2023-02-13 raadsinformatiebrief erfpachtontwikkelingen.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 13 februari 2023 Grond en Ontwikkeling Reinier van Dantzig J.M. van der Muur; juridisch beleidsadviseur, Erfpacht & Uitgifte; Grond & Ontwikkeling Raadsinformatiebrief erfpachtontwikkelingen

Geachte leden van de gemeenteraad, Uw commissie wordt ieder halfjaar geïnformeerd over de verdere ontwikkelingen van het erfpachtstelsel. Dit, ter uitvoering van onderdeel 14 uit het aangenomen amendement van het raadslid De Jager (D66) van 16 februari 2022 en tevens zoals besproken in de Raadscommissie RO van 1 februari jl. Deze brief is de eerste raadsinformatiebrief erfpachtontwikkelingen en betreft de stand van zaken per 1 januari 2023. Over het onderwerp ‘Spijtoptantenregeling’ wordt ook de meest actuele informatie verstrekt. De verdere verbetering van het erfpachtstelsel is een continu proces, waar Grond & Ontwikkeling (hierna: G&O) al vele jaren dagelijks aan werkt. Ik heb u daarover al geïnformeerd in de raadsbrief van 7 juli 20221: Graag neem ik uw raad mee in de ontwikkelingen rondom erfpacht in de afgelopen 6 maanden en blik ik met u vooruit naar de komende periode. 1.

De overstapregeling en de verlegging van de focus van G&O op de achterstanden die bij regulier erfpachtbeheer zijn ontstaan Sinds de zomer van 2017 heeft G&O op verzoek van ons college vol ingezet op de uitvoering van de overstapregeling van voortdurende naar eeuwigdurende erfpacht. Hierdoor is in juni 2022 de doelstelling bereikt dat voor 85% van de particuliere overstapaanvragen (circa 113.000 erfpachtrechten) een overstapaanbieding is verstuurd dan wel dat de aanvraag anderszins is afgehandeld. Na het behalen van deze mijlpaal zal 1https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/11735367/1#search=%22planning%20v

erbeterpunten%20erfpacht%20toekomst%207%20juli%22

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 februari 2023 Pagina 2 van 15

de focus in de uitvoering weer meer verschuiven naar het reguliere erfpachtbeheer. In de afgelopen jaren zijn, mede door de focus op de uitvoering van de Overstapregeling, de doorlooptijden bij reguliere erfpachtwijzigingen als splitsingen, bestemmings- en bebouwingswijzigingen en tuinuitbreidingen, opgelopen. Hierover zijn de afgelopen periode ook signalen ontvangen van erfpachters, notarissen en makelaars. Inmiddels zijn de overstap en beheerteams geïntegreerd in reguliere teams zodat de kennis en capaciteit beter op het reguliere erfpachtbeheer kan worden ingezet. Daarnaast wordt door G&O een analyse voor procesoptimalisatie uitgevoerd. Hierbij wordt G&O begeleid door een adviesbureau. Deze analyse moet oplossingen geven die bijdragen aan het effectiever en efficiënter verwerken van de erfpachtwijzigingen zodat op termijn ook de doorlooptijden worden verkort. 2.

Uitvoering overstap naar eeuwigdurende erfpacht De onderstaande figuur geeft het totaal van circa 169.000 aanvragen tot Overstap weer, onderverdeeld per categorie: a. aanvragen van grote beleggers b. aanvragen met een aanvraagdatum van voor 8 januari 2020 (particulieren, niet van grote beleggers) c. reguliere aanvragen met een aanvraagdatum van na 7 januari 2020 (niet van grote beleggers), (nog) niet onder de spijtoptantenregeling d. aanvragen onder de spijtoptantenregeling (niet van grote beleggers) Onder ‘grote beleggers’ worden erfpachters met 100 of meer erfpachtrechten verstaan. Daarnaast is weergegeven in welk stadium de aanvragen met een aanvraagdatum van voor 8 januari 2020, welke niet van een grote belegger zijn, zich bevinden: of deze aanvraag al heeft geleid tot een aanbieding (‘aanbieding beschikbaar’), of de geaccepteerde aanbieding bij de notaris ter ondertekening ligt, of dat de overstapakte al getekend is (‘overgestapt’).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 februari 2023 Pagina 3 van 15

