2022-03 Raadsbrief B3 Rapport verkenning straatdealers

Eindversie 2 oktober 2021

Verkennende analyse straatdealers Amsterdamse binnenstad

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Eindversie 2 1 oktober 2021

Verkennende analyse straatdealers Amsterdamse binnenstad

Inhoud

1 Aard en omvang straatdealen ................................................................................... 3 1.1 Definitie straatdealer ................................................................................................................ 3 1.2 Meerderheid Amsterdamse straatdealincidenten vindt plaats in Centrum ................................ 4 1.3 Meer dan de helft van de straatdealers is voor het eerst in beeld............................................... 6 1.4 Verspreiding straatdealincidenten Amsterdam..........................................................................7 2 Kenmerken straatdealers ......................................................................................... 9 2.1 Relatief weinig straatdealers zijn minderjarig ........................................................................... 9 2.2 Van een kwart van de straatdealers is geen woonplaats bekend ..............................................10 2.3 Ruim één op zeven straatdealers pleegt ook geweldsdelicten..................................................10 2.4 Gewelddadige straatdealers zijn relatief vaak jong; een derde ook in Top1000 ........................

11 2.5 Bijna één op de vijf straatdealers heeft meer dan 10 misdrijven op naam.................................12 2.6 APV-overtredingen..................................................................................................................12 2.7 85% niet bekend in andere aanpakken of programma’s ........................................................... 13 2.8 Zorgbehoevendheid / overlastveelplegersaanpak....................................................................14 2.9 Één op de tien straatdealers is bekend bij WPI ......................................................................... 15 Bijlage .................................................................................................................... 16

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Eindversie 2 1 oktober 2021

Verkennende analyse straatdealers Amsterdamse binnenstad

1 Aard en omvang straatdealen

1.1 Definitie straatdealer Het project definieert een straatdealer als een persoon die op straat hard- of softdrugs of daarop gelijkende waar aanbiedt en/of verkoopt1. Deze definitie is in samenwerking met de politie opgesteld. Aan de hand van deze definitie wordt de totale groep straatdealers met pleeglocatie stadsdeel Centrum in de periode 2017 t/m 2019 in kaart gebracht. Deze gegevens worden als uitgangspunt genomen voor de vervolganalyses in de verkenning. Wanneer een persoon in deze analyse straatdealer wordt genoemd gaat het om personen met een politieregistratie als verdachte van één van de straatdealdelicten. Dit geeft dus slechts een indicatie van het aantal straatdealers. Enerzijds wordt lang niet elk straatdealdelict gezien door de politie en dus geregistreerd waardoor de cijfers een ondervertegenwoordiging weergeven. Omdat drugshandel een zogenaamd haaldelict is en er geen directe slachtoffers bij gemaakt worden, is het aantal registraties sterk afhankelijk van de inzet van politie. Anderzijds is het de vraag of iemand die één keer aangehouden is als verdachte van straatdealen ook meteen een straatdealer genoemd kan worden. Daarbij komt nog dat een aangehouden verdachte lang niet altijd ook veroordeeld zal worden voor het betreffende delict.

1 In detail gaat het hier dus om de registraties: F42 handel harddrugs, F43 handel softdrugs, en F40 bezit

harddrugs. Bij de handel van nepdope gaat het om de (APV) registratie R1114: verbod van straathandel in drugs of daarop gelijkende waar. Het is niet mogelijk om registraties van lachgas apart zichtbaar te maken. Er wordt geschat dat dit gaat om een verwaarloosbaar aandeel. Bezit harddrugs is alleen strafbaar wanneer er sprake is van een handelsindicatie. Vaak worden personen aangehouden voor handel in nepdope en blijken op het politiebureau ook harddrugs op zak te hebben. Dan is dit een zwaarder misdrijf dan handel in nepdope.

