20220914 verslag gemeenteraad avond
Tekst van het document
Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022
Jaar Vergaderdatum Publicatiedatum
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
2022 14 september 2022 28 september 2022
Avondzitting op woensdag 14 september 2022 Voorzitter: burgemeester F. Halsema Plaatsvervangend voorzitter: het lid D. Wijnants Raadsgriffier: J. Houtman Verslaglegging: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland)
Heropening De VOORZITTER heropent de geschorste vergadering om 19. 30 uur en stelt aan de orde: Openbare Orde en Veiligheid 16. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de uitwerking van het vervolg op de proef gerichte wapencontroles VN2022-022127 De VOORZITTER: Bij dit agendapunt zijn geen moties ingediend. Een aantal sprekers heeft zich gemeld als spreker: de leden Kabamba, Boomsma, Khan, Martens, Alberts, Broersen en Nadif. Maar we beginnen met mevrouw Kabamba van de fractie van BIJ1. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kabamba. Het lid KABAMBA: Bedankt, voorzitter. We hebben het hier nogmaals over proef gerichte wapencontroles. We hebben eerder dit jaar hiervoor andere bewoordingen gebruikt en heel wat discussies hierover gehad. Het is duidelijk geweest dat heel wat raadsleden het niet eens waren met deze proef. Daarom sta ik hier, om nogmaals te benadrukken dat er bij de vorige proef, vorig jaar, er heel wat uren van agenten waren gebruikt. Er waren geen vuurwapens gevonden. Daarnaast zijn er veranderingen aangekondigd in de proef die eraan moet komen, zoals het gebruik van een selectiezuil en dat burgers niet meer waar mogen nemen. Daar wordt op een andere manier mee omgegaan. De vraag is hoe effectief het is om de budgettering van deze stad weer in te zetten voor iets wat niet werkt. Er is heel wat tijd overheen gegaan.
De vraag is of er meer selectiezuilen zijn. De bedoeling van de selectiezuil was de mogelijkheid om willekeurig te selecteren om de kans op mogelijke discriminatie weg te nemen. Alleen in de kennisgeving die wij hadden, was het maar één zuil, en er zijn meerdere locaties in gedachte. Er zijn meer selectiezuilen, zodat levende personen die dat in kunnen schatten niet meer nodig zijn, en mogen anders tóch burgers meedoen. In het algemeen is de vraag of met alle feedback die in deze raadszaal op die dag doorgegeven is iets gedaan is, waardoor aanpassingen zijn aangebracht op het plan dat eraan zit te komen. Het laatste is natuurlijk dat wij ook aan de toekomst denken. Wij denken aan de jongeren die mogelijk benadeeld kunnen worden
1
Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
hierdoor. Het hart ligt daar ook bij andere mogelijkheden om ervoor te zorgen dat deze stad veiliger wordt. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw Kabamba. Dan is nu het woord aan de heer Boomsma. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Boomsma. Het lid BOOMSMA: Dank, mijnheer de voorzitter. Amsterdam heeft te maken met een toename van wapengeweld de afgelopen jaren, met name onder jongeren. Als jongeren de straat op gaan, vinden wij dat ze moeten weten dat ze het risico lopen dat ze kunnen worden gefouilleerd. Hopelijk ontmoedigt dat ook het fenomeen dat jongeren de straat op gaan met een wapen. Wij zijn dus voorstander van deze proef. Het CDA heeft ook steeds gezegd dat als je een proef uitvoert, het goed is dat te doen op die momenten, op die tijdstippen en op die locaties dat de kans op het aantreffen van wapens het hoogst is. Dus niet per se allemaal verspreid over de stad, of in elk stadsdeel een gebied, maar echt op basis van politiegegevens. We zien dat nu een aantal gebieden is geselecteerd. Ik was op zichzelf enigszins verrast over het aanwijzen van het Museumplein, omdat ik veel meer bezig ben met het wapenbezit onder jongeren in onze wijken. Maar goed, die selectie heeft nu plaatsgevonden. Wij zijn heel benieuwd naar de resultaten.
Wij hopen dat het effectief zal zijn in het streven dat wij in ieder geval allemaal in deze raad delen, namelijk dat wapens de wijk uitgaan. VOORZITTER Dank u wel, mijnheer Boomsma. Dan is de volgende spreker de heer Khan namens de fractie van DENK. En daarna is mevrouw Martens aan het woord. Dan kunt u zich alvast voorbereiden.
De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan. Het lid KHAN: Voorzitter, ik kan het kort houden. Onze bezwaren zijn bekend. Ik heb twee vragen aan de burgemeester. De eerste is deze. Eergister zijn de buurten bekend gemaakt. Er wordt gesproken van ‘omgeving Osdorp’, of omgeving ‘noem maar op’. Dat klinkt niet afgebakend. Het lijkt me nodig om die ruimtelijke grenzen te stellen aan het gebied waar preventief gefouilleerd mag worden. Ten slotte staat in de brief dat OIS de pilot weer gaat evalueren. Bij de vorige evaluatie werden de achtergrondkenmerken van de gefouilleerden wel genoteerd, maar niet zozeer wat het betekent voor de aselectiviteit van de pilot. Verder was de overgrote meerderheid van de gefouilleerden jonge tot middelbare mannen. Maar wat zeggen de onderzoekers over het aselectieve gehalte van de pilot? Ik kan mij daar een mening over vormen; misschien is die al wel bekend. Maar het lijkt mij nuttig als onafhankelijke onderzoekers daarop reflecteren. Mijn vraag aan de burgemeester is of zij dit punt wil meegeven aan OIS. De VOORZITTER: Dank u wel, mijnheer Khan. Dan is het woord aan mevrouw Martens. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Martens.
2
Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
Het lid MARTENS: Ja, dank voorzitter. Het hoeft geen verrassing te zijn in deze arena dat wij een groot voorstander zijn van preventief fouilleren, zoals wij dit eigenlijk noemen. Laat mij heel erg duidelijk zijn: voor de VVD-fractie is dit middel geen doel op zichzelf. Het is een middel om maximale veiligheid te bereiken. Daar zijn vele haken en ogen aan. Wij waarderen dan ook zeer dat de burgemeester dit heel zorgvuldig doet. Wij zijn blij dat de proef wordt voortgezet met een aantal aanpassingen. Wij zijn ontzettend benieuwd wat daaruit komt. Wij willen dan ook de steun uitspreken voor het beleid. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw Martens. Ik kijk naar mevrouw Alberts namens de Socialistische Partij. Mevrouw Alberts. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Alberts. Het lid ALBERTS: Dank u wel, voorzitter. In de commissie heb ik hier geloof ik drie zinnen aan gewijd. Dat had eerder te maken met tekort aan spreektijd. Dat wil zeggen, ik spaarde mijn spreektijd voor een agendapunt dat bij nader inzien uitgesteld werd. Dus ik had wél een bijdrage kunnen leveren, maar die wil ik u niet onthouden. De samenvatting kent u, maar ik ga het toch nog wat uitgebreider zeggen. De SP vindt nog steeds dat bij wapencontroles er verhoudingsgewijs heel veel capaciteit in gaat zitten tegenover een minimale vangst.
En dat maakt dat wij zeggen: doe het nou gewoon eens een keertje niet meer. Wij zien gewoon de effectiviteit niet. Verder zeggen wij ook dat de vangst klein is omdat degene die je zou willen vangen een mobiele telefoon bij zich heeft. En die roept dan wat je vroeger in plat Amsterdams riep: Juut! Ze geven het aan elkaar door. Tegen de tijd dat men bij de wapencontrole is, ligt het wapen natuurlijk in de bosjes, of om de hoek. Het is er niet meer, maar ze hebben het toch. Dat is natuurlijk sneu als je bezig bent met een wapencontrole, en je begrijpt dat misschien een notoire eigenaar van wapens ze niet bij zich heeft. Dat is een teleurstelling. (Het lid MARTENS: Ja dank, voorzitter. En ook dank voor de bijdrage van de SP. Ik begrijp de bezwaren, via de voorzitter, ontzettend goed. Maar is de SP het dan niet met mij eens dat de proef zoals wij die in eerste instantie hebben gedaan met de aangekondigde controles, zodat iedereen wist waar die plaats ging vinden, niet representatief genoeg is om echt daadwerkelijk te kunnen zeggen dat het niet heeft gewerkt?) Een vraag met een dubbele ontkenning is altijd ingewikkeld. Ik moet even nadenken wat de positieve vraag is. Wij zijn er niet van overtuigd dat dit een enorme verbetering heeft opgeleverd. Na de vorige proef zou er navraag gedaan worden bij de stadsdelen, wat zij er van vonden.
Ik heb niet meegekregen dat dat ook deze keer gebeurd is, maar misschien kunt u daar iets preciezer over zijn. (Het lid MARTENS: Ja dank voorzitter. Ik heb heel behendig niet echt een antwoord op mijn vraag gekregen. Dat zou ik toch nog een keer willen voorleggen. De VVD-fractie snapt de bezwaren van de SP, want ook wij vinden dat je uit de eerste proef eigenlijk niet goed kunt concluderen of het werkt, om de bezwaren, via de voorzitter, die de SP noemde. Vindt de SP niet dat we het nog een kans moeten geven volgens de aangescherpte opties, om te kijken of het nu wél werkt?) Nou nee. En waarom niet? Omdat dit niet de eerste keer is dat we het doen. Het is ook niet de tweede keer dat we het doen. Het is de weet-ik-veel-hoeveelste keer al dat we
3
Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
het doen. Misschien, als er met een kleine wijziging wordt opgetreden en tóch krijg je deze resultaten te zien, dan denk ik: doe het nou niet meer. Dat is in feite waardoor wij niet overtuigd zijn. Het zal heel moeilijk worden. Misschien dat ik na de volgende proef ruiterlijk ga toegeven: Ik ben om! Maar ik verwacht het niet. (Het lid MARTENS: Ja dank, voorzitter. Dan ben ik toch nog steeds op zoek, via de voorzitter, naar de reden waarom de SP geen voorstander is. Want ik hoor de SP net zeggen dat het niet werkt omdat het wordt aangekondigd en met elkaar gecommuniceerd. Nou gaan we dat een beetje proberen weg te halen. Is de SP het niet met de VVD eens dat we de burgemeester de kans moeten geven om het opnieuw te proberen, zonder de bezwaren die de SP terecht noemde?) Ze zeggen altijd dat je van proberen interessante resultaten krijgt, maar ik vind het nu voldoende geprobeerd. Ik had nog een vraag over hoe het met de stadsdelen is gegaan. Wij hebben nog uit Noord meegekregen dat men daar zegt dat het stadsdeel enorm is uitgebreid, maar het wijkteam kleiner geworden. Dat is precies omgekeerd evenredig aan wat je nodig zou hebben. Het belangrijkste vinden wij dat je kort op de bewoners kunt zitten, kort in de gaten kunt houden, en niet afstandelijk werkt.
Ik zou dus zeggen: deelt u dat met mij, dat dat de omgekeerde beweging is? Want gewoon mensen in de wijk als agent vinden wij zelf veel mooier. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw Alberts. Dan is het mij een grote eer en genoegen om, na vele jaren actief te zijn geweest in dit stadshuis, de heer Hofland aan te kondigen voor zijn maidenspeech. Mijnheer Hofland, aan u het woord. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Hofland. Het lid HOFLAND: Dank u wel voorzitter. Mijn neefje Levino is dit jaar begonnen met groep 5 en het eerste wat hij en zijn klasgenootjes hebben gedaan, is samen de regels vaststellen voor het nieuwe schooljaar. En Levino heeft ingebracht dat iedereen elkaar moet kunnen vertrouwen. Als land hadden we na 1848 een reeks incidenten nodig om de vertrouwensregel als regel van ongeschreven staatsrecht te laten ontstaan. In groep 5 kunnen ze dit zelf bedenken. De vertrouwensregel die nu in groep 5 van Levino geldt is natuurlijk een andere dan de staatsrechtelijke vertrouwensregel. Hij geldt namelijk voor iedereen. Iedereen vertrouwt iedereen. En als het de kinderen in de klas lukt om de regel uit te voeren, dan is de klas een lichtend voorbeeld voor ons land en onze stad. Een voorbeeld dat nog ver weg is, als we afgaan op het beeld dat nu dominant is in de media. Want uitvergroot wantrouwen wordt geventileerd op een plek waar ik nu mag staan.
Het vindt via allerlei kanalen een snedige, gepolijste weg naar Amsterdammers. Dit wantrouwen wordt verbonden met ellende en onveiligheid waarmee Amsterdammers te maken krijgen. Het benoemen van die problemen wordt dan belangrijker dan het oplossen ervan. De zucht naar zichtbare daadkracht belangrijker dan een redelijke zoektocht naar de oorzaken. Vertrouwen maakt dan plaats voor angst. Ik ben opgegroeid met het besef dat het fijn is dat je zelf kan lopen. Mijn ooms konden dat te vroeg in hun leven niet meer. Ik ben opgevoed en opgegroeid met een onuitgesproken vanzelfsprekendheid dat je mensen helpt die hulp kunnen gebruiken. Mijn oma is mijn inspiratie. De juf van Levino heeft van iedereen de grootste invloed op het slagen van zijn vertrouwensregel. Ik hoop niet dat zij dit zelf ook zo zwaar voelt. Vast niet,
4
Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
maar het is wel zo. Zij handhaaft niet alleen de regels, ze stelt zelf het voorbeeld, dag in dat uit. En zij zijn ook belast met die taak. Wij kunnen van Amsterdammers niet meer vertrouwen vragen als we niet eerst zelf erin slagen hen het gevoel te geven dat ze door de overheid worden vertrouwd. Wij hebben in Amsterdam een burgemeester die dit nog veel treffender verwoordde. Toen zij een jaar geleden in haar Abel Herzberglezing zei dat de overheid fundamenteel moet veranderen, menselijker moet worden, en in plaats van wantrouwen verspreiden, vertrouwen moet geven. Een aanzet die zij in haar notitie ‘Vertrouwen begint bij de overheid’ geeft om iets wezenlijks te veranderen, is veelbelovend. Ik zie ernaar uit om hieraan bij te dragen. Maar ik spreek hier bij het agendapunt over preventief fouilleren. Als wantrouwen in onschuldige Amsterdammers een slang is, dan is het aantasten van iemands lichamelijke integriteit, zonder dat daar enige persoonlijke aanleiding voor is, gif dat spuit uit de tanden van die slang. Het is een invasieve controlemethode die je toepast op Amsterdammers, met als aanleiding dat zij op dat moment lopen door de straten van Amsterdam. Vertrouwen is niet hetzelfde als naïviteit of kritiekloos zijn. Ik heb kritiek, ik ben kritisch, maar heb ook vertrouwen.
Ik vertrouw erop dat voorstanders van preventief fouilleren in de driehoek en de raad de nadelen ook zien. Ik vertrouw erop dat de uitkomst van de proef kan zijn dat de driehoek de methode niet langer opportuun en te rechtvaardigen acht. Dat vertrouwen spreek ik uit, ondanks dat het vooraf niet mogelijk was in de raadscommissie een uitkomst te noemen waarbij zou worden gestopt. De nadruk op aselectiviteit bij deze proef is nodig, omdat ook in Amsterdam je kleur invloed heeft op de kans dat je wordt staande gehouden. Niet omdat agenten van kwade wil zijn. Niet omdat de politieorganisatie van kwade wil is. Maar de uitkomst is toch verschillend. Etnisch profileren komt voor. En als het bestrijden van etnisch profileren net zo traag gaat als in de afgelopen twintig jaar, kan ik voor mijn neefje zijn vertrouwensregel in de straten van Amsterdam niet garanderen. Ik geloof dat het anders kan. Ik zou graag met de gemeenteraad de vele tijd die we besteden aan discussies over preventief fouilleren, benutten aan het definitief uitbannen van etnisch profileren. Dat moet toch mogelijk zijn? We hoeven er alleen maar voor te zorgen dat iedereen elkaar vertrouwt. Dank u wel. (Applaus) De VOORZITTER: Dank u wel, mijnheer Hofland, voor uw gepassioneerde maidenspeech. Ik moet zeggen dat u de ambities die ik bij u zie als toekomstig staatsman, zeker hebt waargemaakt.
Dan is de volgende spreker mevrouw Broersen namens de fractie van Volt. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Broersen. Het lid BROERSEN: Dank u wel voorzitter. Het is natuurlijk altijd even eng om na zo’n enorm mooie maidenspeech… Maar prachtig, dank je wel! Voorzitter, zoals in de brief van de burgemeester wordt aangegeven, kampt Amsterdam met een groot wapenprobleem. Dat is voor u niet nieuw. Om dit probleem aan te pakken, zet de politie een groot scala aan maatregelen in. En als Volt-fractie zijn wij ervan overtuigd dat de veiligheidsdriehoek met zijn expertise weet wat voor maatregelen er nodig zijn om Amsterdam veilig te houden. De proef is er om te kijken of de bedachte maatregel effectief is en daadwerkelijk een oplossing vormt voor het wapenprobleem van onze stad. We zullen de resultaten van deze proef dan ook afwachten voordat wij oordelen of de
5
Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
maatregel effectief is. We willen dan pas een besluit nemen over het voortzetten van de gerichte controles. Volgens de brief heeft de inspraak van wijkagenten en stadsdelen centraal gestaan bij het formuleren van criteria om in een bepaald gebied te fouilleren. (Het lid NADIF: Ja, ik vind het een beetje makkelijk om te wachten. Ik ben heel erg benieuwd: wat is het standpunt van Volt als het gaat om preventief fouilleren?) Er wordt hier gesproken over een proef en die willen we graag afwachten om te kijken of dit effectief is. We gaan er geen keuze over maken voordat deze proef effectief blijkt te zijn. (Het lid NADIF: Ja, maar dat is heel erg makkelijk. Wat vindt Volt als partij überhaupt van preventief fouilleren?) Het gaat hier om een proef. Ik begrijp dat je zoekt, sorry voorzitter, via de voorzitter, dat er hier gezocht wordt naar een specifiek antwoord. Dat snap ik helemaal. Maar een proef moet laten zien of iets effectief is of niet. Als eenmaal duidelijk is dat het effectief is, kunnen we besluiten om ermee door te gaan. Maar ik kan er geen uitspraak over doen voordat dit effectief blijkt te zijn. (Het lid NADIF: Voorzitter, een politieke partij kan altijd een uitspraak doen over het standpunt dat ze inneemt. Alle politieke partijen hebben dat ook heel duidelijk gedaan. Er is al eerder hierover gesproken.
Wat vindt Volt van preventief fouilleren?) Ik blijf bij mijn antwoord. Als dit effectief blijkt te zijn, kunnen we voor preventief fouilleren zijn. Maar dat weten we gewoon nog niet. De VOORZITTER: U vervolgt uw betoog, mevrouw Broersen. Het lid BROERSEN: Volgens de brief heeft de inspraak van wijkagenten en stadsdelen centraal gestaan bij het formuleren van criteria om in een bepaalde buurt te fouilleren. Daarnaast werd er duidelijk geschetst welke middelen er worden ingezet om ervoor te zorgen dat controles aselectief plaatsvinden. Deze twee dingen beschouwen wij als positief. Naar aanleiding van de brief hebben wij wel vragen over de controles van een externe partij. Er wordt aangegeven dat er geen waarnemers meer zullen worden ingezet, maar dat een externe partij een aantal controles zal uitvoeren naar de aselectiviteit van de wapencontroles. Zou de burgemeester kunnen uitleggen om wat voor externe partij dat gaat en op basis waarvan de keuze voor zo’n partij wordt gemaakt? Daarnaast hebben wij een vraag over de communicatie van de proef. In de brief wordt aangegeven dat de meeste ondervraagden niet op de hoogte waren van de proef. Er wordt gezegd dat er nu meer communicatie wordt ingezet zodat meer mensen op de hoogte zijn. Kan de burgemeester hierover meer vertellen? Hoe en naar wie wordt er gecommuniceerd? En hoe wordt dit verbeterd? Dank u wel.
De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Broersen. Dan is het woord aan mevrouw Nadif zelf. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Nadif. Het lid NADIF: Voorzitter dank u wel. Zoals iedereen al weet, heeft GroenLinks hier wél een duidelijk standpunt. GroenLinks is hier geen voorstander van. Dat hebben wij al gezegd tijdens de commissie. Ik wil eigenlijk verder ingaan op de problematiek, want we
6
Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
hebben wel een wapenprobleem en we zien ook dat de leeftijd steeds jonger wordt, als we kijken naar geweld en ook naar de geweldsdelicten die worden gepleegd. Wij maken ons daar ook ernstig zorgen over. Daarom hebben we in de commissie AZ van vorige keer gezegd: laten we nou met elkaar, met de organisaties, ook met de politie, de driehoek en hopelijk verschillende politieke partijen met elkaar zitten en kijken wat we hieraan kunnen doen. Want jeugdcriminaliteit is inderdaad een heel groot probleem. Alleen, ik sluit mij geheel aan bij wat het lid Hofland heel mooi zei in zijn maidenspeech -en daarvoor mijn felicitaties- over vertrouwen in de burger, en ook wat je uitstraalt met preventief fouilleren. (Het lid MARTENS: Ja, dank voorzitter. Voor mij is het de politie, de driehoek an sich die heeft gezegd dat men deze nieuwe proef opnieuw zou willen uitvoeren. Ik hoor mevrouw Nadif zeggen: laten we zitten met de driehoek om te kijken wat men wil doen. Maar ze willen graag deze proef uitvoeren! Is het dan niet zo dat dit gewoon niet de proef is die GroenLinks graag ziet?) Ja, dat is ook zo. Maar tegelijkertijd zien wij ook dat er heel veel uren in worden gestopt en dat er mensen zijn die dit ook echt als vervelend ervaren. Het draagt dus niet bij aan vertrouwen.
Dus wij willen ook de andere kant… Wij willen niet alleen met de driehoek zitten, maar ook met maatschappelijke organisaties, ook met mensen uit de buurten. Om met hen het gesprek te voeren over de wijze waarop het gevoel van veiligheid kan worden vergroot, en hoe we jeugdcriminaliteit kunnen tegengaan. (Het lid MARTENS: Ja dank voorzitter. Ik probeer het even samen te vatten. Als ik het niet goed heb, word ik graag verbeterd door mijn collega. Dus GroenLinks wil zitten met de driehoek. De driehoek stelt voor om deze proef opnieuw te doen, maar het is niet de goede proef, dus GroenLinks is tegen. GroenLinks wil zitten met de mensen in de buurt. Ik ben eigenlijk een beetje zoekende naar wat GroenLinks dan vandaag de dag wil doen -buiten de voorstellen voor de lange termijn, want daarbij sluit ik mij aan- om te zorgen dat wij zo veel mogelijk wapens van straat halen.) Ik zeg dat we effectief moeten omgaan met de uren die het politiekorps überhaupt heeft, want er is gewoon een gigantisch tekort. De vorige sprekers hebben ook heel duidelijk gezegd dat er heel veel uren worden besteed. De resultaten wegen daar niet tegenop. En dat is ook nog buiten alle andere argumenten tegen preventief fouilleren. Het is een heel invasieve methode om te controleren, bij mensen die eigenlijk onschuldig zijn. Dat we dat überhaupt doen vind ik een heel heftig concept. Ik wil dat wel even meegeven.
Er zijn verschillende dingen die we kunnen doen. Het zijn er niet weinig; er zijn heel veel dingen die we kunnen doen. Maar dit is niet de methode. (Het lid MARTENS: Ja, dank voorzitter. Ik ben het natuurlijk helemaal eens met mevrouw Nadif dat dit ontzettend veel capaciteit kost. Wij zijn ook benieuwd naar de uitkomst. Alleen, heb ik wederom geen antwoord gekregen op mijn vraag. Wat zou mevrouw Nadif vandaag voorstellen wat we morgen kunnen doen om te proberen de veiligheid op straat terug te krijgen? Dus niet een gesprek, maar wat stelt GroenLinks concreet voor om morgen voor te stellen aan de burgemeester om te implementeren?) Ja voorzitter, Ik vind het jammer wat het lid Martens nu doet. We hebben de afgelopen jaren ook heel veel dingen gedaan om sterker in te zetten op preventie. Kijk bijvoorbeeld naar Masterplan Zuidoost, Credible Messengers, investeren in jongerenwerkers, ervoor zorgen dat jongeren perspectief en meer kansen krijgen. Er is zo’n breed scala van dingen waarop de gemeente Amsterdam heeft ingezet. Ook in het nieuwe
7
Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
coalitieakkoord staat heel veel. Wij breiden onze plannen uit; dat is juist heel erg mooi. Ik vind het jammer dat de VVD puur wil focussen op preventief fouilleren. Ik vind dat jammer. Ik wil juist kijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat we die criminaliteit kunnen voorkomen en sterker kunnen inzetten op preventie. Dat was ook mijn bijdrage, voorzitter. (Het lid BROERSEN: Ja dank u wel voorzitter. Doorgaand op de discussie net tussen de twee leden, vraag ik mij af wat mevrouw Nadif ervan vindt om met de driehoek in gesprek te gaan, met verschillende organisaties in gesprek te gaan, dus eigenlijk onderzoek doen voor je een gedegen keuze maakt. Is mevrouw Nadif het ermee eens dat dit onderzoek is voordat je een gedegen keuze maakt?) Nee, want wij hebben in het verleden al heel veel dingen gedaan. Op dit moment zien we dat heel veel maatschappelijke organisaties behoefte hebben om weer met elkaar aan tafel te zitten. Laten we dat opnieuw gaan doen. Laten we kijken wat we hebben gedaan, wat we hebben geïnvesteerd in de wijken en buurten om in te zetten op preventie, en wat we hieraan nog meer kunnen doen. Dat is waarvoor ik mij wil inzetten en vandaar dat we deze expertmeeting inzetten. Tegelijkertijd heeft GroenLinks, als het gaat over preventief fouilleren, altijd een heel duidelijk standpunt ingenomen. Het is op die manier heel duidelijk wat onze kiezers aan ons hebben.
De VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw Nadif. Ik geef de leden wel even mee dat het hierover ook uitgebreid hebben gehad in de commissie Algemene Zaken. Mevrouw Broersen voor uw tweede interruptie. (Het lid BROERSEN: Als het nou niet over dit onderwerp zou gaan en er een onderzoek en verschillende pilots gaande zijn om daadwerkelijk een keuze te maken om door te gaan met iets, wilt u dan het antwoord en het onderzoek van pilots afwachten voordat u ergens voor- of tegenstemt?) Als het goed is denk je als politieke partij goed na over waar je voor staat en wat je standpunten zijn, en investeer je daarin. Het lijkt me dus dat je dat heel duidelijk weet. En als er heel nieuwe dingen zijn waarover we echt niets weten -natuurlijk wil je dat onderzoeken. Maar preventief fouilleren bestaat al een tijdje. (Het lid BROERSEN: Ik denk toch dat het fijn is als we in de politiek wat vaker onderzoek gaan doen voordat we bepaalde keuzes maken. Dank je wel, dit was geen vraag maar een opmerking.) Laat het zo zijn dat er al heel veel onderzoek is gedaan naar preventief fouilleren en dat ook verschillende organisaties zoals Controle Alt Delete zich er duidelijk over hebben uitgesproken, op basis van wetenschappelijk onderzoek. En op basis daarvan heeft GroenLinks een duidelijk standpunt.
(Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja, deze opmerking dreigt uit te lopen op een ondersteunende interruptie voor mevrouw Nadif. Het is inderdaad zo dat er veel onderzoek is gedaan en dat de effectiviteit hiervan, dus de opbrengsten, heel kwestieus is. Misschien moet je er niet aan beginnen. Maar er zijn ook interviews geweest met moeders van kinderen… De VOORZITTER: Ja, mijnheer Van Schijndel, voordat u verder gaat… U hebt ook gewoon de mogelijkheid om in eerste termijn een bijdrage te doen. Dat zou ik dan liever hebben dan dat u een betoog in uw interruptie gaat houden. Maar nog één zin dan. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Nog een zin. Er zijn legio interviews geweest met moeders, in Het Parool met name, die aangeven dat zij wél het gevoel
8
Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
hebben dat dit nuttig is en dat het misschien voor de rust op straat -dus dat is openbare orde, daar gaat de burgemeester over, en niet de Officier van Justitie of de driehoek- toch te verdedigen is om het nog een keer te proberen.) Ik heb ook met verschillende ouders gesproken. In de afgelopen jaren hebben we ook gezien hoe belangrijk het is om die gesprekken te voeren. Tegelijkertijd zien we dat, ook al wordt het dan uitgevoerd op een locatie, het zich weer verplaatst. We moeten dus gaan kijken hoe we structureel kunnen investeren in het oplossen, en juist inzetten op preventie. Want dat is waar je in wilt investeren. En nogmaals, ik begrijp dat er mensen zijn die een gevoel van veiligheid hebben, nu dit gebeurt. Maar we moeten ook kijken naar het gevoel van onveiligheid, als jij een van de personen bent waarom het gaat. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Nadif. Dan is mij nog via mijn informanten ter ore gekomen dat ook mevrouw Heinhuis namens de PvdA het woord wil voeren. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Heinhuis. Het lid HEINHUIS: Dank u wel voorzitter. Ik zal het kort houden, want zoals u net terecht zei, is de discussie al in de commissie en ook veelvuldig in deze zaal gevoerd.
Toch vind ik het onderwerp belangrijk genoeg om nog even te benadrukken dat ook vanuit onze partij er grote zorgen leven over het wapenbezit in de stad, het wapenbezit onder jongeren en de veiligheid van onze jongeren. Wij zijn daarom van mening dat het belangrijk is dat er een breder pakket komt om wapenbezit en wapengeweld tegen te gaan. Uiteraard moeten we daarbij ook heel sterk op preventie inzetten. Dat willen we natuurlijk allemaal. Helaas is de realiteit anders; er zijn al heel veel wapens in de stad. Wij zien daarom de noodzaak die ook door de driehoek wordt gezien, om deze proef voort te zetten. De eerste proef was helaas niet representatief genoegd. Wij kunnen daaruit dus nog geen conclusies ontlenen. Wij zijn daarom erg benieuwd naar deze nieuwe proef, die hopelijk een beter en representatiever beeld kan schetsen van de mogelijke effectiviteit van dit middel. Zoals mijn collega van de VVD al treffend zei, is dit een middel en niet een doel op zichzelf. Als de resultaten van die proef negatief zijn, zullen we ook zeker opnieuw kijken naar ons standpunt hierover. Maar op dit moment wachten wij graag af wat er uit de proef komt. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Heinhuis. Zijn er nog andere leden die het woord willen voeren in eerste termijn? Dat is niet het geval. Dan kijk ik naar de burgemeester voor de beantwoording in eerste termijn.
De VOORZITTER geeft het woord aan burgemeester Halsema. Burgemeester HALSEMA: Dank u wel voorzitter. Ik zou de leden willen bedanken voor hun inbreng. Vanzelfsprekend wil ik in het bijzonder de heer Hofland bedanken voor zijn prachtige maidenspeech. Ik moet zeggen dat ik ook wel met enige geruststelling heb kunnen vaststellen dat wij wellicht over dit onderwerp van mening verschillen, maar eigenlijk niet over alle onderliggende rechtstatelijke principes en de noodzaak om het vertrouwen tussen burger en overheid te herstellen. Wellicht verschilt onze inschatting van de bijdrage die dit eventueel zou kunnen hebben. Wij hebben de discussie al heel vaak gevoerd.
9
Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
Laat ik beginnen met te zeggen dat ik er weinig genoegen uit put om tegen de wens van de meerderheid van de raad in, hier toch bij wijze van proef deze bevoegdheid te gebruiken. Ik vind dat daar in ieder geval drie goede redenen voor zijn. Die zou ik nog even willen noemen. Ten eerste, en dat steekt mij weleens in de discussies die we erover voeren, is de proef zoals die nu wordt uitgevoerd niet te vergelijken met de wijze waarop er preventief gefouilleerd werd in deze stad tot 2016. De grootschaligheid, het gebrek aan waarborgen dat er destijds was, de duur van de proeven waren van een volstrekt andere orde dan op dit moment. Ook op verzoek van de raad -ik heb de raad er uitdrukkelijk in tegemoet willen komen- is een groot aantal rechtswaarborgen in het leven geroepen. De periode is korter. Het aantal fouilleringen is kleiner. Wij hebben tal van waarborgen in het leven geroepen om daarmee de bescherming van burgers te verbeteren. Ten tweede, of daarbij horend ook, gebruiken wij technische hulpmiddelen die het steeds minder invasief maken. Ik weet dat de heer Hofland hier een beetje stekelig van wordt, maar ik durf het toch wel aan. Dat was natuurlijk een van de vereisten die D66 aan het begin van de discussie stelde, om technische hulpmiddelen te gebruiken, zoals bijvoorbeeld bodycams en andere. En dat gebeurt nu op een redelijke schaal.
We hebben één selectiezuil, zeg ik in de richting van mevrouw Kabamba. Die is kostbaar en wordt overigens niet door de gemeente, maar door de politie betaald. Dat lijkt ons voorlopig voldoende, en bovendien is het experimenteel. We moeten ook kijken wat het effect ervan is. De tweede reden om toch door te willen zetten is dat wij inderdaad kampen met een groot maatschappelijk probleem. Wij kennen al heel veel maatregelen. We hebben de wapenaanpak in de stad, die uit tal van preventieve en repressieve maatregelen bestaat, lopend van campagnes tot extra acties van politie en Openbaar Ministerie. We hebben een groot aantal gemeentelijke preventieve maatregelen dat bedoeld is om te voorkomen dat er wapengeweld wordt gebruikt. Maar dat neemt niet weg dat wij zien dat jongeren, van een heel jonge leeftijd, wapens bij zich dragen en ook gebruiken. Het was nog vorige week dat er wapengeweld plaatsvond. Het was messengeweld tussen veertien- en twaalfjarige jongens in deze stad. Wij kunnen niet precies reconstrueren of dat geweld ontstaat omdat ze agressief, of bang zijn. Wij zien namelijk ook dat jongeren wapens bij zich dragen omdat ze bang zijn voor anderen. Met de ernst van dit probleem en de wens van veel ouders om te kijken wat je kan doen, vinden wij dat een volgende proef nog serieus moet worden genomen. Daarbij zeg ik nog maar eens met nadruk: het is een proef.
De derde reden om toch, in weerwil van de meerderheid van de raad, door te zetten is dat het ook een uitdrukkelijk verzoek is van politie en Openbaar Ministerie om deze proef te doen. Het verbaast mij toch wel enigszins als dan door verschillende raadsleden wordt gezegd: ja, maar het is een ineffectief gebruik van de tijd van de politie. Daar oordeelt de politie zelf toch echt anders over. Want de politie verlangt zelf om het middel in te kunnen zetten. En de politie heeft heel weinig neiging om ineffectief met haar eigen tijd om te gaan. En ik heb ook in de driehoek die discussie fair en open willen voeren. En dat is ook de reden dat we na een eerste proef die te weinig resultaten opleverde, toch de mogelijkheid van een tweede proef hebben. En ja, zeg ik ook in de richting van de heer Hofland, ik heb geen uitspraken willen doen van tevoren over wanneer het niet doorgaat, om de eenvoudige reden dat ik dat een proportionele afweging vind. Dat betekent dat het uiteindelijke oordeel of je het om zou zetten in beleid -een discussie die ik overigens voluit met de raad zou willen voerennatuurlijk gewogen wordt. Dus het aantal politieacties moet afgezet worden tegen de opbrengst. Tegen de klachten, de ervaringen van bewoners. En dan maak je een gewogen
10
Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
keuze. Daarom is het voor mij onmogelijk om in een cijfer te zeggen in welk geval we wel en in welk geval we niet doorgaan. Ik hoop dat u dat begrijpt, omdat ik eigenlijk veel factoren tegelijkertijd wil kunnen wegen. (Het lid HOFLAND: Dank u wel, voorzitter. Ik stelde in de commissie niet de vraag bij welk cijfers we doorgaan en bij welk cijfer we stoppen. Ik stelde de vraag: kunt u een cijfer noemen waarbij we stoppen? En daarop kwam geen antwoord. Daar refereerde ik aan. Kan de burgemeester nog steeds niet zo’n cijfer noemen?) Nee, nog los ervan dat ik het ingewikkeld vind om te begrijpen naar welk cijfer u op zoek bent. Is dat het aantal wapens dat binnen is gekomen? Is dat het aantal keren dat er gefouilleerd is? Dus ik weet niet precies op welk cijfer u doelt, maar dan nog denk ik dat je een proportionele en gewogen afweging moet maken, waarbij je verschillende elementen tegenover elkaar afzet. (Het lid HOFLAND: Voorzitter, je weet misschien hoeveel politie-uren dit gaat kosten. En als dit nu weer nul vuurwapens oplevert, met alle politieuren die dit gaat kosten, kunnen we dan vooraf zeggen dat we het dit keer wel zo teleurstellend vinden dat we stoppen? Of kunnen we dat dit keer niet vooraf zeggen?) Wij hebben namelijk wel… In de opbrengst zat natuurlijk wel een groot aantal andere wapens. Dat is niet zomaar te verwaarlozen, dus daarvan is het ook afhankelijk.
Als er heel veel messen uit komen en geen vuurwapen… Ik kan nu niet zeggen of dat een teleurstellende of niet-teleurstellende opbrengst is. Dat zal toch echt moeten worden afgezet tegen het aantal politie-uren dat erin zit. Maar ook bijvoorbeeld tegen de ervaringen van diegenen die gefouilleerd zijn, of tegen de ervaring van veiligheid van buurtbewoners. Ik wil daar -en ik vind dat ook secuur- ook echt een redelijke afweging… Ik zou eigenlijk daarin uw woorden willen herhalen, zonder daar een flauwe jij-bak van te maken. Ik hoop wel dat het een redelijke zoektocht zal zijn. (Het lid HOFLAND: Ja, dus dan concludeer ik inderdaad dat de burgemeester hier herhaalt: ook al is het nul, dat betekent niet per se dat we stoppen. Waarbij ik er begrip voor heb dat meerdere factoren een rol spelen. Die wil je meewegen. Maar ik vind het wel belangrijk om dat hier vast te stellen: voordat de proef begon, zeiden we tegen elkaar dat ook al is het nul, het ons niets oplevert en veel politie-uren heeft gekost, we misschien dan alsnog door willen gaan.) Mijnheer Hofland, ik vind deze samenvatting echt niet correct. Daar moet ik dan toch even iets over zeggen.
De belangrijkste afweging… Het zijn er twee! Eén: is het effectief? Twee: is het proportioneel, ook in het licht -waar u ook terecht naar verwijst- van de gekwetstheid die er ook bij grote groepen jongeren in deze stad is over etnisch profileren? Ik wil een eerlijke en redelijke afweging kunnen maken, waarbij effectiviteit vanzelfsprekend doorslaggevend is, samen met proportionaliteit. Ik ga echt niet iets doorzetten dat ineffectief is. (De VOORZITTER: Wel het verzoek aan de burgemeester om via de voorzitter te blijven spreken. Nog een interruptie? Nee? U bent overtuigd? Nee, ik zou het niet willen uitlokken! Burgemeester, u vervolgt uw betoog.) Ja, laat ik nog heel eventjes de vragen langslopen, want er zijn geen moties ingediend. Mevrouw Kabamba stelde een vraag over de selectiezuilen die ik heb beantwoord. De heer Khan las in de brief ‘in de omgeving Osdorper Ban’. Vanzelfsprekend worden die grenzen heel precies aangegeven. Er worden kaartjes van gemaakt. Die
11
Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
kaartjes worden ook gepubliceerd. Ik weet -ik geloof dat mevrouw Alberts dat zei- dat mensen daar rekening mee kunnen houden. Dat zal zo zijn. Maar voor mij -en dat speelde bijvoorbeeld ook bij de discussie over cameratoezicht- is het buitengewoon cruciaal dat waar er sprake is van repressief overheidsoptreden, burgers zichzelf er altijd tevoren van op de hoogte kunnen brengen. Dat vind ik rechtstatelijk een buitengewoon belangrijk beginsel waaraan ik niet torn. U vroeg naar de aselecte controles. Wij hebben het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving gevraagd om de aselectiviteit van de controles te onderzoeken. Dat betekent dus dat het door een onafhankelijk onderzoeksinstituut wordt onderzocht, naast het OIS. De gegevens daarvan zullen u bereiken en kunt u ook betrekken bij de beoordeling van de uitkomsten van de proef. Mevrouw Martens heeft mij geen vragen gesteld. Mevrouw Alberts concludeerde dat de effectiviteit klein is. Ik hoop dat u met ons de proef afwacht. Ik merk wel dat u in uw betoog eigenlijk nog steeds uitgaat van preventief fouilleren. Dat kan natuurlijk iets te maken hebben met uw grote en lange staat van dienst, maar het preventief fouilleren werd tot 2015 uitgevoerd. Deze proef kent wel echt andere parameters. (Het lid KHAN: Toch nog een interruptie, voorzitter. Ik stelde een vraag over de aselectiviteit van de proef.
Ja natuurlijk, de onderzoekers gaan dat meten en dat komt terug in het rapport, zoals ook bij de eerste evaluatie gebeurde. Maar mijn vraag was of de onderzoekers ook een reflectie kunnen geven, gekeken naar de achtergrondkenmerken van degenen die gefouilleerd zijn, en wat dat zegt over de aselectiviteit van de proef. Daar ging mijn vraag over.) U stelt de vraag volgens mij omdat er vorige keer meer met name jonge mannen gecontroleerd waren. Waarbij overigens vooral bleek dat er ook meer jonge mannen op straat waren. Dat wil dus niet zeggen dat ze eruit gepikt waren. Er waren gewoon meer jonge mannen dan jonge of oude vrouwen op straat op dat moment. Maar in antwoord op uw vraag: ja. Daar zal nauwkeurig naar gekeken worden. Er zal ook onderzocht worden wie zich op de locatie bevindt en of degenen die deelnemen aan de controle ook enigszins in verhouding staan tot überhaupt het straatbeeld en het beeld van de omgeving. Want daar zit uw zorg. (Het lid KABAMBA: Mijn vraag ging inderdaad over de selectiezuil. Maar ik had het ook vervolgd met de vraag waarom de burgerwaarnemers niet terug kunnen komen als er alleen één selectiezuil is. Waarom kunnen de burgerwaarnemers dan niet terugkomen? Dat brengt het vertrouwen terug en zorgt ervoor dat de kloof die wordt gevoeld met bijvoorbeeld een onafhankelijke partij die verder geen burger is, toch wat kleiner gemaakt wordt.
Dat is ook in lijn met mijn collega’s die het eerder hebben gehad over het gebrek aan vertrouwen en het gevoel van veiligheid onder de onderzochten.) Ja, wij hebben na de eerste keer besloten om niet opnieuw burgerwaarnemers toe te voegen. U weet ook tot wat voor discussies dat heeft geleid, en tot een gevoel van gekwetstheid bij de politie. Men had het gevoel dat het vanuit wantrouwen voortkwam, terwijl het eigenlijk vanuit vertrouwen voortkwam. Ik had er namelijk geen enkele zorg over. U bent zelf in staat… Raadsleden kunnen toegevoegd worden aan de controles. U kunt daar een pas voor aanvragen. U bent zelf in staat om de controles bij te wonen, mocht u daar zorgen over hebben. Onafhankelijke onderzoekers zullen de controles observeren en de onderzoeksgegevens vastleggen voor de uitkomst van de proef. Ik denk dus eigenlijk
12
Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
dat er meer dan voldoende waarborgen zijn. Daarbij worden er ook aan iedereen formulieren uitgereikt, waarbij onmiddellijk ook klachten ingediend kunnen worden als mensen daartoe aanleiding zien. (De VOORZITTER: U bedoelt dat mevrouw Kabamba daartoe in staat is. Ik ben dat zeker niet. Nog een laatste interruptie? Vervolgt u uw betoog, burgemeester.) U heeft groot gelijk. Mevrouw Alberts stelde mij een meer algemene vraag naar de wens om meer politie in de wijk te hebben. Ja, dat is een enorme wens van ons. Dat is ook de reden dat wij de afgelopen jaren een aantal specialismes bij onze eenheid hebben weggehaald om iedereen terug te kunnen brengen naar de basisteams. Dat heeft tot discussies geleid. Gelukkig lijken er tot nu toe nu toe niet echt gaten te vallen, maar de reden erachter is dat hoe meer politie er op straat is, hoe dichter bij onze inwoners. Dat is natuurlijk heel belangrijk. Ik moet zeggen dat ik heel regelmatig met onze wijkagenten meeloop. Dat kan ik u zeer aanbevelen. Wij hebben werkelijk excellente wijkagenten in Amsterdam die de wijken goed kennen, ook alle sociale problemen kennen en heel vaak ook de opgroeiende jongeren goed kennen en veel contact met ze hebben. Gelukkig hebben we die. Ja mijnheer Hofland, ik doe uw betoog natuurlijk eigenlijk helemaal geen recht, want het verdient een veel uitgebreidere verhandeling. Daar is nu geen tijd voor.
Laat ik alleen zeggen dat bij de tegenstelling die u gaf van ‘de zucht naar zichtbare daadkracht tegenover de redelijke zoektocht naar oorzaken’, met een prachtige alliteratie, ik heel erg met u deel dat dat laatste heel erg belangrijk is. Ik zou er alleen een opmerking bij willen maken. Geweld is niet alleen een gevolg van bijvoorbeeld grote sociale, maatschappelijke en economische problemen. Dat is het vaak, maar het is ook een oorzaak voor verloedering van wijken. Verloedering van jongeren die als gevolg daarvan perspectief gaan missen. Daarom is het ook heel belangrijk om geweld aan te pakken, preventief en repressief. Dan maakt u een opmerking over de invasieve controles. Ik hoop wel dat u waardeert dat wij u zeer tegemoet hebben willen komen met technische hulpmiddelen en met allerlei waarborgen die wij in het leven hebben geroepen. (De VOORZITTER: Burgemeester, ik vraag u de vragen iets beknopter te beantwoorden. Anders gaan we heel erg door de tijd.) Ja. Wat betreft etnisch profileren uitbannen ben ik het heel erg met u eens, maar dat wordt nog wel een hard gelag. Want het vindt plaats, hoe sterk wij het ook veroordelen. Dan mevrouw Broersen. Ik ben er wel van gecharmeerd dat u de effectiviteit van de proef een eigen gewicht wilt geven, omdat ik denk dat het bij dit soort middelen altijd ook op de proportionaliteit aankomt.
Het principe kan zijn dat preventief fouilleren niet goed is. Dat is ook heel lang mijn positie geweest. Maar het moet wel altijd afgezet worden tegen de maatschappelijke omstandigheden die er zijn en de wens die bijvoorbeeld in het justitiële en het politionele apparaat leeft. De externe partij is beantwoord. Communicatie kunt u in het uitvoeringsplan vinden. Wij gebruiken eigenlijk alle kanalen die tot onze beschikking staan om te zorgen dat mensen erover geïnformeerd zijn. Mevrouw Nadif, ja ik ben het met u eens. Het is van groot belang dat er veel contact in de wijken is. De driehoek heeft ook weer een nieuwe serie van gesprekken met jongeren gepland. Zoals u ook weet, hebben wij een heel uitgebreid programma dat ik, helaas zoals u weet, graag zou willen opschalen. Het is opgezet vanuit het Actiecentrum voor Veiligheid en Zorg dat zich richt zowel op de wijken als op jongeren, op geweld en preventie. Ik wil u er graag aan herinneren dat er voor 27 september al een
13
Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
expertmeeting gepland staat, waarvoor u zich nog op kan geven. Daarbij wordt op het Actiecentrum onder andere met de Credible Messengers gesproken. (Het lid NADIF: Daar had ik mij al voor opgegeven, dat klopt.) Top! (Het lid NADIF: Deze was nog apart met de Kinderombudsman en bijvoorbeeld met de buurtrechters, zoals u al had aangegeven. Maar nu even over het gesprek met de jongeren. Is het ook mogelijk dat wij daarbij aan kunnen schuiven? Of dat er iets omheen georganiseerd kan worden, zodat wij het ook kunnen zien?) Laat ik dat eens even navragen. De kracht van de bijeenkomsten zoals ik die heb meegemaakt, helaas totdat corona losbarstte, was eigenlijk de rechtstreekse ontmoeting en soms ook confrontatie tussen agenten en jongeren van de straat. Daarbij werd veel pijn en onbegrip over en weer rechtstreeks uitgewisseld. Daarbij voelde ik mij ook al een beetje een pottenkijker. Ik weet dus niet of het de intimiteit van de bijeenkomsten echt goed doet als er straks 45 raadsleden bijzitten. Ik ga het dus even na, want ik begrijp uw verlangen. Maar ik ben ook wel gehecht aan de rechtstreeksheid van die bijeenkomsten. Dat was het. De VOORZITTER: Dank u wel burgemeester. Dan kijk ik even rond of er behoefte is aan een tweede termijn. Dat is niet het geval. Dan gaan we door naar het volgende agendapunt. Dat is agendapunt 17. De discussie wordt gesloten.
Inclusie en Antidiscriminatiebeleid 17. Kennisnemen van de raadsbrief Eindrapportage moslimdiscriminatie met als bijlage het eindrapport van het moslimdiscriminatie (VN2022-027074)
actie-onderzoek actie-onderzoek
De VOORZITTER deelt mee dat is ingekomen: Motie van de leden Khan, Bentoumya en Ahmadi inzake schaf het gedeeltelijke verbod op gezichtsbedekkende kleding af, nr. 308.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders Namens een meerderheid van de gemeenteraad kenbaar te maken aan de vaste Kamercommissie Binnenlandse Zaken om het gedeeltelijk verbod op gezichtsbedekkende kleding zo spoedig mogelijk in te trekken en de eindrapportage “actie-onderzoek moslimdiscriminatie” als bijlage hierbij aan te bieden. De motie maakt deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER deelt mee dat is ingekomen: Motie van de leden Khan en Garmy inzake een pilot anoniem solliciteren starten, nr. 312.22
14
Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
Verzoekt het college van burgemeester en wethouders Om te onderzoeken of een pilot anoniem solliciteren van meerwaarde kan zijn om arbeidsmarktdiscriminatie te bestrijden en in hoeverre deze pilot geïmplementeerd kan worden binnen de eigen gemeentelijke organisatie, binnen de gemeentelijke deelnemingen en binnen publiek-private samenwerkingsverbanden met de gemeente en waar mogelijk het bedrijfsleven te adviseren dit in hun sollicitatieproces op te nemen. De motie maakt deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER: Het woord is gevraagd door een aantal raadsleden, namelijk Khan, Bentoumya, Namane, nog een keer Khan, Martens, Van Schijndel, Garmy en Lust. Maar het woord is, voor de eerste keer dan, aan het lid Khan. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan. Het lid KHAN: Voorzitter, ik houd het bij één bijdrage, anders krijg ik wel een heel boze collega. (De VOORZITTER: Mijnheer Khan, u moet even de microfoon uitzetten, want u bent nog mevrouw Heinhuis, en dat is toch echt niet het geval.) Gisteren stuurde de wethouder een brief naar de raad toe in reactie op de commissiebehandeling van dit onderwerp. Ik wil haar bedanken voor deze afhandeling. De zorgen en kritiek van de raad zijn daarin meegenomen. En het allerbelangrijkste: er zijn concrete verbetervoorstellen gedaan. Zo hoort het, en het maakt ons heel erg benieuwd naar de uitwerking van het Beleidskader Diversiteit.
Voorzitter, over het volgende gaat mijn betoog. Dat wordt ook benoemd in de brief. Ik ben blij dat er ook extra aandacht komt voor de discriminatie van moslimvrouwen. Dat dat nodig is zagen wij de afgelopen twee maanden. Een paar berichten die de headlines hebben gehaald. Studente Ilhame was op zoek naar een kamer. Ze had er eindelijk eentje gevonden in deze tijden van woningnood. En wat kreeg ze te horen? Ja, je bent een moslim. Journaliste Nasrah Habiballah kreeg een ideale droombaan, als NOS-verslaggever Palestina-Israël. En wat overkwam haar? Een drek, een berg aan racisme en seksisme. En ga je vol hoop op zoek naar de stageplek, dan kan je worden benadeeld. Zelfs in deze tijden van personeelskrapte. Niet om wat je doet, maar om wie je bent, omdat je een hoofddoek draagt. Dat maakte Samia Boukhizzou mee, belangenbehartiger van mbo’ers. Voorzitter, moslima’s staan aan de vooravond van uitsluiting. Als zij een hoofddoek dragen, zijn ze herkenbaar als moslim. Daarom vinden bepaalde mensen blijkbaar dat het acceptabel is om hen te benadelen. Maar ze zijn ook vrouw, wat hun extra kwetsbaar maakt. Op straat denken mannen vaak dat moslima’s zwak zijn, omdat ze vrouw zijn. Soms denk ik wel: ja, wacht maar tot je mijn vrouw tegenkomt, dan ga je zien wat ‘zwak’ betekent.
In je gezicht! Maar serieus, het helpt ook niet dat wij in dit land wetten hebben die intimidatie en agressie jegens moslims in de hand werken. En dat doet het gedeeltelijk verbod op gezichtsbedekkende kleding. Afgelopen augustus kwam de eerste evaluatie. Daaruit bleek dat het zogeheten nikabverbod ineffectief is. Maar dat niet alleen. Het legitimeert agressie en haat. En deze wet ligt dus binnenkort bij de Tweede Kamer voor behandeling. Daarom dien ik een motie in namens GroenLinks en BIJ1 om namens de raad bekend te maken dat wij zo snel mogelijk van deze wet af willen.
15
Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
En daarnaast voorzitter, ik zei het net al: het zijn tijden van personeelskrapte. Ik had toch wel ergens gehoopt dat juist in deze tijden stage- en arbeidsdiscriminatie veel minder zouden worden. Maar het is niet zo. Wanneer we arbeidsmarktdiscriminatie gaan behandelen, wil ik daar verder op ingaan. Want ik denk dat daarvoor zeker repressieve maatregelen nodig zijn. Voor nu wil ik een voorstel doen. Een voorstel waar ik eigenlijk principieel tegen ben, namelijk een pilot anoniem solliciteren. Want ik vind niet dat je je eigen identiteit zou moeten verbergen omdat een ander jou wil discrimineren. De fout ligt bij die persoon, niet bij jou zelf. Maar blijkbaar voorzitter -er is afgelopen zomer een aantal onderzoeken verschenen- is het toch nodig. We zijn als samenleving zover doorgeschoten dat het misschien wel moet. En gezien de gestegen kosten, de gestegen energierekening, wil ik dan toch pragmatisch kijken of het werkt. Vandaar een motie pilot anoniem solliciteren. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Khan. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Bentoumya namens de fractie van GroenLinks. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bentoumya. Het lid BENTOUMYA: Ja voorzitter, dank u wel. Amsterdam moet een stad zijn waar iedereen de vrijheid heeft om zichzelf te zijn. Te geloven wat je wilt geloven, en je te kleden zoals jij je wilt kleden.
Discriminatie en racisme hebben hier vanzelfsprekend geen plaats in. Maar onderzoeken, zoals het actieonderzoek dat we nu bespreken, laten zien dat daar nog wel sprake van is. In het onderwijs, op de arbeidsmarkt en in de openbare ruimte. Voor GroenLinks is dat onacceptabel. Tijdens de behandeling in de raadscommissie heeft een aantal van ons aandacht gevraagd voor het belang van gendersensitief beleid. Ik ben blij om in de laatste raadsbrief te lezen dat hier ook aandacht voor is middels gesprekken met vrouwen en meisjes die islamitisch zijn. Daarnaast is het wat betreft GroenLinks belangrijk om ook de eigen organisatie en ervaringsdeskundigheid mee te nemen in dit beleid. Graag sta ik wat langer stil bij gendersensitiviteit en bij het belang daarvan. Want de beleving van de vrouw is in dezen ontzettend cruciaal. Over het lichaam en over het doen en laten van de vrouw lijkt namelijk iedereen altijd maar een mening te hebben. Vrouwen zijn al snel te naakt, te dik, te dun, of juist te bedekt. Ook uit dit actieonderzoek blijkt dat islamitische vrouwen die een hoofddoek dragen hier dikwijls te maken krijgen met discriminatie op basis van hun kledingkeuze. Wat hierin niet helpend is dat onze eigen landelijke overheid een signaal heeft afgegeven met het verbod op gezichtsbedekkende kleding. In de praktijk: de nikab.
Een kledingstuk dat naar schatting 50-300 vrouwen in Nederland dragen. Een symbolische wet, die is ontraden door de Raad van State en door Amnesty. Een symbolische wet met grote gevolgen. Wij weten namelijk dat sinds het aannemen van deze wet meer vrouwen die een nikab, of ook geen nikab dragen maar wel islamitisch zijn, te maken hebben met fysieke of verbale discriminatie. En ook zorgt het verbod voor de uitsluiting van een deel van onze bevolking op basis van hun kledingkeuze. Zo betekent het verbod namelijk in de praktijk dat vrouwen niet meer naar het oudergesprek op school kunnen gaan met een nikab. Dat zij hun boodschappen in de tram niet kunnen doen. En dat ondermijnt de emancipatie van deze groep vrouwen en zorgt ervoor dat zij geen volwaardig onderdeel van onze samenleving kunnen zijn. Bovendien geeft de overheid met dit verbod het signaal af dat er beperkingen verbonden zijn aan de vrijheid van godsdienstuiting. En vooral: dat de overheid besluit wat de vrouw wel en niet mag dragen. En om die reden dienen wij samen met DENK
16
Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
en BIJ1 deze motie in, om bij het Rijk aan te geven dat de meerderheid van de Amsterdamse gemeenteraad pleit voor de opheffing van het gedeeltelijk verbod van gezichtsbedekkende kleding. En voorzitter, tot slot. Amsterdam is een stad waar iedereen zichzelf moet kunnen zijn. Ik kan dit tot in den treure blijven herhalen, want we zijn er nog niet. Sterker nog, tegenover de terechte en steeds luider wordende roep om gelijkwaardigheid staat maatschappelijke verruwing, polarisatie en stigmatisering. We willen een inclusieve en rechtvaardige stad zijn waar iedereen de vrijheid voelt om zichzelf te zijn. Te dragen wat hij wil, te geloven wat hij wil. En in dat kader kijk ik uit naar het Beleidskader van de wethouder. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Bentoumya. Dan gaan we door met mevrouw Namane namens de fractie van de PvdA. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Namane. Het lid NAMANE: Voorzitter, ik wil heel graag beginnen met iets te vragen aan mijn collega’s uit de raad. Ik wil ze even terug laten denken aan het moment dat ze politiek bewust werden. Wil de raad daar even aan terug denken? Ik hoef er niet zo lang over na te denken en ik hoop dat u het ook weet. Bij mij was dat ongeveer 21 jaar en 3 dagen geleden. En nog een paar uur. Het was in 2001. Ik denk dat ik dat deel met heel veel meer mensen in deze zaal en in onze stad.
Wij zijn hier vandaag om te spreken over moslimdiscriminatie. En vanaf die dag, 21 jaar geleden, begon een lange periode van stigmatisering, uitsluiting en discriminatie van moslims. Veel van ons merkten dat woorden ertoe doen. We werden politiek bewust, want het raakte onze levens. Het maakte ons angstig, dapper, schaamtevol, trots. Nieuwsgierig en bang. Ik denk dat ik spreek namens velen in deze zaal als ik zeg dat het ons uiteindelijk strijdbaar maakte, voor een wereld waar we begrip hebben voor elkaar, elkaar met respect en interesse benaderen en verschillen proberen te overbruggen. En dat maakt mij ook wel hoopvol voor de toekomst, want het discours in deze zaal sijpelt door in de samenleving. Tegelijkertijd doet natuurlijk niet alleen wat wij zeggen ertoe, maar ook wat wij doen. We staan nog voor een heel grote opgave, zoals deze rapportage ons nogmaals laat zien. Moslimdiscriminatie blijft een probleem voor onze stad, en voor iedereen die hier woont. Daarom ben ik blij dat we ook met acties komen om dit te gaan verbeteren. Wij kijken dan ook uit naar het nieuwe beleidskader dat we samen met de stad en de raad gaan vormgeven. Ik zou graag willen weten hoe de wethouder dat wil gaan doen.
Ik hoop in het beleidskader ook veel van de aanbevelingen uit het rapport terug te zien, zoals het verhogen van de meldingsbereidheid, het tegengaan van discriminatie bij stages en werk, en registratie van moslimdiscriminatie. Ik hoop dan ook dat wij samen nog uitgebreid stil gaan staan bij het totaalpakket. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Namane. Dan gaan we door met mevrouw Martens namens de VVD. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Martens. Het lid MARTENS: Dank u wel voorzitter. Wij behandelen vandaag een heel belangrijk rapport. Als woordvoerder antidiscriminatie denk ik dat je op elk rapport het woord moet voeren, of het nu antisemitisme betreft of moslimdiscriminatie. Ik ben ontzettend blij
17
Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen
R
dat de wethouder hiermee aan de slag gaat. Er is een passage waarover mijn fractie zich ontzettend veel zorgen maakt. Dat is het vinden van een stageplaats. Het begint toch echt bij het mee kunnen doen in de stad. Ik ben heel erg benieuwd of de wethouder misschien een extra toelichting kan geven, of alvast uit de doeken kan doen wat we gaan doen met zijn allen om te zorgen dat we die kloof gaan verkleinen. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Martens. Dan heb ik op mijn lijstje de heer Van Schijndel staan, namens Forum voor Democratie. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Schijndel. Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja, dank u wel voorzitter. Een beleidskader naar aanleiding van het actieonderzoek moslimdiscriminatie. Wij hebben dus grote problemen met het concept van moslimdiscriminatie. Er zijn talloze Marokkaanse en Turkse Nederlanders die helemaal geen moslim zijn, of niet meer zijn. En die worden toch gediscrimineerd. Dat is dan vaak omdat ze geacht worden een andere culturele achtergrond te hebben. Gisteren was er bij BNNVARA een nieuwe serie over poldermocro’s. Die heb ik bekeken. Ik vind het heel positief. Er is een enorme variëteit aan mensen die in die serie rondlopen. Discriminatie betreft in wezen of een migratieachtergrond, of het zijn van homo, of joods, of vrouw. Dat laatste komt ook heel veel voor.
Daarom zie ik uit naar de brief van de burgemeester in het vierde kwartaal van dit jaar over een eventuele aparte registratie van moslimdiscriminatie. Daar moet heel goed over worden nagedacht, of dat wenselijk is. Natuurlijk teken je bij een discriminatieaangifte op wat dan de gronden zijn van de discriminatie, zoals anti-joods, of antihomo, noem maar op. Maar geen aparte categorie ‘moslimdiscriminatie’ invoeren. Dan wil ik tot slot even toch zeggen, onderstrepen, dat natuurlijk scherpe religiekritiek op de islam, en dan met name op de traditionele, gangbare variant, moet kunnen. De sharia, de islamitische wet, is zeker in strijd met de westerse ideeën van gelijkheid, van rechten van mannen en vrouwen. (Het lid AHMADI: Ja voorzitter, het klonk een beetje alsof mijn collega beweerde dat moslimdiscriminatie, of discriminatie van moslims, niet bestaat. Was dat ook daadwerkelijk zo?) De VOORZITTER: Mevrouw Van Schijndel. Mijnheer Van Schijndel, pardon. Het lid VAN SCHIJNDEL: Ik vind het wel leuk om als ‘mevrouw’ te worden aangesproken, by the way. Sommigen eisen dat! Ja, het komt voor dat mensen worden gediscrimineerd. Vrouwen vanwege hun hoofddoekje. Maar heel veel mensen met een Marokkaanse, Turkse of Surinaamse achtergrond hebben helemaal geen hoofddoekje. Ik houd dus niet van aparte religiecriteria bij het toepassen van onze antidiscriminatieregels in Nederland.