Totaal aantal binnengekomen verzoeken 1 januari 2023 Ingediende aanvragen onder de spijtoptantenregeling 2,2% Aangevraagd na 7 januari 2020 - (nog) niet onder de spijtoptantenregeling 5,2%

Grote beleggers Geregistreerde 14,9% aanvragen 2,0%

Ingediende aanvragen 6,4%

Beschikbare aanbiedingen 0,7% Bij de Notaris 7,9%

Niet overgestapte aanvragen 18,5% Overgestapt 42,2%

Een aanvraag is ingediend indien één of twee stappen na het registreren van de aanvraagdatum in het overstapportaal zijn doorlopen: de erfpachter heeft gegevens gecontroleerd en heeft zich gedeeltelijk of geheel kunnen oriënteren op de overstap naar eeuwigdurende erfpacht. ‘Niet overgestapte aanvragen’ geven aan dat er wel een aanvraag voor overstap is gedaan, maar dat de erfpachter op een later moment heeft aangegeven niet over te willen stappen door de aanvraag of aanbieding te annuleren of te laten verlopen. Tot 1 augustus 2023 is het mogelijk om onder de Spijtoptantenregeling een aanvraag te registreren.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 februari 2023 Pagina 4 van 15

Bij de aanvraag voor de overstap naar eeuwigdurende erfpacht heeft op dit moment circa 52% voor het afkopen van de canon gekozen en circa 48% voor een jaarlijkse canon gekozen. 3.

Uitvoering van de Spijtoptantenregeling en de 10% extra overstapkorting In de raadsinformatiebrief van 22 november 20222 bent u geïnformeerd over het collegebesluit om – in lijn met het coalitieakkoord: ‘Amsterdams akkoord’ 2022-2026 – na de inspraakprocedure de Spijtoptantenregeling definitief vast te stellen. Vrijwel alle spijtoptanten hebben een persoonlijke brief ontvangen waarin zij zijn geïnformeerd over de Spijtoptantenregeling. In de brief aan de erfpachters is de invloed van de hefboomwerking van de WOZ-waarde uitgelegd aan de hand van een voorbeeldberekening. Om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk erfpachters worden geïnformeerd over de Spijtoptantenregeling is hierover ook gepubliceerd via een advertentie in een lokaal huis-aan-huisblad en het Parool. Spijtoptanten zijn tot 1 augustus 2023 in de gelegenheid om een aanvraag in te dienen. Per 16 januari 2023 hebben circa 5.000 spijtoptanten een aanvraag ingediend. Zoals eerder aangegeven zal met de verwerking van de spijtoptantenaanvragen op een later moment, en in ieder geval ná 1 augustus 2023, worden gestart. In geval van spoed geldt dat een spijtoptantenaanvraag met voorrang en binnen een kortere termijn zal worden afgehandeld. Met het instellen van een Spijtoptantenregeling is verbeterpunt 3 uit het collegeonderzoek naar de toekomst van het erfpachtstelsel3 afgerond.

Het college zal u in de komende periode via de halfjaarlijkse raadsinformatiebrief erfpachtontwikkelingen blijven informeren over de aantallen aanvragers en de voortgang van de afhandeling van de aanvragen van de spijtoptanten. Via voornoemde raadsinformatiebrief bent u eveneens geïnformeerd over het collegebesluit om naar aanleiding van het coalitieakkoord 2022-2026 de overstapkorting structureel vast te stellen op 35% in plaats van 25%. Deze wijziging wordt met terugwerkende kracht toegepast, waardoor ook de erfpachters die na 8 januari 2020 een

2

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/12085630/1/raadsinformatiebrief__algemeen+def+%282%29+%28003%29 3 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10975511/1#search=%22collegeonderzoek%20toeko mst%20erfpacht%22

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 februari 2023 Pagina 5 van 15

overstapaanvraag indienden en de overstap naar eeuwigdurende erfpacht reeds in een notariële akte hebben vastgelegd in aanmerking komen voor de 10% extra overstapkorting. De gemeente zal voor die gevallen de kosten dragen voor de extra notariële werkzaamheden die moeten plaatsvinden om de overstapkorting vast te leggen in het kadaster. Het Overstapportaal en het erfpachtadministratiesysteem zullen naar verwachting in april 2023 gereed zijn voor de uitvoering van dit besluit. Vervolgens zal de teveel betaalde afkoopsom kunnen worden berekend en terugbetaald. De betreffende erfpachters zullen hierover worden geïnformeerd. 4.