3

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Eindversie 2 1 oktober 2021

Verkennende analyse straatdealers Amsterdamse binnenstad

Figuur 1. Kenmerken straatdealers

1.2 Meerderheid Amsterdamse straatdealincidenten vindt plaats in Centrum Volgens bovenstaande definitie zijn 2.267 unieke straatdealers geïdentificeerd die in de periode 2017-2019 in stadsdeel Centrum minimaal een van de straatdeal incidenten op naam hadden staan en hierbij de rol ‘verdachte’ hadden. In totaal pleegden deze 2.267 personen 4.724 straatdeal incidenten in de betreffende jaren in stadsdeel Centrum. Over dezelfde periode zijn in heel Amsterdam 4.629 unieke personen verdacht van een straatdealdelict. Er zijn dus 2.362 straatdealers die alleen buiten het Centrum van Amsterdam zijn aangehouden voor een straatdealdelict. Van alle incidenten straatdealen in Amsterdam van 2017 t/m 2019 vond 62% in stadsdeel Centrum plaats. Van de handel in nepdope vond 95% in stadsdeel Centrum plaats; van de handel in softdrugs vond slechts 21% van de geregistreerde incidenten in stadsdeel Centrum plaats. De afname van het aantal incidenten dat zichtbaar is in figuur 2 betekent niet dat het straatdealen ook daadwerkelijk afneemt. Zoals eerder genoemd is het aantal registraties van straatdealincidenten sterk afhankelijk van de politie-inzet. Ook is in figuur 2 goed te zien dat de afname van het aantal incidenten bijna geheel wordt veroorzaakt door afname in nepdopeincidenten

Volgens de politie2 is er een aantal verklaringen voor de daling van straatdealincidenten:

2

Informatie uit gesprekken met verschillende professionals naar aanleiding van de eerste resultaten van deze analyse in het najaar van 2020.

4

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Eindversie 2 1 oktober 2021

Verkennende analyse straatdealers Amsterdamse binnenstad



Vanwege cao-acties zijn bij de politie in 2018 vier acties gericht op het aanhouden van straatdealers niet uitgevoerd, wat grofweg 400 registraties minder inhoudt.  Daarnaast is in die jaren de politiecapaciteit afgenomen.  In 2017 is het dealeroverlastgebied in de binnenstad uitgebreid met o.a. de uitgaanspleinen en de Haarlemmerbuurt. Hierdoor kunnen nepdopedealers met een gebiedsverbod minder makkelijk gaan handelen in het naastgelegen toeristisch gebied, omdat het gebiedsverbod sindsdien ook daar geldt. Dit zou dus tot minder gebiedsverboden kunnen leiden.  Tot slot vond in 2016/2017 strafverzwaring plaats en kon voor overtreding van de APV. meerdere weken hechtenis gegeven worden, dit had een preventieve werking. De politie verklaart de afname van het aantal incidenten straatdealen dus enerzijds door een afname van politiecapaciteit en anderzijds door twee effectieve maatregelen tegen straatdealen. Figuur 2 Straatdealincidenten Centrum en Amsterdam naar type en ontwikkeling

5

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Eindversie 2 1 oktober 2021

Verkennende analyse straatdealers Amsterdamse binnenstad

Figuur 3 straatdealincidenten naar type in Centrum en Amsterdam 2019

1.3 Meer dan de helft van de straatdealers is voor het eerst in beeld Van de 2.267 straatdealers die in stadsdeel Centrum plegen heeft 55% één straatdeal incident op naam in de genoemde periode. De overige 45% hebben meerdere straatdealincidenten op hun naam staan. Van de hele groep is 55% in die 3 jaar verder nog niet gezien in verband met straatdealen. In onderstaande tabel is te zien dat dit aandeel per jaar wat hoger ligt. Hierin wordt namelijk een jaar vergeleken met een voorgaand jaar en de 55% gaat over alle drie de jaren. Figuur 4 Aantal unieke verdachten van straatdealen gepleegd in stadsdeel Centrum per jaar3 Kenmerken

2017

2018

2019

Aantal unieke personen verdacht van straatdealen

1060

893

930

1 incident straatdealen op naam

546

504

675

Meer dan 1 incident straatdealen op naam

514

389

255

n.v.t.

70%

62%

Vaker in beeld in hetzelfde jaar

Nieuw in beeld Nieuwe in beeld t.o.v. 2017 resp. 2018

3

Deze aantallen kunnen niet opgeteld worden omdat personen in elk jaar een unieke verdachte kunnen zijn maar over de gehele periode maar 1x meegeteld worden.

6

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Eindversie 2 1 oktober 2021

Verkennende analyse straatdealers Amsterdamse binnenstad

Het aantal personen met meer dan 1 incident straatdealen op naam per jaar neemt af. In 2019 is dit aantal zelfs gehalveerd ten opzichte van 2017. Hiertegenover staat een toename van het aantal personen met 1 incident op naam. Er wordt dus minder waarneembaar gerecidiveerd. Herhaaldelijk in beeld komen met straatdealen komt vooral vaak voor bij nepdope. Van de 1.350 unieke personen die als verdachte van handel in nepdope zijn geregistreerd wordt meer dan de helft 2x of vaker geregistreerd voor nepdope in de periode 2017-2019. Van de andere straatdeal incidenten wordt het meest gerecidiveerd met bezit harddrugs. Daarvan heeft 14% meer dan 1 incident op naam. Van straathandel harddrugs 11% en straathandel softdrugs slechts 2%. Wanneer de groepen “nieuw in beeld” en “herhaaldelijk in beeld” naast elkaar worden gezet valt ook op dat de tweede groep relatief vaak worden gezien voor nepdope. Daarnaast is te zien dat degene die in die jaren nieuw in beeld zijn vaker worden gepakt op bezit harddrugs (38% vs 14%) of handel harddrugs (22% vs 9%). Wat betreft leeftijd is geen opvallend verschil op te merken tussen deze twee groepen. Figuur 5 Nieuw in beeld en herhaaldelijk in beeld tussen 20172019, naar leeftijdscategorie.

Figuur 6 Nieuw in beeld en herhaaldelijk in beeld tussen 2017-2019 en alle straatdealers naar type incident.

100%

100%

80%

80%

60%

60% F43 handel e.d. softdrugs (lijst ii)

40%

40%

20%

20%

F42 handel e.d. harddrugs (lijst i)

24 - 34

35+

Totale groep

18 - 23

Herhaaldelijk in beeld

Herhaaldelijk in beeld

Nieuw in beeld

Nieuw in beeld

0%

0%

0 -17

R1114 nepdope (apv asd)

F40 bezit harddrugs (lijst i)

1.4 Verspreiding straatdealincidenten Amsterdam In figuur 7 en 8 worden alle straatdealincidenten in heel Amsterdam weergegeven in de periode 2017 t/m 2019. Ook hierin is de concentratie van geregistreerde incidenten in stadsdeel Centrum goed te zien, daarnaast vallen een aantal andere gebieden op. Onder de kaart zijn deze genummerd weergegeven. Wat opvalt in onderstaande figuur en kaart is dat:  De straathandel in nepdope vooral in stadsdeel Centrum en stadsdeel Oost plaatsvindt  De handel in harddrugs heel verspreid is over de stad  Het bezit van harddrugs zich duidelijk concentreert op een aantal plekken in de stad  Handel in softdrugs marginaal is en verspreid over de stad.  Relatief veel bezit harddrugs in Zuidoost en West (naast Centrum)

7

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Eindversie 2 1 oktober 2021

Verkennende analyse straatdealers Amsterdamse binnenstad

Figuur 7 Politieregistraties straatdealen (R1114, F42, F43 en F40) in Amsterdam en per stadsdeel, 2017-20194

Centrum

4.724

Nieuw-West

402

West

682

Zuid

339

Oost

455

Zuidoost

F40 bezit harddrugs (lijst i)

703

Noord

F42 handel e.d. harddrugs (lijst i) F43 handel e.d. softdrugs (lijst ii)

208

Westpoort

R1114 nepdope (apv asd)

53 0

1.000

2.000

3.000

4.000

5.000

Figuur 8 Hotspots* incidenten straatdealen Amsterdam 2017-2019

4

In deze figuur zijn 5 registraties met locatie “onbekend” niet meegenomen. Het ging om 2 keer bezit harddrugs en 3 keer handel harddrugs

8

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Eindversie 2 1 oktober 2021

Verkennende analyse straatdealers Amsterdamse binnenstad

2 Kenmerken straatdealers

2.1 Relatief weinig straatdealers zijn minderjarig De meeste verdachten zijn tussen de 24 en 34 jaar oud op het moment van plegen. En 70% is tussen de 18 en 34 jaar. De jongste verdachte was op de peildatum 13 en de oudste 75. Tussen 2017 en 2019 lijkt er geen grote verschuiving te zijn in leeftijd op het moment van plegen. Het aantal verdachten van 17 jaar en jonger is vrij laag ten Figuur 10 Leeftijd op het moment van plegen opzichte van de andere leeftijdscategorieën. 100% Figuur 9 Leeftijd op peildatum, extra leeftijdscategorie 2017-2019 % 0-17 79 3,5 18-23 608 26,8 24-27 406 17,9 28-34 511 22,5 35+ 663 29,2 Totaal 2267 100 Bron: Politie

80% 35+

60%

24 - 34

40%

18 - 23

20%

0 -17

0% 2017

Figuur 11 Straatdealers 12-23 jaar in de regio Amsterdam-Amstelland, 1 januari 2019 5

2018

2019

Figuur 12 Straatdealers 24 jaar en ouder in de regio Amsterdam-Amstelland, 1 januari 20196

Bron: Politie

5

Exclusief postadressen WPI in stadsdelen Oost, West en Centrum

6 Exclusief postadressen WPI in stadsdelen Oost, West en Centrum

9

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Eindversie 2 1 oktober 2021

Verkennende analyse straatdealers Amsterdamse binnenstad

2.2 Van een kwart van de straatdealers is geen woonplaats bekend Ongeveer de helft van de straatdealers heeft Amsterdam als woonplaats, daarnaast is van bijna een kwart geen woonplaats bekend. Van 32 personen is bekend dat ze op het moment van plegen een woonplaats buiten Nederland hadden (waarvan 28 Europa). In figuur 11 en 12 is de verdeling naar stadsdelen en Amstellandgemeenten te zien wanneer onderscheid wordt gemaakt in 2 leeftijdsgroepen. Hierin is een iets andere verdeling te zien. Bij de leeftijdsgroep 12-23 wonen de meeste straatdealers die plegen in Centrum in stadsdelen Noord en Nieuw-West. Bij de leeftijdsgroep 24+ wonen de meeste Amsterdamse straatdealers in stadsdeel Nieuw-West, gevolgd door West, Oost en Zuidoost. Van de straatdealers die niet in Amsterdam wonen, is in veel gevallen geen adres bekend. Van degene die uit Nederland komen en waarvan wel een adres bekend is komen de meeste uit Zaanstad (3%), Rotterdam(3%) en Almere (2%). Van de personen die voor zover bekend geen woonplaats in Nederland hebben, is deze in 90% van de gevallen onbekend. Van de nietNederlandse personen waarvan wel een adres bekend is komen de meeste uit Groot-Brittannië (3%). De groep waarvan geen woonplaatsof land bekend is, heeft relatief vaak een leeftijd tussen 25 en 34 jaar oud. Ze zijn niet minderjarig en iets minder vaak tussen de 18 en 24 jaar.

Figuur 13 Straatdealers waarvan wel- of geen woonplaats of land bekend is naar leeftijdscategorie 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

174

250

111 Totaal onbekende woonplaats

557

619

525 31 Totaal bekende woonplaats

12 t/m 17 jaar

18 t/m 24 jaar

25 t/m 34 jaar

35 jaar en ouder

2.3 Ruim één op zeven straatdealers pleegt ook geweldsdelicten In deze paragraaf wordt gekeken naar een aantal misdrijven die in stadsdeel Centrum relatief vaak in combinatie met straatdealen voorkomt. Het gaat om straatroof, overval, openlijke geweldpleging, doodslag/moord, zware mishandeling en wapenbezit7Van de 2.267 straatdealers heeft 15% (339 personen) ook één of meer gewelddadige delicten op hun naam staan in de betreffende periode en binnen Amsterdam.

7

Het gaat specifiek om incidenten (met MK-code): B70 straatroof, B72 overval in woning, B73 overval op overige objecten, B74 overval op geld- en waardetransport, F12 openlijke geweldpleging tegen personen F540 doodslag/moord, F551 zware mishandeling, F70 bezit vuurwapens

10

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Eindversie 2 1 oktober 2021

Verkennende analyse straatdealers Amsterdamse binnenstad



 

Het meest voorkomende incident is straatroof. Van de 444 incidenten die de 339 straatdealers op hun naam hebben staan gaat het bij een derde om straatroof. Straatroof komt ook relatief vaak in stadsdeel Centrum voor, 64% van de door deze groep gepleegde straatroven, vind plaats in Centrum. Na straatroof is “bezit overige wapens” het meest voorkomende incident. Ook dit incident wordt merendeels in Centrum gepleegd (60%). Een minder voorkomend incident dat ook relatief vaak in Centrum gepleegd wordt is “openlijke geweldpleging tegen personen”. Dit kwam 41 keer voor in Amsterdam bij deze groep en daarvan werd 61% gepleegd in stadsdeel Centrum.

Figuur 14 Kenmerken straatdealers, leeftijd en type delict, stadsdeel Centrum en Amsterdam

2.4 Gewelddadige straatdealers zijn relatief vaak jong; een derde ook in Top1000 Van deze 339 gewelddadige straatdealers is bekeken in hoeverre ze afwijken van de totale groep straatdealers, in persoonskenmerken en type straatdealdelicten. In figuur 9 is te zien dat de groep relatief jong is ten opzichte van de totale groep, zo is ongeveer 11% tussen de 0-17 jaar, waar dit aandeel in de totale groep 5% is. Bijna de helft van de 339 is

11

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Eindversie 2 1 oktober 2021

Verkennende analyse straatdealers Amsterdamse binnenstad

tussen de 18 en 23 jaar oud, in de hele groep straatdealers is dat 31%. Voor wat betreft het type straatdealincidenten dat de 339 personen pleegden is het verschil met de totale groep minder groot. De 339 personen hebben iets minder vaak bezit harddrugs op hun naam (16% ten opzicht van 20%) en iets vaker nepdope (72% ten opzicht van 67%). Ongeveer een derde van de groep staat ook op de Top600 of Top400 lijst terwijl dit bij de totale groep straatdealers 8% is. De hierboven uitgelichte delicten zijn dan ook instroomcriteria voor de Top400/Top600.

2.5 Bijna één op de vijf straatdealers heeft meer dan 10 misdrijven op naam Voor deze analyse is een vergelijking gemaakt met de zogenaamde Veelplegerslijst van het OM8. In deze lijst classificeert het OM personen als veelpleger, zeer actieve veelpleger of stelselmatige dader, afhankelijk van het aantal delicten dat ze gepleegd hebben9. Op die manier is enig inzicht te krijgen in het crimineel profiel van het deel van de straatdealers die op deze lijst staat. Op deze lijst telt niet het aantal overtredingen (bijvoorbeeld handel nepdope) maar het aantal misdrijven waarvan men verdacht is en het aantal vervolgingen hiervoor. 18% van de straatdealers (n=413) staat op de Veelplegerlijst van het Openbaar Ministerie (OM). Van deze 413 personen heeft 35% slechts 1 straatdealdelict op naam in de geanalyseerde periode. Dat is minder dan de totale groep straatdealers, van wie 55% slechts 1 straatdealincident op zijn naam heeft staan. Maar omdat het in dit geval om registraties van het OM gaat zou het misschien logisch zijn dat een groter deel meer dan 1 straatdealincident op naam heeft. Zeker omdat het een zogenaamd ‘haaldelict’10 is.

Figuur 15 Unieke Straatdealers die in Centrum plegen op OM Veelplegerslijst*, peildatum 11 december 2019 2019 % Veelpleger (VP) 232 10% Zeer actieve veelpleger (ZAV)** 21 1% Stelselmatige dader (STD)** 160 7% Komt niet voor op de Veelplegerslijst 1854 82% Bron: OM * Dit is een maandelijkse lijst met (meerderjarige) personen die meer dan tien misdrijffeiten hebben begaan. Het gaat om alle misdrijffeiten waarvoor een proces-verbaal is opgemaakt dat is ingestuurd aan het OM en niet zijn afgedaan met een technisch sepot of om feiten met vrijspraak **voldoet mogelijk aan harde ISD-criteria

2.6 APV-overtredingen Van de 2.267 straatdealers pleegden 271 een apv-overtreding “openlijk gebruik” en “messenverbod”, dat is dus 12% van de straatdealers. Het aandeel met een 24-uurs gebiedsverbod is veel hoger, namelijk 64%. Deze 1.450 straatdealverdachten hebben 3.650 24-uursverboden op

8 Let op: dit is een andere lijst dan die van de overlastveelplegersaanpak van de Gemeente Amsterdam. 9 Een deel van de ‘zeer actieve veelplegers’ dan wel ‘stelselmatige daders’ kan in aanmerking komen voor de ISD-

maatregel (een één- tot tweejarige straf-zorg maatregel tot plaatsing in een inrichting voor stelselmatige daders). 10 Strafbaar feit zonder een (direct aanwijsbaar) slachtoffer dat hoofdzakelijk ambtshalve wordt geregistreerd. Dit zijn voornamelijk strafbare feiten (misdrijven) uit andere wetten dan het Wetboek van Strafrecht. (bron: CBS)

12

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Eindversie 2 1 oktober 2021

Verkennende analyse straatdealers Amsterdamse binnenstad

hun naam. Dit is ook logisch aangezien een aanhouding voor straatdealen doorgaans gepaard gaat met een bestuurlijk 24-uurs gebiedsverbod dat onmiddellijk ingaat. Figuur 16 Ontwikkeling DOG-verboden 2017Het is helaas niet mogelijk de gemeentelijke 2019 registraties te matchen aan het straatdealerbestand van dit onderzoek dat gemaakt is op basis van politieregistraties. De gemeentelijke uitdraai bevat namelijk enkel voor en achternaam, dus een vergelijking tussen de bestanden op persoonsniveau zou te onbetrouwbaar zijn, aangezien meerdere personen dezelfde voor- en achternaam kunnen hebben. Daarom kan er alleen een beeld gegeven worden van het aantal Dealeroverlastgebiedsverboden (DOG-verboden afgekort) dat in totaal is uitgeschreven over de periode 2017-2019. In figuur 15 is te zien dat in de periode van deze analyse 976 DOG verboden zijn uitgeschreven en dat dit aantal ieder jaar afneemt. Hiervoor geldt dezelfde context als het dalende aantal (nepdope) incidenten, genoemd in paragraaf 1.2. Het zegt met name ook iets over de capaciteit en inzet van de politie.

Een beknopte analyse van het politiebestand (met hierin enkel de uitgereikte DOG-verboden) laat zien dat ongeveer 75% van de door de politie uitgereikte DOG-verboden van personen met een BSN aan een persoon uit het straatdealerbestand is te linken. Dus niet alle DOG-verboden zijn terug te vinden in het straatdealerbestand dat is gebruikt voor deze analyse.

2.7 85% niet bekend in andere aanpakken of programma’s In januari 2020 stond 8% van de straatdealers (180) op de Top400 of Top600 lijst.107 straatdealers hebben op een lijst gestaan waarvan 78 zijn uitgestroomd tussen 2017 en 2019. In totaal hebben dus 287 straatdealers in de periode waarnaar we kijken op de Top600 of Top400 lijst gestaan. Eerder in deze analyse was te lezen dat dit relatief vaker ook de personen zijn die daarnaast zwaardere delicten plegen, met name de Top600 uiteraard. Daarnaast is gekeken naar personen die in een aanpak voor jeugdgroepen zitten. Hiervoor is gebruik gemaakt van de registraties uit straatnotes. Omdat ook hierin namen van personen niet heel consequent worden geschreven zit er een bepaalde mate van onzekerheid aan de match met het straatdealerbestand. In totaal zijn 106 straatdealers (5%) gevonden die in 2020 een persoonskaart hebben in straatnotes. Van 66 personen is bekend dat ze onderdeel uitmaken van een jeugdgroep, waarvan de meeste uit de Wildemangroep (12) en Joris Ivenspleingroep (10). 40 personen hebben wel een persoonskaart maar behoren niet tot een jeugdgroep. Dit kan verschillende redenen hebben. Van de personen met een persoonskaart is 50% een voor het eerst in beeld in deze 3 jaar. Ongeveer een derde heeft drie keer of vaker een straatdealdelict op naam in de periode 20172019.

13

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Eindversie 2 1 oktober 2021

Verkennende analyse straatdealers Amsterdamse binnenstad

Drie kwart van de personen die ook in straatnotes voorkomen is tussen de 18 en 25 jaar oud. 8% is minderjarig en 14% tussen de 25 en 35 jaar. Figuur 17 Unieke Straatdealers die in stadsdeel Centrum plegen in andere aanpakken, peildatum 1-1-2020 1-1-20 % Top600 inmiddels uitgestroomd * 89 3,9% Top600, huidig * 128 5,6% Top400 inmiddels uitgestroomd * 18 <1% Top400, huidig * 52 2,3% Totaal Top1000 287 12,7% Verwarde verdachten huidige lijst * 5 <1% Verwarde verdachten instroomcriteria * 3 <1% Jeugd & Veiligheid groepsaanpak ** 66 2,9% Jeugd & Veiligheid individuele aanpak ** 40 1,8% Is niet bekend bij een van bovenstaande aanpakken 1927 85% * bron: AcVZ ** bron: Straatnotes

2.8 Zorgbehoevendheid / overlastveelplegersaanpak Omdat het niet mogelijk bleek van alle 2.267 straatdealers na te gaan wat hun zorgbehoefte is en of ze zorgmijdend zijn of niet, wordt een verdiepende analyse uitgevoerd op een representatieve steekproef van de totale groep straatdealers. De resultaten hiervan zijn in de zomer van 2021 beschikbaar. Wel is gekeken naar de overlap tussen de personen die als verdachte zijn aangehouden voor een straatdealdelict in stadsdeel Centrum en de personen die op een overlastveelplegersoverleg zijn besproken. Iemand wordt opgenomen in de overlastveelplegersaanpak wanneer hij of zij veel APV overlastfeiten pleegt en OGGZ11 problematiek heeft. Deze aanpak bestaat onder andere uit casuïstiekoverleggen met ketenpartners, een Veelplegerspreekuur waarin met de veelpleger in gesprek wordt gegaan en een Zorgstraat in een aantal politie wijkteams. De overlastveelplegersaanpak kent meerdere overleggen: zowel op stadsdeel- als op regionaal niveau, met elk hun eigen lijsten12. Het is dus aannemelijk dat personen die in de overlastveelplegersaanpak zitten een bepaalde zorgvraag hebben volgens de betrokken instanties. De overlastveelplegersaanpak wordt op het moment van deze analyse ontwikkeld en verbeterd.

De vergelijking die gemaakt wordt is hierdoor niet helemaal zuiver te doen: in sommige gevallen zijn op oude lijsten enkel voor- en achternamen geregistreerd, of voor- achternaam en geboortedatum, waardoor een risico bestaat dat mensen met dezelfde voor en achternaam als dezelfde persoon worden gezien maar dit eigenlijk niet zijn. Daarnaast kan door spelfouten een overeenkomst tussen personen op de lijsten gemist worden. 11

Openbare Geestelijke Gezondheidszorg Er zijn op dit moment lokaal vier overlastveelplegeroverleggen: Centrum, Zuid, Oost en Zuidoost. Daarnaast een stadsdeeloverstijgend overlastgevend vreemdelingenoverleg en centraal (regio Amsterdam-Amstelland) een vreemdelingenoverleg en een regulier overlastveelplegeroverleg. 12

14

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Eindversie 2 1 oktober 2021

Verkennende analyse straatdealers Amsterdamse binnenstad

Uit de analyse van de beschikbare lijsten blijkt dat 15% van de straatdealers (gepleegd tussen 2017-2019 in stadsdeel Centrum) op een overlastveelplegerslijst voorkomt.

2.9 Één op de tien straatdealers is bekend bij WPI Van de straatdealers heeft 10 tussen 2017-2019 een uitkering ontvangen. Minder dan 1% heeft schuldhulpverlening gehad in die periode. Gekeken naar een periode van 10 jaar is te zien dat 39% van de personen die tussen 2017-2019 een straatdealdelict heeft gepleegd, klant is (geweest) bij WPI. Ten opzichte van de totale groep straatdealers zijn de personen met WPI contacten iets vaker 35 jaar en ouder, 44% ten opzichte van 32%. De groep 18 t/m 24 jaar is juist kleiner onder WPI klanten (18%) dan onder de totale groep straatdealers (28%). Figuur 18 Straatdealers bekend bij WPI Klant bij WPI waarvan uitkering waarvan schuldhulpverlening Geen klant bij WPI Bron: WPI

<2017 598 598 66

2017-2019 238 238 11 2.029

% totaal 10% 10% <1% 90%

15

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Eindversie 2 1 oktober 2021

Verkennende analyse straatdealers Amsterdamse binnenstad

Bijlage

Tabel 1 Recidive: unieke personen naar aantal keer verdachte straatdealen in SD Centrum, 2017-2019 Unieke verdachten Straathandel Straathandel Straathandel Bezit Totaal van gerangschikt naar aantal keren nepdope harddrugs softdrugs harddrugs deze 4 (R1114) (F42) (F43) (F40) feiten 1 keer 600 615 51 698 1.251 2 keer 328 59 1 84 417 3 keer 157 12 0 25 192 4 keer 111 2 0 4 153 5 keer 52 1 0 3 86 6 t/m 10 keer 90 0 0 1 147 11 t/m 15 keer 9 0 0 0 13 16 t/m 20 keer 2 0 0 0 6 Meer dan 20 keer 1 0 0 0 2 Totaal 1.350 689 52 815 2.267

Bron: Politie Tabel 2 Straatdealers Amsterdam en buiten de regio Amsterdam-Amstelland, 1 januari 2020 (aantal en percentage) 2020 % totaal Gemeente Amsterdam 1.130 49,8 waarvan stadsdeel Centrum 12413 5,5 waarvan stadsdeel Oost 20914 9,2 waarvan stadsdeel West 23215 10,2 waarvan stadsdeel Nieuw-West 194 8,6 waarvan stadsdeel Zuidoost 147 6,5 waarvan stadsdeel Noord 149 6,6 waarvan stadsdeel Zuid 75 3,3 Totaal Amstelland gemeente excl. Amsterdam 35 1,5 Totaal Amstelland gemeente incl. Amsterdam 1.165 51,4 Woongemeente Zaanstad 61 2,7 Woongemeente Rotterdam 52 2,3 Woongemeente Almere 47 2,1 Totaal woonland Nederland 1.920 84,7 Woonland buitenland, Europa* 25 1,1 Woonland buitenland, niet Europa** 7 0,3 Totaal woonland niet-Nederland 32 1,4 Zonder vaste woon- of verblijfplaats / onbekend 535 23,616 Bron: Politie * wel recht om hier te verblijven maar zonder arbeidsverleden in NL geen recht op zorg, opvang en uitkering ** rechten op verblijf, zorg, uitkering etc hangen af van wel/niet voldoen aan criteria in Vreemdelingenwet

13 Inclusief 30 postadressen WPI 14 Inclusief 37 postadressen WPI 15 Inclusief 93 postadressen WPI 16 Iemand kan binnen Nederland een onbekend adres hebben waardoor deze persoon 2x wordt meegeteld: bij

woonland Nederland en onbekend.

16