20220216 Verslag gemeenteraad avond

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

Jaar Vergaderdatum Publicatiedatum

2022 16 februari 2022 16 maart 2022

Avondzitting op woensdag 16 februari 2022 Voorzitter: mevrouw F. Halsema, burgemeester, alsmede het raadslid De Fockert, plaatsvervangend voorzitter. Raadsgriffier: mevrouw Houtman Verslaglegging: de heer Migo (Notuleerservice Nederland)

Voorzitter: mevrouw De Fockert De VOORZITTER heropent de vergadering om 19.35 uur. 27. Vaststellen van het bestemmingsplan Hoogte Kadijk 145B VN2021-035471 De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder VAN DOORNINCK voor de beantwoording op de gestelde vraag. Wethouder VAN DOORNINCK: Dank u voorzitter. Mevrouw Van Soest had gevraagd of we punt 27, het bestemmingsplan Hoogte Kadijk 145B, zouden kunnen uitstellen. Dat is om drie redenen niet gewenst. Ten eerste maken de stukken waar mevrouw Van Soest naar refereerde geen onderdeel uit van de besluitvorming over dit bestemmingsplan. Het gaat om de periode daarna, als er een Omgevingsplan wordt aangevraagd. Ten tweede is het zo dat op het moment dat we uitstel vragen, zeker omdat we nu een periode ingaan van niet meteen weer een raadsvergadering, dat kan leiden tot oplopende bouwkosten en problemen met subsidieafspraken voor de realisatie van de sociale huurwoningen en de erfpachtafspraken. Daarnaast is het zo dat voor dit bestemmingsplan meerdere onderzoeken zijn gedaan. Aangezien die onderzoeken vaak een kortere tijdspanne betreffen, en maar kortere tijd geldig zijn, zou het kunnen dat die daarna opnieuw gedaan zouden moeten worden, terwijl uw raad geen andere informatie krijgt dan er nu is.

Als laatste, voorzitter, zou ik toch ook graag één inhoudelijke reden willen geven, namelijk dat we op die manier niet de 79 sociale huurwoningen voor studenten en starters zouden kunnen bouwen en niet de negen middeldure huurwoningen voor senioren en vier vrije-sectorhuurwoningen. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan zie ik dat mevrouw Van Soest er niet is, maar het CDA wel, dat volgens mij ook voorstander was van doorschuiven van dit agendapunt. Ik zou de heer Boomsma willen vragen of hij dat nog steeds in stemming wil brengen als ordevoorstel.

CONCEPT 1

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 16 februari 2022 Raadsnotulen

R

De heer BOOMSMA: Nou voorzitter, ik zie dat dit een kansloze exercitie is, dat het geen steun krijgt. Dus dan hoeven we er ook niet over te stemmen. Dan gaan we het zo behandelen. En dan zullen we dan onze punten maken. De VOORZITTER: Ik kijk ook nog even naar de Partij voor de Dieren. Die is het daarmee eens. De discussie wordt afgesloten. Dan gaan wij nu door, of eigenlijk terug naar de burgemeester voor de beantwoording bij agendapunt 2.b.

2.b. Actualiteit van de leden Nanninga c.s. inzake inhuur parttime programmadirecteur schendt mogelijk aanbestedingsregels Burgemeester HALSEMA: Dank u wel. Wat nog openstond, was een vraag van de heer Van Lammeren. Meneer Van Lammeren, daar heb ik het volgende antwoord voor u op. Het klopt dat er, zoals u zegt, een inkooporder is gemaakt. Die had een waarde van 90.000 euro. Dat was op basis van het contract. Na ongeveer tien maanden raakte dat budget uitgeput. Dat dit na tien maanden gebeurde, komt omdat de heer Booij in de zomervakantie niet factureerde, wat terecht was. Toen het budget uitgeput was, gaf het financieel systeem een signaal af. Dat kwam binnen bij de directie die de heer Booij formeel inhuurde. Vervolgens is de factuur wel betaald. Dit kwam omdat de prestatieverklaarder, dat is een ambtenaar bij de inhurende directie, had verklaard dat het werk geleverd was. Daarna heeft de budgethouder, de leidinggevende van de prestatieverklaarder, de factuur goedgekeurd. Het signaal van het systeem dat er onvoldoende budget was, is niet als zodanig herkend. Zoals ook in de brief overigens al is aangegeven. De budgethouder heeft de facturen goedgekeurd en is niet nagegaan of het contract nog liep. Dit is dus niet goed gegaan.

Ik verwijs u daarmee ook naar verbeteractie 5, waarin wordt gesteld dat er meer deskundigheid nodig is over bedrijfsvoering bij stedelijke programma’s, zoals Amsterdam 750. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Van Lammeren voor een interruptie. De heer VAN LAMMEREN: Ik wil de burgemeester bedanken voor het antwoord. Oké, er is 90.000 euro aangemaakt. Dat snap ik. Alleen is die factuur, waarvoor de budgethouder akkoord heeft gegeven, nou net de factuur die vooruit werd gefactureerd, namelijk 20.000 euro voor een periode van twee maanden. Ik hoor de burgemeester zeggen dat de budgethouder heeft verklaard dat het werk geleverd was op dat moment. Dat kan ik niet met elkaar rijmen. De VOORZITTER geeft het woord aan burgemeester Halsema. Burgemeester HALSEMA: Volgens mij houden de twee zaken geen verband met elkaar. Wat er bij het vooruitbetalen van die twee facturen is gebeurd: het ging om de werkzaamheden van november en december. De programmadirecteur heeft daarbij de fout gemaakt om de header van oktober over te nemen op de factuur van november en december. Dus er is twee maanden vooruitbetaald, maar met een verkeerde header. Maar die twee zaken houden geen verband met elkaar.

2

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 16 februari 2022 Raadsnotulen

R

De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Van Lammeren voor een vervolgvraag. De heer VAN LAMMEREN: Ik begrijp gewoon niet wat er gezegd wordt, want het was één factuur van 20.000 euro, daadwerkelijk vooruit. Niet een verkeerde header. Ik heb alle data en alle periodes bekeken. Dit was een factuur, verstuurd op 6 oktober en ging over de periode oktober, november. November, december, ik zal zo in de stukken kijken, maar hij is vooruitgefactureerd. En dat is nou net die factuur die over die 90.000 euro heen ging. Als er dan verklaard wordt dat er werkzaamheden geleverd zijn, vind ik dat heel gek, omdat die periodes nog moesten komen. De VOORZITTER geeft het woord aan burgemeester Halsema. Burgemeester HALSEMA: Maar dat probeerde ik u net uit te leggen. Er is vooruitgefactureerd voor december. Het gaat om november, waarin de factuur is verzonden. Alleen heeft hij in de kop van het briefpapier ‘oktober’ laten staan, van de vorige factuur. Dus daar is ook een fout gemaakt. De VOORZITTER: Even kijken, ik zie de heer Van Lammeren schudden, maar dit lijkt mij niet een interruptie. Dat was net eigenlijk ook al geen interruptie, maar al wat uitgebreider. U was aan het einde gekomen van de beantwoording? Ja. Dan kijk ik of er behoefte is aan een tweede termijn. Die is er. Bij heel veel mensen. Dan geef ik als eerste het woord aan mevrouw Nanninga. Mevrouw NANNINGA: Dank u wel voorzitter.

Voorzitter, wat we hier zien, noemt de burgemeester Murphy’s law. Alles wat mis kán gaan, gaat ook mis. We zien hier een goede bekende van de burgemeester die wordt ingehuurd voor een pretproject voor heel veel geld, waarna niet één, niet twee, niet drie, maar een cascade aan foutjes en rommeligheden wordt begaan. Excuus, mijn tekst verspringt. Zoveel en dan ook nog bij een man die de burgemeester heeft gecoacht in het verkrijgen van dit ambt. Dit doet niet denken aan Murphy’s law, maar aan het verhaal van de aap en de typemachine. Dat verhaal gaat zo. Als je een aap een typemachine geeft, en een oneindige hoeveelheid tijd ter beschikking stelt, dan zal hij vroeg of laat een werk van Shakespeare produceren door random op die toetsjes te drukken. Dus in theorie kan het allemaal zo gaan zoals het hier geschetst is. Het kan heus. Het is niet te bewijzen dat er bewust anders is gehandeld uit intentie of uit kwade wil. Aangaande de contracten en het advies van de hoogleraar: de intentie van de partijen blijkt uit alle stukken. Die intentie was 24 maanden. Meer dan de aanbestedingsprocedure. Het blijkt ook uit de uitvoering in de praktijk. Ik zal me echt niet aanmatigen een hoogleraar tegen te spreken, maar de intentie en de praktijk en de uitvoering wijzen erop dat 24 maanden de bedoeling was en dat is dus boven de norm.

Dan over de connectie tussen Booij en de burgemeester, dat wordt een beetje gedownplayed. Ik citeer het NRC Handelsblad van 20 december over het appgroepje Voorwaarts. Tenzij NRC Handelsblad nepnieuws verspreidt. Ik ga dit even voorlezen: ‘De sessies van Voorwaarts zijn ’s avonds met tussenpozen van een maand, plaats van samenkomst is het souterrain van het Amsterdamse grachtenpand waar Mikkelsen woont, samen met zijn echtgenoot, oud-CDA-minister Joop Wijn. De gordijntjes gaan dicht, je weet nooit wie er zomaar langsloopt. De sfeer is amicaal. Er wordt wijn geschonken. Er wordt flink gelachen. Maar het gezelschap is ook streng voor Halsema. Waarom wil ze eigenlijk de nieuwe burgemeester van Amsterdam worden? Wat zijn haar zwakke kanten?

3

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 16 februari 2022 Raadsnotulen

R

En mocht ze het worden, hoe gaat ze om met de invulling van het ambt?’ Dat suggereert echt een wat hechtere band dan er gezegd is. Dat hoeft verder nog niet te zeggen dat er kwade wil in het spel is, maar het moet niet gedownplayed worden. Als NRC het bij het verkeerde eind heeft, hoor ik dat ook graag. De beantwoording zojuist had de teneur: dit is al in de raadscommissie geweest, dit is een beetje opgewarmde prak, ik heb toch sorry gezegd. Het door meerdere raadsleden gevraagde schuldbesef, of het erkennen van het simpele feit dat hier door het eigen gedrag van de burgemeester en de gemeente de schijn van belangenverstrengeling is ontstaan, ontbreekt. En let wel, niemand hier heeft gezegd dat er daadwerkelijk sprake is van belangenverstrengeling, of van vriendjespolitiek. Vrijwel alle sprekers hebben echter benoemd dat helaas die schijn ontstaan is. De simpele erkenning daarvan is er niet. Het is weersproken, dat wel. En er is gezegd dat de burgemeester hierdoor zeer geraakt is, dat wel. Maar een simpel ‘ja, het is volkomen logisch dat bij vele raadsleden en Amsterdammers die schijn gewekt is’, dat begrip is niet opgericht. En dat is jammer. Maar het probleem nu, voorzitter, is dat dit de zoveelste storm is rond onze burgemeester.

Deze keer vanwege een grove inschattingsfout om te denken dat het een goed idee was om een bekende in te huren, zonder daarover bij aanvang, meteen, de gemeentelijke organisatie glashelder te briefen over de onderlinge verhoudingen en ervoor te zorgen dat vanaf dag één alle checks en balances tot op de komma worden nageleefd. Geen apen, geen typemachines en ook geen Murphy’s. Iedere zoveel maanden is er weer grote ophef en altijd is het weer een onhandigheid, een politieke ongevoeligheid, het telt wel op. Het boerkaverbod, het toestaan van deelnemen aan de Black Lives Matter-Damdemonstratie, terwijl het hele land zuchtte onder een lockdown, het gedoe rond het tweede huis en nu dit weer. De constante factor, naar het inzicht van mijn fractie, is een gebrek aan zelfreflectie die een bestuurder zou passen. Dit gedrag, dat de wortel is van deze en nog vele andere grote en kleine ophefjes, vergroot de kloof tussen de burgemeester en de Amsterdammers alleen maar. De VOORZITTER: Ik onderbreek u nu, want er is een interruptie. Als ik u vraag te stoppen, dan stopt u. De heer Veldhuyzen. De heer VELDHUYZEN: Ja, dank u voorzitter. Ik hoorde dat boerkaverbod, maar volgens mij heeft dit college daarover gezegd dat de wet gewoon gehandhaafd moet worden. Dus wat insinueert het lid Nanninga hier nu precies mee? De VOORZITTER geeft het woord aan mevrouw Nanninga.

Mevrouw NANNINGA: Dat door onhandig politiek manoeuvreren er onnodige ophef is ontstaan dat het vertrouwen niet ten goede komt. Het gaat er niet om of het goed of fout is of buiten of binnen de regels. Het was gewoon superonhandig opereren en daar zie ik een patroon in voorzitter. Dit vergroot de kloof tussen de burgemeester en de Amsterdammers alleen maar. En goede intenties ten spijt, want ik geloof heus dat die er zijn, het eigen aandeel voortaan echt wat scherper en idealiter preventief onder de loep nemen, voorkomt hopelijk dat dit patroon zich voortzet. Ik heb verder geen vragen voorzitter. Dank u wel. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Flentge.

4

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 16 februari 2022 Raadsnotulen

R

De heer FLENTGE: Voorzitter, mooier gaat het natuurlijk niet worden. Sterker: het blijft natuurlijk lelijk. Dat zullen we nooit meer op een of andere manier recht kunnen trekken. Je zoekt bij dit soort debatten vrij vroeg natuurlijk naar een reflectie, schuldbesef of een mea culpa, om te laten zien dat, als het besef is ingedaald, de keuze die er oorspronkelijk lag om de heer Booij binnen te brengen natuurlijk de hele discussie veroorzaakte, met alle nare woorden die zijn gebruikt en het debat dat daarop volgde. Dat was daar natuurlijk veroorzaakt. En dan zoek je niet per se alleen maar strikte maatregelen, maar dan zoek je natuurlijk vooral het besef bij een burgemeester in dit geval, of welke bestuurder dan ook, dat je dit moet laten zien, dat je dit bewust bent en dat je daar ook lering uit trekt. Dat is voor mij eigenlijk het belangrijkste. In mijn eerste termijn benoemde ik dat ook. Ik zei: in de brief zijn eigenlijk alweer wat extra zaken toegevoegd aan het debat in de raadscommissie, waar ik grote bezwaren had tegen de wijze van debatteren. In de brief is daar wat aan toegevoegd. Ik vroeg eigenlijk: zorg ervoor dat dat in dit debat ook gebeurt, dat er niet wordt afgekalfd, wordt verminderd, of in twijfel wordt getrokken, of zwaar in boosheid wordt gedebatteerd. Ik merk aan de burgemeester dat ze die vraag beantwoord heeft.

Laat ik het letterlijk voorlezen: dat u vindt dat de intuïtie een andere had moeten zijn, kan ik wel beamen. En het ontstane beeld daarbij. Het bestuur betreurt het beeld dat is ontstaan. Zo zijn er enkele woorden gebruikt die steeds diezelfde richting op wijzen. Dat is wat je zoekt als politicus. Het wordt niet minder lelijk. Het wordt niet minder fraai. Maar je zoekt als politicus wel pogingen van de burgemeester om hier lering uit te trekken, schuldbewust te zijn, want dat is de enige manier waarop je in de toekomst, denk ik, het vertrouwen weer kan hebben dat je een stap verder komt met elkaar. Die stap is in elk geval gemaakt. En dan hoop ik dat alle maatregelen die er komen er echt nooit meer toe zullen leiden dat het opnieuw op deze wijze, hier in de raad of in de stad zo besproken moet worden. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan kijk ik even verder. Ik ga gewoon het lijstje af van vanochtend. Dan zie ik wel of u nog een tweede termijn wilt. De heer Van Lammeren. De heer VAN LAMMEREN: Voorzitter, dank u wel. Ja, mooi debat. De kernvraag is: is er lering getrokken? En de kernvraag is: wat doet dit met het vertrouwen van de Amsterdammer in de politiek? Ik denk dat het niet fraai is. Ik denk dat wat er gebeurd is niet fraai is. Is het opzettelijk gebeurd? Ga ik niet van uit. Ga ik absoluut niet van uit.

Maar, er is zoveel misgegaan – van de inhuur, tot de hele financiële afhandeling, tot de checks en balances, tot het contract – dat het wel heel lelijk is. De vraag is natuurlijk, en die vraag is al meerdere malen gesteld: als het hier is gebeurd, hoe vaak gebeurt het dan nog vaker? Want ook dat hele verhaal over de order, dat is echt wel een ding hoor, als je dat niet goed onder controle hebt met een stad die heel veel rekeningen betaalt. Dat mensen uit systemen verdwijnen, dat we gewoon blijven doorbetalen, dat er vooruit kan worden gefactureerd. Ik ben dan ook blij dat de motie van – ik wilde bijna DENK zeggen, maar dat is het natuurlijk helemaal niet – NIDA en de Partij voor de Dieren, dat is de eerste en enige motie die wij samen gaan inleveren, positief is gepreadviseerd. Want vooruitbetalen van uurtje-factuurtje, dat is een slecht verhaal. Ook heb ik nog expliciet gevraagd: is dan niet door de opdrachtnemer aan de bel getrokken? Daar is expliciet op geantwoord: nee, dat is niet gebeurd. Ik geloof dat gewoon niet. Ik twijfel daaraan, want ik denk dat dat wel zo is geweest, maar ik kan het niet bewijzen. Maar ik twijfel er echt aan dat een zzp’er zelf niet aan de bel trekt.

Ik wil eigenlijk dit college verzoeken, en anders zullen we gewoon een Wob sturen, om de communicatie daarover te overleggen, want dat is namelijk ook al tijdens de raadscommissie gezegd: dat er geen gesprek is geweest.

5

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 16 februari 2022 Raadsnotulen

R

En ik kan me dat gewoon niet voorstellen. Helemaal niet, omdat ook de suggestie en de gedachte leefden dat dit tot 2025 door zou gaan. Lang verhaal kort: de schade is gemaakt. Kwade intentie van de burgemeester? Dat geloof ik niet. Dat geloof ik niet. Maar als we het over het hoogste ambt van Amsterdam hebben, dan moet je heel erg opletten, ook voor de schijn die iets kan opwekken. Wat wij geleerd krijgen van Bureau Integriteit telt voor eenieder hier in de zaal. Voor mij, voor B&W en de mederaadsleden. Dank u wel. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Boomsma. De heer BOOMSMA: Ja, dank u wel voorzitter. Dit blijft natuurlijk tamelijk bizar, die opeenstapeling van fouten. Buitengewoon treurig hoe dit is verlopen als begin van Amsterdam 750 jaar. Nou, de burgemeester heeft inderdaad gezegd dit te betreuren, dat doen wij dus ook, en dat dit anders had gemoeten, en heeft een heel stel acties ingezet om te voorkomen dat het zich nog een keer gaat herhalen. Dus dat lijkt mij goed. Ik heb nog een aantal vragen. Ten eerste over de arbeidsverhouding. Kijk, de indruk lijkt een beetje te bestaan, en zelfs bij wethouder Groot Wassink kreeg ik die indruk, dat als iemand zelf als zzp’er in dienst genomen wil worden dat dan altijd maar zo moet. Maar zo werkt het natuurlijk niet. Het arbeidsrecht is dwingendrechtelijk. Ik denk dat dus ook in dit geval sprake is van een arbeidsrelatie.

Ik heb aangegeven: daar blijf ik bij. Je moet die verschillende aspecten in samenhang zien. Dus ook de duur en de vraag of iemand zich kan laten vervangen en de beloning. Als je zegt: het is nu eenmaal zo, mensen willen door de krappe arbeidsmarkt liever werken als zzp’er, dan krijg je inderdaad een hele leegloop. Dat is een kneiterliberale gedachte en ik denk ook niet juist, want dan krijg je inderdaad een leegloop aan de top van het loonhuis. Dat moeten we echt niet willen, dus die indruk moeten we zeker niet willen wekken. En ik vind dat de gemeente daar dus het goede voorbeeld moet geven. Nou, er zijn allerlei verbeteringen ingezet. Er is veel gesproken over de vele rapporten die hier de afgelopen jaren de revue hebben gepasseerd: Rekenkamerrapporten, verbeteringstrajecten, bewustwordingsacties et cetera en dat de raad daar ook een verantwoordelijkheid in heeft. Dat is allemaal waar, maar ik vind: er zijn sommige dingen die men gewoon goed op orde moet hebben. Als het bijvoorbeeld gaat om zorgen voor kloppende contracten, ja, dat moet gewoon per direct kunnen. Ik lees in de beantwoording: het blijkt dat standaardcontracten vaak niet worden aangepast, maar dat moet natuurlijk wel. Ik zei al: een contract moet gewoon kloppen en het is ook niet onmogelijk om dat gewoon te doen. Er moet gewoon iemand checken of dat contract nu klopt met de aanpassingen die er zijn.

Dat soort dingen. Ik wil daar net een stap verder in gaan. Daarom heb ik ook een motie ingediend, om dat te besluiten, dat we er gewoon voor gaan zorgen dat dat voortaan niet meer gebeurt en dat we over een jaar terugkijken en constateren dat het inderdaad is gelukt. Tot zover. De VOORZITTER deelt mee dat is ingekomen: Motie-Boomsma c.s. inzake de actualiteit inzake inhuur parttime programmadirecteur, nr. 165.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - er per direct zorg voor te dragen dat nieuwe contracten van de gemeente voortaan kloppen en dus altijd goed te controleren of dit het geval is; - bij de Begroting 2023 aan te geven of aan deze resultaatsverplichting ook is voldaan.

6

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 16 februari 2022 Raadsnotulen

R

De motie maakt deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER: Dank u wel. Dat is motie 165. Die staat in het raadssysteem. Dan is de volgende spreker de heer Van Schijndel. De heer VAN SCHIJNDEL: Ja, dank u wel voorzitter. In Nederland gaan we dus met een zekere omzichtigheid met elkaar om als ambtenaren en politieke gezagsdragers. Daar wil ik toch even voor de verduidelijking zeggen dat de man die de second opinion heeft gegeven gewoon een hoge ambtenaar is van Economische Zaken en Klimaatzaken en van LNV. En hij is ook nog hoogleraar in Groningen en plaatsvervangend rechter. Dat is zo. Dat zijn eigenlijk nevenfuncties. Dat brengt mij op het punt van wat beslissend is: gaat het om de raming vooraf van de financiële waarde van het contract? Of moet je gewoon kijken wat uiteindelijk werd gefactureerd? Dat was nipt 4.000 te weinig voor die drempel. Een juridisch punt is dan dat het nuttig effect van de Europese aanbestedingsregels wordt gewaarborgd door het vooraf te bekijken en kan worden ontlopen door dus achteraf alleen te kijken naar wat feitelijk is gebeurd qua facturatie. Dan het tweede hoofdpunt. Kijk, integriteit ziet op naleving van regels. De regel die in het geding is, is de norm ‘voorkom de schijn van belangenverstrengeling’. Nou, die regel is volgens mij gebroken.

Dus vroeg ik aan de burgemeester om een uiteenzetting hoe zij nu nog geloofwaardig als bewaker van de integriteit, als integriteitstoezichthouder binnen de gemeente, kan functioneren. Tot nu toe vind ik dat het antwoord onbevredigend is geweest. Waarom niet gewoon zeggen: ja, ik had 1.001 dingen aan mijn hoofd, ik heb dit gewoon verkeerd beoordeeld? Dan heb je een clean slate. En dit is een aansporing om nog steviger op de juridische functie en wat daarbij hoort, dat goede integriteitstoezicht, in te zetten. Dat kan ik me voorstellen. Maar geef eerst toe: ja, die regel werd gebroken. De VOORZITTER geeft het woord aan mevrouw Poot. Mevrouw POOT: Dank u wel voorzitter. Ik zei al: het is niet fraai en het zal ook niet fraai worden. De antwoorden die zijn gegeven, zijn wat ons betreft wel bevredigend. Ik vind de motie van de heer Boomsma wel verstandig. Die zullen wij dus ook steunen. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Boutkan. De heer BOUTKAN: Mooi hè? Dat maakt meteen weer duidelijk waar je voor staat. Ping, ping. Voorzitter, ik denk dat de burgemeester heel duidelijk heeft gesteld dat deze kwestie nooit meer voor herhaling vatbaar is. Daar zijn wij het natuurlijk heel erg mee eens. Wij hebben absoluut vertrouwen in de intentie van deze burgemeester. En ook in het lerend effect bij de opeenstapeling van fouten, want mooier kan ik het wat dat betreft niet maken.

Ik vind het ook belangrijk dat de burgemeester heeft aangegeven dat de positie voor de nieuwe directeur wordt opengesteld en dat ook intern wordt gekeken, want wat ons betreft geldt nog steeds: minder flex en meer vast. Ik was ook blij met de woorden van wethouder Groot Wassink van Inkoop, namelijk dat cultuur en gedrag in die organisatie ook bijdraagt aan de situatie en dat de wethouder ook inziet dat het veranderen van dat gedrag heel weerbarstig is. Ik hoop dat hij daar in ieder geval voor de komende weken dus nog aan blijft trekken. Ik heb de burgemeester gevraagd om duidelijk het voortouw te nemen bij die cultuurverandering. Dat wil de burgemeester ook doen. Want ja, als er natuurlijk één constante is in het college, dan weten we volgens mij één

7

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 16 februari 2022 Raadsnotulen

R

ding zeker en dat is dat de burgemeester hier zit en doorgaat. Van de vakwethouders weten we dat niet. Alleen van de vakwethouder Financiën weten we het wel, want daar gaan we morgen, als ik het goed heb, afscheid van nemen. Maar dat betekent dus wel dat ik heel erg hoop dat de burgemeester die oproep voor die cultuurverandering waar gaat maken. En ja, daar zijn in de toekomst ook andere vakwethouders voor nodig, absoluut. Dat betekent: toezien op het verbeterplan. Maar het betekent ook die noodzakelijke cultuurverandering in die organisatie binnen het college, in gesprekken met onder andere ook de gemeentesecretaris, met het ambtenarenapparaat, dat het dat tot topprioriteit maakt. En wat dat betreft wens ik ook de burgemeester veel schurende gesprekken toe over dit thema, want ik denk echt dat dit nodig is. En wat mij betreft betekent dit ook: zorgen dat de raad in positie wordt gebracht om haar controlerende rol altijd goed uit te kunnen voeren. Tot slot, voorzitter, als hoeder van de integriteit dicht ik de burgemeester een heel belangrijke, precieze, toonaangevende rol toe, want als zij dat niet doet, wie dan wel? Ik wens haar daar heel veel succes bij. Dank u wel. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Veldhuyzen. De heer VELDHUYZEN: Ja, dank voorzitter.

Ik ga hier niet alles herhalen wat er al gezegd is, maar ik moest wel aan één ding denken: de vorige gemeentesecretaris was ook vertrokken met een torenhoge vertrekvergoeding. Met die situatie in het achterhoofd vraag ik me toch af: had deze situatie niet voorkomen kunnen worden? Door te leren van die situatie van toen. Ik had net een vraag gesteld die volgens mij niet is beantwoord. Dat was de vraag omtrent het geld dat de gemeente besteedt aan de inhuur van externe advocaten voor rechtszaken. Ik weet niet of de burgemeester het nu wel heeft gehoord? Ik zag net dat de burgemeester het wel hoorde, alleen ze had er geen antwoord op gegeven. Dus daar hoor ik graag nog iets van. Daar houd ik het even bij. Dank u. De VOORZITTER: Dan is de tweede termijn van de raad geweest. Dan geef ik het woord aan het college en dan als eerste aan de burgemeester. Burgemeester HALSEMA: Dank u wel. Er zijn aan mij in de tweede termijn niet veel vragen meer gesteld. De heer Boomsma heeft een aantal vrij precieze vragen gesteld over de arbeidsverhoudingen. Die zullen beantwoord worden door de wethouder. Dat zie ik ook graag gebeuren, al was het maar omdat u de wethouder ook liberaal heeft genoemd, wat ik best opvallend vond. Er is nog een vraag gesteld door de heer Veldhuyzen over de advocatenkosten.

Ik heb, meen ik, de raad geïnformeerd na de beslissing om te breken met Pels Rijcken als het vaste advocatenkantoor van de gemeente. Toen heb ik de gemeente ervan op de hoogte gebracht hoe vaak er sprake was van externe inhuur van advocaten. Wat mij betreft veel te veel. Dat moet ook teruggedrongen worden. Alleen, daar heb ik niet de precieze kosten bij gegeven. Alhoewel, ik herinner me eigenlijk wel bedragen. Wat ik voor u zal doen, ik ga dat nog even na: als de brief er al ligt, met een antwoord op uw vraag, dan laat ik u dat even weten en anders vul ik die brief nog aan met nieuwe informatie. De VOORZITTER: Een interruptie van de heer Veldhuyzen? De heer VELDHUYZEN: Nee, alleen bedankt. Dat is exact waar ik om vroeg. Dank aan de burgemeester.

8

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 16 februari 2022 Raadsnotulen

R

De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Van Schijndel voor een interruptie. De heer VAN SCHIJNDEL: Ja, dank u voorzitter. Ik weet dat het een beetje indruist tegen de slechte Nederlandse bestuurscultuur, maar ik had de burgemeester dus gevraagd, uitdrukkelijk, om gewoon ruiterlijk te erkennen… De VOORZITTER: Meneer Van Schijndel, volgens mij was de burgemeester nog niet klaar met de beantwoording. De heer VAN SCHIJNDEL: Oh, maar meneer Veldhuyzen was als laatste aan de beurt. De VOORZITTER: Ja, maar de volgorde van de vragen kan verschillen. Dus ik stel voor dat we eerst de beantwoording doen. Mocht u daarna nog vragen hebben, dan kan dat. Burgemeester HALSEMA: Nou, het klopt dat ik er een beetje kriskras doorheen ga. Dus wat dat betreft snap ik dat u met de vraag komt. Ik ga nog even door. We hebben dus al wel een partieel antwoord gegeven. Het antwoord luidt: we hebben nu alleen de totale kosten voor inhuur van juridisch advies en advocatendiensten aan u doorgegeven. In 2021 was dat bijna drie miljoen euro. Dit gaat niet alleen om kosten van procedures tegen burgers en ondernemers, maar het gaat bijvoorbeeld ook om juridisch advies bij heel omvangrijke vraagstukken, zoals het AEB. Verder zal het wel lastig zijn om de precieze kosten in beeld te brengen, maar ik wil wel een poging doen.

Wat ik in ieder geval met u eens ben, en dat is volgens mij ook al opgenomen in de brief die ik u daarover heb toegestuurd na ommekomst over ons besluit over Pels Rijcken, dat ik vind dat de externe inhuur van advocatuur teruggedrongen zal moeten worden. En dat we dat veel meer met onze eigen juridische advisering moeten doen, plus dat ik eigenlijk vooral vind dat het aantal juridische procedures teruggedrukt moet worden. De VOORZITTER: Burgemeester, als ik u even mag onderbreken. Ik hoor veel rumoer in de zaal en er is ook buiten heel veel rumoer – als in: storm. Dus ik zou willen vragen dat als u wilt overleggen met elkaar u dat in de koffiekamer doet, zodat we ons hier kunnen concentreren op het debat wat hier plaatsvindt. De burgemeester. Burgemeester HALSEMA: Dan is de heer Boutkan nog eens teruggekeerd op de cultuurverandering die hij noodzakelijk acht en wat ik echt volstrekt met hem deel. Ik zou er alleen nog aan toe willen voegen, en dat bedoelt u volgens mij ook: het is niet alleen een cultuur-, maar ook een structuurverandering. Dat zie je bijvoorbeeld bij de Wobprocedures terug, die verdeeld zijn over heel veel diensten in ons ambtelijk apparaat, waardoor het heel moeilijk is de informatie te vergaren om te zorgen dat alles op tijd buiten ligt. Ik zeg daarmee ook: het is taai. Dus ik ben er graag verantwoordelijk voor.

Ik vind ook dat het met grote urgentie ter hand moet worden genomen, maar ik waarschuw er ook voor dat het nog wel even kan duren, voordat het ambtelijk apparaat, en de procedures die wij als gemeente voeren, eigenlijk precies dat beeld hebben dat we ook allemaal graag zouden willen zien. Dus het is een lastig proces en ik hoop eigenlijk er nog een aantal keer met u over te kunnen praten.

9

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 16 februari 2022 Raadsnotulen

R

De VOORZITTER: U heeft een interruptie van de heer Boutkan. En daarna nog eentje van de heer Veldhuyzen. De heer BOUTKAN: Dank u wel voorzitter. Ik denk dat de burgemeester het ook goed schetst: de structuur veranderen is ook best ingewikkeld, maar soms is het wat makkelijk gezegd om te zeggen: we gaan de structuur veranderen, terwijl het gedrag achterblijft. De burgemeester zegt wel iets interessants, namelijk: het werken aan het beeld. Werken aan het beeld, wat ook nodig is als het gaat om wat voor gedrag we dan graag zien. Zou de burgemeester misschien eens kort kunnen zeggen wat zij dan graag ziet als het gaat om die gedragsverandering? De VOORZITTER geeft het woord aan burgemeester Halsema. Burgemeester HALSEMA: Nou, kijk, ik heb dat eigenlijk in de inleiding van het herzien van de juridische functie denk ik het meest bondig geschetst. Dat is dat niet alleen Amsterdam, maar de hele Rijksoverheid de afgelopen twintig, dertig jaar in de ban is geraakt van een calculerend mensbeeld, waarbij burgers en ondernemers tegemoet getreden worden als ‘moeten zij gewantrouwd worden’. Veel van de juridische procedures die wij kennen, veel van het beleid dat wij kennen, is daar ook nog veel te veel op geënt. Dat zal moeten veranderen. Je moet uitgaan van vertrouwen. Dat betekent ook dat ambtenaren zich vertrouwd moeten weten in hun handelen jegens burgers.

Dat betekent ook dat je bijvoorbeeld meer moet durven te mandateren aan ambtenaren, dat je ze daar meer ruimte in moet geven, maar dat zij er ook heel goed van op de hoogte moeten zijn wat daarmee het doel is dat beoogd wordt, namelijk niet een gemeente die wil winnen, maar een gemeente die wil zorgen dat zijn burger zich beschermd weten. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Veldhuyzen. De heer VELDHUYZEN: Ja, dank u voorzitter. Ik stelde eigenlijk twee vragen, want ik vroeg me ook nog af of deze hele situatie eigenlijk niet voorkomen had kunnen worden op basis van voortschrijdend inzicht naar aanleiding van de situatie met de vorige gemeentesecretaris. De VOORZITTER: Ik stel voor: als er het gevoel is dat er vragen nog niet beantwoord zijn, we nu eerst even de beantwoording van de burgemeester afmaken en daarna doe ik wel een veegrondje. Burgemeester HALSEMA: Dank u wel. Ik snap heel goed waarom u de vergelijking trekt. Dat zit natuurlijk ook in uw boosheid over de bedragen die er omgaan. Maar dat is eigenlijk ook wel waar elke vergelijking ophoudt, want het is wel een volstrekt onvergelijkbare situatie geweest met deze. Dit is een externe inhuur geweest, waarbij binnen de regels, maar niet wenselijk, onderhands enkelvoudig is aanbesteed.

Dat is onvergelijkbaar met de beëindiging van een vast dienstverband van een gemeentesecretaris en een vertrekregeling die daarbij is gegeven. Dat het u niet zint, en dat begrijp ik, dat bij die vertrekregeling hoge bedragen aan de orde zijn geweest, dat begrijp ik, maar dat is eigenlijk wel de enige vergelijking die je erop kan maken. En hier is geen sprake van een vertrekregeling, zeg ik er nog maar even bij. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Veldhuyzen voor een interruptie.

10

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 16 februari 2022 Raadsnotulen

R

De heer VELDHUYZEN: Dank voorzitter. En dank aan de burgemeester voor de beantwoording. Maar de gemene deler is natuurlijk dat heel veel Amsterdammers er ook van geschrokken waren en dat eigenlijk na die eerste situatie de gemeentelijke organisatie en het stadsbestuur hadden moeten inzien: dit kunnen we niet nog een keer laten gebeuren, omdat het het vertrouwen van mensen in de politiek schaadt. Dus juist dat enige punt, dat zou volgens mij al genoeg aanleiding moeten zijn. De VOORZITTER geeft het woord aan burgemeester Halsema. Burgemeester HALSEMA: Dank u wel. Kijk, ik denk dat de afgelopen jaren er in de inkoop, de inhuur in het personeelsbeleid enorme vorderingen zijn gemaakt. Maar we zijn er nog niet. Deze kwestie heeft dat natuurlijk wel onomstotelijk aangetoond. Dus het moet inderdaad nog beter. Tegelijkertijd: een grote gemeente als Amsterdam zal niet onfeilbaar worden. Dus ik kan niet uitsluiten dat er ook in de toekomst nog wel incidenten kunnen zijn die u erop wijzen dat we nog steeds bezig zijn het te verbeteren en er nog niet zijn. Dan tot slot, en daarmee kom ik ook bij de opmerkingen van de heer Van Schijndel en van anderen. Ik heb in de brief niet voor niets aangegeven, en dat wil ik hier nog eens herhalen, dat er een beeld is ontstaan, en daar ben ik natuurlijk verantwoordelijk voor, dat volstrekt haaks staat op de intenties die ik had met de aanstelling.

Volstrekt haaks. En ik begrijp heel goed dat de raad hierover kritische vragen heeft gesteld. Ik heb onmiddellijk ook hieruit de conclusie getrokken dat ik dit niet zal herhalen, dat ik elke volgende keer het openbaar zal aanbesteden en altijd de veilige, meest transparante weg zal kiezen. Dat maakt ook dat ik, terugkijkend, natuurlijk stevig baal van wat er is gebeurd. Dank u wel. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Van Schijndel voor een interruptie. De heer VAN SCHIJNDEL: Ja, dank u wel voorzitter. We kunnen allemaal balen achteraf en de goede voornemens zijn er, dat begrijp ik natuurlijk. Maar het is heel belangrijk, ook voor de bestuurscultuur, om te erkennen dat die regel om de schijn van belangenverstrengeling te vermijden door de burgemeester is overtreden. Dan krijg je een clean slate. Maar in een onbewaakt moment is dat gewoon gebeurd. Dat kan de burgemeester volgens mij heel makkelijk zo zeggen. De VOORZITTER geeft het woord aan burgemeester Halsema. Burgemeester HALSEMA: Nou hoopte ik het net mooi af te sluiten, maar meneer Van Schijndel, u dwingt mij wel om nog eens te herhalen: er zijn geen regels overtreden. Belangenverstrengeling is ook weer iets anders, want dan moeten er namelijk belangen in het geding zijn geweest. Ook dat is niet het geval. Dat hier een beeld is ontstaan dat niet goed is, en waarvoor ik verantwoordelijk ben, dat betreur ik.

En dat heb ik meermalen gezegd. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Groot Wassink voor de beantwoording. Wethouder GROOT WASSINK: Dank voorzitter. Voorzitter, er zijn mij eigenlijk twee vragen gesteld door de heer Boomsma en ik zal ook de motie preadviseren. Laat ik allereerst zeggen dat de check, de toets die wij hebben gedaan om te bepalen of het

11

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 16 februari 2022 Raadsnotulen

R

inhuren van deze programmadirecteur voldeed aan de Wet DBA. De burgemeester heeft dat gezegd, dat hebben wij gedaan. Het blijkt dat de inhuur voldeed. Dus in die zin is er wat ons betreft geen sprake van een arbeidsrelatie. Ten tweede: ik zou echt getergd zijn als u gezegd had dat ik kneiterneoliberaal was, want met het liberalisme in zichzelf voel ik me in aanzet nog best verwant mee. Het klassieke liberalisme heeft natuurlijk bijvoorbeeld altijd een zwaar pleidooi gehad voor erfpacht, altijd een zwaar pleidooi gehad voor erfbelasting. De VOORZITTER: Dit is uitlokking wethouder. Wethouder GROOT WASSINK: Erfbelasting was een liberaal leerstuk dat wij verloren zijn. Daar zou ik een groot voorstander van zijn. Bij de huidige vermogensongelijkheid die wij zien zou je forse erfbelasting moeten invoeren. Pas dan kun je spreken van het echte opheffen van ongelijkheid. Nogmaals, ik ben geen liberaal, laat daar geen misverstand over bestaan. De VOORZITTER: En toch, wethouder Groot Wassink, er komt een interruptie op van de heer Veldhuyzen. De heer VELDHUYZEN: Ja, dank voorzitter. Het voelde bijna als uitlokking, maar als wethouder Groot Wassink zo boos zou worden als hij neoliberaal genoemd zou worden dan vraag ik me toch af hoe GroenLinks als grootste partij, met een partijleider die boos wordt van neoliberalisme, in zee gaat met een D66, wat toch zeker een kapitalistische partij is.

Dus daar wil ik dan wel even een antwoord op horen. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Groot Wassink. Wethouder GROOT WASSINK: Voorzitter, ik zei niet dat ik boos werd. Ik zei dat ik getergd zou zijn. Dat is een iets andere emotie. Maar laat er geen misverstand over bestaan: ik zie natuurlijk de vrienden van D66 als grote paladijnen van het kapitalisme. Daar kan geen misverstand over zijn. En ik geloof ook helemaal niet dat zij dat persoonlijk als een belediging opvatten. Nee. Oh, wel. Politiek is tegelijk ook meerderheden zoeken, dat weet u. En zolang er geen absolute meerderheid is voor linkse partijen vind ik dat je met elkaar in het belang van de stad en ook vanuit de gedachte dat je dingen kunt veranderen ook samenwerkt met partijen die binnen de marge dan nog vrij redelijk zijn en waar ook nog gewoon leuke mensen rondlopen. Nee, Forum, daarvoor maak ik een uitzondering, dat weet u. Maar ik was bij de heer Boomsma. Nogmaals, ik ben geen liberaal, want het doel van het college is natuurlijk nooit geweest om die inhuur maar ongebreideld te laten groeien. Sterker nog: we hebben natuurlijk juist bijvoorbeeld schoonmakers, receptionisten en ik meen een boswachter of twee gewoon in dienst genomen. Omdat wij zien dat dat ook van grote meerwaarde kan zijn.

Tegelijkertijd moet ik vaststellen dat zeker voor hele gespecialiseerde taken het buitengewoon moeilijk is voor een overheid in een overkookte arbeidsmarkt om sommige mensen een vast dienstverband aan te bieden. Dat is geen constatering die ik met plezier doe, maar dat is een constatering die er nou eenmaal is. En je moet je bij sommige functies ook afvragen of dat nou altijd iets is wat je echt in vaste dienst moet hebben of vanwege de tijdelijkheid soms inhuurt. Dus inhuur, hoewel ik eigenlijk zou willen dat we dat beperken, is denk ik een verschijnsel waar we dus niet zomaar een-twee-drie van afkomen. Ik maak me eigenlijk vooral zorgen over de zeg maar flexkant aan de onderkant. We hebben natuurlijk

12

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 16 februari 2022 Raadsnotulen

R

bijvoorbeeld met de Tozo gezien dat er buitengewoon veel zelfstandigen zijn met een buitengewoon precaire positie waar de bestaanszekerheid onder druk staat. Dus dat zou mijn antwoord zijn. Ten aanzien van uw motie: ik meen dat het nummer 165 is. Ik kan hem op dit moment niet meer op mijn computer openen, maar ik kan u wel zeggen dat wij niet kunnen beloven dat er geen fouten meer worden gemaakt. Dat is een belofte die gewoon niet kan. Maar de motie steun ik. Die kunnen wij dus ook positief preadviseren. We zullen er alles aan doen, maar fouten uitsluiten, die garanties bestaan niet. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Van Lammeren voor een interruptie. De heer VAN LAMMEREN: Ja voorzitter, dank u wel. Ik wist niet wie de vraag ging beantwoorden, maar ik had nog een vraag gesteld over de communicatie vanuit de heer Booij naar de gemeente, ik weet niet aan wie, over het wel of niet hebben aangegeven dat het contract verlengd zou moeten worden, want er is gezegd door de burgemeester dat dat absoluut niet gebeurd is. Ik vraag of ik die communicatie kan krijgen. Dat zou ik erg prettig vinden. De VOORZITTER geeft het woord aan burgemeester Halsema. Burgemeester HALSEMA: Ja, het lijkt me goed om dat misverstand meteen uit de wereld te halen. Ik heb niet gezegd dat dat absoluut niet gebeurd is. Ik heb gezegd dat ik er niet van weet.

Dat is wel iets anders, omdat ook de heer Boomsma namelijk al aangaf dat hij gehoord had van de heer Booij dat die communicatie er wel zou zijn. Ik heb er geen weet van. Dat is het antwoord dat ik u gegeven heb. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Van Lammeren voor een interruptie. De heer VAN LAMMEREN: Nou, de vraag die ik stelde in interruptie: er is dus geen contact geweest tussen de heer Booij en de gemeente, maar goed, de burgemeester heeft wat anders gezegd. Maar dit punt is al eerder in de raadscommissie aan de orde gekomen. Daar is ook gezegd dat er geen signaal is gegeven, dat daar nooit over gesproken is. En nogmaals, ik heb daar echt een hard hoofd in om dat te geloven, omdat het gewoon een bedrijf is, een bv, dat twintig uur, dat is ongeveer de helft van zijn werkweek, hieraan besteedt en dan wil je inkomenszekerheid. Dus nogmaals, ik vraag, en anders zal het gewobd worden, maar dat lijkt me voor een raadslid een rare structuur: kan ik die communicatie daar dan over hebben? Want ik heb echt twijfels dat dat niet heeft plaatsgevonden. De VOORZITTER geeft het woord aan burgemeester Halsema. Burgemeester HALSEMA: Voorzitter, ik kan geen ander antwoord geven dan ik al heb gegeven. Ik heb daar geen weet van.

Wat niet wil zeggen dat het zo kan zijn, want de heer Boomsma zei dat hij de heer Booij gesproken had en dat de heer Booij wel degelijk weet had van een gesprek daarover. Ik heb daar geen weet van. Dus ik ontken het ook niet hard. En als u op zoek bent naar communicatie, ja, het kan, ik weet het niet.

13

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 16 februari 2022 Raadsnotulen

R

De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Van Lammeren voor een interruptie. De heer VAN LAMMEREN: Ja voorzitter, dank u wel. Dit is wel een essentieel punt. Een punt dat gewoon weer raakt aan hoe heeft dit allemaal kunnen gebeuren. Als de heer Booij aan de bel heeft getrokken dan hebben we al helemaal niet zitten opletten bij de contracten. Dat de burgemeester er geen weet van heeft, dat geloof ik onmiddellijk, alleen ik praat hier met de burgemeester en het college over wat hier binnen de hele ambtelijke organisatie plaatsvindt. Dat de burgemeester dat op dit moment niet weet, dat geloof ik meteen, alleen de vraag is: heeft het plaatsgevonden? Dat is de verantwoordelijkheid aan de zijde van het college. En vandaar: kunnen we daar dan inzicht in krijgen? En nogmaals: anders stuur ik gewoon een Wob-verzoek, maar ik vind dat voor een raadslid echt een heel raar middel om informatie te krijgen. De VOORZITTER geeft het woord aan burgemeester Halsema. Burgemeester HALSEMA: Nee, maar laat ik er dan heel precies over zijn: ik heb er helemaal geen bezwaar tegen om gewoon na te zoeken of die communicatie er is. Dat lijkt me helemaal niet bezwaarlijk. Alleen, zo precies was uw vraag niet geformuleerd. Natuurlijk zoeken we dat even na. Ik weet alleen niet of er iets is. De VOORZITTER: Goed, dan zijn we volgens mij aan het einde gekomen van dit debat. Ik kijk nog even rond.

De discussie wordt gesloten. Dan schors ik de vergadering voor vijf minuten voor een voorzitterswissel. Of is dat te lang? Ja, vijf minuten. De VOORZITTER schorst de vergadering voor vijf minuten.

2.a. Interpellatie van de leden Kreuger, Van Lammeren en Boomsma inzake het bericht dat het AEB biomassa laat aanvoeren van grotere afstand dan 150 km, daarmee gemaakte afspraken schendt en daarnaast te veel ammoniak uitstoot Voorzitter: burgemeester Halsema De VOORZITTER heropent de vergadering. De VOORZITTER: Ik zou u willen vragen om allemaal te gaan zitten. Aan de orde is de interpellatie van de leden Kreuger cum suis inzake het bericht dat het Afval en Energie Bedrijf biomassa laat aanvoeren van een grotere afstand dan 150 kilometer, daarmee gemaakte afspraken schendt en daarnaast te veel ammoniak uitstoot. De leden Kreuger, Van Lammeren en Boomsma krijgen in de eerste termijn de gelegenheid om hun vragen toe te lichten. Vervolgens zal het college de vragen beantwoorden. In de eerste termijn zijn er, zoals u weet bij een interpellatie, geen interrupties mogelijk. In de tweede termijn krijgen de leden Kreuger, Van Lammeren en Boomsma de gelegenheid om aanvullende vragen te stellen. Daarna kunnen ook andere leden van de raad het woord voeren. Tot slot vindt dan de beantwoording door het college plaats. Er is geen motie aangekondigd. Dan geef ik hierbij het woord aan de heer Kreuger.

14

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 16 februari 2022 Raadsnotulen

R

De heer KREUGER: Ja, dank u wel voorzitter. Ja, vorige week ontvingen wij een brief. Daarin stond dat het AEB tegen de afspraken in snoeihout uit het buitenland heeft geïmporteerd en daarnaast het toegestane plafond van de ammoniak heeft overschreden. Zoals u waarschijnlijk allemaal weet, ben ik daar niet zo verbaasd over, want we hebben daar al heel vaak vragen over gesteld. We hebben hier vragen gesteld over de inkoopcontracten, of we die kunnen krijgen. We hebben heel vaak gevraagd: toon nou eens aan hoeveel snoeihout er überhaupt in deze regio te vinden is. Het is gewoon geen wonder dat dit allemaal gebeurt. De vraag is dan ook: hoe heeft dit kunnen gebeuren? Wat heeft het college eraan gedaan om te checken of wat in de businesscase stond allemaal wel kon? Met betrekking tot het stoken, de stookcapaciteit: ik heb daar de vorige keer ook vragen over gesteld. Hoeveel hout kan er nou precies verbrand worden? Mijn stelling daarbij was dat in ieder geval volgens de berekeningen die ik heb gemaakt nooit de maximale capaciteit benut kan worden, zonder dat de vergunning wordt geschonden. En dan blijft ook nog de vraag staan: in 2021 is er dus 75.000 ton snoeihout verbrand. Nou, daar zit ook nog dat Spaanse hout bij. Als er al een tekort is aan snoeihout, dan houdt dat dus in dat als hij op volle toeren draait er nog een keer 35.000 ton vanuit het buitenland voor moet komen.

Hoe ziet de wethouder dat? Dan heb ik een aantal vragen al gesteld. Het gaat een heel klein beetje door elkaar. Ik ga ze gewoon opnieuw stellen. Misschien zitten er dubbelingen in, maar dat zien we zo meteen wel. De eerste vraag is: hoe heeft dit kunnen gebeuren? Waarom is het college altijd zo zeker van zijn zaak geweest? Altijd heel stellig: nee, het gaat allemaal lukken, het snoeihout komt echt uit de regio. Heeft het college proberen te achterhalen hoeveel snoeihout er überhaupt was? Indien ja, wanneer hebben ze dat gecheckt? Wat is daar uitgekomen? Indien nee, waarom hebben ze daar niet naar gekeken? Dan in de tweede plaats: wat heeft het college in 2018 gedaan om te controleren of de voorgespiegelde businesscase en de daaraan gekoppelde klimaatdoelen daadwerkelijk gehaald konden worden? Of dat allemaal wel kon. De derde vraag: is de businesscase die is gepresenteerd aan de Chinese nieuwe eigenaar exact dezelfde als de businesscase die in 2018 aan het college en de gemeenteraad is gepresenteerd? Vraag vier: wat gebeurt er nu met de SDEsubsidie als het hout niet meer aan de gestelde eisen voldoet? Dus als het bijvoorbeeld van elders gehaald moet worden.

En bestaat er bijvoorbeeld dus een kans dat binnen de aankomende vijf jaar het weer een keer gaat gebeuren dat wij hier tot half zes zitten, omdat het AEB in geldnood zit, de mensen koud thuis, omdat de SDE-subsidie bijvoorbeeld is weggevallen omdat het AEB niet meer kan draaien? Dan vraag vijf. In de brief staat dat de ammoniakuitstoot te hoog is, omdat er vochtig hout de oven in gaat. Daarom moet nu de installatie verbouwd worden. Ik wil graag van het college weten: is het college zich ervan bewust dat wat er nu gebeurt, dat je die centrale aan het ombouwen bent voor natter hout, dus eigenlijk betekent dat je je centrale aan het klaarmaken bent om hele bomen te kunnen verbranden, want dat is wat je feitelijk doet als je de installatie verandert. En dan in de zesde plaats: is de wethouder het met JA21 eens dat er bij het verbranden van 110.000 ton snoeihout meer dan 2.563 kilogram ammoniak vrijkomt en het AEB zodoende nooit op volle toeren zal kunnen draaien en dus ook nooit de inkomsten die zijn voorgespiegeld zal kunnen halen? Ik dank u wel. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Boomsma. De heer BOOMSMA: Dank voorzitter. We hebben het hier natuurlijk vaak over biomassa gehad, en de wenselijkheid daarvan. Het is wat mij betreft zo dat niet alle biomassa verkeerd is. Dus er zijn kleine reststromen die je kunt verbranden, waarbij het

15

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 16 februari 2022 Raadsnotulen

R

wel verstandig is. Bij bepaalde reststromen, bijproducten van de tomatenteelt bijvoorbeeld, omdat die CO 2 anders toch vrij snel de lucht in gaat en je er nu nog warmte mee creëert et cetera. Maar de grootschalige inzet die we hebben gezien in de afgelopen jaren was echt een enorme vergissing, want er komt dus meer CO 2 vrij dan bij de verbranding van gas, olie of zelfs steenkool. Nou, te veel snoeihout weghalen uit natuurgebieden leidt tot ecologische schade. En dan ben je dus honderden miljoenen aan SDE+-subsidie aan het uitgeven om meer CO2 uit te stoten en dan krijg je er ook nog eens extra luchtvervuiling voor terug en ecologische schade. Dat is natuurlijk, zachtjes gezegd, niet verstandig als beleid. Dat is dan niet gebaseerd op wetenschap of effect, maar op bureaucratische logica en ambities. Daarom is de vraag, voorzitter, dus heel cruciaal: over welke biomassa hebben we het? Zoals ik ook opmerkte toen we dit besluit hebben genomen in 2018, het feit dat deze centrale snoeihout zou gebruiken uit de directe omgeving van de stad was natuurlijk een cruciaal onderdeel van die hele besluitvorming in de gemeenteraad. Ook mevrouw Nadif heeft hier, ik geloof zelfs in haar maidenspeech, naar gewezen: omdat er een garantie bestaat voor de herkomst van het snoeihout. Dat was zo belangrijk.

Toen hebben we echt heel expliciet gevraagd, ook in de raadscommissie: kan het college nou garanderen dat dit niet alleen een streven is, maar dat het snoeihout echt uit de omgeving komt? Toen heeft de wethouder gezegd: ja, we hebben een garantie, een certificering. We hebben zelfs contracten. De toenmalige wethouder zei ook: ja, we hebben de garantie afgesproken dat het snoeihout is uit de omgeving. Als dat ooit op mocht raken, dan moet men bij ons terugkomen. Moet. Dat zei toen voormalig wethouder Kok ook. Die raakte zelfs geïrriteerd in de raadscommissie. Die zei: wat zijn jullie toch nodeloos achterdochtig. We hebben gewoon een afspraak. Ik weet niet hoe ik het nog sterker kan zeggen. We hebben echt een afspraak en als die niet wordt nagekomen dan hebben we echt een probleem. Dat zei wethouder Kok toen. Ja, en nu zijn we dus een paar jaar verder, is de aap uit de mouw gekomen en is die afspraak blijkbaar dus toch niet zo hard en klinkt het nu opeens, zoals deze wethouders reageren: ja, we vinden dat als ze zich niet aan de afspraken houden het AEB dat inzichtelijk moet maken. Ja, dat is toch wat anders, wat ik in die brief lees, dan ‘dan hebben we echt een probleem’, et cetera, al heb ik wel gezien dat de wethouder heel boos was en dat heeft hij ook gecommuniceerd.

Maar hoe zit het nu precies? Wat is dan het probleem dat er nu is? Welke mogelijkheden hebben we om dat nu af te dwingen? We hebben vorig jaar natuurlijk ook nog eens een spoeddebat aangevraagd toen er in de media berichten ontstonden dat er te weinig snoeihout was. Toen hebben we dat aangekaart en toen werd dat stellig ontkend. Toen werd er gezegd: nee, we kunnen echt niet achterhalen waar die berichten nu vandaan komen. Nu lezen we dat dat op dat moment nog niet speelde, maar een paar maanden later dan wel. Dat is natuurlijk niet heel geloofwaardig. Waar kwamen dan toch die berichten vandaan? Was er toen echt geen enkel vuiltje aan de lucht? Hoe zien de wethouders dat? Nogmaals de vraag: wat is nu dan de consequentie? Aangezien expliciet de herkomst van dat snoeihout dus Nederland was in die contracten was opgenomen. We lezen nu dat die contractpartners veel minder snoeihout of snoeiafval aanleveren, maar ik begrijp niet hoe dat kan. Is er dan veel minder gesnoeid de afgelopen tijd? Was dat dan echt niet te voorzien? Het heeft er de schijn van dat zo’n subsidiegedreven systeem allerlei perverse prikkels teweegbrengt en dat dat dus tot een overschatting kan leiden van de aanwezigheid van dit soort snoeihout, alleen maar om in aanmerking te komen voor die subsidie.

Daar heeft het nu wel alle schijn van, dat men die businesscase van toen gewoon heeft opgeklopt om te zeggen: ja, we willen die subsidie pakken, en de vraag is: hadden we niet toch al kunnen voorzien dat dit zou gaan spelen? Ik ben heel benieuwd hoe de wethouders dat zien. Nou, dan heb ik nog een vraag: sinds

16

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 16 februari 2022 Raadsnotulen

R

wanneer is die buitenlandse biomassa, dat klinkt wat xenofoob, maar dat is wel waar het hier om gaat, we willen dus geen buitenlandse biomassa, echt in gebruik? Kunnen we ook berekenen wat dat aan extra CO2-uitstoot heeft veroorzaakt? Omdat het uit Spanje heeft moeten komen. De heer Kreuger heeft al een heleboel belangrijke vragen gesteld. Je zit dus nu een kwart onder de capaciteit. Er lijkt gewoon te weinig snoeihout van kwaliteit te zijn. Het importeren uit Spanje is eigenlijk financieel helemaal niet haalbaar voor de langere termijn. Dus is nou niet de conclusie: we moeten er gewoon mee stoppen? We moeten constateren dat dit gewoon niet gaat werken en dat het ook niet zal lukken om de ammoniakuitstoot onder controle te krijgen met het snoeihout met de kwaliteit die we hier hebben. Dus dit was gewoon een vergissing. Daarom heb ik een motie opgesteld om echt nu even de onderste steen boven te krijgen. De onderste boom kan ook. We moeten even alles goed op een rij hebben. Dus wat de prognoses zijn voor het aanbod, en dan bedoel ik dus echt het verantwoorde aanbod van biomassa, en van welk type, in deze omgeving en hoe dit zich verhoudt tot de capaciteit en de vraag. En of we indertijd echt niet hadden kunnen voorzien, in 2018, dat dit zich zou gaan voordoen en wat nu de prognoses zijn voor de komende jaren.

Ik denk dat je dat echt moet weten om vervolgens gezamenlijk een goede discussie te kunnen voeren, ook met het Rijk, over hoe we hier nu mee omgaan, als er echt een langdurig en structureel tekort is van de juiste biomassa. Tot zover. De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie-Boomsma c.s. inzake het bericht dat het AEB biomassa laat aanvoeren van grotere afstand, nr. 167.22 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: Te (laten) onderzoeken: - wat de beschikbaarheid is van biomassa voor het AEB van voldoende kwaliteit, dat voldoet aan de duurzaamheids- en herkomstcriteria en past binnen de huidige vergunningen, en welke prognoses daarvoor bestaat voor de komende vijf jaar; - waarom die beschikbaarheid eind 2021 lager bleek dan daarvoor is voorzien; - of voorafgaand aan het investeringsbesluit het te voorzien was geweest dat deze beschikbaarheid tegen zou vallen, en of en welke aanwijzingen er waren dat deze problemen zich zouden voordoen; - of het gebruik van de gewenste biomassa ertoe kan leiden dat andere biomassacentrales juist meer biomassa uit het buitenland moeten halen en hoe de totale beschikbaarheid van snoeiafval en andere vormen van biomassa zich verhoudt tot de vraag; - op grond van dit onderzoek een discussie te starten met betrokken partijen en de Rijksoverheid over de wenselijkheid van een heroverweging van de inzet op biomassa en

de mogelijkheid om de totale capaciteit te verminderen. De motie maakt deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Van Lammeren. De heer VAN LAMMEREN: Dank u wel voorzitter. Voorzitter, we hebben het vaak over de controlerende taak van de raad. En we hebben het er vaak over dat de controlerende taak van de raad tekortschiet, omdat we met eigen plannen bezig zijn. Maar

17

Jaar

2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 16 februari 2022 Raadsnotulen

R

dit dossier, en ik probeer mijn emotie onder controle te houden, dit dossier heb ik geprobeerd te controleren. Ik heb vier jaar lang om die inkoopcontracten gevraagd, die ik tot op de dag van vandaag nog niet heb. Sterker nog, toen ik in het zoveelste debat, want op een gegeven moment heb ik beloofd elke gemeenteraad het over biomassa te hebben en dat is me volgens mij ook gelukt, vroeg: waar zijn die contracten, was het antwoord van wethouder Van Doorninck: ja, wat de heer Van Lammeren niet ziet, dat gelooft hij niet. Maar het is wel zo. Er zijn garanties dat die biomassa uit een straal van 150 kilometer komt. Vraag één: wat vindt wethouder Van Doorninck nu van die uitspraak, met de kennis van nu? Tweede feit. Waarom zit ik zo op die biomassa? Dat is helemaal niet om GroenLinks te pesten. Dat is omdat biomassa een heel slecht plan is. Afgelopen jaar is er negentien procent meer CO2 uitgestoten in Nederland, met name door bijstook van biomassa. Precies wat deze gemeente al vier jaar lang aan het verkopen is als duurzaam. Tegen beter weten in, want, ik quote wethouder Van Doorninck nog een keer, ik ben blij dat de voorzitter in de zaal zit, wethouder Van Doorninck. Nee, ik ga een opmerking maken naar de zaal. U kunt mij interrumperen. Ik probeer echt mijn emoties onder controle te houden. De VOORZITTER: Oké, meneer Van Lammeren, ik onderbreek u even.

Er wordt niet geïnterrumpeerd in dit eerste debat en ook niet buiten de microfoon, zeg ik in de richting van mevrouw Nadif. De heer Van Lammeren heeft het woord. En hierachter zitten wethouders, geen privépersonen. De heer VAN LAMMEREN: Voorzitter, ik wilde ook wethouder Van Doorninck zeggen. Toen gevraagd werd, door onder anderen de heer Kreuger en door mij: gelooft de wethouder nu echt dat dit CO2-neutraal is, was het antwoord: ja, want dat zeggen ze in Brussel. Ik verwacht hier een activistisch, groen beleid. En als Brussel rare dingen roept, dat kernenergie duurzaam is, dat biomassa duurzaam is, en dat nota bene gas duurzaam is, dan verwacht ik hier een beleid van ‘dat is niet zo, wij willen de planeet goed doorgeven’. En nu komt de aap uit de mouw. We hebben keer op keer gezegd dat er niet voldoende snoeihout is, ondanks de perverse prikkels van het snoeien in Nederlandse bossen en parken. Een ieder hier in deze zaal, of thuis, of op de publieke tribune, die door een park loopt ziet toch dat er ongelooflijk hard gesnoeid wordt? Ongelooflijk hard. Omdat er een financieel systeem is opgebouwd in hout, dood hout. En dood hout hoort in een bos thuis. Dat hoort niet in een verbrandingsoven. En dan nog hebben we niet genoeg biomassa. Keer op keer gezegd. Er is een overcapaciteit aan biomassaverbrandingsinstallaties.

Dus al zou, en dat heb ik ook keer op keer gezegd, dit uit de 150 kilometerstraal komen, dan stoken ze in Diemen met het foute hout. Als er al goed hout zou zijn. Maar goed, we gaan het AEB verkopen. En daarmee vervallen alle garanties die we hebben. De garanties die nu al boterzacht zijn vervallen dan helemaal. Vraag twee, nee vraag drie zelfs aan dit college: welke garantie is er afgesproken met de koper dat wij stoppen met het verbranden van biomassa na tien jaar? Het was twaalf jaar bij de opening, het zou nu ongeveer tien jaar zijn. Welke keiharde juridische garantie staat er in het contract? Dat contract is ons trouwens ter beschikking gesteld, dank daarvoor, maar het was 600 pagina’s, waarvan 323 in het Engels. Het is mij niet gelukt dat afgelopen uur even helemaal door te spitten. Dus mijn excuses daarvoor. Dank voor het aanleveren. Ik had het iets eerder willen hebben. Welke garanties hebben we dat we het afbouwen? Vraag drie: we hebben nu al een ammoniakuitstoot, een overschrijding van ik geloof elf procent, terwijl hij niet op vol vermogen draait, deze centrale. Waar kennen we dit van? Dit was bij het proefdraaien ook al zo. Toen kwam er een heel verhaal, iets met een