Afhandeling klantvragen en klachten In 2022 zijn circa 33.500 klantvragen en 136 klachten met betrekking tot overstap naar eeuwigdurende erfpacht binnengekomen. In 2022 zijn circa 32.500 klantvragen afgehandeld en 140 klachten afgehandeld. Er zijn meer klachten in 2022 behandeld dan zijn ontvangen aangezien 10 klachten uit 2021, begin 2022 zijn afgehandeld. Op 1 januari 2023 stonden er circa 2.400 klantvragen open om af te handelen en waren 6 klachten nog niet afgehandeld. Het eerste contact met de indiener van een vraag of klacht is altijd binnen 5 werkdagen. De inhoudelijke beantwoording kan langer duren. De richtlijn van de Gemeente voor het beantwoorden van klantvragen is vijf werkdagen. Voor klachten is dit 6 weken. De werkvoorraad klantvragen is opgelopen in verband met vragen over de Spijtoptantenregeling en de verstuurde indexeringsbrieven.

5.

Het verbeteren van de dienstverlening aan de erfpachters door vernieuwing van de digitale erfpachtsystemen en het verder verbeteren van de communicatie De dienstverlening aan erfpachters wordt ondersteund door diverse digitale erfpachtsystemen. De huidige systemen zijn verouderd en om de erfpachter nog beter van dienst te zijn worden deze vernieuwd. Dit betekent een grondige vernieuwing van onze informatie- en ICT-systemen. Dit wordt uitgewerkt onder het interne programma ‘Nieuw Informatie Systeem Erfpacht (NISE)’. Uiteindelijk moet er één integraal IT-systeem staan dat de dienstverlening zo goed mogelijk ondersteunt. Betrouwbare, transparante en kwalitatief hoogwaardige dienstverlening staat hierbij voorop.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 februari 2023 Pagina 6 van 15

In de vernieuwde systemen staat de erfpachter zelf aan het roer. De erfpachter kan op elk gewenst moment erfpachtgegevens inzien en wijzigingen doorgeven. Intern worden processen gestroomlijnd en zal waar mogelijk geautomatiseerd worden. Het programma beoogt tot in 2025 in kleine stappen naar het integrale IT-systeem toe te werken. In de tussentijd worden noodzakelijke ontwikkelingen in de huidige systemen nog wel doorgevoerd. Onder andere de uitkomsten van het recente klantwaardeonderzoek worden meegenomen in het programma. Binnen het onderzoek zijn verschillende klantreizen zowel intern met collega’s doorgenomen als extern met een aantal erfpachters. Bij de uitkomsten van het onderzoek zijn een aantal aanpassingen naar voren gekomen om de klantreizen te optimaliseren. Deze uitkomsten zijn onderverdeeld in zogenoemde “quick wins” aanpassingen en op langer termijn aanpassingen. De afdeling start met het uitvoeren van de “quick wins” aanpassingen die voor de dienstverlening aan de erfpachter een verbetering kunnen zijn. Een voorbeeld hiervan is om erfpachters, die volledig zijn overgestapt, te informeren over het digitale platform Mijn erfpacht. Hier kunnen erfpachters de betaalstatus inzien van hun erfpachtrecht en kunnen zij wijzigingen voor het erfpachtrecht aanvragen.

Ook worden de automatisch gestuurde e-mails na het accepteren van de aanbieding binnen het overstapproces herschreven, zodat het voor erfpachters duidelijker wordt wat zij moeten doen voordat de akte bij de gekozen notaris wordt gepasseerd. 6.

Voortgang uitwerking verbeterpunten onder meer voortvloeiend uit de erfpachtonderzoeken van de raad en het college, het amendement De Jager en het coalitieakkoord 2022 – 2026 Zoals hiervoor toegelicht zijn een deel van de verbeteringen reeds geïmplementeerd en wordt met de hierboven genoemde punten onder 3 en 5 uitvoering gegeven aan verbeterpunten 3 en 14 van het collegeonderzoek. Tegelijkertijd vraagt onder andere het onderzoek naar een onafhankelijke commissie die vooraf gaat adviseren over voorgenomen beleidswijzigingen en een onafhankelijke geschillencommissie die in bepaalde maatwerkgevallen achteraf kan toetsen om meer onderzoek. Over de voortgang van dit onderzoek wordt u in de volgende halfjaarlijkse raadsinformatiebrief geïnformeerd. Naast de hierboven besproken verbeterpunten heeft uw raad naar aanleiding van de genoemde erfpachtonderzoeken in amendement 177 ook een aantal aanbevelingen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 februari 2023 Pagina 7 van 15

