20220323 Verslag gemeenteraad

22

wst Jaar

2022

Vergaderdatum 23 maart 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

beleidskader. Ook sprak u over het belang van taal in uw persoonlijke leven. U heeft zich in de hele raadsperiode ingespannen om de laaggeletterdheid van ruim 150.000 Amsterdammers terug te dringen. Daarmee heeft u een belangrijke bijdrage geleverd om de samenleving toegankelijker te maken. Uw inbreng kende altijd een grote mate van persoonlijke betrokkenheid, niet in de laatste plaats als het om de lhbtiq+-gemeenschap ging. Ik heb mij laten vertellen dat in de vier jaar dat u voorzitter was van de commissie Kunst, Diversiteit en Democratisering u slechts één vergadering heeft gemist. Ook is niet onopgemerkt gebleven dat u bij vergaderingen altijd zoetigheid meenam voor de griffie en de bodes. Ik hoop dat u met al uw energie en betrokkenheid andere zult blijven motiveren en inspireren. Ik wens u daarbij heel veel succes. Het ga u goed. Het woord is aan mevrouw De Fockert. Mevrouw DE FOCKERT: Dank u wel, voorzitter. U memoreerde mijn maidenspeech. Die was in de geest van mijn moeder, de taaldocente. Het is dus alleen maar passend dat mijn afscheidsspeech in de geest van mijn vader is. Dan moet ik u waarschuwen, want voor degenen die dat niet weten: dat is een dominee. Toen ik ruim vier jaar geleden vrij onverwacht kandidaat voor de gemeenteraad werd, maakte ik bij wijze van introductie een politieke mixtape.

Een playlist met elf nummers – ik stond eerst op plek 11, later op plek 12 - waar zo’n beetje al mijn politieke drijfveren in samenkomen. Voor vandaag heb ik die tape nog eens teruggeluisterd. Ik was benieuwd na vier jaar politiek handwerk wat daar nog van staat. Ik moet zeggen, opvallend veel, moet ik zeggen. Refugee had ik er liever niet nog een keer op hoeven zetten. Dat blijft helaas onverminderd actueel. Een nummer als Rettet die Wale zou eigenlijk zo mijn lijfspreuk kunnen zijn en van ieder in de politiek, vind ik. “Rettet die Wale, stürzt das System.” Red de walvis, werp het systeem omver. Maar uiteindelijk is de rode draad voor mij het nummer Compassion van Lucinda Williams. Ik zal het niet voor jullie zingen, maar in de kern zegt Williams het volgende: heb compassie voor je medemens. Ook al ben je het grondig met elkaar oneens. Ook al staat iemand mijlenver van je af. Probeer je in die ander te verplaatsen. Probeer diens leefwereld, drijfveren en behoeftes te begrijpen, zodat je van daaruit kunt bouwen aan een samenleving waarin iedereen tot diens recht kan komen. Een samenleving waarin iedereen mag en kan zijn wie die wil zijn, ongeacht waar je wieg stond, wat je inkomen is, hoe goed je het Nederlands beheerst, op wie je verliefd wordt of tot welke God je bidt. Zo’n samenleving heb je niet van de een op de andere dag.

Dat is hard werken, zeker wanneer er al decennia lang landelijk een politieke klimaat van wantrouwen en polarisatie lijkt te zijn. Een politiek gebaseerd op compassie voelt dan als zwemmen tegen de stroom in. Gelukkig kunnen wij dat in Amsterdam heel goed en we doen het graag. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de opvang van 500 ongedocumenteerden, de proef met bijverdienen in de bijstand, of de pilot jongeren schuldenvrij. Het is een greep uit de politiek van de afgelopen vier jaar. Een politiek gebaseerd op anderen zien, naar ze luisteren, je inleven in de persoonlijke situatie van mensen. Een politiek gebaseerd op compassie. Maar we zijn er nog lang niet. Er is veel ongelijkheid in deze stad. Ongelijkheid waarvan we soms helemaal geen weet hebben. “You do not know what wars are going on” zingt Williams. “Down there, where the spirit meets the bone.” We waren als stad geschokt toen tijdens corona zichtbaar werd hoeveel mensen in verborgen armoede leefden. Hoeveel ongedocumenteerde mensen, mensen die hier al jarenlang leven, werken en bijdragen aan de samenleving, plots op straat belandden. We waren geschokt

23

wst Jaar

2022

Vergaderdatum 23 maart 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

toen we lazen dat twee Amsterdamse jonge vrouwen van Marokkaanse afkomst tien jaar lang opgroeiden in een kelderbox, omdat ze niet de juiste papieren hadden. Pas toen we onze ogen daarvoor openden, konden we ze helpen. En ik ben trots daar een klein steentje aan heb mogen bijdragen. Een politiek gebaseerd op compassie vraagt dat je elkaar ziet. Dat je oog hebt voor wat er allemaal in de stad gebeurt. Voor de oorlogen die zich afspelen, waar de ziel van de stad het geraamte raakt. En dat je vervolgens de ruimte zoekt om die oorlogen op te lossen, ook als je daarvoor buiten de lijntjes moet kleuren. Ik wens de nieuwe raad die morgen wordt geïnstalleerd, veel compassie toe. En als u mij toestaat, voorzitter, heb alsjeblieft ook wat compassie voor de griffier, voor de bodes, voor de audio-visuele ondersteuning en voor al die mensen die als wij weer eens besluiten tot vijf uur ’s ochtends te debatteren, hier zijn om dat mogelijk te maken. Ik dank u allen. De VOORZITTER: Mijnheer Yilmaz, beste Numan. De raad neemt afscheid van een ras-Amsterdammer. Door uw grote netwerk in alle delen van de stad werd u vier jaar geleden met voorkeurstemmen gekozen.

Als leraar in de politiek stapt u in de voetsporen van illustere Amsterdamse voorgangers, bijvoorbeeld Theo Thijssen die het geloof in de mogelijkheden en talenten van elk kind, ongeacht z’n achtergrond, als uitgangspunt nam voor zijn werk als onderwijzer en voor zíjn houding als politicus. Hij zou trots zijn geweest op u en uw raadswerk. U spande zich in om het lerarentekort te bestrijden en om makkelijker stageplekken te kunnen vinden. U nam het initiatief om de kopklas in Amsterdam fors uit te breiden. Die helpt talentvolle en gemotiveerde leerlingen hun taalbarrières weg te nemen. Ik heb begrepen dat u een tijdje in het buitenland wilt gaan wonen, omdat u de kans wilt krijgen Amsterdam te gaan missen. Nou, dat lijkt me onvermijdelijk. Hopelijk en graag zien we u dan ook weer snel terug in onze stad. Het ga u goed. Het woord is aan de heer Yilmaz. De heer YILMAZ: Voorzitter, dank u wel. Ik ben geboren in het Burgerziekenhuis, hetzelfde ziekenhuis als Johan Cruijff, maar ik ben opgegroeid in de Transvaalbuurt. Het Waterlooplein en omgeving, dat was vroeger voor mij de plek waar mijn ouders als schoonmakers werkten. Ik kwam hier heel vaak. Jaren later mocht ik de stad dienen in de gemeenteraad. Dat is een bijzondere route die ik heb mogen afleggen, maar niet minder eervol.

Als geboren en getogen Amsterdammer – en het is een eer voor mij te horen dat de burgemeester mij een ras-Amsterdammer noemt – was het ook een eer om mijn stad te dienen. Ik heb de afgelopen jaren mijn best gedaan de Amsterdamse politiek zo toegankelijk mogelijk te maken voor mijn omgeving en ik heb geprobeerd de kloof tussen politiek en burgers te verkleinen. Mijn spreekteksten heb ik bijvoorbeeld zo simpel mogelijk proberen te houden, soms met een vleugje humor. En ik heb de vele hulpverzoeken die ik heb gekregen, altijd serieus benaderd en deze burgers zo goed mogelijk geprobeerd te helpen. Alles wat ik zag of hoorde, was een potentieel agendapunt, schriftelijke vraag, rondvraag of motie. Mijn collega’s de heer Mangal en Khan werden af en toe helemaal gek, omdat ik ze aan het bestoken was met verschillende ideeën. Maar dat is ook iets wat ik wil meegeven aan alle volksvertegenwoordigers. Blijf dichtbij jezelf en bij de burgers. Vergeet niet dat mensen op jou hebben gestemd en jou hier hebben gebracht. Ze hebben jou het vertrouwen gegeven. Beschaam dat vertrouwen niet. Dan wil ik doorgaan met een samenvatting van de afgelopen vier jaar. Twee ooms van mij zijn overleden. Mijn oudste dochter is naar de middelbare school gegaan.

24

wst Jaar

2022

Vergaderdatum 23 maart 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

mijn zoontje heeft twee zwemdiploma’s gehaald. Mijn broertje heeft zijn vwo-diploma gehaald en gaat nu naar de universiteit. Mijn zusje is ruim anderhalf jaar geleden getrouwd en gaat binnenkort bevallen. En mijn vrouw en ik hebben een kleine bedevaart, de Uhmra, verricht naar Mekka en Medina. Het is misschien een ongebruikelijke opsomming voor iemand die afscheid neemt van de politiek, maar ik wil hiermee aangeven dat er meer is dan de politiek. Natuurlijk is het werk dat we doen, ongelofelijk belangrijk, maar er zijn belangrijkere dingen. We moeten niet vergeten dat politiek, carrière, status, faam allemaal vergankelijke dingen zijn. Uiteindelijk zullen mensen zich ons een paar jaar herinneren, maar op een gegeven moment kom je te overlijden, word je een agendapunt in de raadsvergadering en gaat iedereen weer over tot de orde van de dag. Als je echt iets bijzonders hebt gedaan, wordt er nog iets naar je vernoemd en that’s it. Het leven is te kort om elkaar te beledigen, elkaar pijn te doen of elkaar op een andere manier slecht te behandelen. Er moet altijd een basisrespect zijn. Natuurlijk moet je een fel debat kunnen voeren en elkaar een beetje kunnen uitdagen, maar altijd met een beschaafde ondergrens, ook op social media. Ik heb dat altijd proberen te doen. Ik zeg niet dat dat altijd is gelukt, maar ik heb het wel geprobeerd.

Ik probeer dit te doen door me te verdiepen in het leven en de ervaringen van vele inspiratiebronnen zoals Muhsin Yazıcıoğlu, Necmettin Erbakan, Fatih Sultan Mehmet bijvoorbeeld of Sultan Abdülhamit de Tweede. Dit is de uitdaging voor de notulist vandaag om dit allemaal goed te spellen. En niet te vergeten mijn grootste voorbeeld: de profeet Mohammed. Vrede zij met hem. Met deze enorme belangrijke levenslessen van deze grote persoonlijkheden probeer ik mijn koers in het leven en in de politiek te bepalen. Het houdt mij ook met beide benen op de grond. Als moslim probeer ik volgens de regels van Allah te leven, maar ik maak nog iedere dag heel veel fouten. Als je mensen bewust of onbewust hebt gekwetst, is het volgens de islamitische traditie gebruikelijk om vergiffenis te vragen. Dus dat wil ik hierbij ook doen. Mocht ik iemand hebben gekwetst, dan vraag ik om vergiffenis. Ik heb de afgelopen jaren mijn fulltimebaan gecombineerd met mijn raadslidmaatschap en dat was niet mogelijk geweest zonder steun van de mensen in mijn omgeving. Om te beginnen mijn college Sheher Khan, Eduard Mangal en Asdin Nazahran. We hebben heel prettig samengewerkt. Jullie hebben uitstekend werk verricht. We zijn geen collega’s meer, maar we blijven voor altijd broeders.

Ook oud-directeur van het ROC van Amsterdam, mbo-college van Zuidoost, Robert Jan Janssen; opleidingsmanager Jurly Pocornie, roostermakers Harry Pankras en Henk van Krieken. Ook hen wil ik enorm bedanken voor de ruimte, de tijd en de steun die ik altijd heb gekregen. Het was niet altijd makkelijk te combineren, maar dankzij jullie is het gelukt. En dan zijn er nog alle andere collega’s die rekening hielden met mijn raadwerk. Ook hen wil ik bedanken. En natuurlijk ook mijn studenten. Zij hebben soms bewust en vaak ook onbewust heel veel input geleverd voor de raad. Verder wil ik ook mijn collegaraadsleden bedanken. Het voelde echt als een warm bad toen ik hier vier jaar geleden binnenkwam. Nu we elkaar net een beetje beter beginnen te leren kennen, is het alweer afgelopen. Maar bedankt voor de adviezen, voor de steun en voor de fijne samenwerking. Ik wil natuurlijk ook het college, de ex-wethouders, de burgemeesters, de p.a.’s en vooral de wethouders met wie ik wat nauwer heb samengewerkt, bedanken. Ik hoop dat we samen de stad een beetje vooruit hebben kunnen helpen. Ik wil ook de griffiers bedanken. Ik heb heel fijn samengewerkt met de griffiers. Jullie waren altijd erg toegankelijk en jullie hebben mij altijd enorm gesteund. En alle ambtenaren natuurlijk en ook het ondersteunend personeel van bodes tot beveiliging, van schoonmakers tot notulist.

Kortom, iedereen die een bijdrage heeft geleverd, wil ik bedanken. Jullie waren niet altijd zichtbaar voor iedereen, vooral voor het publiek niet. Maar wij weten hoe waardevol jullie bijdragen zijn geweest. Ook alle bestuurders van stichtingen,

25

wst Jaar

2022

Vergaderdatum 23 maart 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

verenigingen en moskeeën wil ik bedanken. Overal waar ik ben geweest ben ik met open armen ontvangen. Alle vrienden, familie, kennissen en in het bijzonder mijn ouders, vooral mijn moeder die nog steeds elke dag keihard werkt. Die wil ik bedanken. Zonder haar had ik hier niet gestaan. Mijn broertje Emirhan, mijn zusje Özge, mijn schoonouders en de rest van mijn schoonfamilie: ik wil iedereen bedanken. Zonder jullie steun was het nooit gelukt. Ik kan nog heel veel mensen noemen, maar eigenlijk wordt het dan te veel. Tot slot gaat mijn grootste dank uit naar mijn gezin, mijn vrouw Betül, mijn dochters Ecrin en Elif en mijn zoon Selim. Zonder jullie voel ik mij incompleet. Het was niet altijd makkelijk. Vooral in de eerste jaren was ik vaak afwezig, maar jullie waren er altijd. Richting mijn echtgenoot wil ik zeggen dat ik haar enorm dankbaar ben. Je hebt me nooit laten vallen; je stond en staat er altijd voor me. We kennen elkaar sinds ons zestiende, dus achttien jaar nu. Ik hoop dat we nog vele jaren gezond en gelukkig bij elkaar zullen blijven op deze wereld en daarna in het hiernamaals. Lieve Betül, zoals je weet, heb ik mijzelf vier jaar geleden voorgenomen onze achterban zo goed mogelijk te vertegenwoordigen om aan het einde van deze periode in de spiegel te kunnen kijken. Ik denk dat we kunnen zeggen dat het aardig is gelukt. Dank je wel. De VOORZITTER: Dank wel.

Dan mevrouw Naoum Néhmé die er vandaag niet is, maar die het natuurlijk wel even in de notulen moet kunnen nalezen. Dus we doen net alsof ze er wel is. Mevrouw Naoum Néhmé, beste Hala. Verdedigen van de vrijheid, niets meer en niets minder. Daarvoor bent u de politiek in gegaan. Waarschijnlijk bent u ooit als Obelix in een ketel met klassieke liberale toverdrank gevallen. De liberale waarden zijn voor u niet iets om lichtzinnig mee om te gaan of om een grapje over te maken en dat deed u dan ook niet. U houdt van fel debat. Vragen en interrupties zijn scherp en inhoudelijk waarbij er soms ook wat ongeduld in uw stem kruipt. Als waren wij het Brits Lagerhuis liet u ook van zich horen als u het woord niet had. Vooral in de debatten over erfpacht en wonen speelde u een grote rol en kwam u op voor het eigendomsrecht als pijler onder onze vrije samenleving. U dreef de voorzitter een enkele keer tot wanhoop door uw vasthoudendheid, maar ondertussen dwong uw belezenheid en vrijheidslievendheid veel respect af. Het ga u goed. De VOORZITTER: Dan ga ik meteen door naar mevrouw Grooten. Lene, u nam als raadslid in 2018 niet alleen veel politieke ervaring mee, maar ook een andere, persoonlijke ervaring: de zorg voor uw zieke moeder. Dat maakte u een echte vertegenwoordiger van iedereen die in onze stad goede zorg verdient en voor iedereen die deze zorg levert.

U diende meerdere initiatiefvoorstellen in met het thema zeggenschap in de zorg. Allemaal gericht op hoe we kunnen kijken naar wat mensen echt nodig hebben in plaats van mensen in een bureaucratische mal te gieten. Bovendien gebruiken we dankzij u nu ervaringsdeskundigen op allerlei terreinen van schuldenaanpak tot verslavingszorg. De rijkdom aan expertise en wijsheid die ervaring kan bieden, zet de gemeente nu veel meer in dan in het verleden. Uw raadswerk is dus heel vruchtbaar geweest. U kunt daar trots op zijn. Het ga u goed. Het woord is aan mevrouw Grooten. Mevrouw GROOTEN: Voorzitter, wat is het raar om hier nu echt te staan en een punt te zetten na elf jaar als volksvertegenwoordiger. Ik denk dat ik niks kan bedenken wat ik zo ga missen en tegelijk op momenten niet ga missen. En wat waren de afgelopen

26

wst Jaar

2022

Vergaderdatum 23 maart 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

jaren heftig voor een stad in een pandemie en wat heftig dat we nu opnieuw weer voor zo’n grote verantwoordelijkheid staan met al die mensen op de vlucht en die gevlucht zijn. Ik wens het nieuwe stadsbestuur daar heel veel kracht voor. Wat geef ik mee en wat neem ik mee? Laat me beginnen met de portefeuille die me het meest raakt. Ik begon elf jaar geleden met de jeugdzorg in de provincie en ben toen mee gedecentraliseerd met de keiharde bezuinigingen erbij die Den Haag onterecht tot op de dag van vandaag niet heeft gerepareerd. Onze kinderen en jongeren verdienen de beste zorg. En toch blijkt het heel moeilijk om het beter te doen. We hebben met Simone zeker stappen gemaakt. Maar de vraag die we ons moeten stellen is, wat zegt het over ons als samenleving als steeds meer kinderen en jongeren zorg nodig hebben? Mijn wens voor Amsterdam is dat de nieuwe raad deze portefeuille de volle aandacht geeft en blijft geven en financieel daarvoor de middelen krijgt die daarbij horen. Nog iets wat ik wil meegeven aan de nieuwe raad. Wees mild voor jezelf. Lach om jezelf als je weer eens op de fiets naar huis het meeste perfecte antwoord op een interruptie weet en bedenkt: Oh, dit had ik moeten zeggen. Dat hebben we allemaal en bedenk dan hoe gek dit vak is. Nog eentje. Laat je niet teveel meeslepen in de ophef en de hijgerigheid, maar kijk verder.

Ga de stad in en kijk wat je met mensen samen kunt realiseren. Slow politics. Want dat is wat volksvertegenwoordiger zijn zo mooi maakt, dat je stemmen en verhalen kunt laten horen van mensen die niet altijd gehoord worden. Zo kwam ik Mannus en Jason tegen die strijden voor een betere jeugdzorg en voor ervaringsdeskundigen. Met hen hadden we een prachtige verbindende commissie Zorg, waar alle collega’s hun eigen verhalen vertelden. Ervaringsdeskundigen maken het verschil en ik wens de stad toe dat zij nog veel meer kunnen gaan betekenen. Ook ontmoette ik Yamina en Awatif die me hun werk lieten zien in de buurt. Zij waren de eerste buurtbaners en zij werken nu mee aan de uitvoering van de vijfentwintig buurtbanen in de stad. Deze sleutelfiguren die vaak in stilte en vrijwillig in de buurt bezig zijn, verdienen erkenning en perspectief. Deze mensen en zovelen anderen maken Amsterdam elke dag mooier. En dat geldt natuurlijk ook voor veel mensen in deze zaal. Elke keer als de raadsvergadering begon en de burgemeester ons welkom heette, dan voelde ik: met deze vijfenveertig mensen samen besturen we de stad. Samenwerken door partijen heen kan echt heel goed, zo zagen we ook op de portefeuille democratisering. Lieve Dorienke, collega al vanaf de Staten, dank je wel.

Hendrik Jan die er helaas niet is, Sander, Rogier en natuurlijk Jan Bert voor wie ik altijd een extra minuutje spreektijd reserveerde: dank jullie wel. Dan lieve fractie, fractiebureau, wethouders, ik dank jullie voor alles. De collegialiteit, de eetfoto’s in de appgroep Bourgondiërs, de nazit na de zooms – ja, ook bij een zoom kun je nazitten - en het plezier. Nooit meer de vraag tijdens de raad ‘waar gaan we eten?’ In het bijzonder noem ik graag Rutger, Zeeger, Jasper. Altijd honderd procent vertrouwen in elkaar. Wat voelde dat fijn. En Femke, je bent het mooiste mens, een geweldig politica en een vriendin voor het leven. Ik sluit af met mijn dankbaarheid naar al die mensen die ons zo geweldig hebben bijgestaan, al die nachten weer. De bodes, de griffie, jullie zijn geweldig. Voorzitter, wat ga ik het missen. Het was een voorrecht. Dank jullie wel. De VOORZITTER: Mevrouw Kiliç, beste Ayşegül. In de afgelopen jaren was het vele thuiswerken voor ons allemaal moeilijk, maar soms leidde het ook tot heel grappige taferelen. Bijvoorbeeld toen u tijdens een commissie Financiën uw camera aan had staan en uw mederaadsleden getuige waren van uw vergeefse pogingen om de kat de kamer uit te werken. In die commissie heeft u als voorzitter grote waardering geoogst. Ik

27

wst Jaar

2022

Vergaderdatum 23 maart 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

begreep dat de leden van de commissie u in de laatste vergadering terecht uitvoerig hebben bedankt. Toch was ook voor u een persoonlijke ervaring de belangrijkste drijfveer. Daaruit vloeide uw initiatiefvoorstel voort om vooroordelen en racisme in de zorg te bestrijden. Dat voorstel werd aangenomen en bovendien door het college omarmd. De uitvoering daarvan gaat in de toekomst hopelijk heel veel onnodig leed voorkomen. We danken u daarvoor en we wensen u het beste. Het woord is aan mevrouw Kiliç. Mevrouw KILIÇ: Ja beste, lieve mensen, collega’s daar staan we dan na vier jaar. Nu ja, bijna vier jaar. Volgende week is het precies vier jaar. We zouden eigenlijk nog een weekje moeten wachten om die vier jaar vol te maken. Maar goed, die vier jaar zijn snel gegaan. Ik kan me als de dag van gisteren herinneren dat ik hier stond om mijn maidenspeech te houden. Het was toen wat vollere bak dan het nu is. Wat was ik zenuwachtig. Niet te geloven. Niet omdat ik gewend was om te praten voor groter publiek of om te praten, want menig van jullie weten inmiddels wel van buiten de raad dat ik lekker kan babbelen. Maar het was meer dat het mijn eerste ervaring was als kersvers raadslid. Nieuw in de raad en alle eerste ervaringen brengen een gezonde mate van spanning met zich mee. Nu ook. De adrenaline giert door mijn bloed. Maar nu omdat het mijn afscheidsspeech is. Dat doet je toch wel wat.

Ondanks het feit dat ik al langer weet dat ik niet door zou gaan, ben ik nog steeds aan het afkicken, aan het ontwennen van een leven zonder actieve politiek. Ik probeer te acclimatiseren en dat voelt wat onwennig en raar, want mijn interesse in de politiek is er met de paplepel ingegoten. Wijlen mijn vader is mijn grote motivator en inspirator geweest om in de eerste plaats politicologie te gaan studeren en later om de politiek in te gaan. Van jongs af aan keken wij samen naar politieke debatten, bezochten we samen verschillende programma’s en hadden we hele interessante, soms heftige politieke gesprekken en discussies. Mijn vader zei altijd: maatschappelijke functies zijn belangrijk en dragen ook zeker bij aan de samenleving. Maar als je daadwerkelijk verandering teweeg wil brengen, dan moet je daar zitten waar de besluiten worden genomen, bij het vuur en dat is de politiek. Dicht bij het vuur is het warm, heet zelfs, en kan soms ook knallen. Soms kun je je eraan branden, maar op een gegeven moment leer je ermee omgaan, leer je hoe je om moet gaan met het dansende vuur. Dat vuur staat symbool voor de veranderende politiek. En je moet soms je hand in het vuur durven steken - hoe pijnlijk ook. Want verandering teweeg brengen kan soms pijn doen. Een andere motivatie voor mij om in de politiek te gaan waren zoals de burgemeester al aangaf, mijn eigen soms pijnlijke ervaringen.

Mijn wens dat anderen niet hetzelfde overkomt wat mij is overkomen. Je eigen ervaring delen en je kwetsbaar opstellen in de politiek is tricky. Je weet namelijk nooit hoe het opgevangen zal worden of hoe mensen zullen reageren, noch door collega’s noch door Amsterdammers. Maar ik ben blij dat ik het wel heb gedaan, omdat dit wel mijn intrinsieke motivatie is geweest. Ik wilde de Amsterdammer herkenning en erkenning laten zien. Mijn laatste bijdrage in de raad met betrekking tot racisme in de zorg vond ik dan ook een mooie en waardige afsluiter van mijn raadsperiode. De afgelopen jaren waren een rollercoaster met ups and downs, zeker de afgelopen twee jaar met corona. Het was een aparte tijd om raadslid te zijn. De afgelopen jaren dwongen mij ook om uit mijn comfortzone te komen en dat is goed geweest. Alleen zo ontwikkel je je verder en ontdek je je eigen veerkracht om zo de stad nog beter te kunnen dienen.

28

wst Jaar

2022

Vergaderdatum 23 maart 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Het werk is nog niet af. Dat zal het ook nooit zijn. De stad is continu in ontwikkeling en verandert, soms ten goede, soms niet ten goede. Het is nu aan de nieuwe raad en het nieuwe college om de stad verder uit te bouwen en erop toe te zien en er voor te zorgen dat de stad voor iedereen is, ongeacht dikte van je portemonnee, je achtergrond, je geaardheid of je religie. Ik hoop dat de onderwerpen waarvoor ik mij de afgelopen jaren heb ingezet, verder worden opgepakt, waaronder cultuursensitief beleid, mantelzorg, jeugdzorg, eeuwigdurend begraven, gentrificatie en achterstallig onderhoud. Ik heb wethouder Kukenheim met mijn cultuursensitiviteit wel een beetje gek gemaakt, denk ik. Maar ik wil wel meegeven hard op de inhoud te zijn en zacht op de persoon. Want al zijn we allemaal door een deel van de Amsterdammers gekozen, we dienen en vertegenwoordigen álle Amsterdammers. Het is onze taak om de stad voor hen allemaal mooier en toegankelijker te maken omdat het een stad is voor iedereen. Ja voorzitter, het waren mooie en leerzame jaren. Ik heb veel geleerd, veel mooie mensen mogen leren kennen en veel waardevolle input gekregen. Het was niet altijd even makkelijk, maar Ik kijk met trots terug. En al is het even niet in de politiek, ik zal mijn stad blijven dienen. Uiteraard kan dat niet zonder bedankjes naar mensen toe.

Ik heb geen Oscar of Emmy bij me, maar ik wil mijn dank uitspreken naar mijn collegaraadsleden. Dank jullie wel voor de samenwerking, de debatten en jullie inspanning voor de stad. Zonder de anderen onrecht aan te doen wil ik in het bijzonder een aantal personen danken. Dat is in de eerste plaats Jenneke van Pijpen die helaas vandaag niet aanwezig is, en Lene Grooten voor de samenwerking op het dossier Zorg. Dank jullie wel. Ook bijzondere dank aan Imane Nadif. Ze was een steun en toeverlaat en een lieve sparringspartner buiten de raad. Dank je wel. Dan de griffie. Dank voor jullie werk, altijd behulpzaam en altijd aardig ondanks dat wij best wel veel vragen van jullie. In het bijzonder wil ik mijn commissiegriffier ondersteuners van de commissie FEZ bedanken waarvan ik voorzitter was, Merel Diemond en Lucy Hollander. Ook Sophie Meijer die inmiddels is vertrokken naar de Tweede Kamer. Zij hebben mijn werk een stuk makkelijker gemaakt. Ik dank de bodes voor hun goede zorgen; de beveiliging en de mensen van de techniek. Zonder hen wordt digitaal vergaderen toch wel een hele klus. Dank aan de ambtenaren voor hun werk. Zonder de dossiers die zij aanleveren wordt ons werk ook een beetje moeilijk. Wethouders, bedankt voor jullie werk en jullie inzet voor de stad. We zijn het niet altijd even eens, maar dat maakt niet uit. Daar zijn we voor.

Tevens dank aan de burgemeester uiteraard en de plaatsvervangende voorzitter Rik Torn. Het was natuurlijk niet altijd even makkelijk om onze kleuterklas – zo moet ik het toch soms noemen – onder controle te houden. Tevens dank aan mijn fractiebureau voor de ondersteuning en ook hartelijk dank aan de Amsterdammer. Zonder hun steun zouden wij hier niet staan als volksvertegenwoordigers. Hun input is waardevol. Zij zijn onze voelsprieten voor wat er leeft in de stad en met hun input kunnen wij ons werk beter doen. En dan tot slot uiteraard dank aan mijn wijlen ouders. Zonder hen zou ik hier niet staan. Dank ook aan mijn familie voor haar steun en geduld. Die is erg blij dat ik nu wat meer tijd voor ze heb. Ik wil afsluiten met een mooie quote, niet van een beroemde dichter of een vers uit de Koran, maar een wens van mijn nichtje van negen jaar. Zij heeft een tekening voor mij gemaakt. Misschien dat zij ooit een beroemde dichter wordt. Liya heeft deze tekening voor mij gemaakt. Ik zal hem even laten zien, want dit is wel een bijzonder moment. Zij heeft mij hier getekend, inclusief haarzelf, met de kat en mij natuurlijk wel met een hoofddoek, want er zijn toch mannen in de zaal. Dat wilde ze wel even benadrukken. “Lieve Ayşe teyse, na vier jaar is de gemeente wel klaar. (U hoort de drang in haar stem: wel klaar. Ze heeft me gemist.) Nu hoop ik dat je mooie jaren hebt gehad bij

29

wst Jaar

2022

Vergaderdatum 23 maart 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

de gemeente en ik hoop dat je snel een andere baan hebt. Dan hoop ik dat je bij die andere ook leuke jaren krijgt. Love you, Ayşe teyse.” Voor hen doe je het uiteraard. Zoals ik al zei, ga ik me nu op andere dingen richten, wat minder op de politiek. Maar ik zal mijn stad altijd blijven dienen. Nogmaals, dank jullie wel. Het ga jullie goed. De VOORZITTER: Dank je wel. Aan mij de ondankbare taak u er wel even aan te herinneren dat de afgesproken spreektijd – ik blijf het toch maar zeggen – drie minuten is. Dus niet zes, niet acht en zeker niet tien. Dan kon ik bij de heer Biemond die er vandaag ook niet is. Beste Hendrik Jan. In 2018 zette u de stap naar de lokale politiek, omdat u Amsterdam, de stad waarvan u was gaan houden, weer in balans wilde brengen. Tijdens uw maidenspeech gaf u aan in uw raadsperiode een beetje liefde en aandacht te willen geven aan de financiële functie van de stad. Daarnaast ontpopte u zich als pleitbezorger van het mkb, de groenteboer en de fietsenmaker. Die ondernemers die goede werkgelegenheid bieden, maar onze buurten ook levendig en leefbaar houden. Mensen zoals u die uit de financieel zakelijke dienstverlening afkomstig zijn en bereid zijn zich zo maatschappelijk te engageren, moeten we koesteren. Ik hoop dat anderen bereid zijn uw voorbeeld te gaan volgen.

We treffen u ongetwijfeld weer aan bij de botenparade van de Pride en ik ben reuzebenieuwd naar uw outfit. Dank voor alles en het ga u goed. En dan ga ik meteen door naar de volgende. Mevrouw Marttin, beste Anne. U nam jarenlang ervaring en een groot hart voor het onderwijs mee naar deze raad. In uw maidenspeech ontvouwde u een aanvalsplan om het lerarentekort op te lossen. Ambitie. U werkt namelijk in Hoorn en u heeft nog meer collega’s die elke ochtend weer in de trein zitten. Het moest toch mogelijk zijn hen te verleiden in Amsterdam te komen werken. Met dit soort ambities lukt het nooit helemaal om ze te laten slagen, maar het is een aanhoudende zorg en uw stem en inspanning zijn zeker gehoord en gezien. Na jaren van leidinggevende functies op scholen staat u nu weer zelf voor de klas. U liet zien dat u uw werk als raadslid even serieus heeft genomen als uw werk als leraar. Dat werd duidelijk toen u op enig moment deelnam aan een commissievergadering vanuit het biologielokaal, compleet met een skelet aan uw zijde. Wij danken u voor uw gloedvolle inbreng. Het ga u goed. Het woord is aan mevrouw Marttin. Mevrouw MARTTIN: Dank u wel. Dan is het ineens weer voorbij, die vier jaar gemeenteraadslid in deze prachtige stad. In het onderwijs, u zei het al, voorzitter, heb ik gemerkt dat er heel veel raakvlakken zijn tussen docenten en raadsleden.

We zijn allemaal idealistisch en we gaan voor ontwikkeling. We praten heel graag en zijn zelden kort van stof. We krijgen moeilijke vragen en proberen ons daar dan weer uit te kletsen als we geen antwoord weten. Een groot verschil is wel dat ik als raadslid ineens een heel ander type boeken cadeau kreeg. Ik kreeg Macchiavelli, Frank de Grave, en zelfs Halsema. Dat verruimt je blik echt enorm. Meneer De Grave stelde in zijn boek een belangrijk punt: de menselijke factor, het gevoel niet goed behandeld te zijn, is de meest onderschatte factor in het bestuurlijke proces. Nu weet ik niet of dat echt de meest onderschatte factor is, maar ik heb in mijn jaren als raadslid wel gemerkt dat mensen vaak in de knel zitten en het gevoel hebben niet te worden gehoord of niet juist te worden behandeld. Dan kun je vaak niets anders doen dan alleen maar goed luisteren. Ik wens de nieuwe raadsleden heel veel goede gesprekken en vooral een geduldig luisterend oor.

30

wst Jaar

2022

Vergaderdatum 23 maart 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Ik heb genoten van alle gesprekken met die Amsterdammers. Er was ook wel vaak kritiek en dat weten Amsterdammers dan ook heel duidelijk te maken. Als raadslid krijg je de kans heel veel van die bijzondere gesprekken te voeren, bijzondere plekken te bezoeken en bijzondere mensen te ontmoeten. Ik wens de nieuwe raadsleden heel veel mooie werkbezoeken en indrukwekkende ontmoetingen. Ik zal zelf nog vaak terugdenken aan die keren dat ik als raadslid bij een bezoek mocht zijn van basisschoolleerlingen aan de Stopera. Alle Amsterdamse leerlingen komen een keer op bezoek. Voor mij was het eerste bezoek aan de raadszaal tijdens mijn kadertraining van de VVD en ik was heel erg onder de indruk van de ambiance van deze zaal. Het gevoel van belangrijkheid. Hier gebeurt het. Ik moet zeggen dat dat gevoel na een aantal nachtelijke vergaderingen een beetje is weggeëbt, maar ik proefde dat wel weer bij die basisschoolleerlingen. Je ziet ze dan komen en dan is het oh... Ik wens de nieuwe raadsleden datzelfde gevoel van oh... toe. Ik hoop ook dat ze dat na moeilijke en misschien wel nachtelijke vergaderingen blijven vasthouden. Want hier gebeurt het. Bij de campagne vier jaar geleden heb ik aangegeven te willen strijden voor een Amsterdam waar kinderen vrij hun school kunnen kiezen zonder postcodebeleid of loting, want een kind is geen nummer.

Ik droom inderdaad van een toekomst waar elk kind in Amsterdam zijn dromen kan waarmaken, waar het niet uitmaakt welke postcode je hebt of waar je bent geboren. Ik wens Amsterdam heel veel bevlogen leerkrachten die dit ook kunnen waarmaken. Ik wens de nieuwe raadsleden heel veel wijsheid om ervoor te zorgen dat vraag en aanbod in het Amsterdamse onderwijs elkaar ook gaan vinden en dat deze dromen kunnen worden waargemaakt. Tot slot wil ik iedereen bedanken die ervoor heeft gezorgd dat mijn raadsperiode onvergetelijk is geweest. Dank aan iedereen voor alle ondersteuning, dank voor de wijze raad, voor de moeilijke vragen, dank voor de samenwerking en de collegialiteit. En dank ook voor alle uitdagingen. De VOORZITTER: De volgende is mevrouw De Grave-Verkerk. Uw vader nam al zijn kinderen op een zekere leeftijd mee naar een raadsvergadering. Als alle ouders dat nu eens zouden doen in deze stad, dan was mogelijk de opkomst bij het stemmen veel hoger geweest. De lessen van die bezoeken nam u mee naar onze raad. In uw maidenspeech gaf u mee: spreek altijd heldere taal en concentreer je op wat echt belangrijk is. En juist voor die duidelijke taal wordt u door uw mederaadsleden zeer gewaardeerd. U heeft ook belangrijke zaken voor ons gedaan. Onder uw voorzitterschap heeft de Enquêtecommissie Afval Energie Bedrijf een waardevol rapport geschreven.

College en raad zijn u daarvoor grote dank verschuldigd. Dat geldt ook voor uw bijdrage als voorzitter van de Bezwaarschriftencommissie Joodse erfpachttegoeden. Daarmee heeft u een voor de stad heel beladen onderwerp in alle zorgvuldigheid in goede banen geleid. Wij danken u zeer voor uw werk en uw inzet. Het ga u goed. Het woord is aan mevrouw De Grave-Verkerk. Mevrouw DE GRAVE-VERKERK: Het stadsbestuur is er voor iedereen. Zo heeft een flink deel van mijn achterban, de VVD-achterban, het de afgelopen vier jaar niet ervaren. Inclusief verwordt tot exclusief. Dat betreur ik, omdat de democratische legitimiteit op deze wijze afkalft. Het stadsbestuur is er voor iedereen en moet dat ook uitstralen. Dat wil ik hier toch gezegd hebben, gebruik makend van deze laatste gelegenheid om een persoonlijke visie en kijk op zaken mee te geven.

31

wst Jaar

2022

Vergaderdatum 23 maart 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Dan terugblikkend op het raadswerk in de afgelopen vier jaar: Zoals verwacht liep het allemaal anders deze periode. Corona heeft ons behoorlijk in de weg gezeten, maar heeft ons ook wel verenigd als raad. Wat opvalt is dat het, naar mijn beleving althans, slecht gelukt is afgezien van de vereniging op de corona en andere grote dossiers, om met een raad gevuld met stuk voor stuk intelligente, leuke en betrokken mensen, als groep effectief te zijn als het gaat om vergaderslagkracht. Eer was veel in- en uitpraat, naar binnen gericht, weinig tegenspel richting college. Toch ook minder contacten als raad of commissie in zijn geheel als ik had gehoopt en gewild. Corona is daar natuurlijk debet aan geweest, met de commissie Zorg en Jeugdzorg als positieve uitzondering. Kortom, er is nog wel wat te doen. Deze pittige visie wil ik toch wel meegeven met ook wel de bevinding dat de tone at the top de sfeer in de stad bepaalt. Anders gezegd: goed voorbeeld doet goed volgen. Maar dan, als je kijkt naar wat er is, zie ik daar de talenten bij de Amsterdamse ambtenaren: toegewijd en betrokken, zoals ik jullie heb leren kennen. Allemaal veel dank voor jullie inzet. De griffie noem ik met bijzonder veel dank, in het bijzonder dank aan de secretaris van de Enquêtecommissie. Heel erg veel dank voor de goede gang van zaken bij het ondersteunen.

Dank aan de collega’s en de fractievertegenwoordigers die door gaan in de nieuwe raad, die wens ik veel succes en een goede tijd met elkaar. Ik hoop – en dan spreek ik uit de grond van mijn hart – dat u ervoor gaat zorgen dat onze jongste Amsterdammertjes allemaal de baby- en kindervaccinaties gaan krijgen. Er zijn wijken in deze stad waar maar 15 procent van baby’s en kinderen zijn ingeënt. Ga daarmee aan de slag, nieuwe raad, en doe er wat aan. Dan de collega’s die nu met mij nu afzwaaien en vast op andere wijze hun maatschappelijk engagement zullen blijven waarmaken. Ik hoop u tegen te komen in de stad. Ik dank u allen, de fractievertegenwoordigers en ik begin ze nu toch ook te noemen, mijn eigen fractiegenoten, de collega’s uit de Enquêtecommissie, uit de Bezwaarschriftencommissie en ik noem het maar de bestuurlijk stelselclub: bijzonder veel dank voor de samenwerking en af en toe de gulle lach. Ook alle leden van het college, burgemeester, aan u veel dank voor uw mooie woorden, en dank aan allen voor uw inzet. Het is al gezegd, zoals verwacht liep het ook voor u allen allemaal anders. We hebben er het beste van gemaakt. Het ga ieder goed. De VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw De Grave. Inderdaad, er is een hoop te doen. Dan mevrouw La Rose – en ook niet aanwezig vandaag, maar wel toegesproken. Beste Nenita, u mag terugkijken op een zeer betekenisvolle raadsperiode.

Samen met anderen diende u een initiatiefvoorstel in om excuses van het stadsbestuur voor het slavernijverleden voor te bereiden, want – zo zei u – door verzoening en erkenning kunnen we samen naar de toekomst kijken en samen vieren. Als het aan u ligt, en ook daarvoor diende u een voorstel in, is 1 juli een vrije nationale feestdag. Daarnaast heeft u altijd aandacht gevraagd voor groepen die zich wel eens vergeten voelen zoals ouderen met een migratieachtergrond. U organiseerde onder andere een expertmeeting over dementie. Als voorzitter van de commissie Wonen en Bouwen bleef u altijd kalm en vriendelijk, zelfs als zaken uit de hand dreigden te lopen. Mensen tot de orde roepen deed u als strenge, maar ook als liefhebbende moeder. Ieder kind had u even lief. Uw vrolijkheid en vriendelijkheid richting collega’s werd alom gewaardeerd. Het ga u goed. Dan de heer Vink. Beste Bart, in 2018 nam u al eens afscheid als raadslid. Destijds benoemde u in uw afscheidswoord dat u hoopte dat twee zaken gerealiseerd zouden worden. Ten eerste hield u een pleidooi voor de realisering van het nationaal

32

wst Jaar

2022

Vergaderdatum 23 maart 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Holocaust namenmonument. Het monument is er en ontroert dagelijks bezoekers van binnen en buiten onze stad. De tweede zaak was van een andere orde. De vernoeming van de Amsterdam ArenA naar de grootste voetballer uit onze geschiedenis. En al moest er veel water door de Amstel stromen, het voelt alsof het stadion altijd de Johan Cruijff ArenA heeft geheten. U was nooit te beroerd om een commissievergadering of expertmeeting voor te zitten. Wanneer u dit niet deed, heb ik begrepen dat u nooit te beroerd was zich als raadslid via WhatsApp te bekommeren om het werk van de voorzitter. We kunnen u dan ook omschrijven als een altijd betrokken raadslid en voorzitter. Dank u voor uw werk. Het ga u goed. Het woord is aan de heer Vink. De heer VINK: Dank voorzitter. Het is mij een genoegen hier te staan en opnieuw afscheid te nemen van de raad. Het is nu na een maand of zeven, maar toch. En inderdaad, de burgemeester wees er al op, vier jaar terug nam ik ook afscheid met de heer Van Aertsen als waarnemend burgemeester. Intussen zijn er ontzettend veel zaken in gang gezet, bijvoorbeeld naar een meer duurzame stad, een stad die minder afhankelijk is van dubieuze regimes, Iran, Saoudi Arabië, Rusland – jawel, dat is heel actueel – en deze stad doet daar ook van alles aan. Daar ben ik heel blij om.

De uitdaging is wel dat samen te doen met al onze inwoners en om te zorgen dat de kwaliteit van de leefomgeving en de gezondheid van onze inwoners niet worden geschaad. Daar heb ik mij de afgelopen paar maanden flink voor ingezet. Daarbij help ik hulp gehad van een geweldige fractiemedewerker, Julie Koopman, en dat vond ik fantastisch. Ik ben ervan overtuigd dat dit onderwerp ook in de komende periode hoog op de agenda zal staan. Intussen zijn er ook stappen gezet op de dossiers waarvoor ik mij eerder inzette. Ik denk bijvoorbeeld aan de Sluisbuurt; ik denk aan de Zuidas; ik denk ook aan de bibliotheek op de Zuidas. Nu nog dat Dok en dat aansprekende park en dan wordt die Zuidas vast een heel groot succes. Bij mijn vorige afscheid riep ik niet alleen op voor de Johan Cruijff ArenA, maar ook om vaart te maken met het namenmonument. Ik had het hier al opgeschreven, dus ik kan het niet laten daarover wat te zeggen. Ik had ook gehoopt dat mijn moeder dat nog had kunnen meemaken. Helaas is dat niet meer het geval geweest, maar ik ben wel blij dat het er uiteindelijk is gekomen en dat het is gelukt. Ik hoop ook dat het monument alle Amsterdammers vertrouwd maakt met deze zwarte bladzijde in onze geschiedenis.

Ik hoop ook dat het er aan gaat bijdragen dat mensen in deze stad actief verbinding leggen met het Joodse leven dat in deze stad, ook vandaag de dag nog, aanwezig is – net als de bedreigingen die daar helaas bij horen en de discriminatie. Ik hoop ook dat het bijdraagt aan verbinding, aan onderling respect en aan verbinding tussen álle Amsterdammers. Amsterdammers met en zonder migratieachtergrond, arm en rijk, jong en oud, met of zonder een beperking, ongeacht afkomst, geaardheid, geslacht, godsdienst etc. Deze raad kan daarbij, en dat geldt dus ook voor de volgende raad, kan daarbij het goede voorbeeld geven. Volgens mij is dat hard nodig, want het is met respect in deze stad niet goed gesteld. Ik reken erop dat de komende raad, maar ook u, voorzitter, zich daarvoor gaat inzetten, voor blijft inzetten moet ik zeggen, zodat onze stad gastvrij is en een stad is waar iedereen zichzelf kan zijn. Ik wil iedereen bedanken, in ieder geval via Reinier, mijn D66-collega’s. Ik heb mij zeer welkom gevoeld deze afgelopen maanden. Maar ik wil ook de voorzitter bedanken

33

wst Jaar

2022

Vergaderdatum 23 maart 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

en via de voorzitter iedereen die het functioneren van deze raad mogelijk heeft gemaakt: de bodes, de griffie et cetera, de wethouders en alle andere raadsleden. Dank voor de samenwerking. Het gaat u allen goed. De VOORZITTER: Voordat we gaan pauzeren wil ik u even melden dat de afscheidsbrieven van mevrouw La Rose en de heer Biemond bij de stukken zitten. Dan kunt u die allen nalezen. Voordat we gaan pauzeren nog één afscheid en dat is de heer Bakker die er helaas vandaag ook niet is. Beste Tiers, vier jaar geleden zult u waarschijnlijk het afscheidstoespraakje van de toenmalige voorzitter met enig ongeduld hebben aangehoord. Want als nummer 5 op de lijst had u de hoop om alsnog een raadszetel te kunnen innemen als uw partij in het college zou komen. En dat is gebeurd. Daardoor heeft u vier jaar kunnen opkomen voor Amsterdammers met een smalle beurs. U bent vaak op straat te vinden, actie voerend met bewoners, maar op uw nachtkastje liggen vast en zeker stapels boeken. Uw betogen in de raad en in de commissies werden immers doorspekt met fraaie citaten van filosofen en politici. In de commissie Zorg, Jeugdzorg en Sport kaartte u de gevaren van de vercommercialisering van de zorg aan en kwam u op voor de toegankelijkheid van de zorg voor iedereen.

Wanneer er haast was geboden bij een commissievergadering, was u de juiste persoon en was u aanwezig om de vergadering voor te zitten. Snelheid was dan gegarandeerd. Wij danken u voor alles en het ga u goed. De VOORZITTER: Dan gaan we even schorsen voor vijftien minuten.

De VOORZITTER schorst de vergadering voor vijftien minuten. De VOORZITTER heropent de vergadering.

De VOORZITTER: Ik heropen deze vergadering. Nog tien leden hebben een afscheid van ons tegoed. Ik meld in ieder geval even dat de wethouders De Vries en Kukenheim om 15.45 uur de vergadering moeten verlaten omdat ze worden verwacht in Weesp. Dus denkt u niet dat het een gebrek aan belangstelling is, maar het nieuwe stadsgebied verdient alle aandacht. Het eerst is nu de heer Blom aan de beurt. Beste Simeon, in 2017 vertelde u de raad over Kofi die in Suriname slavenarbeid verrichtte en op 1 jul 1863 van de Nederlandse overheid de naam Andreas Samuel Blom kreeg toegewezen: uw stamvader. Die zou vast en zeker trots zijn geweest op uw werk als volksvertegenwoordiger. Dankzij uw initiatief voor het slavernijmuseum zal de moed en de kracht van uw voorouders en die van vele andere Amsterdammers niet meer worden vergeten. Vanzelfsprekend was u een van de initiatiefnemers om het slavernijverleden grondig te onderzoeken en excuses voor te bereiden. Een gebaar naar vorige generaties en belangrijk voor de generaties na ons. Daarnaast wil ik u bedanken voor de goede en kritische bijdragen over het masterplan Zuidoost en uw oproep om mensen en organisaties die in de haarvaten van Zuidoost zitten, goed en permanent bij onze besluitvorming te betrekken. Geachte meneer Blom.

Vanwege uw waardevolle inzet als raadslid heeft het Zijne Majesteit de Koning behaagd u te benoemen tot lid in de Orde van Oranje-Nassau.

34

wst Jaar

2022

Vergaderdatum 23 maart 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Als raad wensen wij u alle goeds. Ik wil u nu vragen hier naar voren te komen voordat u uw afscheidsspeech houdt, zodat ik u de versierselen kan omhangen. De heer BLOM: Dank voor die mooie woorden. Ik accepteer de eer graag. Ik ben normaal niet echt een persoon die daar heel veel waarde aan hecht, maar volgens mij is het gewoon wel belangrijk te laten zien, met name naar de stad Amsterdam en vooral naar de mensen de afgelopen twaalf jaar, die echt de moeite namen om hun stem uit te brengen. Ik was de afgelopen periode lijstduwer en ik zie toch dat er honderden mensen zijn die echt de moeite nemen om op nummer 30 te stemmen. Dat vind ik best wel een vreemde, maar heel mooie gewaarwording. Ik heb besloten het klein te houden. Ik heb de afgelopen acht jaar getracht mijn punt te maken. Ik ga dan ook geen opsomming geven van de dingen die ik heb geprobeerd er in te fietsen, maar ik houd eigenlijk meer een pleidooi voor het belang van zelforganisaties. Zelforganisaties hebben bijgedragen aan mijn politieke en maatschappelijke opvoeding als jongen van acht, negen jaar die dan naar de radio luisterde, radio mArt, radio Razo, en dan hoor je de onderwerpen die belangrijk zijn voor onze Amsterdamse gemeenschap. Het AOW-gat bijvoorbeeld, het leren kennen van het slavernijverleden. En dan mijn partij waarvan ik vind, dit is toch een onderwerp dat zij moet weten.

Er is een meneer die van een flat springt, een ongedocumenteerde meneer omdat die opgejaagd is door de politie. Mijn partij die mij dan uitnodigde. En de afgelopen twaalf jaar ben ik steeds meer gesterkt in de idealen van de partij. Juist die onderwerpen die ik toen als kind hoorde op de radio bij al die zelforganisaties maar vooral ook om me heen, die vonden een plek hier. Bijvoorbeeld vanwege het masterplan, vanwege de excuses, vanwege het adresseren van het AOW-gat, het slavernijmuseum en noem maar op. Veel meer van al dat soort zaken. Ik denk dat dat heel erg belangrijk is voor het gevoel van solidariteit in de stad zodat mensen het gevoel hebben dat ze er ook bij horen. Dit is ook mijn stad. Om die reden accepteer ik dan ook deze orde. We doen dit natuurlijk ook namens de mensen in de stad. Ik zou heel graag twee dingen willen oproepen met name richting de nieuwe gemeenteraad. Het is al eerder gezegd en ik kan me daar echt bij aansluiten: de soep wordt niet zo heet gegeten als die wordt opgediend. Vier jaar geleden ging ik er een beetje met een gestrekt been in, omdat er wat mij betreft partijen in de raad kwamen die echt idealen hebben die lijnrecht tegenover die van mij staan met wat mij betreft extreemrechtse standpunten.

Maar dan werk je met elkaar samen en dan zie je toch wel de mens die op zijn of haar manier een wereldbeeld heeft en denkt het goede te doen voor de samenleving. Dan bestrijd je dat natuurlijk op de inhoud met woorden. Dus zie de mens achter datgene wat hij zegt. De komende jaren verwachten we ook een hele moeilijke periode met de toenemende gasprijzen. Ik maak me daar erg veel zorgen om. De verwachting is dat er gewoon heel veel meer armoede zal zijn in Amsterdam dan er al is. Dus mijn oproep aan de raad zou zijn: ga er op een heel ruimhartige manier mee om. Volgens mij hebben wij als Amsterdam de afgelopen honderden jaren en ook de afgelopen decennia laten zien, dat wij het wel kunnen leien. Dus dat zou echt mijn oproep zijn – ook naar de onderhandelende partijen. Ga daar alsjeblieft op een ruimhartige manier mee om. Dank jullie wel voor de samenwerking en deze ervaring en vooral ook voor het gevoel van solidariteit. Ik weet zeker dat dat ook echt uitstraalt naar al die 800.000 Amsterdammers. Dank jullie wel. De VOORZITTER: Geachte meneer Torn, beste Rik. Vanaf uw aantreden was het duidelijk dat er een advocaat in de gemeenteraad was toegetreden. Veel wethouders,

35

wst Jaar

2022

Vergaderdatum 23 maart 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

ook die van VVD-huize, heeft u regelmatig ondervraagd alsof u op zitting was. En dat hebben ze ook geweten. U debatteerde altijd scherp maar met gevoel voor de juiste toon om uw punt aan te zetten op typische VVD-dossiers zoals Verkeer en Vervoer en Financiën. De eerste zin die u ooit in de raad uitsprak, was heel veelzeggend. ‘Subsidiekranen horen niet te lekken.’ De afgelopen jaren nam u ook een andere rol aan als vicevoorzitter van de raad en daarbij kwam uw ervaring als advocaat in het Arbeidsrecht regelmatig goed van pas als u verhitte debatten tussen raad en college – die we soms wel kunnen bestempelen als een verstoorde arbeidsrelatie – in goede banen wist te leiden. Dat was geen sinecure. Daarbij was u altijd streng maar rechtvaardig naar alle leden en partijen. Waar nodig sprak u leden vermanend toe, maar altijd lettend op het politieke spel waaraan u ook zo veel plezier beleefde. Wij danken u daar allemaal heel hartelijk voor. Ik heb zelf ook heel veel contact met u gehad en dat was altijd en in toenemende mate met heel veel plezier de afgelopen jaren. We zijn meer dan aan elkaar gewend geraakt. Uw slimheid, uw loyaliteit, uw humor, soms een tikkie vilein, heb ik echt zeer leren waarderen en ik denk dat ik dat ook kan zeggen mede namens Jolien en de andere medewerkers van de griffie.

Meneer Torn, het is niet helemaal een complete verrassing, maar vanwege uw zeer waardevolle inzet als raadslid heeft het Zijne Majesteit de Koning behaagd u te benoemen tot lid in de Orde van Oranje-Nassau. Als leden van de raad zijn wij allen u bijzondere dank verschuldigd en wij wensen u niets dan het allerbeste. Het woord is aan de heer Torn. De heer TORN: Dank u wel voor de mooie woorden. Op een dag als vandaag zou ik eigenlijk willen zeggen: de kans was niet zo heel erg groot geweest dat ik hier vandaag zou hebben gestaan. Dat zou ik graag willen toelichten. Daarvoor zou ik u graag mee terug in de tijd willen nemen naar 2015, zeven jaar geleden. Ik was net een jaar raadslid en ik had het eigenlijk niet zo heel erg naar mijn zin in die rol. Ik was tweede woordvoerder Wonen namens de VVD-fractie, ik herhaal: tweede woordvoerder Wonen. Nou, dan weet iedereen genoeg. Ik kwam niet heel erg vaak aan het woord. En ik was lid van de Rekeningencommissie. Hoe belangrijk die commissie natuurlijk ook is, het is niet de commissie waar het het meest knettert en waar het politieke spel gebeurt. Dus eigenlijk was ik niet zo tevreden en ik sloeg geen deuk in een pakje boter; ik kwam eigenlijk niet uit de verf. Ik dacht, dit is niets voor mij, ik stop ermee.

En in diezelfde periode – ik moest nog even nadenken wanneer ik dan zou gaan stoppen – speelde er iets rondom die subsidies en dat was voor mij in het stadsdeel altijd een belangrijk onderwerp geweest. Ik zei altijd dat die subsidies natuurlijk belangrijk waren en dat we daar kritisch naar moesten kijken. We hadden in het coalitieakkoord afgesproken daar 30 miljoen euro op te bezuinigen. Ik zie de heer Groot Wassink kijken; die kan zich dat nog herinneren. Er zou inhoudelijk naar worden gekeken. Er zou geen koehandel plaatsvinden, maar iedere subsidie zou tegen het licht worden gehouden en er kwam een toetsingskader. Noem het allemaal maar op. Vervolgens kwam het college terug met een bezuiniging van 25 miljoen euro en daar zat geen enkele inhoudelijke redenering achter. Dat durf ik hier nu ook wel te zeggen. Dat was gewoon in het college uitgedeeld. Daar was ik niet tevreden over. Ik dacht, ik heb toch niets meer te verliezen want ik ga stoppen, dus ik ga hier nu maar eens een keer een punt van maken. Toen kregen we een hoorzitting. Die was geïnitieerd door mevrouw Roosma en mevrouw De Heer, met name door mevrouw De Heer. Mevrouw Moorman was er ook bij. En het college had op de een

36

wst Jaar

2022

Vergaderdatum 23 maart 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

of andere miraculeuze wijze bedacht dat het daarbij niet aanwezig hoefde te zijn. Ik kan me nog goed herinneren dat wij de middag daarvoor – en nu kijk ik wel even naar mevrouw Roosma – dat wij nog een andere commissievergadering hadden. Ik zei, dit is niet goed. Dus ik zei, als ik in de oppositie zou zitten, zou ik daar een punt van maken. Nou, dat is de dag daarna ook gebeurd. Ik weet ook wel dat ik dacht, dat kan ik nog wel verder ondersteunen. Ik zei, ik ben dan wel van de coalitie, maar ik vind het toch wel heel vreemd dat er geen wethouders aanwezig zijn. Binnen een uur kwamen uit alle hoeken van de stad de dienstauto’s de garage binnengereden en een voor een kwamen de wethouders binnen en daarmee waren ze alsnog aanwezig. Daarna ging dat debat nog verder. Ik kan me nog goed herinneren dat ik aan het einde van die vergadering een nogal boos sprekende persoonlijk assistent van een van de VVD-wethouders aan de telefoon kreeg en die zei: de wethouders zijn héél boos. Moraal van het verhaal: sindsdien vond ik het weer ontzettend leuk en wel omdat ik eindelijk een keertje serieus werd genomen. Daarna was ik niet alleen maar tweede woordvoerder Wonen van de VVD-fractie maar kreeg ik toch ook wel meer woordvoerderschappen. Ik denk dat het belangrijk is als raadslid – zeker als je raadslid van een coalitiefractie bent – kritisch te blijven en ook kritisch intern.

Je kunt echt het verschil maken. Je hoeft niet altijd ja en amen te zeggen tegen wat de lijsttrekker, de fractievoorzitter of de wethouder of dat soort types zeggen. Wees kritisch en dan kom je het verst. Dat is uiteindelijk het beste voor de stad. Het bestuur moet altijd kritisch worden gevolgd. Het was een hele grote eer en een groot genoegen om in deze mooie stad lid van de gemeenteraad te mogen zijn geweest. Ik wil iedereen daarvoor graag bedanken. IK denk dat het op dit moment het belangrijkst is u als raad te bedanken. Ik heb het een groot voorrecht gevonden dat ik de afgelopen vier jaar plaatsvervangend voorzitter mocht zijn van uw raad. Ik wil u ongelooflijk bedanken voor het vertrouwen dat u daarin ook in mij hebt gesteld. Eigenlijk zijn mijn drie minuten, denk ik, wel om maar daar heb ik wat op bedacht. Ik vind het op zich wel een goed besluit, maar het presidium wil ook nog graag kort wat zeggen. Daar heb ik nog een tweede fractie voor. Kijk, daar is die. Het is net als op vakantie. Neem altijd een extra creditcard mee. Ook namens het presidium wil ik de raad bedanken voor het in ons gestelde vertrouwen. We hebben als presidium de afgelopen periode een wat andere rol gekregen dan daarvoor, denk ik, onder andere door naar die mondelingevragen en de actualiteiten en dergelijke te kijken.

Wij kijken met heel veel genoegen terug op de raadsconferentie die we om en nabij op 6 of 7 maart 2020 hadden. Zoals iedereen weet, ging het land de week daarna in lockdown. Ik denk dat het toch wel anders was gegaan als dat niet was gebeurd. Maar het is ook aan de nieuwe raad om daar mee door te gaan. Laten we eerlijk zijn, ik denk dat er heel veel goede dingen in de raad gebeuren, maar dat het algehele controlerende vermogen van de raad en de effectiviteit daarvan misschien nog wel iets beter uit de verf kan komen. Ik denk dat we in die raadsconferentie een mooie aanzet hadden om daarmee verder te gaan, maar dat is nog niet helemaal uit de verf gekomen. Een ander ding dat wij als presidium eigenlijk al heel lang hadden willen doen, is ook in deze zaal, die op zichzelf natuurlijk mooi en indrukwekkend is, maar ook wat gedateerd, een kleinschalige of misschien wel een grootschalige verbouwing door te voeren. We wilden dat al eerder doen, maar toen brak corona uit. Dat was niet het meest geëigende moment om daarvoor dan concrete voorstellen te doen. Toch hebben we als presidium wel al een eerste ontwerp laten maken. Dat heb ik hier. Ik zou eigenlijk dit eerste, grove ontwerp aan de voorzitter van de gemeenteraad willen overhandigen met het vriendelijke verzoek dat door te geleiden naar de nieuwe raad en het nieuwe

37

wst Jaar

2022

Vergaderdatum 23 maart 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

presidium te vragen daarmee verder te gaan. Mogelijk zitten we hier over vier jaar in een verbouwde zaal. Ik wil iedereen heel hartelijk bedanken. Het was een hele grote eer. Ik overhandig deze graag aan de voorzitter. Dank u wel. De VOORZITTER: Mijnheer Torn, dank u wel. Ik weet niet of dit eerst de inspraak in moet. Dat gaan we even uitzoeken. Maar toch, dank u wel. Dan kom ik bij mevrouw Bosman. Beste Marijn. U verlaat na acht jaar de Amsterdamse raad. Als geboren Amsterdammer heeft u vanzelfsprekend veel affiniteit met wat er speelt. Dat blijkt ook uit de lijst met dossiers waarop u het woord heeft gevoerd. Kunst en Cultuur, Openbare Orde en Veiligheid, Preventie jeugdcriminaliteit, Digitalisering, Marineterrein, Zuidas, Gemeentelijk Vastgoed, Dienstverlening etc. Maar er kan uiteraard maar één dossier zijn dat iedereen hier aanwezig direct met u associeert: Evenementen. Er was de afgelopen jaren geen groter pleitbezorger in de raad voor de belangen van de evenementensector, het belang van evenementen met name voor jonge Amsterdammers en andere bezoekers dan u. U was daarin zo bevlogen, dat de sector ook wel eens gedacht moet hebben: ‘Nou, zo belangrijk zijn we nu ook weer niet.’ Maar in tijden van corona waarin deze sector het zwaar had, konden uw betrokkenheid en bijdragen op steeds meer instemming rekenen vanuit de raad.

Al moest u, hoe vaak u het ook probeerde, toch ook toegeven dat voor sommige leden een wereldwijde pandemie niet voldoende aanleiding was om andere opvattingen hierover te ontwikkelen. We danken u hartelijk voor al uw bijdragen en inbrengen in deze raad. Het ga u goed. Het woord is aan mevrouw Bosman. Mevrouw BOSMAN: Wat is politiek? Die vraag, wat is politiek, die kreeg ik destijds bij mijn sollicitatie. Simone zat erbij als raadslid. Ik weet niet meer precies wat het antwoord was dat ik gaf, maar het was echt een heel slecht antwoord. Ik dacht toen, ja, wat is het eigenlijk, wat kom ik hier eigenlijk doen? Wat gaan we hier nu doen dat niet vanzelf in de stad gebeurt? Waar hebben ze ons nu voor nodig? Ik had eigenlijk een beetje hetzelfde als wat Lene vertelde over die interrupties. Daar heb ik echt lang mee gezeten. Waarom had ik nu geen goed antwoord en wat is nu het juiste antwoord. Ik ben uiteindelijk wel tot een goede definitie gekomen. Die heb ik niet zelf bedacht. Die is van een sociologe uit Amerika en die zegt: ‘Politiek is als je het met elkaar gaat hebben over wie wat wanneer krijgt en waarom.’ Lees erover als je dat wilt weten. Lieve raadsleden, daar wil ik even kort op reflecteren. Ik zal het inderdaad kort doen. Ik had eigenlijk drie voorbeelden maar ik noem er eentje. Misschien heeft u er nog iets aan in de vorm van een tip. De milieuzones.