeggingen over algoritmen tijdens de commissievergaderingen FKD in het derde kwartaal 2022 (VN2023-004873) De VOORZITTER licht toe dat het lid IJmker dit punt heeft geagendeerd omdat zij graag uitgebreid met de commissie in gesprek wil over algoritmen. Lid IJMKER heeft gelezen in de brief over het algoritmeregister, dat de gemeente ruim 60 algoritmen gebruikt die voor burgers een hoog risico vormen. Dit komt niet overeen met het aantal dat wordt genoemd in het Openbaar Register. In de brief wordt nu gesteld dat hier op korte termijn vaart mee wordt gemaakt. Er zal prioriteit worden gegeven aan de algoritmen die de meeste impact hebben. Het is lid IJmker opgevallen dat er nu bijna geen algoritmen in het sociaal-domeinregister staan, terwijl juist hier de kans op bias het grootste is. Zij vraagt de wethouder hierop te reflecteren. Lid IJmker ziet veel kansen om het algoritmeregister volledig te maken en aan te vullen met een verplichte mensenrechtentoets, wellicht een algoritmetoezichthouder en de code openbaar te maken. Voorts wijst zij op het risico van normalisering, maar het is belangrijk dat de raad en het college zich blijven afvragen bij het gebruik van deze technologie of het inderdaad de goede oplossing voor het juiste probleem biedt. Lid ASLAMI vraagt of het lid IJmker ook vindt dat het register niet het eindstation is.

Lid IJMKER bevestigt dit en geeft aan dat zij een aantal concrete ideeën heeft om het register aan te vullen. Zij verzoekt dit onderwerp op de agenda van de raad te plaatsen. Lid MEERBURG vraagt aandacht voor de surveillancetechnieken die de gemeente toepast op nietsvermoedende burgers in de openbare ruimte. Dit kwam reeds eerder ter sprake in de raad. Hij stuitte op een passage in een update over Smart Mobility waarin werd gemeld dat er wordt onderzocht waar in dit gebied algoritmen nog meer ingezet kunnen worden. Dit betreft een ‘monitorensysteem waarmee het gedrag van groepen mensen in de openbare ruimte wordt geregistreerd en geanalyseerd.’ Deze methode is als experiment begonnen in een ‘living lab’ van

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 maart 2023

FKD

het Marineterrein. Lid Meerburg vraagt de wethouder aan te geven wie de politie toestemming heeft gegeven om dit in de openbare ruimte toe te passen. Lid Meerburg refereert aan twee eerdere toezeggingen door wethouder Rijxman en toenmalig wethouder Meliani: streven naar dataminimalisatie en geen inzet van experimenten uit de ‘living labs’ in de openbare ruimte. Lid Meerburg verklaart dat hij niet wil leven in een stad waar de openbare ruimte een soort speeltuin wordt voor tech-startups en overijverige handhavers die voortdurend het gedrag van de burgers willen bestuderen en beïnvloeden. De burgers hebben het recht om zich onbespied in de openbare ruimte te begeven. Volgens hem ontbreekt het aan regie om dit in goede banen te leiden. Lid Meerburg verwijst naar zijn eerdere vraag en voegt daaraan toe om dit voortaan eerst voor te leggen aan de raad, onderbouwd met argumenten en voldoende informatie. Dit is volgens hem noodzakelijk om grip te krijgen op algoritmen. Lid BELKASMI wijst op het gebrek aan bias-onderzoeken die ten grondslag liggen aan de gebruikte algoritmen in het algoritmeregister. Het is van belang om te weten op welke indicatoren de bias wordt getoetst om te voorkomen dat bepaalde groepen worden gediscrimineerd. In de bias-analyses die er wel zijn, wordt vaak getoetst op etniciteit, geslacht en leeftijd en niet op andere indicatoren.

Lid Belkasmi vraagt de wethouder de onderzoeken en analyses toe te voegen aan het algoritmeregister om een beter beeld te krijgen van de werking van de algoritmen. Ook pleit hij voor het toepassen van andere indicatoren, zoals inkomen en type woning in de bias. Ook benadrukt hij dat algoritmen die gebruik maken van kansberekeningen bijzonder gevoelig zijn voor bias en discriminatie. Aan de hand van een voorbeeld beschrijft hij hoe dit zou kunnen gebeuren. Hij vraagt de wethouder hierop te reflecteren en aan te geven hoe dit mechanisme kan worden voorkomen bij het toepassen van algoritmen. (Tijdelijk) wethouder MELIANI vindt het belangrijk om aan te geven dat Amsterdam samen met Helsinki als eerste is begonnen met een algoritmeregister. Het verschil met andere steden is dat de verschillende groepen erin kunnen. Op dit moment wordt er gewerkt aan de rekenmodellen en de algoritmen. Ook is het gehele iDomein gereorganiseerd, waarbij de ICT-medewerkers en de Digitale Stad gekoppeld zijn aan alle directies, zodat algoritmen op een goede en transparante manier geïmplementeerd worden. Het kostte veel tijd om de basis op orde te krijgen, maar de wethouder hoopt dat de algoritmen die nu nog ontbreken in het register er op korte termijn aan kunnen worden toegevoegd. De wethouder noemt de voordelen van het gebruik van algoritmen.

Zo kan duidelijk worden waar de gemeente geld in kan steken, of om ongelijkheid aan het licht te brengen. Algoritmen moeten echter wel gecontroleerd worden en hiervoor heeft de gemeente een lector IT in dienst. Er loopt een pilot om te kijken hoe deze controle kan plaatsvinden. De wethouder vindt het een goed idee om de bias-onderzoeken toe te voegen aan het algoritmeregister en neemt dit mee bij haar onderzoek. Verder geeft de wethouder aan dat het nog niet duidelijk is in welke mate kansberekening wordt toegepast in de algoritmen. Lid MANGAL vraagt de wethouder hoe de gemeente voorkomt dat er bij de aankoop van algoritmen vooringenomenheid plaatsvindt, aangezien er vaak door de leverancier geen volledige openheid van zaken wordt geboden. (Tijdelijk) wethouder MELIANI geeft aan dat er bij de aanschaf van applicatie niet specifiek wordt gevraagd naar de aard van de algoritmen. Er is wel zicht op de algoritmen die de gemeente zelf ontwikkelt. Er zijn wel afspraken met de partijen gemaakt dat iedereen zich aan de richtlijnen houdt.

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 maart 2023

FKD

Lid MEERBURG geeft aan dat het hem gaat om het algoritme dat wordt ingezet in de algemene ruimte, een soort ‘crowd management’. Hij vraagt wie bepaalt dat de politie daar nieuwe locaties voor gaat zoeken. (Tijdelijk) wethouder MELIANI geeft aan dat de wethouder Digitale Stad het kader aangeeft, maar dat de politie hierin een eigen verantwoordelijkheid heeft. Zij kan deze vraag nu niet beantwoorden, want dit valt onder de verantwoordelijkheid van de burgemeester en de Driehoek. De wethouder zegt toe dat zij terugkomt bij de raad met informatie hoe dit daar is beslist. Lid MEERBURG spreekt er zijn verbazing over uit dat de commissie Digitale Stad hierbuiten wordt gelaten. Dit geeft hem een gevoel van vrijblijvendheid om maar met allerlei algoritmen te experimenteren in de openbare ruimte, terwijl in de commissie de discussie gehouden moet worden over de noodzaak. Hij vindt dit een kwalijke zaak. (Tijdelijk) wethouder MELIANI benadrukt dat het gehele college het een belangrijke kwestie vindt. Zij kan op dit moment niet aangeven welk algoritme dit betreft en waarom dit is ingezet. Zij komt met meer informatie hierover terug bij de raad. Namens het gehele college geeft zij aan dat het van belang is om mensen te beschermen en dat er geen acties buiten het kader mogen plaatsvinden. De privacy van mensen moet gewaarborgd zijn.

Lid MEERBURG benadrukt dat ook als een algoritme niet bias is en er geen gevaar is voor de privacy, dan kan het alsnog een gevaar zijn voor de vrijheid. Mensen moeten zich onbespied door de openbare ruimte kunnen bewegen. Graag verneemt hij op welke termijn de wethouder terugkomt met informatie hierover. (Tijdelijk) wethouder MELIANI geeft aan dat er een rapport getiteld ‘De Gemeentelijke Grip op Private Persoonsgegevens’ op 1 april 2023 naar de raad toekomt op basis waarvan er verder over dit onderwerp kan worden gesproken. Als antwoord op de vraag van het lid IJmker geeft de wethouder aan dat de broncode kan worden gepubliceerd als het de eigen algoritmen betreft. Bij inkoop zullen daar afspraken over moeten worden gemaakt. Lid BELKASMI vraagt de wethouder om voor de raadsbehandeling terug te komen op zijn suggestie over de indicatoren waarop de bias worden getoetst. (Tijdelijk) wethouder MELIANI zegt dit toe. Ten aanzien van het aanstellen van een algoritmetoezichthouder geeft de wethouder aan dat deze taak wellicht kan worden toebedeeld aan de Commissie Persoonsgegevens Amsterdam, die door de raad is aangesteld. Ook de Rekenkamer is momenteel bezig met een onderzoek naar de algoritmen die de gemeente inzet. De uitkomsten hiervan neemt de wethouder mee voor het uiteindelijke voorstel.

De VOORZITTER stelt vast dat het lid IJmker dit punt aan de agenda van de raad wil toevoegen voor een middellange bespreking. Ook stelt hij vast dat het lid Aslami het agendapunt 8 wil toevoegen aan de agenda van de raad voor een korte bespreking. Personeel en Organisatie 10. Kennisnemen van de raadsbrief over het principeakkoord CAO Gemeenten 2023 (VN2023-007043) Dit punt wordt doorgeschoven naar de volgende raadscommissie op 30 maart 2023.

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 maart 2023

FKD

TOEGEVOEGDE AGENDAPUNTEN ICT en Digitale Stad 12. Gebruik van TikTok op werktelefoons van ambtenaren (VN2023-007422) Dit punt wordt doorgeschoven naar de volgende raadscommissie op 30 maart 2023. De VOORZITTER schorst de vergadering voor een paar minuten ten behoeve van een voorzitterswissel. Plv. voorzitter: S. Aslami De VOORZITTER heropent de vergadering. 13. Kennisnemen van de onrust over flexibele werktijden en roostertijden onder THOR-medewerkers (VN2023-007660) De VOORZITTER deelt mee dat dit punt is geagendeerd door het lid Bobeldijk. Lid BOBELDIJK verwijst naar een artikel in de media over de onrust die is ontstaan onder de medewerkers vanwege het nieuwe rooster. In dit artikel is er sprake van verschillende meningen; de OR geeft aan dat een en ander buiten hen om is gegaan en de gemeentesecretaris zegt dat de OR hiervoor medio 2022 haar handtekening heeft geplaatst. Hij vraagt de wethouder om toelichting op deze tegenstrijdige berichten. Lid Bobeldijk heeft er begrip voor dat er wordt gekeken naar het schoner houden van de stad, maar meent dat deze maatregel op een confrontatiemanier wordt ingevoerd. Hij vraagt zich af of er niet een coulantere wijze van invoering mogelijk is waarbij meer rekening wordt gehouden met de medewerkers, al betekent dit wellicht dat de pilot later van start zal gaan.

Het lid NAMANE vindt het belangrijk dat de medewerkers zekerheid wordt geboden over het aantal uren dat ze werken en over hun werktijden. Met dit nieuwe rooster krijgen de medewerkers een vast rooster waarbij 10 procent afwijking mogelijk is. Voor het lid Namane is het onduidelijk hoe dit in de praktijk werkt. Op basis van de informatie die zij heeft, is er nog niet voldoende sprake van maatwerk bij dit nieuwe rooster. Zij vermoedt dat de reden voor het aanpassen van het rooster deels het tekort aan personeel is. Ook vraagt zij zich af of de flexibiliteit die nu wordt beoogd wel goed past in de levens van de medewerkers en of dit niet juist nadelig kan uitpakken. Zij vraagt de wethouder hierop te reflecteren. Lid VAN PIJPEN refereert aan eerdere behandeling van dit onderwerp, toen bleek dat het aanpassen van roosters ten behoeve van een schonere stad een moeilijk proces was. Op dit moment heeft zij alleen de informatie uit de media. Zij vraagt de wethouder hoe dit agendapunt zich verhoudt tot de eerdere besprekingen hierover. Zij benadrukt het belang van de zekerheden als salaris en werktijden voor de medewerkers. Tevens ziet zij de noodzaak van een schonere stad. Lid BURGERS refereert aan het artikel in AT5 waarin wordt beschreven dat de flexibele werktijden voor flinke verandering gaan zorgen voor de medewerkers van de Dienst Afvalinzameling.