gedaan die betrekking hebben op het begrijpelijk, toegankelijk en transparant maken van het hoe en waarom van erfpacht. Het gaat onder andere om: i. Uitleg van de doelstellingen van het erfpachtstelsel: Dit verbeterpunt is reeds in gang gezet. Met behulp van een externe communicatieadviseur wordt op dit moment onderzocht hoe we de doelen van het Amsterdamse erfpachtstelsel intern en extern verder kunnen uitdragen. ii.

Informatievoorziening aan de raad: Ter uitvoering van onderdeel 14 uit amendement De Jager heeft in de commissie RO van 1 februari jl. een gesprek plaatsgevonden over verdere verbeteringen van de informatievoorziening aan de gemeenteraad. De onderhavige brief is daar het uitvloeisel van. Dit verbeterpunt is hiermee afgerond. Dit laat onverlet dat het college u ook in de toekomst op proactieve wijze zal blijven informeren over de ontwikkelingen en uitvoering van het erfpachtstelsel.

iii. Toelichting op het grondwaardebeleid. Zie hiervoor punt 9 van deze brief. 7.

Financiën Overstap In miljoenen €

2018

2019

2020

2021

2022

Totaal

Afkoopsommen

4,7

53,5

127,7

178,0

166,0

529,8

Kosten uitvoering

-1,9

-5,6

-10,4

-12,2

-8,4

-38,5

De-activatie

-1,0

-9,9

-21,3

-25,7

-46,2

-104,1

Meerwaarde

1,8

38,0

96,0

140,1

111,4

387,3

Tabel 3 Financiën Overstapaanvragen In 2022 is een totaal van € 166 miljoen aan afkoopsommen ontvangen als gevolg van de overstap. Deze afkoopsommen zijn de huidige waarde van de toekomstige canonbetalingen, die na afkoop niet meer worden ontvangen. Vanaf 2018 tot en met 2022 is door de overstap een bedrag van € 530 miljoen euro aan afkoopsommen ontvangen. In 2022 bedragen de kosten voor het Programma Overstap € 8 miljoen. Deze kosten bestaan grotendeels uit loonkosten, inhuur en I(C)T-ontwikkeling. Het volledige bedrag wordt gedekt door de reserve financiering erfpachtgrond. Vanaf 2018 tot en met 2022 is een bedrag van € 39 miljoen uitgegeven voor de uitvoering van de overstapregeling.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 februari 2023 Pagina 8 van 15

In 2022 bedraagt de de-activatie € 46 miljoen. De grondwaarde van in het voortdurend stelsel canon betalende rechten, wordt gedeactiveerd wanneer deze eeuwigdurend worden afgekocht (de “boekwaarde” op de balans wordt afgeboekt naar € 1,-, omdat er geen toekomstige inkomsten meer verwacht worden). Vanaf 2018 tot en met 2022 is er een bedrag van € 104 miljoen gedeactiveerd. In 2022 bedraagt de meerwaarde, bestaande uit de afkoopsommen minus de de-activatie en kosten, € 111 miljoen. Vanaf 2018 tot en met 2022 is de meerwaarde € 387 miljoen. Er wordt uiteindelijk na afronding van de Spijtoptantenregeling een bedrag van ongeveer € 500 miljoen aan meerwaarde verwacht. Van die € 387 miljoen is in 2021 € 150 miljoen afgedragen aan de algemene reserve. Bij de begroting 2023 is besloten om de resterende afdrachten aan de algemene reserve niet door te laten gaan. 8.

Pilot actief openbaar maken In 2021 is de afdeling Erfpacht & Uitgifte gestart met de pilot van het actief openbaar maken van documenten rondom het project Vernieuwing Erfpachtstelsel (VES). Inmiddels staan er 16.300 documenten online op de website van het Stadsarchief. Deze documenten komen uit 10 verschillende mappen die binnen de afdeling Erfpacht & Uitgifte centraal zijn opgeslagen. De afdeling Erfpacht & Uitgifte is op dit moment bezig met het beoordelen van de laatste map. Er resteren hiervoor nog circa 1500 documenten die bekeken en beoordeeld moeten worden. De verwachting is dat deze mappen uiterlijk in mei 2023 zijn afgerond en daarmee ook gepubliceerd op de website van het Stadsarchief. Daarnaast wordt op dit moment geïnventariseerd hoeveel documenten, waaronder e-mails, verder nog zijn opgeslagen. Mochten dit relevante documenten zijn, dan worden deze documenten beoordeeld en gepubliceerd. De belasting op de ambtenaren van de afdeling Erfpacht & Uitgifte verschilt per periode. Doorgaans zijn er vijf ambtenaren in deeltijd bezig met de pilot. De afdeling kiest ervoor om met ongeveer 12 ambtenaren in een gezamenlijke week voltijd te werken aan het beoordelen van documenten. Deze ambtenaren maken zich hiervoor vrij, waardoor hun reguliere werkzaamheden niet gedaan kunnen worden. De laatste week heeft plaatsgevonden in januari 2023.

In februari 2023 staat wederom een week gepland waarin ongeveer 12 ambtenaren voltijd werken aan het beoordelen van documenten.

9.

Overige actualiteiten

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 februari 2023 Pagina 9 van 15

In het voorjaar van 2021 hebben diverse erfpachters bij de Autoriteit Consument en Markt (ACM) een handhavingsverzoek gedaan. Deze erfpachters zijn van mening dat de gemeente met de uitvoering van het erfpachtstelsel regels met betrekking tot onder meer het consumenten en/of mededingingsrecht zou schenden. De ACM heeft 4 van deze handhavingsverzoeken afgewezen. De betreffende erfpachters zijn tegen deze besluiten van de ACM in bezwaar en beroep gegaan. Deze procedures lopen nog. Over een vijfde handhavingsverzoek moet de ACM nog een beslissing nemen. 10.

Verbeterpunten grondwaardebepaling Zoals hiervoor onder punt 6 vermeld heeft uw raad naar aanleiding van de eerdergenoemde erfpachtonderzoeken de navolgende aanbevelingen gedaan die betrekking hebben op de grondwaardebepaling: A. Dat, waar mogelijk, componenten van het erfpachtstelsel gebaseerd dienen te zijn op openbare gegevens en waar mogelijk betere toelichting te geven op het grondwaardebeleid en daarin gehanteerde rekenuitgangspunten en referenties; B. Te bezien waar verdere verbetering mogelijk is van de checks and balances bij de taxatie en waardebepaling van erfpachtgronden. A. Informatieverstrekking inzake grondwaardebeleid en de daarin gehanteerde rekenuitgangspunten en referenties Elke erfpachter kan aan de hand van het Beleid Grondwaardebepaling voor bestaande erfpachtrechten en de grondwaarderapporten in principe de grondquote van zijn eigen woning narekenen. Het is echter niet mogelijk om de buurtstraatquote (BSQ) exact na te rekenen, omdat daarvoor grondquotes van het merendeel van de woningen in een buurtstraat noodzakelijk zijn. Voor de berekening van een grondquote van een woning is inzicht in specifieke woningkenmerken nodig en die zijn enkel bij de woningeigenaar c.q. erfpachter bekend en niet openbaar toegankelijk. De gemeente kan deze gegevens dus niet verstrekken.

Om tegemoet te komen aan de wens om inzichtelijker te maken op basis van welke gegevens de erfpachtgrondwaarde tot stand is gekomen, is de informatieverstrekking daarover de afgelopen periode uitgebreid: 1. WOZ-waarde in openbare Waardeloket Tot voor kort waren de WOZ-waarden met waardepeildatum 1 januari 2014 niet openbaar en daarom ook niet in het Waardeloket opgenomen. Om die reden konden

