2022-04-19 Raadsinformatiebrief Alternatieve Locaties zorgfunctie Langerlust

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 19 april 2022 Zorg en Ruimtelijke Ordening Simone Kukenheim en Marieke van Doorninck OJZD (bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl)

Onderwerp

Alternatieve locaties zorgfunctie Langerlust

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 7 april jl. heb ik u tijdens de Tijdelijke Algemene Raadscommissie geïnformeerd over de mogelijkheid om een zorgfunctie in boerderij Langerlust in Gaasperplas te realiseren. De beoogde 24-uurs opvanglocatie bestaat uit maatschappelijke opvang en beschermd wonen (MO/BW). De opvang komt voort uit de Wet Maatschappelijke ondersteuning (WMO). De gemeente is verantwoordelijk voor de taken die voortkomen uit de WMO. In de 24-uurs opvanglocatie worden ongeveer 30 Amsterdammers opgevangen die dak- en thuisloos zijn en te maken hebben met complexe problematiek. Deze doelgroep wordt momenteel verspreid over stad opgevangen of leeft op straat. De huidige voorzieningen zijn niet passend omdat zij in de drukke stad liggen en daarmee teveel prikkels afgeven. Hierdoor kunnen deze mensen niet goed worden begeleid. Een passende plek is hard nodig om een passend zorgaanbod te bieden en daarmee een beter perspectief voor deze doelgroep. Boerderij Langerlust is na een lange zoektocht als geschikte locatie aangemerkt voor de opvang van deze doelgroep. De locatie is eigendom van de gemeente Amsterdam, voldoet aan de gestelde criteria, er is o.a. ruimte om 30 cliënten op te vangen, voldoende buitenruimte beschikbaar, het ligt in een prikkelarme omgeving en past binnen de budgettaire kaders.

De verbouwing zal voor circa de helft gefinancierd worden vanuit de door de Rijksoverheid beschikbaar gestelde ‘Blokhuisgelden’ voor woonplekken met begeleiding voor daken thuislozen en voor de helft uit het gemeentelijke investeringsplafond voor de jeugd, zorg en basisvoorzieningen. Voor de realisatie van Boerderij Langerlust als 24-uurs opvanglocatie is het noodzakelijk om af te wijken van het advies van de Technische Advies Commissie Hoofdgroenstructuur (TAC) dat, vanwege de ligging van deze locatie in de hoofdgroenstructuur, negatief heeft geoordeeld. U heeft aangegeven dit besluit met uw raad te willen bespreken tijdens de raadsvergadering van 20 april 2022. Ter voorbereiding op de behandeling in de raad heb ik u toegezegd om meer inzicht te bieden in de recente verkenning van stadsdeel Zuidoost zodat u een zorgvuldige afweging kunt maken: ‘De wethouder gaat m.b.t. de locaties die in het meegezonden stuk staan, en waarvan de afdeling maatschappelijke opvang aangegeven heeft dat ze misschien geschikt zijn, verduidelijken aan de raad waarom ze afvallen of geschikt zijn (TA2022-000369)’. Voor de volledigheid informeer ik u in deze brief ook aanvullend over de door Gemeentelijk Vastgoed onderzochte locaties.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 april 2022 Pagina 2 van 7

Aanleiding en noodzaak opvang Eind 2017 hebben aanbieders Maatschappelijke Opvang/Beschermd Wonen (MO/BW) aangegeven dat voor de hierboven beschreven doelgroep/cliënten de bestaande voorzieningen niet passend zijn. Het gaat hierbij om diverse bestaande voorzieningen, o.a. Centrum Robert Koch aan het Robert Kochplantsoen en De Rijswijk/De Veste aan de Poeldijkstraat. Hierdoor kunnen deze mensen niet goed worden begeleid en ontvangen zij niet de zorg/behandeling die ze nodig hebben. Dit leidt tot overlast in de omgeving en een toename van het aantal incidenten binnen de voorzieningen. De gemeente is daarom sinds 2018 op zoek naar een duurzame opvanglocatie om een passend zorgaanbod te creëren zodat deze mensen tot rust kunnen komen. Deze mensen wonen nu verspreid over de stad in andere opvanglocaties of op straat. Een situatie met weinig perspectief op stabiliseren en resocialiseren. De ervaring in andere steden is dat opvang in een prikkelarme omgeving, in combinatie met zinvolle dagbesteding op omliggend terrein, zeer succesvol is. Onderzoek alternatieve locaties In november 2020 heeft het college besloten om Boerderij Langerlust in Zuidoost te gebruiken voor MO/BW, maar ook om tot de onherroepelijke omgevingsvergunning te blijven zoeken naar alternatieve locaties voor deze functie gezien de wensen van het Stadsdeel Zuidoost tot realisering van horeca in het recreatiegebied.

Om de zorgfunctie op de locatie Langerlust binnen afzienbare tijd mogelijk te maken, wil het college nu starten met de procedure voor de omgevingsvergunning. Langer wachten met de vergunningsprocedure betekent dat het langer duurt voordat de zorgfunctie gerealiseerd kan worden. Echter, tegelijkertijd wordt het onderzoek naar alternatieve locaties voortgezet, omdat er risico’s zijn dat de omgevingsvergunning voor de locatie Langerlust niet verleend zal (kunnen) worden. De locatie van Boerderij Langerlust is prikkelarm. In een prikkelarme omgeving, zonder directe omwonenden, is minder aanleiding voor ongepast gedrag en mocht het zich toch voordoen, dan is het minder storend voor de omgeving. De cliënten hoeven dan minder gecorrigeerd te worden, wat hen rust geeft en het gedrag verbetert. De zoektocht voorafgaand aan het collegebesluit van november 2020 evenals de inspanningen van Gemeentelijk Vastgoed in de periode na vaststelling, heeft geleid tot de keuze voor Boerderij Langerlust en geen geschikte alternatieven. Voor de opvanglocatie van deze doelgroep gelden enkele criteria die als basis dienen voor de zoekvraag, namelijk: 1. Is een gebouw te realiseren van +/- 1.200 m2 waarin 30 cliënten kunnen worden opgevangen? 2. Ligt het perceel in een prikkelarme omgeving? 3. Is voor deze ‘special’ voldoende besloten buitenruimte beschikbaar? 4.

Is de locatie beschikbaar en/of te verwerven door de gemeente? 5. Het perceel heeft een bestemming waarin Maatschappelijke Opvang mogelijk is of kan het bestemmingsplan gewijzigd worden? 6. Is de locatie goed bereikbaar met openbaar vervoer? 7. Is het perceel goed bereikbaar door nooddiensten als ambulance, brandweer en politie? De locatie onderzoeken worden hierna aan de hand van deze zeven criteria toegelicht.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 april 2022 Pagina 3 van 7

a. Onderzoek Gemeentelijk Vastgoed Op meerdere momenten is de gemeentelijke vastgoedportefeuille onderzocht. Gemeentelijk Vastgoed heeft onderstaande locaties nader onderzocht. Voor drie locaties – het pand aan de Gyroscoopweg, het terrein aan de Spaarndammerdijk en het terrein aan de Haarlemmerweg – is een meer uitgebreide studie naar de haalbaarheid gedaan. Gemeentelijk Vastgoed heeft daarnaast een zoekvraag in de markt uitgezet om een alternatieve locatie te vinden. Vanwege de specifieke voorwaarden aan deze locatie is daar geen passende locatie uit voort gekomen vanuit de markt.

Locatieomschrijving Gebouw Gyroscoopweg

Bestaand kantoorgebouw op bedrijventerrein zonder buitenruimte

Toetsing aan zeven criteria 1.

2. 3. 4. 5. 6. 7.

Omvang is 2.900m2 groot en voldoet aan de minimale 1.200m2. Echter is veel te groot om qua bedrijfsvoering exploitabel te krijgen voor 30 cliënten. Pand ligt in een rustige omgeving met bedrijfsgebouwen in de omgeving. Er is bijna geen eigen buitenruimte. Pand was in 2020 te huur voor 5 jaar. Het gebouw heeft een bedrijfsbestemming. Wijziging bestemmingsplan zou noodzakelijk zijn. Op 13 minuten lopen langs het spoor is een bushalte Pand is goed bereikbaar voor nooddiensten

Conclusie: Het pand is bijna 2,5 keer te groot en niet kostendekkend te exploiteren. Het is ook niet te splitsen zodat het andere deel geschikt zou zijn voor een ander gebruik. Dit zou ook het niveau van prikkelarm verlagen. Ook vanwege ontbreken buitenruimte en de grote onzekerheid over toestemming van de eigenaar om de bestemming van commercieel naar maatschappelijk om te zetten, maakt deze locatie niet geschikt. Perceel Spaarndammerdijk, Ponyweide Perceel Contactweg, naast St. Barbara

Nieuwbouwlocaties in groene omgeving, maar tevens onderdeel van een stedelijke herontwikkeling (Sloterdijk). Percelen liggen in de directe nabijheid van elkaar en hebben dezelfde toetsing.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

1. 2.

3. 4. 5.

Er kan een nieuwbouw van 1.200m2 gerealiseerd worden. Percelen liggen nu nog in een prikkelarme omgeving. Echter, door de herontwikkelingen in de omgeving zal dit de noordelijke entree van het Westerpark worden en wordt de entree van het Mediacollege verplaatst naar de richting van de percelen. Er is voldoende buitenruimte. Grond is in eigendom van de gemeente. Percelen hebben een groenbestemming, bestemmingswijziging is vereist.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 april 2022 Pagina 4 van 7

6. 7.

Bushalte op 5 minuten lopen. Perceel is goed te bereiken voor nooddiensten

Conclusie: Door herontwikkeling van de gehele omgeving zal deze locatie in de toekomst niet prikkelarm zijn. Het is onderdeel van de herontwikkeling Sloterdijk en opgenomen als openbaar (voor iedereen toegankelijk) groen en zal worden gebruikt voor de herinrichting van de noordelijke entree van het Westerpark. Indien dit perceel bebouwd wordt, dan heeft dit direct een negatief effect op de omvang van de nieuwbouw woningvoorraad. Hierdoor is deze locatie niet geschikt. Terreinen Haarlemmerweg ter hoogte van Spieringhorn

Nieuwbouwlocatie naast een woonwijk en een volkstuinpark die uitkijken op het terrein

1.

2.

3. 4. 5. 6. 7.

Gebouw van 1.200 m2 kan gerealiseerd worden indien meerdere percelen worden samengevoegd en een verhuring wordt beëindigd. De locatie voldoet niet aan een prikkelarme omgeving. Dit komt onder andere door de afstand tot een woonwijk, een winkelcentrum, een sportpark en een volkstuinpark. Er is voldoende buitenruimte indien de percelen worden samengevoegd. De grond is in eigendom van de gemeente. Bestemming is groen en dient gewijzigd te worden Bushalte op 9 minuten lopen, maar deze ligt bij een druk winkelcentrum. Locatie is goed bereikbaar voor nooddiensten indien een toegangsweg wordt gerealiseerd.

Conclusie: Binnen straal van 1 kilometer liggen te veel functies waardoor geen sprake is van een prikkelarme omgeving. De OV-verbinding is nabij maar het winkelcentrum maakt hem ongeschikt voor de cliënten. De locatie is daarmee ongeschikt. Gebouwen/ terrein Dubbele buurt 64

Nieuwbouwlocatie midden in het groen, maar slecht bereikbaar

1. 2.

3. 4. 5. 6.

7.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gebouw van 1.200 m2 kan gerealiseerd worden. De locatie ligt afgelegen en biedt daarmee een grotendeels prikkelarme omgeving, maar ligt wel direct aan water met aan de andere zijde woningen. Er is voldoende buitenruimte De grond is in eigendom van de gemeente. Bestemming is wonen en groen en dient gewijzigd te worden OV is niet direct in de buurt. Op 20 minuten lopen, door een natuurgebied en een woonwijk, is in Halfweg een bushalte bereikbaar. Locatie is matig bereikbaar voor nooddiensten: alleen te bereiken via een fietspad en is erg afgelegen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 april 2022 Pagina 5 van 7

Conclusie: Het perceel is erg afgelegen en niet bereikbaar per auto. Voor cliënten is de loopafstand naar OV lang en loopt de route door een natuurgebied en vervolgens door een woonwijk. De locatie zou daarom erg kwetsbaar zijn en ongeschikt.

b. Scan naar locaties in stadsdeel Zuidoost Het stadsdeel Zuidoost heeft recent zelf het initiatief genomen om, naast het gebruikelijke onderzoek van Gemeentelijk Vastgoed, binnen het stadsdeel te zoeken naar alternatieve locaties. Deze oriënterende zoektocht heeft acht op het eerste gezicht interessante locaties opgeleverd. Echter bij allen zijn nadelen en/of risico’s verbonden, die van invloed zijn op hun mogelijke geschiktheid voor de onderhavige zorgfunctie. Onderstaand worden deze acht locaties kort toegelicht.

Locatieomschrijving

Beoordeling

Langbroekdreef

Nieuwbouwlocatie met veel groen en optisch groot genoeg voor gebouw en buitenruimten.

Tafelbergweg 10

Renovatie en/of sloopnieuwbouw van de locatie.

Op deze locatie kan een nieuwbouw van 1.200m2 met voldoende buitenruimte worden gerealiseerd. Echter, de plek is verre van prikkelarm door woningen in de omgeving en een naastgelegen drukke weg. Met name de aanwezigheid van woningen in de nabije omgeving maakt deze locatie ongeschikt. Verder zijn er plannen om hier sportvelden aan te leggen voor het behalen van de sportnorm in Zuid Oost. Deze locatie is te groot: bij ontwikkeling zal een deel van de locatie afgesplitst moeten worden en een andere functie krijgen. Het is ook geen eigendom van de gemeente dus dat zou medewerking van de eigenaar vragen. Bovendien leidt de naastgelegen ontwikkeling tot jeugdzorg- en studentenwoningen tot een niet-prikkelarme omgeving. Dat maakt deze locatie ongeschikt.

Terrein UAMC – noordwesthoek

Nieuwbouwlocatie.

Bijlmerweide – noordelijk deel

Nieuwbouwlocatie met veel groen en optisch groot genoeg voor gebouw en buitenruimten.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Op het eerste gezicht interessant, maar nu nog onduidelijk hoe het terrein zich zal ontwikkelen. De particuliere eigenaar heeft ontwikkelplannen voor het terrein en dat maakt het onzeker óf en tegen welke voorwaarden de locatie zou kunnen worden verworven. Het is niet aannemelijk dat in de ontwikkeling van het gebied en de directe omgeving het prikkelarme karakter behouden kan blijven. De locatie is daardoor ongeschikt. Geen eigendom van de gemeente: onduidelijk óf en tegen welke voorwaarden de locatie kan worden verworven en benut. Wijziging van het bestemmingsplan is nodig, hetgeen niet in het belang van de eigenaar zal zijn. Voorts ligt het in een hoofdgroenstructuur en aan een naastgelegen drukke weg. Dat maakt deze locatie ongeschikt.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 april 2022 Pagina 6 van 7

Elsrijkdreef

Nieuwbouwlocatie tussen weg en talud van het spoor van de metro.

Deze locatie biedt onvoldoende ruimte voor de voorziening (gebouw en buitenruimte). Dat maakt deze locatie ongeschikt.

Bij station Duivendrecht

Nieuwbouwlocatie tussen weg en talud van het spoor van de trein. Nu slecht bereikbaar. Winkel en scholen in de buurt.

Om twee redenen is deze locatie ongeschikt. Het is geen eigendom van de gemeente en dus een groot risico óf en tegen welke voorwaarden de locatie kan worden verworven en benut. Bovendien is het bij een druk station en daarmee geen prikkelarme omgeving.

Bij De Nieuwe Kern

Nieuwbouwlocatie tussen de verhoogde sporen van de trein en metro.

Abcouderstraatweg 79

Renovatie/uitbreiding of sloop-nieuwbouw locatie met veel groen in de omgeving en op 1 km van Abcoude.

Deze locatie valt onder de zogenaamde groennorm van de ontwikkeling van De Nieuwe Kern en kan daarmee niet worden ingezet voor een zorgfunctie. Bovendien is het geen eigendom van de gemeente en dus een groot risico óf en tegen welke voorwaarden de locatie kan worden verworven en benut. De locatie is daarmee ongeschikt. Particulier eigendom van een boerderijlocatie. Huidige opstal is te klein. Het is onduidelijk óf, hoe en tegen welke voorwaarden de locatie kan worden gebruikt/verworven. De verwachting is dat het dan wel een langdurige procedure zou worden. Dat maakt deze locatie ongeschikt.

Bevindingen en conclusie Bovenstaand overzicht geeft inzicht in het (markt)onderzoek dat heeft plaatsgevonden voor het vinden van een geschikte alternatieve locatie voor 24-uurs opvang met een woonfunctie in een prikkelarme omgeving. Voor alle locaties geldt dat zij, op grond van de bevindingen van Gemeentelijk Vastgoed, geen geschikt alternatief zijn voor Boerderij Langerlust. De meeste onderzochte locaties zijn op zichzelf ongeschikt. Voor één of twee zou het wellicht mogelijk zijn geweest deze geschikt te maken, maar dat betekent een traject met grote juridische en financiële risico’s en effecten en zou hoe dan ook op z’n minst enkele jaren voorbereiding en vervolgens uitvoering vergen, waardoor de beoogde ingebruikname van de zorglocatie in 2024 bij lange na niet gehaald gaat worden. Daarmee zijn ook deze binnen de uitgangspunten van de opgave – een oplossing voor deze kwetsbare groep zorgbehoeve Amsterdammers, waarvoor de gemeente een wettelijke zorgplicht heeft – ongeschikt. Dit heeft geleid tot een keuze voor Boerderij Langerlust als de enige tijdig beschikbare en geschikte locatie. Bij wijze van uitzondering zijn wij in deze belangenafweging dan ook voornemens het advies van de TAC, vanwege de ligging van in de hoofdgroenstructuur, niet te volgen. Oplevering van Boerderij Langerlust wordt vooralsnog ingeschat op begin 2024.

Waarmee we zeven jaar na vaststelling van het huisvestingsknelpunt een passende nieuwe plek aan deze doelgroep kunnen bieden. Deze planning is realistisch mits alle stappen in het bouwproces en alle noodzakelijke procedures – inclusief het besluit om af te wijken van het advies van het TAC-advies – voortvarend worden doorlopen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 april 2022 Pagina 7 van 7

In het vertrouwen u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Simone Kukenheim Wethouder Zorg

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Marieke van Doorninck Wethouder Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid