20221222 verslag gemeenteraad middag

Maar ik vind het geen recht doen aan de inzet, die al eerder gedaan is, om steeds voor te doen alsof er toen niet geluisterd is en alsof er toen niet ook al middelen zijn vrijgemaakt om isoleren te versnellen. (Het lid KREUGER: Ja, dank u wel, voorzitter. Het is een mooi bruggetje, want mevrouw Heinhuis heeft het over de middelen die zijn vrijgemaakt. Dat ging toen om tien miljoen. Wat is er met die tien miljoen gebeurd?) Ja, voorzitter, die zijn gegaan in de aanpak voor de warmtemotor, heette dat onder andere, en die hebben onder andere bijgedragen aan de gezamenlijke inkoop van isolatiematerialen en andere activiteiten die toen zijn gestart om te isoleren. En ik denk, dat is ook de basis geweest van wat we nu vandaag het isolatieoffensief noemen, wat we vandaag bespreken. Dat is een heel belangrijke inzet geweest, ook om kennis te ontwikkelen over welke activiteiten zijn nou nodig en welke kunnen op korte termijn ook bewoners extra helpen? (Het lid KREUGER: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, dat is toen gestart met het inkopen. Daar gaat weer een jaartje overheen. Maar is er nou in de vorige periode echt geïsoleerd, waar we het hele tijd over hebben? Dus dat we actie ondernemen.) Ja, voorzitter, er is wel degelijk geïsoleerd. Is het voldoende? Nee. Als de heer Kreuger daarop doelt, dan ben ik het daarmee eens.

We zien ook bijvoorbeeld in de rapportage van de corporaties dat er vorig jaar onvoldoende labelstappen zijn gezet om bewoners te helpen. Dus moet er nog meer gebeuren? Ja, daar ben ik het helemaal met u eens. Maar dat er stappen zijn gezet: ja, die zijn er ook wel degelijk gezet. Ik denk ook dat we daar de vruchten van kunnen plukken. Helaas is isoleren, zoals net ook al in het debatje met de VVD duidelijk werd, het is een complexe zaak. Er is veel voor nodig. Daar moeten we naar gaan kijken. Ik zou voor nu nog een aantal vragen willen stellen aan de wethouder als het ook gaat om de inzet die komende winter gaat plaatsvinden. We hebben de ambitie om langs 24.000 huizen te gaan en die te helpen. Dat is heel belangrijk. Dat is een kwantitatieve ambitie. Daar hoort natuurlijk ook een kwalitatieve ambitie bij. Ik ben heel benieuwd of de wethouder dat verder kan toelichten. En ook hoe we kunnen gaan leren van wat we deze winter aan urgente actie ondernemen, hoe we ervoor zorgen dat we daar lessen uit trekken en dat we de komende winters hierna, waarin we waarschijnlijk nog veel meer van dit soort acties nodig hebben, ook van de kwaliteit leren, ook leren van de verschillende aanpakken die er zijn. Er zijn verschillende partijen die de aanbestedingen hebben gewonnen. Ik ben

35

Jaar 2022 Vergaderdatum 22 dec. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

erg benieuwd hoe die evaluatie eruit komt te zien en hoe ook de Raad daarin meegenomen kan worden. (Het lid BAKKER: Ja, dank, voorzitter. Ja, een vraag over het isoleren van corporatiewoningen. We weten uit het verleden dat het keer op keer tegenvalt. Mevrouw Renssen had het er daarnet ook al even over. Die refereerde aan de resultaten van 2021. Ja, de doelen worden niet gehaald. Dus mijn vraag aan mevrouw Heinhuis is: wat gaat de gemeente nu doen in de ogen van de PvdA dat we wel echt resultaten gaan boeken?) Ja, dank, voorzitter. Een heel terechte vraag. Een heel belangrijke vraag. Want de corporaties zijn onmisbaar in dit vraagstuk, zijn onmisbaar om echte resultaten te gaan halen. Ik zou bijna zeggen: gelukkig komen er nieuwe prestatieafspraken aan. Wat de Partij van de Arbeid betreft, is het isoleren van woningen en stappen daarin zetten, en zoals in de commissie eerder ook al eens besproken, niet alleen de slechtste labels, niet je daarop blindstaren, maar echt stappen zetten die bewoners zo goed mogelijk helpen. Wat de Partij van de Arbeid betreft, is dat ook een prioriteit in de nieuwe prestatieafspraken die de gemeente met corporaties gaat maken. (Het lid BAKKER: Hoe gaan we dat dan anders doen dan andere keren? Want prestatieafspraken komen voor 2024 weer.

We weten gewoon uit het verleden dat ze de doelen niet halen en dat wij helemaal niks hebben om daar dan vervolgens iets tegen te gaan doen. Dus nogmaals de vraag: wat gaat de gemeente nu anders doen, dat we wel resultaat boeken?) Ja, voorzitter, de wereld ziet er ook anders uit. De verhuurdersheffing is bijvoorbeeld afgeschaft en dat kan corporaties wel echt gaan helpen om ook meer financiële ruimte te krijgen. Dus ik heb ook hoge verwachtingen van de corporaties. Hogere verwachtingen dan daarvoor. Ik denk dat het ook heel belangrijk is dat we in die prestatieafspraken ook heel duidelijk opschrijven, eigenlijk wat mevrouw Bakker volgens mij ook vraagt: wat zijn nou de sancties als het niet gebeurt? En dat gaat eigenlijk niet alleen om het isoleren van woningen, maar ook als er woningen verkocht worden, wat wij onwenselijk vinden; zoals we bijvoorbeeld onlangs bij het entrepotdok natuurlijk hebben gezien, waar de Alliantie daartoe besluit, waar we eigenlijk allemaal best gefrustreerd over waren, dat dat gebeurde, maar we hadden geen – zoals de wethouder dat mooi zei – geen stok om mee te slaan. Ik denk dat in de komende prestatieafspraken het belangrijk is dat daar ook meer duidelijkheid over gegeven wordt. (Het lid BAKKER: Ja, dank. Ja, ik hoor mevrouw Heinhuis over sancties. Ik ben heel benieuwd hoe dat dan vorm krijgt in de praktijk, want dat is tot nu toe niet gelukt.

Maar opnieuw wijst mevrouw Heinhuis naar de context en zaken die nu eenmaal anders zijn dan hiervoor. Maar ik vraag specifiek: wat gaat de gemeente doen? Wat gaat de gemeente doen om de regie te pakken, zodat het nu echt anders verloopt?) Ja, voorzitter, ik moet denk ik toch een ietwat onbevredigend antwoord geven, want we kunnen eigenlijk niet heel veel meer doen dan die afspraken maken en met de corporaties afspraken maken ook welke sancties daar dan op staan. Maar de gemeente is niet de baas van de corporaties. De gemeente heeft niet de woning in het bezit. Dat is nou eenmaal de realiteit. Dus we kunnen eigenlijk niet anders dan heel strakke afspraken maken, heel heldere en duidelijke afspraken maken en ook met de corporaties in gesprek. En ik zie het ook als een gezamenlijke opdracht. Ik zie ook bij de corporaties echt welwillendheid om hieraan mee te werken. Ik vind dat alleen maar goed. Dus ik denk ook dat we, los van sancties, moeten kijken: hoe kunnen we corporaties verder ondersteunen om de doelen te halen? Wat kunnen wij als gemeente doen? Dat zit ook voor een deel in het isolatieoffensief, dat gaat soms om het wegnemen van regels of het anders omgaan met vergunningen. Dat soort dingen. Ik denk dat we ook vanuit de gemeente moeten kijken naar wat kunnen wij doen om het ook corporaties makkelijker te maken om te

36

Jaar 2022 Vergaderdatum 22 dec. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

verduurzamen, omdat zeker de corporaties ook echt wel zien dat dit heel erg nodig is voor hun bewoners. Voorzitter, dan heb ik nog een vraag aan de wethouder. Die gaat over de FIXbrigade. Die is hier vaak genoemd. Die wordt ook in het isolatieoffensief genoemd. Een prachtig buurtinitiatief wat heel veel impact heeft, maar waar toch af en toe ook wel zorgen over bestaan of zij voldoende een plek vinden in het isolatieoffensief en of zij ook door kunnen gaan met de uitbreiding die in de isolatieoffensiefbrief ook is beschreven. En ik hoop dat de wethouder daarover wat kan toelichten, over hoe het nu staat met de FIXbrigade en hoe die ook in de toekomst meegenomen worden in het isolatieoffensief. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Garmy. Het lid GARMY: Dank, voorzitter. Het is duidelijk dat we voor een grote opgave staan. Amsterdam moet massaal isoleren: om te verduurzamen, maar ook om energiearmoede tegen te gaan. Door de hoge gasprijzen deze winter worden we met de neus op de feiten gedrukt. Isoleren is broodnodig. We zijn daarom blij dat het College stappen zet met het isolatieoffensief. Het is goed dat het College de meest kwetsbare huishoudens als eerste helpt. Tegelijkertijd is het wel pas een eerste stap. Zo wachten wij nog op de keuzes voor de lange termijn.

De wethouder heeft in de commissie aangegeven ideeën en overwegingen, die door ons en andere partijen worden aangedragen, hierin mee te nemen. Dank daarvoor. We zien ook uit naar het vervolg. De gemeente moet en kan niet alles zelf oppakken. Het is ook aan eigenaren, corporaties en particuliere verhuurders om werk te maken van isolatie. Hier hebben we dan ook een aantal vragen over. De wethouder sprak in de commissie over een eventuele aanpassing van het vergunningstelsel, wat de gemeente meer handvatten zou moeten geven om verduurzaming door particuliere verhuurders af te dwingen. Kan de wethouder hier al meer over vertellen? Hoe staat het daar nu mee? Er staat in de brief aangegeven dat er een proef wordt gestart om te ondervinden of het afdwingen van minimale energetische kwaliteit tot de mogelijkheden van de gemeente behoort. Wanneer kunnen we hier een update over verwachten? Voorzitter, afgelopen week sprak ik met meerdere studenten die besloten hebben om de verwarming in de woning niet aan te doen door slechte isolatie en hoge kosten. Er zijn studenten die geen aanspraak maken op de energietoeslag. Kunnen wij als gemeente iets voor deze studenten betekenen? Er gaat deze week een energieteam van de gemeente langs studenten in het voormalige ACTA-gebouw. Daar zijn we heel blij mee.

Maar wat kunnen we nog meer doen? Wordt het team ook naar studenten elders in de stad gestuurd? Gaat de wethouder zich extra inspannen om bijvoorbeeld Stichting !WOON bekender te maken onder studenten? In de vele gesprekken die we met studenten en hun belangenbehartigers hebben gevoerd, blijkt dat studenten vaak niet op de hoogte zijn van het bestaan van de stichting en hun eigen huurrechten. Het Rijk zou 35 miljoen euro beschikbaar stellen voor studenten die ernstig in de knel komen. Van onze collega's in Maastricht hebben vernomen dat hun gemeenten hun deel zojuist ontvangen heeft. De Raad heeft al gesproken over hoe en aan welke studenten ze dit gaan uitkeren. Kan de wethouder verduidelijken hoe dit zit voor Amsterdam? Is al definitief bekend welk bedrag we gaan ontvangen? En zo ja, hoe zal het worden ingezet? Wanneer gaan we dit in onze Raad bespreken? Dan voorzitter, tot slot, om meteen zelf met een idee te komen voor het isolatieoffensief. De Europese Unie heeft een initiatief gelanceerd, genaamd de Energy Poverty Advisory Hub. Het is een initiatief dat gemeente assistentie, kennis en hulp biedt in de strijd tegen energiearmoede. Op dit moment krijgen 35 Europese gemeenten technische

37

Jaar 2022 Vergaderdatum 22 dec. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

assistentie in het opzetten en het uitvoeren van een plan tegen energiearmoede. Hier valt ook het isoleren van woningen onder. Begin 2023 kunnen gemeenten hier opnieuw een initiatief bij aanmelden. We vragen ons af of het College hiervan op de hoogte is en of wij ons hier ook voor gaan aanmelden. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel. U heeft nog een interruptie van de heer Kreuger. (Het lid KREUGER: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik ben wel even benieuwd. Welke kennis kunnen wij daar dan uithalen, uit dat Europese ding?) Het lid GARMY: Het Europese ding, de Energy Poverty Advisory Hub. Het zijn een aantal experts die de Europese Commissie heeft verzameld en die zorgen ervoor, die geven advies aan verschillende gemeenten over hoe je moet isoleren, welke materialen je het beste kan gebruiken, hoe je dat duurzaam kan doen, et cetera. (Het lid KREUGER: Dank, voorzitter. En Volt is in de veronderstelling dat, niet dat ik een heel hoge pet op heb van het College, maar dat ze dat niet weten?) Zeker niet. Alleen, ik denk alleen maar waardevol als er meer Europese steden tegen dit soort problematiek aanlopen, dat je juist kennis kan uitwisselen en kijken wat je daarvan kan leren. De VOORZITTER: Gaat u door. Dat was het. Goed. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bakker. Het lid BAKKER: Dank u wel, voorzitter. Ja, het isolatieoffensief.

Net als bij heel veel andere partijen is er ook bij mijn fractie een heleboel ongeduld op dit dossier. Wij vinden het isoleren van woningen heel belangrijk natuurlijk, omdat het samenhangt met een beter klimaat, wooncomfort voor mensen en het duurt allemaal erg lang. Het is een dossier waar we al jaren over praten. Mensen zitten iedere winter weer in de kou of in de zomer in de snikhitte. Ze kunnen hun eigen huis eigenlijk moeilijk ontvluchten. En onze bijzondere zorgen gaan uit naar de verduurzaming van corporatiewoningen. Er zijn 27.000 woningen met echt de slechtste energielabels die dringend hulp nodig hebben. En ja, daar gaan dus ook al jarenlang onze speciale zorgen naartoe. Elke keer, als er dan weer prestatieafspraken zijn gemaakt en we hier in de Raad dan weer over de resultaten spreken, dan valt het vreselijk tegen. Mijn fractie heeft meerdere keren gevraagd om een planning, zodat bewoners ook kunnen zien wanneer hun blok, hun woning, eindelijk aan de beurt komt. Die planning, die komt maar niet. Wij hebben nooit inzicht gekregen daarin als Raad. Zo kunnen wij dus ook als Raad niet controleren. Als het weer niet wordt waargemaakt, hebben we dus, zoals net ook al werd gezegd, ook geen stok om mee te slaan. Na de verkiezingen begonnen we hier in de Raad met de tijdelijke adviescommissies, We hadden geen vakcommissies.

Toen zei ook een woordvoerder van onze partij: hoe staat het er nou voor; hoe gaan we dat deze periode anders doen? We willen echt dat er met die corporaties betere afspraken gemaakt gaan worden. En het antwoord was toen van de wethouder die daar toen zat: dan heb ik goed nieuws voor de Partij voor de Dieren, want dit wordt verder uitgewerkt bij het isolatieoffensief. Dus wij keken daar vreselijk naar uit natuurlijk. En ja, offensief, het is ook een militaire term. Dus wij hadden natuurlijk grootse verwachtingen ervan. Maar juist de isolatie van corporatiewoningen wordt in het isolatieoffensief op de langere baan geschoven. Er wordt wederom gewezen op die prestatieafspraken met de corporaties die pas vanaf 2024 in zullen gaan. (Het lid HEINHUIS: Ja, dank, voorzitter. Mevrouw Bakker stelde mij net een aantal vragen. Ik zou de vraag eigenlijk andersom willen zetten. Wat is volgens Partij voor de Dieren het

38

Jaar 2022 Vergaderdatum 22 dec. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

middel wat ingezet kan worden om corporaties meer te bewegen dan nu al gebeurt via de prestatieafspraken?) Ja, daarom heb ik dus een motie ingediend. Of die wil ik bij deze indienen. Hij staat al onder het agendapunt toegevoegd. Dat is om, in navolging eigenlijk geïnspireerd op de City Deal Aardgasvrij, om een samenwerkingsverbond aan te gaan. Wij hebben nog een zak geld op de plank liggen. Misschien lukt het om nog meer middelen te vinden. Maar daar kunnen we met leningen, met andere stimulansen, afspraken maken met alle betrokken partijen en daarbij dan ook afrekenbare doelen stellen met elkaar. (Het lid HEINHUIS: Ja, ik heb die motie gezien. Waarvoor dank. Maar ik ben toch benieuwd, hoe verschilt dat nou wezenlijk van het isolatieoffensief dat voorligt in combinatie met straks de nieuwe prestatieafspraken, waarin ook verduurzaming weer een belangrijke rol kan gaan spelen?) Nou, wezenlijk, omdat we het dus uit elkaar trekken. Bij de prestatieafspraken gaat het om heel veel, alles gerelateerd aan de corporaties. Dan moeten we weer wachten totdat het wordt uitgevoerd. Wij willen er echt een apart samenwerkingsverband van gaan maken wat direct kan starten. Dus dat is een wezenlijk verschil.

(Het lid HEINHUIS: Ja, dat begrijp ik dan toch niet helemaal, want het goede natuurlijk van samenwerkingsafspraken is juist er dat er heel veel in geregeld wordt, omdat het ook allemaal samenhangt. Het verduurzamen van een woning staat natuurlijk niet op zichzelf. Dat kan ook samenhangen met bijvoorbeeld een renovatie die al gepland is en daar voeg je dan isolerende maatregelen aan toe als je toch al in die woning aan de slag gaat om bijvoorbeeld een heel complex te vervangen. Dus in die zin denk ik ook juist dat het de kracht is van die samenwerkingsafspraken, dat dat in zijn geheel wordt bezien. En zoals ik het isolatieoffensief ook lees, gaat het nou juist om ook die verdergaande samenwerking te bevorderen. Dus oprecht begrijp ik nog niet helemaal waar het grote verschil in zit tussen het voorstel van Partij voor de Dieren en wat er nu voorligt.) Ja, dat is juist wel een groot verschil, omdat bij de prestatieafspraken hebben we bewijs dat het gewoon niet werkt, keer op keer niet. En als we kijken naar Aanpak Aardgasvrij zien we juist dat het wel werkt als de gemeente de regie neemt en proactief aanwijst waar we gaan beginnen, zodat er iemand echt leiding neemt. Dus ja, we kunnen daar direct mee beginnen. En ook bij de Aanpak Aardgasvrij is het heel complex, is er meer gedeeld eigenaarschap, zijn er veel factoren die meespelen, en het heeft daar gewerkt.

Dat kunnen we ook doen als het gaat om isoleren. We kunnen het holistisch bekijken met alle partijen die betrokken zijn, maar het gaat alleen om isoleren als uitgangspunt. Ik denk dat we daar echt meteen mee kunnen beginnen en niet weer hoeven te wachten tot prestatieafspraken die niet worden nagekomen, terwijl we vanaf 2024 pas. (Het lid ASLAMI: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik waardeer de inzet van de collega van Partij voor de Dieren. Wat ze eigenlijk zegt, is dat ze heel graag wil versnellen, dat ze aan de slag wil met het isoleren van huizen. Dat is natuurlijk wat wij hier inderdaad ook allemaal willen, waar we ook voor pleiten. Maar wat ik niet begrijp is hoe een samenwerkingsverband, wat u nu eigenlijk voorstelt, zich moet gaan verhouden tot allerlei andere afspraken en verbanden die we al hebben. Bijvoorbeeld als het gaat om de afspraken die we per definitie al hebben met woningbouwcorporaties. Hoe gaat dat er in zijn geheel uit komen te zien, als we nu nog een, ja, soort van een verband gaan optuigen waar we dan weer met elkaar afspraken gaan maken. Hoe moet dat er uiteindelijk uit komen te zien?) Ik begrijp de vraag niet zo goed. Ik denk dat, wat we nu nodig hebben, is dat we aan de slag gaan, met de partijen die betrokken zijn om tafel gaan. Prestatieafspraken hebben keer op keer laten zien dat ze niet werken. Dus ik kan de vraag omdraaien.

Hoe denkt D66 dan dat wij dat dit keer wel gaan doen met elkaar? Want het werkt gewoon niet.

39

Jaar 2022 Vergaderdatum 22 dec. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

De VOORZITTER: De heer Aslami. Nou, u hoeft niet. Gaat u door, mevrouw Bakker. Het lid BAKKER: Ja, we zien zeker goede dingen in het isolatieoffensief, maar dat gaat dus amper over het isoleren van corporatiewoningen. Het gaat over energiearmoede bestrijden. Het gaat over besparingsmaatregelen. Er is een FIXbrigade in het leven geroepen en dat wordt opgeschaald. Allemaal super, echt fantastisch dat het wordt uitgerold, maar de echte slag zit natuurlijk gewoon in de isolatie van die corporatiewoningen die het hardste nodig hebben. We zien ook in het coalitieakkoord staan ‘we lanceren een grootschalig isolatieoffensief met de focus op woningen met een slecht energielabel in wijken die dat het hardst nodig hebben’. En vervolgens zien we dat dus niet terug in het isolatieoffensief. Het is onduidelijk hoe we dit gaan doen. Er wordt geen regierol gepakt door de gemeente. Er wordt dus, wat ik al eerder zei, weer verwezen naar de al bestaande planning van de corporaties. Er is ook geen transparantie in die planning. Ik heb hem nog steeds niet gezien. En er wordt bij de prestatieafspraken verwezen naar een nieuwe rijksregels, waarmee eigenlijk indirect wordt gezegd: we volgen weer die corporaties, we gaan kijken hoe hun planning uitvalt.

Maar dat is wat ons betreft geen offensief te noemen als je uitgaat van de welwillendheid van partijen die keer op keer hebben laten zien dat ze hun doelstellingen niet halen. De VOORZITTER: Mevrouw Heinhuis, ik zou aan u allen willen vragen om de interrupties wat kort te houden. Dank u wel. Ga uw gang. (Het lid HEINHUIS: Ja, voorzitter, want het is mij- Kijk, de regierol die mevrouw Bakker voorstelt bij de gemeente, ik vind dat best ingewikkeld, want dan stelt mevrouw Bakker eigenlijk voor dat we een gigantische, bureaucratische exercitie gaan doen, want dan moet de gemeente alle kennis, die nu bij de corporaties zit, in huis gaan krijgen. Waarom vindt mevrouw Bakker dat de voorkeur hebben boven de kennis die er al is bij de corporaties benutten door hun planning ook aan te houden?) Het lid BAKKER: Dat is precies wat wij voorstellen. We benutten die kennis van de corporaties en op basis daarvan gaan wij als gemeente een regierol pakken. (Het lid HEINHUIS: Ja, maar dat is een beetje een soort ‘de kip en het ei. Kijk, de kennis zit bij de corporaties en daarom wordt nu voorgesteld om de planning van de corporaties te volgen, omdat dat simpelweg de meest effectieve manier is. Wat mevrouw Bakker voorstelt, is de regie bij de gemeente te leggen. Dat betekent dat al die kennis, die nu bij de corporatie zit, eerst nog overgeheveld moet worden naar de gemeente.

Dan verliezen we toch enorm veel tijd?) Nou, ik zie dat probleem totaal niet. En als wij als gemeente met elkaar hebben vastgesteld ‘we gaan een grootschalig isolatieoffensief lanceren met de focus op woningen met een slecht energielabel in wijken die dat het hardst nodig hebben’, dan moeten we daar de regie op pakken. Dan moeten we dat ook doen. Dan moeten we niet afwachten tot een ander een planning maakt. Dan moeten we gaan kijken- We moeten het ook kunnen controleren. Wij hebben dat decennialang als Raad niet kunnen controleren. Dus het wordt echt tijd dat we wel die regierol pakken. (Het lid HEINHUIS: Die regierol wordt natuurlijk voor een deel ook al landelijk ingevuld, omdat er gelukkig nu ook afspraken zijn gemaakt met de corporaties waar ze zich aan hebben te houden om die heel slechte labels, waar u naar verwijst, weg te werken. Dus in 2028 moeten die labels gewoon weggewerkt zijn. En nogmaals, ik vraag u, waarom zouden we vertraging oplopen door de kennis, die nu zit bij de corporaties, eerst over te hevelen naar de gemeente, voordat we over kunnen gaan tot actie. Ik ga veel liever nu over tot actie door de kennis te benutten, daar waar die al zit.)

40

Jaar 2022 Vergaderdatum 22 dec. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Ja, het is wel erg makkelijk om dan nu weer naar de nieuwe rijksregels te verwijzen, omdat die nou eenmaal zijn komen aanwaaien. En ja, dat is wel waar, daar heeft deze gemeente nu niks aan gedaan. We willen juist de regie vanuit de gemeente en we zeggen hier – ik kan hem nog een keer herhalen, maar het staat in het eigen coalitieakkoord – dat we lanceren een grootschalig isolatieoffensief met de focus op woningen met een slecht energielabel in wijken die dat het hardst nodig hebben. We kunnen het niet inzien. We kunnen het niet controleren. En dat is niet de bedoeling. (Het lid VAN RENSSEN: Dank u wel, voorzitter. En ik waardeer juist heel erg het ongeduld van de Partij voor de Dieren hierin, want dat deel ik met u. En dat iedereen dat gevoel heeft, want we kunnen niet langer wachten. Ik hoor u eigenlijk zeggen dat de gemeente de regie moet pakken of dat de prestatieafspraken niet werken. Dat ben ik ook met u eens, dat ze vaak lang niet genoeg werken. Maar vindt u dan eigenlijk ook dat we eigenlijk gewoon een gemeentelijk woningbedrijf zouden moeten hebben, zodat we het zelf kunnen regelen?) Wat een geweldige suggestie is dat van GroenLinks. (Het lid VAN RENSSEN: Nou, voorzitter, een andere vraag zou zijn. Ik ben blij ook juist dat de Partij voor de Dieren dit overheidsingrijpen steunt en ook graag minder marktwerking in de volkshuisvesting wil.

Maar mijn tweede vraag zou zijn, ik deel dat ongeduld, maar ik vind ook dat we nu alvast dingen moeten doen voordat we dingen in kaart brengen. U heeft toch ook die stap twee en stap drie gezien die er nog aankomt. Is het dan niet zo dat uw oproep eigenlijk is: wethouder, College, begin zo snel mogelijk met die stap drie en stuur die stap drie zo snel mogelijk naar de Raad?) Wij bedoelen dat we willen dat we inderdaad zo snel mogelijk van start gaan, maar wel met een regierol en transparantie naar de Raad toe en naar Amsterdammers, zodat iedereen weet welke woning wanneer aan de beurt is en iedereen weet waar die aan toe is. Wij hebben dus bovenal vooral zorgen dat het weer gaat teleurstellen en dat we op een gegeven moment weer allemaal hier staan, dat het weer niet is gelukt. En daarom dus de motie. Neem de regie, start een Citydeal en zorg voor meer transparantie, zoals ik net al zei. Dan kunnen we het misschien dit keer wel voor elkaar krijgen. (Het lid ASLAMI: Ja, dank u wel, voorzitter. Mevrouw Bakker had het over teleurstellen. Maar vindt ze niet dat dat je eigenlijk Amsterdammers teleurstelt op het moment dat je de indruk schetst dat de gemeente gaat over huizen die we eigenlijk niet bezitten, die in het bezit zijn van corporaties? Dat we dan gewoon kunnen uittekenen wanneer welke deur, welke voordeur, welk huis, geïsoleerd gaat worden? Zo simpel gaat dat niet.

Zo simpel is dat niet.) Het is ook niet simpel. Het is een complexe opgave. Als we als gemeente met veel middelen aan komen zetten, dan denk ik dat we heel veel kunnen bereiken. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Aslami. Het lid ASLAMI: Ja, dank u wel, voorzitter. Voorzitter, als het gaat om het isoleren van huizen, dan gaat het al langer niet meer over comfortabel wonen. Het gaat ook over de mondiale klimaatcrisis, over de energiecrisis als gevolg van de oorlog in Oekraïne en onze afhankelijkheid van Russisch gas, wat leidt tot torenhoge energierekeningen, maar ook tot schrijnende situaties. Er zijn mensen die door de hoge energielasten niet meer warm eten. Er zijn mensen die met gevaarlijke alternatieven experimenteren om hun huis te verwarmen. Met het beslechten van de isolatiecrisis slaan we eigenlijk twee vliegen in één klap. Minder verbruik betekent niet alleen een lagere energierekening én een bijdrage aan de klimaatcrisis, maar met iedere joule die we besparen door het verduurzamen en isoleren

41

Jaar 2022 Vergaderdatum 22 dec. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

van huizen beslechten we niet alleen de eerdergenoemde uitdagingen, maar leidt dit ook uiteraard tot comfortabel wonen. Voorzitter, de verduurzamingsopgave in Amsterdam is groot. Is immens. Bijna een op de vijf huizen in Amsterdam is slecht geïsoleerd. Er zijn nog altijd honderdduizend woningen met enkel glas. De isolatie-ellende in Amsterdam is bij particuliere huur twee keer zo groot dan bij corporatiewoningen. Met de ongekende opgave in het achterhoofd ben ik er trots op dat deze coalitie een bedrag van 32 miljoen reserveert voor een isolatieoffensief. Met iedere euro die we besteden aan het besparen van energie beslechten we niet alleen de eerdergenoemde crisissen, maar we dragen ook bij aan hetgeen waar Amsterdammers recht op hebben. Namelijk, woongenot en comfortabel leven, ongestoord kunnen wonen in hun eigen woning. (Het lid VON GERHARDT: Ja, voorzitter, de heer Aslami noemde net de opgave waar we voor staan. Denkt de heer Aslami dat 32 miljoen daar genoeg voor is?) Dank u wel, voorzitter. Dat is een heel interessante vraag. Ja, ik denk- Maar de opgave waar we nu voor staan, is immens. Is groots, zoals ik dat net al duidde. Ik denk dat 32 miljoen een goed begin is en dat we met de huidige plannen de eerste stappen gaan maken. (Het lid VON GERHARDT: Wat is voor de heer Aslami ‘een goed begin’?) Voorzitter, dat is de brief die de wethouder naar de Raad heeft gestuurd.

(Het lid VON GERHARDT: Ja, voorzitter, want ik ben toch op zoek naar een concreet aantal. Een getal. Wanneer is de heer Aslami tevreden? Is dat bij duizend woningen? Bij tienduizend woningen? Bij honderdduizend woningen? Wanneer is de heer Aslami tevreden?) Ja, voorzitter, de mensen die de heer Aslami kennen, is de heer Aslami niet heel snel tevreden. Dus laat ik zeggen dat bij een minimaal aantal van tienduizend woningen, dat ik dan- Nou, dan zou ik misschien net nog tevreden kunnen zijn. (Het lid KREUGER: Ja, tienduizend woningen. In welk tijdsbestek gebeurt dat dan?) Nou, laat ik zeggen, 2025? (Het lid KREUGER: Ja, dank, voorzitter. Dat is tien procent van het geheel in twee jaar tijd. Ja, ik weet niet, is de heer Aslami snel tevreden? Serieus?) Voorzitter, ik hoorde geen vraag. De VOORZITTER: Ja, ik hoorde wel een vraagteken achter ‘serieus’. Het lid ASLAMI: Ik ben bloedserieus, voorzitter. (Het lid KREUGER: Dank, voorzitter. Kijk, je zal maar op dit moment in een slecht geïsoleerd huis zitten in Amsterdam-Noord of Nieuw-West, op D66 gestemd hebben en dan dit gezegd horen worden. Tien procent van de huizen isoleren in twee jaar, terwijl we een deadline hebben voor 2028. Is dat dan een ambitieus streven, is mijn vraag.) Ja, dat is zeker een ambitieus streven, voorzitter.

Voorzitter, ik wil toch ook de heer Kreuger erop wijzen dat, als we kijken naar het komend jaar, dat we al 4200 woningen gaan isoleren. De heer Kreuger doet alsof dat allemaal niets is. Maar dat zijn precies de woningen en dat zijn precies de mensen waar u net naar verwees. En die stemmen inderdaad D66. De VOORZITTER: Gaat u door. Het lid ASLAMI: Voorzitter, ik ga verder. Voorzitter, als het gaat om de eerste stap in het isolatieoffensief, dan wil de wethouder de komende zes maanden 24.000 huishoudens bereiken middels de energiebespaarservice. Het gaat om ingrepen zoals het plaatsen van raamfolie, het dichten van kieren en gratis bespaarproducten. Hartstikke fijn

42

Jaar 2022 Vergaderdatum 22 dec. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

en hartstikke goed. We gaan ook daarnaast de FIXbrigade opschalen. Maar wat is nou precies het beoogde effect van deze eerste stap, is mijn vraag aan de wethouder. TNO becijferde al dat een simpele folie voor een enkelglasraam een besparing tot 35 procent oplevert. En bij oud dubbelglas is de besparing zelfs twintig procent. Dat is wat mij betreft significant. Ik zou graag willen dat we dit soort beoogde effecten van deze maatregelen meenemen in de beantwoording en in de brief naar de Raad, zodat we weten wat nou precies het effect is van wat we nu hier doen. Voorzitter, als het gaat om de tweede stap en het versnellen van het isolatietempo en specifiek de VvE-aanpak, dan is dat een absolute noodzaak. Meer dan de helft van de woningen in de stad is onderdeel van een VvE. Precies daar kan de gemeente het verschil maken door bijvoorbeeld knelpunten weg te nemen en – ik maak mijn zin af – en ervoor te zorgen dat de knelpunten worden weggenomen. Ik heb hier in de commissie vaker een punt van gemaakt. Ik ben blij met de toezegging dat ook Stichting !WOON wordt betrokken bij de VvE-aanpak. Maar ik zou toch graag willenDe VOORZITTER: Voordat u doorgaat, u heeft nu een interruptie. De heer Kreuger. (Het lid KREUGER: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik hoorde D66 praten over een versnelling.

Maar wanneer is die versnelling dan?) Het lid ASLAMI: De versnelling waar ik het over had, is de versnelling die de wethouder in stap twee en stap drie in haar brief heeft geduid en omgeven. (Het lid KREUGER: Ja, dat begrijp ik. Maar waar staan die in de tijd? Want er is geen tijdlijn. Waar vindt die versnelling plaats volgens D66 in de tijdlijn? Dus gewoon een concreet jaartal.) Ja, dank u wel, voorzitter. Er is wel degelijk een tijdlijn. In de brief staat dat we komende zomer een uitgebreide tijdlijn krijgen en ook een reactie met waar, wanneer en welke afspraken we met de corporaties, in dit geval, maar ook met particuliere eigenaren, gaan maken om het isolatieoffensief te versnellen. (Het lid KREUGER: Dank, voorzitter. Ja, er is dus net gezegd dat we tienduizend woningen in twee jaar tijd gaan isoleren en dan blijkt nu ook nog eens een keertje dat de versnelling in die twee jaar ligt. Dat is geen belofte. Dat is gewoon het dreigement naar de mensen die in dat soort woningen wonen.) Ja, voorzitter, ik hoorde wederom geen vraag. Maar, ja, oké. De VOORZITTER: Gaat u door. Het lid ASLAMI: Ik ga verder. Voorzitter, de VvE-aanpak. Ik zou toch wederom willen pleiten voor één gemeentelijk loket, zodat mensen weten waar ze aan toe zijn en dat ze ook weten waar ze naartoe moeten. Voorzitter, tot slot.

Als het gaat om communicatie rondom het isolatieoffensief, dan zou D66 graag ook willen zien dat jongeren en studenten worden bereikt met hetgeen wat we willen doen en wat we beogen. Daartoe hebben mijn collega Rob Hofland en ik een motie ingediend waar we oproepen om via gerichte kanalen jongeren en ook studenten te bereiken. Tot zover. De VOORZITTER: Meneer Kreuger, ik neem aan een ander onderwerp. Ga uw gang. (Het lid KREUGER: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, ik hoorde D66 praten over een loket – waar ik het niet per se mee oneens ben. Maar D66 maakte net aan de Partij voor de Dieren

43

Jaar 2022 Vergaderdatum 22 dec. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

het verwijt van, wek nou niet de indruk dat wij als gemeente gaan over het isoleren van woningen, want het zijn niet onze woningen. Maar wat staat u hier dan nu zelf te doen?) Het lid ASLAMI: Nou, voorzitter, wat ik graag zou willen, is bijvoorbeeld dat wij als gemeente kijken naar de wetten en regels en beleidsregels die we hebben als het gaat om bijvoorbeeld de welstand. Dat we daar de knelpunten wegnemen, zodat corporaties, maar ook eigenaren, die aan de slag willen vandaag, morgen, met het isoleren van de huizen, dat ze dat ook daadwerkelijk kunnen doen. Daar heb ik het over. De VOORZITTER: Gaat u door. Dank u wel. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kreuger. Het lid KREUGER: Ja. dank u wel. voorzitter. Ik begon de vorige keer mijn verhaal met ‘in het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst’ en dat dat in sommige gevallen ook maar goed is. Als ik vandaag naar dit debat heb geluisterd, dan ben ik er niet echt gerustgesteld op dat het beter gaat. Vooral het verhaal van D66, als ik dan hoor over wat voor beelden zij hebben van aantallen die we gaan isoleren – tienduizend woningen in twee jaar tijd – terwijl we gewoon een heel concrete deadline hebben van 2028.

Ik zou er ook meteen bij willen zeggen dat als- Want wat ik eigenlijk heel erg zie, is dat juist de partijen, waarvan je, nou, op andere thema's wat minder verwacht dat ze tempo willen maken –bijvoorbeeld bij het aardgasvrijdossier – dat die partijen juist tempo willen maken met de isoleren van woningen. En dat dan vervolgens de coalitiepartijen – dan hebben we het over alle linkse rakkers hier aan deze kant en D66 – die dan zeggen: ja, maar dit is echt een heel grote opgave; dit is zo’n immense opgave. En dat zijn dus dezelfde mensen die voor 2040 alles hier in deze stad van het aardgas willen halen. Alles. Hier. Dit allemaal. Alles moet van het gas af. En dan hier nu bij mij aankomen dat het isoleren van woningen, waarvan we al lang weten hoe het moet – een spouwmuur, vloerisolatie, dakisolatie, dubbelglas, gewoon de basics – dat dat een immense opgave is. En ik kan daar gewoon echt met mijn pet niet bij, dat die partijen tevreden kunnen zijn met een bod vanuit het College van 32 miljoen en dat we daarmee concrete stappen gaan zetten. Sterker nog, als je de brief leest, dan- Nou, de wethouder heeft heel vaak gehad over een vliegwieleffect. Dat het noodzakelijk is om vijf miljoen te investeren en dat er dan vervolgens veertig miljoen gaat rollen. Dat het dan heel normaal is, ook zoals de VVD aangaf, dat je daar gewoon geld voor reserveert.

We zitten nog maar heel kort voor de deadline. 2028, dat staat gewoon al voor de deur. Dat is na iets meer dan één bestuursperiode. Dus het is helemaal geen rare suggestie om dan nu te zeggen, nou, hoeveel geld moeten we bij mekaar harken om achthonderd miljoen te laten rollen? Dat is wat nodig is volgens deze wethouder om het allemaal te regelen. Dan zeggen wij, nou, maak maar die honderd miljoen vrij. En waar halen wij die vandaan? Die halen wij van de Meervaart. Ik hoop dat de linkse partijen, en ook D66, inzien hoe verschrikkelijk decadent die keuze eigenlijk is. Dat als je weet dat er honderdduizend woningen in deze stad enkelglas hebben, dat er mensen in de kou zitten, geen geld hebben om gewoon hun eten op een normale manier te koken, en dat jij denkt dat het een normale keuze is om een nieuw theater te bouwen in de Sloterplas. Ik kan er echt met mijn pet niet bij. De VOORZITTER: Oké, u heeft een interruptie. Fijn als u af en toe even op mij let als ik ruimte daarvoor wil geven. De heer Aslami. (Het lid ASLAMI: Dank u wel, voorzitter. De heer Kreuger, die, ja, schetst hier een tegenstelling die er eigenlijk niet is. Dat kan denk ik iedereen wel doorzien. Maar ik wil toch

44

Jaar 2022 Vergaderdatum 22 dec. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

eigenlijk even terug de vraag naar de heer Kreuger stellen. Wat stelt u nou precies voor? Wat wilt u nou precies? Het was u die in 2020, toen u nog lid was van Forum, een heel mooi opinieartikel schreef, waarin u zei: huizen betaalbaar verduurzamen is altijd al een sprookje. Waar staat u nou precies? Wat wilt u nou de Amsterdammer vertellen?) Het lid KREUGER: Dank, voorzitter. Ik kan nu twee dingen doen. Of ik kan vriendelijk een antwoord geven en ik hoop dat u kan zien hoe ik kijk. Maar u heeft gewoon het hele artikel niet gelezen. En daarom ga ik er ook niet op in, want dit gaat over aardgasvrij. Dit gaat niet over isoleren. Dus, beter lezen. (Het lid ASLAMI: Voorzitter, ik constateer dat de heer Kreuger niet ingaat op mijn vraag. Dat geeft niet. Dat is niet erg. Voorzitter, wat wil de heer Kreuger dan wel? Welke doelstelling stelt hij zichzelf? Hoeveel huizen gaat de heer Kreuger tot 2025 bijvoorbeeld verduurzamen?) Dank u wel, voorzitter. Wat mij betreft alle woningen. Allemaal. Alle honderdduizend, ja, gaat het enkelglas eruit en gaat er dubbelglas in. Voor 2025. En dat kan als we daar geld voor vrijmaken. En als we het dan ook hebben over het verduurzamen van die woningen. Kijk, daar was deze gemeenteraad de hele tijd mee bezig met alleen maar blindstaren op aardgasvrij. 150 miljoen voor vrijgemaakt. En hoeveel huizen zijn er door de gemeente van het gas af gehaald? Nul.

Het enige waar deze wethouder mee aankomt, is dat ze – dat moest ze zelf nog opzoeken – ja, nee, het waren er 991 nog iets. Waarschijnlijk waren het ook nog niet eens huizen die door de gemeente van het gas af zijn gehaald. Dat zijn gewoon particulieren die daar zelf geld voor hebben uitgetrokken. En dan vervolgens ook nog eens een keer aankomen: ja, maar we hebben al 150.000 woningen die aardgasvrij zijn. Ja, klopt. Die zijn allemaal aardgasvrij opgeleverd. Ook geen kunst. (Het lid VAN RENSSEN: Ja, voorzitter, het moet me toch van het hart dat deze bijdrage van de heer Kreuger toch weer eigenlijk een soort review is van het debat in plaats van eigenlijk een inhoudelijke bijdrage. Wat is nu feitelijk uw oplossing? Wie gaat dat uitvoeren op welke manier? En daarnaast zou ik vooral ook willen vragen: u doet zo daadkrachtig, maar kunt u dan ook eventueel uw partij in Den Haag, uw partijleden in Den Haag, vragen of ze meer aandacht en energie kunnen besteden aan specifiek dit onderwerp voor al die Amsterdamse mensen die in de kou staan? Want wat we nu aan het doen zijn als Amsterdam is onder andere problemen van het Warmtefonds repareren. Dat is waar één van de vijf miljoen naartoe gaat, zodat mensen met weinig geld ook rentevrij kunnen lenen bij het Warmtefonds. Is dat niet iets om uw aandacht ook op te richten?) Dank u wel, voorzitter.

Nou is dat iets waar mijn aandacht op gericht moet zijn. Nog voordat dit hele isolatieoffensief er lag, heb ik geopperd: we zouden de rentelast kunnen dragen met een bepaalde hoeveelheid geld. Dat is letterlijk mijn eigen voorstel geweest. En sterker nog, ook de motie- U kunt hem nu lezen. Wat mijn voorstel is, is om die vijf miljoen in het kwadraat te faciliteren, inderdaad om de rentelast te dekken. Dat is gewoon concreet het voorstel wat JA21 hier doet. (Het lid VAN RENSSEN: Voorzitter, ik zou ook willen vragen of dan juist ook het voorstel in Den Haag breed gedragen kan worden, zodat juist ook al die Amsterdamse bewoners ook vanuit Den Haag extra steun krijgen. En of dat uw partij, of dat nou JA21 of Forum is, dat maakt mij niet uit, maar daar ook zijn energie op zou richten.) Ja, dank u, voorzitter. Nou, ik heb niet de indruk dat wij daar geen aandacht voor zouden hebben. Maar goed, dat laat ik maar even bij mevrouw van Renssen, die hier haar eigen gebrek aan inspanning probeert te maskeren. Even kijken waar ik was. Ja, de Meervaart. Want dat is concreet het voorstel wat wij hier nu gaan doen. De Meervaart, wat ik net al zei, een ontiegelijk decadent project, aangevuld met een witte-wijn-terras waar, nou, mensen dan heen kunnen gaan of zo over

45

Jaar 2022 Vergaderdatum 22 dec. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

een aantal jaar. Of gaan we nu, hier op dit moment, mensen die in de kou zitten, helpen om er warm bij te zitten en een normale energierekening te hebben. (Het lid HEINHUIS: Voorzitter, ik heb wel problemen met deze tegenstelling die hier geschetst wordt, want het is niet of-of, het is en-en. Cultuur en een warm huis zijn beide belangrijk. Een mooi, goed theater in Nieuw-West is heel belangrijk voor de bewoners in Nieuw-West en alle bewoners in deze stad. Dus dat wegzetten als iets decadents, laten we deze discussie hier niet voeren. Maar dat vind ik ten eerste een probleem. En ten tweede ben ik wel benieuwd. Want ik heb altijd gewaardeerd dat de heer Kreuger zich inzet voor het isoleren van woningen. Nu ligt er een isolatieoffensief, er is een voorstel, er gebeurt een stuk meer dan in de vorige periode, kan de heer Kreuger misschien ook iets noemen wat hij positief vindt aan de plannen die nu voorliggen?) Dank, voorzitter. Nou, om te beginnen, wordt er nu gezegd dat het een niks met het ander te maken heeft, terwijl er op heel andere terreinen- Bijvoorbeeld waar het gaat om de assets van deze stad, het Stedelijk Mobiliteitsfonds, dat dit College en deze Raad in meerderheid nou juist zegt dat we wel integrale afwegingen moeten maken, omdat de euro niet in twee stukjes gedeeld kan worden en dan nog net zoveel waard is.

Dus het is wel een tegenstelling, want een euro in De Meervaart kan niet in een euro in isolatie. En u weet wat mijn standpunt is over isolatie. Mijn standpunt is dat het revolverend kan. Dat er niks revolverender is dan het isoleren van woningen. Daarop wordt gezegd: toch allemaal lastig; we moeten mensen verleiden. Daarin kom ik een stukje naar de Partij van de Arbeid toe. Zeg ik: mee eens, maken we dan gewoon het geld vrij om die honderd miljoen aan rentelasten te dekken. Dan zit iedereen er warmpjes bij. (Het lid HEINHUIS: Ja, voorzitter, ik ben dan wel benieuwd. De heer Kreuger heeft ook een mooie ambitie net uitgesproken over enkel glas. Ik denk dat die ambitie heel mooi is. Misschien kan de heer Kreuger wel toelichten hoe hij dat dan concreet voor zich ziet, ook als het gaat om nog meer woningen isoleren. Waar gaat hij de wisselwoningen vandaan halen? De materialen? De mensen om dit werk te doen? Want daar hebben we grote tekorten aan. Heeft de heer Kreuger daar ook ideeën over?) Dank, voorzitter. Nou, zoals u zelf weet, zouden er wat ons betreft sowieso meer woningen gebouwd worden. Dus dat maakt de wisselwoningen al een stukje makkelijker. En dat is een beetje een soort van technocratische, ja, woeker die er bij met name de coalitiepartijen zit. Dat is dat zij denken dat het helemaal een planning is van, ja, dat glas, dat moet er dan uit en zo.

En ja, we hebben ook de handjes niet. Dus ja, de laatste huizen die kunnen echt pas in 2028 gedaan worden. Maar even hypothetisch. Als ik nu enkelglas in mijn huis heb zitten en ik bel nu gewoon de glaszetter, dan zegt hij toch niet van, ja, ik heb pas in 2028 tijd voor je, want ik moet eerst gewoon die corporatiewoningen doen. Het kan toch veel sneller? (Het lid HEINHUIS: Ja, voorzitter, ik begrijp deze reactie niet helemaal, want ik hoor ook de heer Kreuger al langer hierover en de heer Kreuger weet ook hoe complex het is en dat het niet alleen gaat om het vervangen van een stuk glas. Het gaat om veel meer als we het hebben over die labels wegwerken, die slechte labels, het verbeteren. Het gaat om hele wooncomplexen. Het gaat om renoveren. Het gaat ook om efficiënt omgaan met geld, wat volgens mij de heer Kreuger ook belangrijk vindt. Dus we kunnen niet zomaar random nu overal glas gaan plaatsen. Dat daar een planning aan ten grondslag. Het verbaast me eigenlijk dat de heer Kreuger dat vreemd vindt.) Nou ja, ik probeer een beetje druk op de ketel te houden. Want als JA21 en de VVD het niet doen, dan gaat het helemaal niet gebeuren. Goed, mijn motie is denk ik helder. De Meervaart, die wordt geschrapt. Daarvan gaan we woningen isoleren. En nou ja, ook vanuit het feit dat dan niet al het geld daarin op

46

Jaar 2022 Vergaderdatum 22 dec. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

hoeft te gaan, want dan hebben we meer dan honderd miljoen. De rest kan naar de Sprong over het IJ. Dank u wel. De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van het lid Kreuger inzake het inzetten voor de reservering voor het Meervaarttheater in te zetten voor het isolatieoffensief, nr. 573.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

De bouwplannen voor het Meervaarttheater in te trekken en de vrijgekomen middelen in te zetten voor het isolatieoffensief zodat meer tempo gemaakt kan worden. De daarna overgebleven middelen in te zetten ten behoeve van de Sprong over het IJ. De motie maakt deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER: Dank u wel. Een laatste interruptie van mevrouw Van Renssen. (Het lid VAN RENSSEN: Ja, voorzitter, ik heb er toch moeite mee dat de heer Kreuger net doet alsof zijn partij en de VVD de enigen zijn die druk hierop zetten. Dan doet u ook mevrouw Bakker denk ik te kort, die net ook nog druk op de ketel zette; en alle andere partijen hier in de Raad, die juist ook heel erg druk op de ketel willen zetten. En onze wethouder die dus nu is begonnen met die aanpak energiearmoede. Vindt u ook dat elk huis telt en dat elke stap, die we nu kunnen zetten, mensen helpt voor 2023?) Het lid KREUGER: Dank, voorzitter. Nee, laat ik dan inderdaad zeggen dat ik mevrouw Bakker daarin tekort heb gedaan. En dat ik de rest niet heb genoemd, heb ik echt geen seconde spijt van. (Het lid VAN RENSSEN: Voorzitter, ik vroeg me af, het gaat niet om ons, het gaat ook niet om wat deze partijen vinden. Het gaat uiteindelijk om al die Amsterdamse mensen die in de kou zitten. Daar refereerde u ook net aan. Vindt u ook niet dat elke stap, elk huis wat we kunnen isoleren, elke kier die we kunnen dichten, telt?) Ja.

Daarom sta ik hier nu ook al, denk, een minuut of tien te praten. De VOORZITTER: Dank u wel. En daarmee bent u aan het einde van uw eerste termijn gekomen. Ik wil even kort schorsen, in ieder geval voor een sanitaire stop. Ik zeg tot tien over. Daarna wil ik eigenlijk de hele middag afronden in één keer. En daarbij even opmerken dat de enige spreker tot dusver, die wij hadden op agendapunt 30, heeft gemeld niet meer het woord te hoeven voeren. Dan kan wat mij betreft het worden afgevoerd. [...] Het kan niet worden afgevoerd, want alsnog het woord. Oké. Dan schorsen we, nou, inmiddels tot 16.12 uur. De VOORZITTER schorst de vergadering. De VOORZITTER heropent de vergadering. De VOORZITTER: De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Pels.

47

Jaar 2022 Vergaderdatum 22 dec. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Wethouder PELS: Ja, dank u wel, voorzitter. Als eerste moet ik u zeggen dat het als wethouder heel fijn werken is als er zo’n breed gevoel van urgentie in de Raad is voor waar we mee bezig zijn. Dat had ook wel een wat komisch effect in het begin, dat je net begonnen bent en dan ‘waar blijft het, waar blijft het’ na een week of twee en dan na een maand ‘waar blijft het’, na twee maanden. Na drie maanden kwamen we. Ik ben ook blij dat er in die zin een groot draagvlak is voor wat we gaan doen en de plannen die we hebben gemaakt. Zo zie ik ook de vraag bijvoorbeeld naar meer geld. Dan denk ik, nou, ik ben in ieder geval blij dat het grootste deel misschien – ik wil hier niet iets in de mond leggen, wat misschien niet waar is – maar het grootste deel van de plannen op een brede steun kan rekenen. Ik was er niet bij natuurlijk de vorige ronde en daar heeft u net in het debat uitgebreid bij stilgestaan. Ik ben heel erg blij met de opdracht die ik heb gekregen. Wat ik heb teruggezien, daar hebben we ook al in de commissie wel het een en ander over gewisseld, is dat niet alleen de coalitie dat nu opgenomen heeft, maar dat al jarenlang ook vanuit de oppositie en ook vanuit de heer Kreuger daar veel aandacht voor wordt gevraagd. Dus daar wil ik u ook allen voor danken, zowel voor de opdracht die ik heb gekregen als de aandacht die u daar eerder op heeft gevestigd. Dan wat we gaan doen.

Want dat vond ik wel lastig aan het debat. Ik had het gevoel dat ik door een aantal partijen werd opgedragen, of uitgedaagd van, gaat u nu eens eindelijk uitvoeren. En toen dacht ik, o hé, dat doet me denken aan iets wat ik de vorige keer hier in de Raad zei: we gaan uitvoeren, uitvoeren, uitvoeren. We gaan juist combineren, die strijd tegen de klimaatverandering en het helpen van de meest kwetsbare mensen en dat uitvoeren. Dat zijn we ook nu aan het doen. Dus ik weet, ja, dat is het grote geluk van wethouder. Ik kreeg na drie weken na de start van de energiebespaarservice een update en toen zeiden ze: we hebben nu al 1400 huizen gehad. We hebben de uitstoot bespaard van de gemiddelde uitstoot van honderd auto’s per jaar. Gewoon in die eerste twee weken. Ik denk, dat is uitvoeren. We hebben een heel mooie lijst van alle tochtstrips, alle ledlampen. Alles wat in die huizen wordt geplaatst, wordt bijgehouden. We zien dus ook: dit is uitvoeren. Dit is volgens mij ook regie pakken als gemeente dat je zegt, we gaan het doen. We richten zelf een middel daarvoor op, die energiebespaarservice en we gaan aan de gang. Inmiddels is het zo, we zitten op half december – dus we hebben niet de cijfers tot en met gister – op vierduizend woningen. Dus we zitten echt goed op stoom, ook voor die 24.000. En dat vind ik heel erg mooi dat wij als stad zo direct mensen aan het helpen zijn.

Want ik herken de zorgen hier, ook in de stad. Ontzettend veel mensen mailen mij. Ik spreek ze buiten en ze zeggen: Zita, wat moet ik doen? Het ging ook even over de mensen die al heel erg weinig energie gebruiken. Die zeggen: ik kan de verwarming niet nog lager zetten, want hij staat al uit; wat moet ik nou doen? En ik denk dat dit een eerste aanzet is die wij doen. Dat hebben we ook al eerder aangegeven van, we hebben eerst de aanpak energiearmoede om de meest kwetsbare mensen te helpen. Nu dit tweede deel wat echt over de komende maanden gaat. En dan straks, voor de zomer, presenteren we een derde deel en dan gaat het over het grove werk, over het grote isoleren, bijvoorbeeld van vloeren, spouwmuren, maar ook bijvoorbeeld de tussenmuur en andere zaken die gedaan moeten worden. En dat is geen sinecure, dat laatste deel. Dat hebben we ook gezien toen ik op bezoek was in de K-buurt. We hebben ook in een flat gekeken. Mocht zelf ook even meedoen. Dat vraagt best wel veel. Het vraagt ook best wel veel van bewoners, want er verandert iets aan het huis. Soms zelfs aan de binnenkant, wordt het kleiner. Er moeten in ieder geval allemaal mensen door je huis heen.

Dus het is heel erg belangrijk dat we in aanloop naar dat laatste deel én goed onderzoek gaan doen van, hoe ziet de bestaande voorraad van woningen er precies uit en wat hebben ze nodig? Want dat verschilt enorm per wijk, maar zelfs per blok woningen kunnen er gigantische verschillen zijn. Dus dat we daar nog meer inzicht in

48

Jaar 2022 Vergaderdatum 22 dec. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

krijgen. Maar ook gaan zorgen dat we samen met onze partners een goede communicatie opzetten, zodat bewoners ook weten waar ze aan toe zijn. U vroeg onder andere, een aantal partijen, om meer geld. Daar is ook een motie voor ingediend. Volgens mij zijn de partijen daar ook op gewezen. Zo'n middel bestaat ook al. Dus ik zou niet willen aanraden om mij de opdracht te geven een revolverend fonds op te richten. We hebben het Warmtefonds. Dat is van het Rijk. Dat kent ook voldoende financiële middelen om daadwerkelijk die slag te slaan. Dat zouden wij als gemeente nooit kunnen doen. Moeten we ook denk ik niet pretenderen dat we dat zouden kunnen. Maar wat daar wel moet gebeuren, en zo moet u ook de vijf miljoen rentekorting zien: die rente moet naar beneden. Want waarom zouden wij, als rijksoverheid dan – ik als gemeente niet, want daarom doen we die korting – waarom zou onze rijksoverheid uiteindelijk rente moeten vangen op een lening voor een verduurzaming van een inwoner? Ik zou het niet weten. Dus wij vinden dat die rente naar beneden moet. Die eerste vijf miljoen is een soort zetje in de rug voor het Rijk. We hopen ze te inspireren, ook door natuurlijk andere zaken, de lobby goed in te zetten. Maar we hopen natuurlijk dat zij dat overnemen.

Dat betekent ook dat wij niet nog een keer die vijf miljoen, of misschien wel meer, vrij moeten maken, omdat het Rijk zelf op dit idee is gekomen. En dat zou ook zonde zijn als wij nu daar dus geld voor uittrekken om het alvast te doen. En ik denk: o, dat heb ik ook in de commissie gezegd. Ik hou wel van vrij strak begroten. Hiervoor had ik Financiën ook in portefeuille bij mijn vorige werk. Toen heb ik ook aangegeven van, ik zou het zonde vinden als wij nu geld gaan reserveren, extra, terwijl we eigenlijk nog niet weten hoe, waaraan en hoeveel we gaan uitgeven. Maar toen heb ik ook u toegezegd: zodra mijn geld opraakt, of ik denk dat het opgaat, of er zijn nog ideeën waar ik geen middelen voor heb, dan meld ik mij bij u. Dan meld ik mij opnieuw bij de Raad; of bij de voorjaarsnota of op een ander moment. Want ik herken uw beeld van, als we hier meer in kunnen investeren, dan doe ik dat ook graag. We moeten alleen geen geld gaan reserveren wat we op dit moment niet nodig hebben. Maar de toezegging staat. Even kijken. Dan over de VvE Bond en de grootste problemen vanuit de VvE 's. Wij zijn geregeld in contact met de VvE Bond. Ze waren net nog op bezoek. Zij staan echt wel voor een enorme uitdaging. Bijna de helft van de huizen in Amsterdam valt onder een VvE en die moeten allemaal verduurzamen.

En daarom hebben we ook in deze aanpak gekozen voor een grote inzet richting de VvE 's, waar gelukkig ook de VvE Bond heel erg blij mee is. En daar dus ook die rentekorting voor ingericht, zodat zij makkelijker geld kunnen lenen. Maar dat zal niet genoeg zijn. Het is echt niet alleen maar geld. Het gaat ook om bijvoorbeeld zorgen dat we naast ze gaan staan en gaan adviseren en ook alle drempels weg gaan nemen. Daar was ook één van de vragen over. Ik denk dat wij echt ook als organisatie daarin een uitdaging hebben. Dat pak ik graag op met collega Van Dantzig. Want hoe gaan wij ervoor zorgen dat we voor VvE’s, maar eigenlijk voor al onze inwoners, de drempels wegnemen in onze eigen organisatie om te kunnen verduurzamen? Dat zien we natuurlijk al bij monumenten. Hebben ook verschillende partijen aandacht voor gevraagd. Maar er zijn nog meer hobbels te nemen, zoals bijvoorbeeld de erfpacht en andere zaken. En daar moeten wij als gemeente zo snel mogelijk een oplossing voor vinden. Dan over de corporaties. Daar waren ook verschillende vragen over. Die is nu niet geagendeerd voor de Raad, maar was wel bijgevoegd in de commissie: de brief die wij hebben gestuurd over de opbrengst die de opheffing van de verhuurdersheffing met zich meebrengt. En dan zien we een versnelling bij de corporaties.

Ik verwacht ook, we hebben daar in juni een goed gesprek over gevoerd, dat zij hun doelen gaan halen dit jaar. We hebben toen met elkaar geconstateerd dat verduurzaming niet een ambitie is; dat is gewoon een bittere noodzaak. Dus dat betekent ook dat je op een andere manier met elkaar moet

49

Jaar 2022 Vergaderdatum 22 dec. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

gaan werken. Dus we hebben toen ook geconcludeerd: we gaan diepgravend analyseren: wat gaat er nu eventueel mis in de samenwerking; waarom worden de doelen niet gehaald; wat kunnen we beter doen? En ook richting de nieuwe prestatieafspraken wil ik echt ook strakke afspraken met ze maken: hoe gaan wij dat doel van 2028 met elkaar halen? (Het lid ASLAMI: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik wil de wethouder bedanken voor haar beantwoording tot zover. Ik wil toch even terug naar het vorige blokje. Dat ging over de VvE's. We hebben inderdaad zonet de VvE Bond hier over de vloer gehad. Er is natuurlijk heel veel om te doen. De wethouder heeft het zelf natuurlijk net ook benoemd: meer dan de helft van de woningen, dat zit onder VvE's. Ik zou toch wat willen verduidelijken als het gaat om de VvE-aanpak. Komt daar nu – en is dat wat de wethouder dan eigenlijk ook zegt – één loket waar VvE-eigenaren, mensen die in een VvE zitten, ook daar naartoe kunnen en ook weten waar ze naartoe moeten met de hulpvragen die ze hebben? En dat gaat meer dan alleen om webinars en uitleg en andere zaken, wat eigenlijk al online wel beschikbaar is.) Ja, voorzitter, daar zijn we nu met de VvE Bond onder andere naar aan het kijken van, hoe kunnen we zo’n loketfunctie het beste vormgeven. Dat we in ieder geval niet hebben dat je hier van het kastje naar de muur wordt gestuurd binnen de eigen organisatie.

Dus daar zijn we inderdaad nu mee bezig. Maar ik wil dat wel samen met onder andere de VvE Bond doen, want anders zijn wij weer iets aan het verzinnen als gemeente, waar zij dan misschien niet op zitten te wachten. (Het lid ASLAMI: Ja, voorzitter, ik wil de wethouder bedanken, want dat is precies wat wij ook als D66 hebben bepleit: zorgen dat de VvE’s en de VvE Bond ook hierachter staat en dat ze ook eigenlijk weten waar ze naartoe moeten. Of dat nu één loket is, wellicht bij !WOON of bij de gemeente, dat laten we even in het midden. Dus dank daarvoor.) Ja, dank, voorzitter. Dan vervolg ik mijn betoog. En was er ook nog een vraag vanuit GroenLinks, namelijk over blokverwarming. Dat werd net ook door de VvE Bond aangehaald, de zorgen die daaromtrent zijn. En inmiddels heeft de minister wel een oplossing gevonden. Ik kan me voorstellen dat de VvE Bond niet tevreden is over die oplossing, omdat je onder andere een verschil ziet in de prijs die betaald gaat worden. Wij blijven hier ook continu aandacht voor vragen bij de minister, zeker ook daar waar het gaat over, nou ja, zowel gebouwen, maar het kan bijvoorbeeld ook – dat zijn we nu aan het uitzoeken – voor woonwagenparken opgaan. Op het moment dat mensen bijvoorbeeld één energieaansluiting hebben, dan loop je nu al die 190 euro mis. Maar ook voor de blokvorming zou dat mogelijk op kunnen gaan.

Dus we zijn in die zin echt nog, nou ja, steeds bij de minister aan het bepleiten van, zorg nou voor een goede regeling. Volgens mij wordt het heel erg ingewikkeld, maar hij wil wel. Dus het blijft ook onze aandacht hebben om te zorgen dat ook voor blokverwarming, ook voor mensen met één gezamenlijke elektriciteitsaansluiting, straks wel een goede oplossing komt. Dan ga ik verder met de vragen van de Partij van de Arbeid. Dat is volgens mij een heel mooie vraag: hoe gaan we nou goed leren? Want we zijn aan de slag. We zijn vol in de uitvoering. Hoe gaan we nou leren? En wat we gaan doen? Al op de korte termijn hebben we een gesprek gepland, samen met 02025, maar ook met alle aanbieders – dus de energiebespaarservice, de partijen die dat voor ons doen, maar ook bijvoorbeeld de FIXbrigade – van wat zien we nu na deze paar maanden en wat kunnen we van elkaar leren? Gaan er ook dingen verkeerd? Vast wel hè? Want ik denk ook, bij uitvoering hoort niet per se ook de wens voor perfectie. Natuurlijk gaan er dingen fout en dan kunnen we daarvan leren. Dus we hebben op de korte termijn een gesprek. En tegelijkertijd zijn we intern, maar ook met TNO, aan het onderzoeken: hoe kunnen we straks de energiebespaarservice het beste evalueren? En ik zal daar ook bij u op terugkomen zodra we de evaluatie hebben. En mogelijk kan ik in de brief, die ik al heb toegezegd, voor het