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 februari 2023 Pagina 10 van 15

deze WOZ-waarden niet door de gemeente worden verstrekt. Hierin is verandering gekomen toen de Waarderingskamer – het controlerend orgaan bij de uitvoering van de Wet WOZ door gemeenten - besloot over te gaan tot het opnemen van de WOZwaarden met waardepeildatum 1 januari 2014 in het Waardeloket. Hierdoor werd het mogelijk erfpachters inzicht te geven in WOZ-waarden, die een onderdeel zijn van de bepaling van de BSQ’s gebaseerd op prijspeil 1 januari 2014. U bent hierover geïnformeerd via de raadsbrief van 7 september 2020. 2. Verstrekken van grondwaarderapporten Er is gestart met het verstrekken van grondwaarderapporten aan erfpachters die daartoe een verzoek indienden. In deze rapporten wordt respectievelijk inzicht gegeven in de wijze waarop de woningwaarde en de wijze waarop de BSQ is bepaald. Beide gegevens verschaffen relevante inzichten voor de bepaling van de erfpachtgrondwaarde. Via de raadsinformatiebrief van 24 november 2020 bent u hierover geïnformeerd. Voor meer informatie over de grondwaarderapporten verwijs ik u dan ook graag naar die brief. De grondwaarderapporten zijn op dit moment voor de erfpachter nog altijd op aanvraag beschikbaar. 3. Uitbreiding van de grondwaarderapporten De gemeente streeft naar maximale transparantie binnen de wettelijke kaders.

In dit kader is in 2021 een onderzoek uitgevoerd door de gemeenteadvocaat naar de mogelijkheden om de informatieverstrekking ten aanzien van het grondwaardebeleid en de daarin gehanteerde rekenuitgangspunten en referenties te vergroten. De resultaten van dit onderzoek zijn via de raadsinformatie op 3 februari 2022 met u gedeeld. Met inachtneming van de wettelijke beperkingen is na het ingewonnen juridisch advies ruimte gevonden om de volgende informatie te verstrekken aan erfpachters die daarom verzoeken: I. De adressen van woningen die gebruikt zijn om de BSQ/onbezwaarde waarde te berekenen; II. De adressen van woningen in de buurtstraat die niet zijn gebruikt voor de berekening van de BSQ/onbezwaarde waarde en de reden daarvoor; III. De individuele grondquotes van de woningen die gebruikt zijn om de BSQ/onbezwaarde waarde te berekenen; IV. Een ‘leeg’ rekenmodel: een format waarmee de stappen om te komen tot de BSQ inzichtelijk worden; V. De gehanteerde WOZ-waarden van woningen die gebruikt zijn om de BSQ/onbezwaarde waarde van deze woningen te berekenen;

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

VI.

Datum 13 februari 2023 Pagina 11 van 15

De gehanteerde herbouwkosten van woningen die gebruikt zijn om de BSQ/onbezwaarde waarde te berekenen van deze woningen.

Voor het genereren van de uitgebreide rapporten inzake de BSQ en onbezwaarde waarde zijn nieuwe systemen noodzakelijk geweest. Deze nieuwe systemen zijn reeds gereed en worden in gebruik genomen. Grondwaardebepaling gebaseerd op openbare gegevens De erfpachtgrondwaarde voor overstap naar eeuwigdurende erfpacht wordt bepaald aan de hand van de WOZ-waarde en de BSQ. De gemeenteraad heeft destijds met deze methode ingestemd, mede omdat hiermee een uitvoerbaar systeem ontstond waarmee grote aantallen erfpachters in staat konden worden gesteld om over te stappen naar eeuwigdurende erfpacht. De WOZ-waarde wordt jaarlijks vastgesteld en is maatschappelijk breed gedragen en geaccepteerd. Belanghebbenden hebben de mogelijkheid om in bezwaar en beroep te gaan tegen een WOZ-waardering. Een vastgestelde WOZ-waarde is hiermee te beschouwen als een geaccepteerde waardering door de belanghebbende. De BSQ is het gemiddelde van individuele grondquotes in een buurtstraat. Door het hanteren van de BSQ kan daarom voor woningen waarvoor geen opstalwaarde kan worden bepaald, aan de hand van de BSQ, toch een erfpachtgrondwaarde worden bepaald. Daarnaast wordt met de BSQ recht gedaan aan locatieverschillen, omdat waardeverschillen in buurtstraten worden uitgemiddeld:  De grondquotes worden onder andere bepaald aan de hand van de herbouwkosten (opstalwaarde).

Deze herbouwkosten worden opgesteld door externe bouwkostendeskundigen en zijn ook volledig gepubliceerd in het beleid grondwaardebepaling voor bestaande erfpachtrechten. Per woning wordt de hoogte van de herbouwkosten bepaald aan de hand van de geregistreerde WOZwoningkenmerken.  De WOZ-woningkenmerken, welke geregistreerd worden ten behoeve van de WOZwaardering, zijn voor de belanghebbende zichtbaar door een WOZ-taxatieverslag. Deze WOZ-woningkenmerken staan open voor bezwaar en beroep.  De buurt(straat)begrenzing ten behoeve van de BSQ is gebaseerd op de Amsterdamse wijk- en buurtindeling. Deze wijk- en buurtindeling komt onder andere

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 februari 2023 Pagina 12 van 15

tot stand aan de hand van de richtlijn Wijk- en Buurtindeling van het Centraal Bureau Statistiek (CBS).4 B. Verdere verbetering van de checks and balances bij de taxatie en waardebepaling De grondwaardebepaling van erfpachtgronden en de BSQ kent de volgende checks and balances: 1. WOZ-waarde en woningkenmerken: De WOZ-woningkenmerken zijn voor belanghebbende zichtbaar door middel van een WOZ-taxatieverslag. Tegen deze WOZ-woningkenmerken staat ook bezwaar en beroep open. De registratie van de woningkenmerken geschiedt conform landelijke richtlijnen. Op basis van deze woningkenmerken wordt de modelmatige WOZwaardering uitgevoerd. De Waarderingskamer controleert en beoordeelt gemeenten op de uitvoering van de Wet Waardering onroerende zaken (Wet WOZ). 2. Herbouwkosten (t.b.v. BSQ): de gehanteerde herbouwkostenramingen worden opgesteld door externe bouwkostendeskundigen. Ten behoeve van de herijking van de herbouwkosten is tevens opdracht gegeven aan een tweede onafhankelijke bouwkostendeskundige voor het uitvoeren van een second opinion en validatie van de te herijken herbouwkostenramingen. De resultaten van de herijking en de second opinion zijn openbaar en worden met u gedeeld in verband met de vaststelling van het beleid grondwaardebepaling voor bestaande erfpachtrechten en de lijst met buurtstraatquotes 2023.

De herijkte herbouwkostenramingen en de onderliggende documentatie wordt ook volledig gepubliceerd in het beleid en hiermee is het voor individuele erfpachters ook mogelijk om de eigen herbouwkosten na te rekenen. 3. Uitvoering beleid en BSQ bepaling: de uitvoering van de grondwaardebepaling en de BSQ berekening wordt jaarlijks gecontroleerd door externe onderzoekers: Stichting Economisch Onderzoek (SEO) en prof. H.L.F. de Groot, hoogleraar Regionaal Economische Dynamiek aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. De resultaten van dit onderzoek zijn openbaar en worden

4

https://www.cbs.nl/-/media/cbs/dossiers/nederland-regionaal/gemeente/gemeente-en-regionaleindelingen/richtlijnen-voor-gemeenten-vaststellen-indeling-naar-wijken-en-buurten.pdf

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 februari 2023 Pagina 13 van 15

jaarlijks actief gedeeld met u in verband met de jaarlijkse vaststelling van het beleid grondwaardebepaling voor bestaande erfpachtrechten. 4. Bijzondere situaties: voor dossiers waar sprake is van een ontbrekende of onbruikbare WOZ-waarde of waar sprake is van een ontbrekende BSQ, wordt maatwerk toegepast. De mogelijkheden voor maatwerk zijn vastgelegd in de beleidsdocumenten “notitie onbezwaarde waarde, maatwerk BSQ en procedure voor bedenkingen”.5 Maatwerk houdt in dat er een onbezwaarde waarde wordt bepaald, ter vervanging van een ontbrekende of onbruikbare WOZ-waarde of dat er een maatwerk BSQ wordt bepaald in verband met een ontbrekende BSQ. Voor dossiers waar maatwerk is toegepast, geldt dat de betreffende belanghebbenden de mogelijkheid hebben om een bedenking te uiten. De inhoudelijke beoordeling gebeurt door medewerkers van Grond & Ontwikkeling die niet betrokken zijn bij het opstellen van de betreffende onbezwaarde waarde en/of maatwerk BSQ. 11.

Beantwoording diverse vragen naar aanleiding van de bespreking in de commissie RO van 1 februari jl. In de commissie RO van 1 februari jl. zijn door verschillende raadsleden uiteenlopende vragen gesteld. Hieronder treft u de beantwoording aan: - Door diverse raadsleden werd gevraagd naar de stand van zaken van de uitvoering van de aanbevelingen uit de erfpachtonderzoeken van het college en de raad. Antwoord: Zie hierboven onder punt 6 de stand van zaken. -

Raadsleden Boomsma en Von Gerhardt vroegen of erfpachters de BSQ kunnen narekenen. Antwoord: Erfpachters kunnen grondwaarderapporten aanvragen. In deze rapporten wordt respectievelijk inzicht gegeven in de wijze waarop de woningwaarde en de wijze waarop de BSQ is bepaald. Zie ook hierboven punt 9.

-

Raadslid Boomsma heeft gevraagd of erfpachters geïnformeerd kunnen worden via Mijn overheid.nl. Antwoord: Nee, dat kan (nog) niet omdat het hier privaatrechtelijk handelen van de

5

https://assets.amsterdam.nl/publish/pages/921748/onbezwaarde_waarde_maatwerk_bsq_en_procedu re_van_bedenkingen.pdf

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

gemeente betreft, maar de gemeente gaat verkennen of dit mogelijk is en een verbetering oplevert. Raadslid Boomsma vroeg of de raad, naast de halfjaarlijkse raadsinformatiebrief, nog wel op de hoogte gesteld wordt gesteld van beleidswijzigingen. Antwoord: Ja.

-

Raadslid Boomsma heeft gevraagd hoe het zit met de maximering van de indexering voor verhuurde woningen op grond van de Algemene Bepalingen. Antwoord: Dit wordt uitgezocht en hier zal ik later schriftelijk op terugkomen.

-

Raadslid Konings heeft verzocht om uitleg over hoe de BSQ wordt berekend aan de hand van bijvoorbeeld een animatiefilmpje. Antwoord: Op de erfpachtwebsite wordt uitleg gegeven over de berekening van de BSQ, onder meer aan de hand van een animatiefilmpje. Zie de volgende link: https://www.amsterdam.nl/wonen-leefomgeving/erfpacht/buurtstraatquote-(bsq)/ Indien de raad daar behoefte aan heeft kunnen technische sessies worden georganiseerd of kunnen raadsleden door G&O over technische onderdelen worden bijgepraat.

-

-

-

Datum 13 februari 2023 Pagina 14 van 15

Raadslid Mangal heeft verzocht om een rekentool bij overstap op de erfpachtwebsite, waardoor een indicatie kan worden gegeven van de kosten zonder dat hoeft te worden ingelogd met DigiD. Antwoord: Deze rekentool is er al. Inloggen met DigiD is hiervoor niet nodig. Zie de volgende link (openen buiten ADW): https://www.amsterdam.nl/veelgevraagd/?productid=%7BDF83E745-15D1-427C-8132349E9182E65A%7D#case_%7B5450FD43-CC1B-4D73-966D-A1124D1A867E%7D Raadslid Boomsma heeft gevraagd: Hoe vaak gaan mensen niet in op aanbiedingen? Hoe groot is de groep die niet overstapt? En waarom stappen ze niet over? Hebben we daar inzicht in? Antwoord: Deze cijfers worden elk half jaar opgenomen in de overstaprapportage c.q. raadsinformatiebrief erfpachtontwikkelingen die aan uw commissie wordt toegezonden. Zie hiervoor onder punt 2. Het college heeft in de zomer van 2021 onderzoek laten doen naar de reden waarom erfpachters niet overstappen. De resultaten van dat onderzoek zijn opgenomen als bijlage 2b van het collegeonderzoek naar de toekomst van het erfpachtstelsel van 14 december 2021. Deze stukken kunt u terugvinden onder agendapunt 36 van de raad van 16 en 17 februari 2022.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 februari 2023 Pagina 15 van 15

De belangrijkste reden voor erfpachters om niet over te stappen is het feit dat het einde van het lopende, voortdurende tijdvak nog ver in de toekomst ligt. G&O overweegt om een dergelijk onderzoek nog eens te herhalen. Tot slot ter informatie, de overige vragen welke in de commissie RO van 1 februari jl. werden gesteld, worden momenteel uitgezocht. Hierop zal zo spoedig mogelijk worden teruggekomen. Ik vertrouw erop u voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Reinier van Dantzig Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl