20211111 Notulen raadsvergadering middag

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

Jaar Vergaderdatum Publicatiedatum

2021 11 november 2021 29 november 2021

OPENBARE VERGADERING OP DONDERDAG 11 NOVEMBER 2021

Aanwezig: de leden mevrouw Bakker (PvdD), de heer Biemond (PvdA), mevrouw Bloemberg-Issa (PvdD), de heer Blom (GroenLinks), de heer Boomsma (CDA), mevrouw Bosman (D66), de heer Boutkan (PvdA), de heer Van Dantzig (D66), de heer Ernsting (GroenLinks), de heer Flentge (SP), mevrouw De Fockert (GroenLinks), mevrouw De Graaff (D66), mevrouw De Grave-Verkerk (VVD), de heer Groen (GroenLinks), mevrouw Grooten (GroenLinks), mevrouw IJmker (GroenLinks), mevrouw De Jager (D66), mevrouw Kiliç (DENK), de heer Kreuger (JA21), mevrouw Kuiper (ChristenUnie), de heer Van Lammeren (Partij voor de Dieren), mevrouw Martens (VVD), mevrouw Marttin (VVD), de heer Mbarki (PvdA), de heer Miedema (PvdA), mevrouw Nadif (GroenLinks), mevrouw Nanninga (JA21), mevrouw Naoum Néhmé (VVD), mevrouw Poot (VVD), mevrouw Van Pijpen (GroenLinks), mevrouw Van Renssen (GroenLinks), mevrouw Roosma (GroenLinks), mevrouw La Rose (PvdA), de heer Van Schijndel (Forum voor Democratie), de heer Schreuders (SP), mevrouw Van Soest (PvdO), de heer Torn (VVD), de heer Türkkol (D66), de heer Veldhuyzen (BIJ1), de heer Vink (D66), de heer Warmerdam (D66) en de heer Yilmaz (DENK) Afwezig: de heer Bakker (SP), de heer Taimounti (NIDA) en de heer Vroege (D66) Aanwezig: de wethouders mevrouw Van Doorninck (Duurzaamheid en Circulaire Economie, Ruimtelijke Ordening, Grondzaken en Energietransitie), de heer Everhardt (Financiën,

Economische Zaken, Lucht- en Zeevaart, Deelnemingen, Zuidas en Marineterrein), de heer Groot Wassink (Diversiteit en Antidiscriminatiebeleid, Democratisering (inclusief Bestuurlijk Stelsel), Coördinatie Bedrijfsvoering, Inkoop, Sociale Zaken, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden), de heer Ivens (Bouwen en Wonen, Openbare Ruimte en Groen, Ontwikkelbuurten, Dierenwelzijn en Reiniging), mevrouw Kukenheim (Zorg, Jeugd(zorg), Mbo-agenda, Beroepsonderwijs en Toeleiding Arbeidsmarkt, Preventie Jeugdcriminaliteit, Sport en Recreatie, Ouderen), mevrouw Moorman (Onderwijs, Volwasseneneducatie, Laaggeletterdheid en Inburgering, Voorschool, Kinderopvang en Naschoolse voorzieningen, Armoede en Schuldhulpverlening), de heer De Vries (Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water) en de heer Wedemeijer (Bouwen en Wonen, Openbare Ruimte en Groen, Ontwikkelbuurten, Dierenwelzijn en Reiniging) Afwezig: burgemeester mevrouw Halsema (Openbare Orde en Veiligheid, Algemene Zaken, Integraal Veiligheidsbeleid, Juridische Zaken, Internationale Samenwerking, Bestuursdienst, Regelgeving en Handhaving, Juridische Zaken, Communicatie) en wethouder mevrouw Meliani (Kunst en Cultuur, Monumenten en Erfgoed, ICT en Digitale Stad, Dienstverlening, Personeel en Organisatie en Gemeentelijk Vastgoed)

1

wst Jaar

2021

Vergaderdatum 11 november 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Middagzitting op donderdag 11 november 2021 Plaatsvervangend voorzitter: de raadsleden mevrouw El Ksaihi, de heer Ernsting en

mevrouw De Fockert Raadsgriffier: mevrouw Houtman Verslaglegging: mevrouw Van de Belt

Voorzitter: mevrouw El Ksaihi De VOORZITTER opent de vergadering om 13.04 uur. De VOORZITTER: Welkom bij het vervolg van de raadsvergadering op deze donderdag 11 november. We gaan eerst het administratieve rondje doen voor de begroting. Zijn er nog raadsleden die het woord willen hebben over eventuele aanpassingen, wijzigingen, intrekkingen of wat dan ook? De VOORZITTER geeft het woord aan mevrouw Kuiper. Mevrouw KUIPER: Na het commentaar en de toelichting van de wethouder hebben wij besloten om motie nr. 724.21 in te trekken. De motie-Kuiper, nr. 724.21, ingetrokken zijnde, maakt geen deel meer uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan mevrouw Van Soest. Mevrouw VAN SOEST: Wij hebben een gewijzigde motie ingediend over de vlag voor de gemeenteraad en de VVD, JA21, het CDA en de ChristenUnie tekenen de motie mee. Nummer? Motie nr. 745.21. De motie-Van Soest, nr. 745.21 ingetrokken zijnde, maakt geen deel meer uit van de beraadslaging. De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van het lid Van Soest, Nanninga, Torn, Boomsma en Kuiper inzake Nederlandse vlag in raadzaal, nr. 754.21’ Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

zowel de Nederlandse als de Amsterdamse vlag een permanente en prominente plek in de raadzaal te geven.

De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Kreuger. De heer KREUGER: Wij willen motie nr. 779.21 intrekken en nr. 780.21 wordt een accentmotie.

2

wst Jaar

2021

Vergaderdatum 11 november 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De motie-Nanninga, nr. 779.21, ingetrokken zijnde, maakt geen deel meer uit van de beraadslaging. De motie-Nanninga, nr. 780.21, ingetrokken zijnde, maakt geen deel meer uit van de beraadslaging. De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van het lid Nanninga inzake de Begroting 2022, See it. Say it. Sorted., nr. 780.21’ Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

de raad over het vervolg van dit initiatief te informeren; te onderzoeken of deze mogelijkheid om melding te doen van overlastgevende en onveilige situaties regelmatig onder de aandacht kan worden gebracht van reizigers, bijvoorbeeld door posters in metrostations en bij tramhaltes, en door omroepen op schermen en via geluidsinstallaties.

De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Yilmaz. De heer YILMAZ: Motie nr. 712.21’ over inclusief onderwijs trekken wij in en we tekenen het initiatiefvoorstel van de heer Blom mee. Dat is voor ons voldoende. Misschien een verrassing maar motie nr. 760.21’ over de QR-code voor ongedocumenteerden, daarbij hebben wij na overleg toch besloten die te herstellen in de oude vorm. Dus die dienen we in met een dubbelaccent. De motie nr. 708.21’ over de NTA dienen wij ook gewijzigd in. De motie-Yilmaz, nr. 708.21’, ingetrokken zijnde, maakt geen deel meer uit van de beraadslaging. De motie-Yilmaz, nr. 712.21’, ingetrokken zijnde, maakt geen deel meer uit van de beraadslaging. De motie-Kiliç, De Fockert en Veldhuyzen, nr. 760.21’, ingetrokken zijnde, maakt geen deel meer uit van de beraadslaging. De VOORZITTER deelt mee dat de volgende moties zijn ingekomen: Motie van het lid Yilmaz inzake NTA uitsluiten, nr. 708.21” Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

de NTA per direct uit te sluiten van alle opdrachten.

Motie van de leden Kılıç, De Fockert en Veldhuyzen inzake een QR-code voor ongedocumenteerden, nr. 760.21” Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

bij de GGD Amsterdam erop aan te dringen een QR-code voor ongedocumenteerden mogelijk te maken.

De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Van Dantzig.

3

wst Jaar

2021

Vergaderdatum 11 november 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De heer VAN DANTZIG: Ik begrijp dat het niet gebruikelijk is om te interrumperen in deze derde termijn, maar het doet mij verdriet dat motie nr. 760.21’ teruggewijzigd wordt. En dan spreek ik mede namens GroenLinks. Wij waren van plan de gewijzigde motie te steunen maar die steun vervalt nu. Ik hoop eigenlijk dat DENK zijn motie terug-terug verandert. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Boomsma. De heer BOOMSMA: Voor amendement nr. 749.21 staat nog een foutje. Ik had al met de wethouder gewisseld dat ik dat zou wijzigen, maar dat is nog niet formeel gedaan. Dan wordt dat motie nr. 749.21’. Het amendement-Boomsma, nr. 749.21, ingetrokken zijnde, maakt geen deel meer uit van de beraadslaging. De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Amendement van de leden Boomsma en Van Soest inzake de begroting 2022, Draai de enorme woonlastenverzwaring via de precariobelasting voor woonboten terug, nr. 749.21’ Besluit: -

op bladzijde 317 onder Precariobelasting de volgende tekst op te nemen: “Om de woonlasten van woonbootbewoners niet onevenredig te verhogen maar bewoners in deze zware tijd tegemoet te komen, draaien we de verhoging van de precariobelasting terug, en handhaven we de tarieven van 2020.”

-

de benodigde 650.000 euro voor 2022 te dekken uit de door het rijk toegezegde compensatie voor gederfde toeristenbelasting voor 2021; bij de Voorjaarsnota 2022 met een voorstel te komen voor een structurele dekking.

De moties en het amendement maken deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER: Tot zover het administratieve rondje en dan kunnen we nu door met de agenda.

23. Vaststellen van de haalbaarheidsstudie Vergroening en Sport NDSM-werf Oost als basis voor een plan om groene sportvoorzieningen toe te voegen op de NDSM-werf Oost VN2021-028013 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende moties zijn ingekomen:

4

wst Jaar

2021

Vergaderdatum 11 november 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Motie van de leden Naoum Néhmé en Boutkan inzake het behouden van de tijdelijke initiatieven op NDSM-werf Oost, nr. 736.21 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

-

te borgen dat in de volgende fase van de ontwikkeling van NDSM-werf Oost de (nu tijdelijke) beeld- en cultuurbepalende initiatieven gesprekspartner over de invulling van het gebied blijven in het vervolgproces; over de voortgang regelmatig te rapporteren aan de raad.

Motie van het lid Türkkol inzake de betrokkenheid van de ondernemers van NDSM Oost bij de toekomstige planvorming van het gebied, nr. 737.21 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

-

culturele ondernemers, horeca, bedrijvigheid, maakbedrijven expliciet te betrekken bij het vervolgtraject van de gebiedsontwikkeling van NDSM Oost en de raad uiterlijk tweede kwartaal 2022 verslag te doen; culturele ondernemers, horeca, bedrijvigheid, maakbedrijven hun lease niet te ontzeggen tot het saneringstraject daadwerkelijk kan worden uitgevoerd; culturele ondernemers, horeca, bedrijvigheid, maakbedrijven, of en in hoeverre mogelijk, (permanent) te laten terugkeren naar NDSM Oost na het eventuele toekomstige saneringstraject.

Motie van de leden Naoum Néhmé en Boomsma inzake het behouden van het unieke karakter van de NDSM-werf Oost, nr. 738.21 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

-

het unieke en beeldbepalende karakter van de NDSM-werf te behouden door: o 5000 vierkante meter aan betaalbare ruimte voor de maakindustrie op te nemen in de ontwikkelstrategie; o 3500 vierkante meter aan ruimte voor de nu (tijdelijke) beeld en cultuurbepalende initiatieven op te nemen in de ontwikkelstrategie zodat deze zich hier definitief kunnen vestigen; het opnemen van de vierkante meters voor de maakindustrie en beeld en cultuurbepalende initiatieven niet ten koste te laten gaan van de woningbouw in dit gebied.

Motie van de leden Boutkan, Naoum Néhmé en Van Renssen inzake het behoud van de maakindustrie op NDSM werf Oost, nr. 746.21 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

zich maximaal in te spannen voor het behoud van de maakindustrie op de NDSM-werf Oost en betaalbare werkruimtes daarvoor; over de voortgang regelmatig te rapporteren aan de raad.

De moties maken deel uit van de beraadslaging.

5

wst Jaar

2021

Vergaderdatum 11 november 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De VOORZITTER: Aangemeld om te spreken hebben zich mevrouw Van Renssen, mevrouw Naoum Néhmé, de heer Boutkan, de heer Türkkol en de heer Boomsma. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Türkkol voor zijn maidenspeech. De heer TŰRKKOL: Het is voor mij een grote eer om vandaag voor het eerst de gemeenteraad te mogen toespreken. Ik ben een geboren Amsterdammer waarvan beide ouders uit Turkije als gastarbeider naar Nederland zijn gekomen en eergisteren heb ik mijn 28-jarig jubileum als sociaal advocaat mogen vieren. Mijn maidenspeech zal ik houden over toeval, over de vraag of toeval bestaat. Gelovigen zijn geneigd te zeggen dat toeval niet bestaat, dat God bestuurt. De realiteit is echter dat wij niet overal antwoord op hebben en ook niet altijd snappen waarom iets gebeurt. Veel wetenschappers zeggen dat toeval strikt genomen niet bestaat maar statistisch gezien zijn toevallige gebeurtenissen voorspelbaar. Maar Silvia, mijn lagere schoolvriendin met wie ik wilde trouwen, wilde trouwen met een arts en ik wilde geen arts worden. ’s Avonds zag ik toevallig op tv in de ondertiteling het woord advocaat. Ik vroeg mijn vader wat dat was. Want Sylvia had mij gezegd dat ze met een arts wilde trouwen omdat dat een statig beroep was, goed geld verdiende, maar het allerbelangrijkste: mensen hielp. Dus ik vroeg mijn vader wat een advocaat was.

Hij zei, een beroep, een statig beroep en het verdient goed geld. Ik vroeg, help je ook mensen. Waarop hij dat bevestigde. Dus ik dacht, ik kan met Sylvia trouwen. Helaas, met Sylvia heb ik niet kunnen trouwen maar ik ben wel advocaat geworden. Het ging niet makkelijk want de lagere schoolleraar vond dat ik als Turk naar de lts moest gaan en hij had een boze brief geschreven naar de middelbare school. Maar het intakegesprek deed ik toevallig met de rector van de school en hij was overtuigd van de Citotoetsuitslag die hij kreeg van mijn vader. Toen ik advocaat wilde worden, kreeg ik een gesprek met Plasman. Het werd een gesprek van tien minuten. Eigenlijk zochten ze geen advocaat maar ze wilden met mij kennismaken. Dezelfde dag had ik een interview bij Radio1 over mijn scriptie, mijn afstudeerscriptie wat etnische minderheden voor bijdrage hebben geleverd aan de Nederlandse samenleving. Ik zou een interview geven van vier minuten. Tijdens mijn interview gaat mr. Plasman met zijn sportauto over een hobbel. Zijn cd springt van de cd op de radio en hij hoort mij. Hij zegt, die jongen heb ik vanochtend gesproken. Dat vertelt hij ’s avonds aan zijn vrouw en zijn vrouw zegt, dit is een teken, je moet deze jongen aannemen. Zo ben ik begonnen in de advocatuur. Mijn interesse in de politiek is begonnen tijdens maatschappijleer.

De klasgenoten waren van mening dat ik van Turkse afkomst niet de burgemeester van Amsterdam kon worden. Dat was een beroep dat alleen maar door Nederlanders kon worden gedaan. Dat heeft mij gemotiveerd. Toevallig, ik heb de heer Patijn ontmoet, ik heb de heer Cohen ontmoet, en ik heb wijlen de heer Van der Laan ontmoet die mij juist hebben gemotiveerd om door te gaan. Zo is het mij gelukt om politicus te worden. Als kind vierden wij geen kerst. We kregen ook geen kerstcadeautjes. Maar wat we wel kregen, was een kerstpakket van NDSM want mijn vader werkte als lasser bij NDSM. Ondanks dat ik in Nieuwwest woon, heb ik het altijd een speciale plek gevonden en dat was de NDSM-werf waar ik nog altijd met veel plezier kom. Is het dan toevallig dat mijn eerste motie gaat over het NDSM? Helaas heb ik tijdens ons werkbezoek aan de NDSM-werf moeten constateren dat de bestaande ondernemers bij het haalbaarheidsonderzoek niet zijn betrokken. Bij de raadscommissie RO heb ik uitvoerig mijn teleurstelling uitgesproken bij de gebrekkige uitvoering van de eerder aangenomen motie van de raad. Ook de DB stadsdeel Noord

6

wst Jaar

2021

Vergaderdatum 11 november 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

heeft uitdrukkelijk aan het college gevraagd de bestaande ondernemers van de werf die daar heel lang hebben geïnvesteerd, mee te nemen. Het saneringstraject is vooralsnog onzeker want er hebben nog geen bodemonderzoeken plaatsgevonden. NDSM heeft juist een uniek karakter in de stad door de aanwezigheid van die bestaande ondernemers. Daarom is het van groot belang om de culturele ondernemers, de horeca, de bedrijvigheid en de maakbedrijven expliciet te betrekken bij de gebiedsontwikkeling NDSM-Oost. Hoe kan de wethouder het culturele hart van de werf behouden als eerst alle tijdelijke huurovereenkomsten niet meer worden verlengd zonder dat er duidelijkheid is over het saneringstraject? Ik heb gezien dat de PvdA en de VVD ook een motie hebben ingediend en die zal ik zeker steunen, maar ik denk dat mijn motie gedetailleerder is, ruimer is en ook meer zekerheid biedt voor de huidige, bestaande gebruikers van de werf. Ik hoop dat jullie mijn motie zullen steunen. De VOORZITTER: Gefeliciteerd met uw maidenspeech en welkom in de raad. Ik ga door naar de volgende spreker en dat is mevrouw Naoum Néhmé. Mevrouw NAOUM NÉHMÉ: Ook vanaf deze plek, mijnheer Türkkol, gefeliciteerd met uw mooie maidenspeech.

Ik had een paar pittige vragen voorbereid voor u over de D66-motie die wat mij betreft helemaal niet gedetailleerd en beter is dan onze motie, maar goed, ik moet het ermee doen dat ik u niet mocht interrumperen. NDSM is een uniek stukje Amsterdam. Vroeger was het natuurlijk een scheepswerf, nu een woonwijk waar eigenlijk alle mooie dingen van onze stad samenkomen. De maakindustrie die prachtige banen schept en natuurlijk ook unieke horecagelegenheden die samen met woningen naast elkaar kunnen bestaan. Sterker, dat is precies wat de VVD voor ogen heeft, complete steden waar eigenlijk functies allemaal door elkaar lopen, waar mensen kunnen wonen, werken, bewegen en recreëren. De drang van het college echter om radicaal te vergroenen, met de huidige plannen wordt de maakindustrie en de overige unieke initiatieven in dit gebied echt de nekslag toegebracht. De balans tussen werk en groen is daarmee volledig weg en dat vindt mijn fractie en dat menen we oprecht, een zeer grote vergissing. Ook de makers en de eigenaren maken zich terecht grote zorgen om de balans tussen groen en werk op NDSM-Oost en zijn daarom met gedegen alternatieve plannen gekomen die helaas zijn genegeerd. Ik zeg dit zo nadrukkelijk, want wanneer de raad deze haalbaarheidsstudie vaststelt, ook een ontwikkelrichting wordt vastgesteld.

(Mevrouw VAN RENSSEN: Ik kan mij nog een discussie herinneren van zo’n anderhalf jaar geleden die ging over NDSM-West. Daar werd toen door de raadscommissie, waaronder de woordvoerder van GroenLinks, uitgebreid stilgestaan bij het feit dat er wellicht niet voldoende groen zou zijn voor het aantal woningen dat bij NDSM zou worden toegevoegd, maar ook niet voldoende sport. Dat moest toch echt in de omgeving worden gezocht en dat kon niet veel verderop liggen. Mijn vraag is nu eigenlijk, hoe beoordeelt u uw stelling van toen? Blijkbaar vindt u sport en groen dus toch niet zo belangrijk als u nu weer zegt dat er op deze plek maakindustrie zou moeten komen.) Ik verbaas me over deze interruptie want hierover hebben we het ook in de raadscommissie uitgebreid gehad. Wij vragen GroenLinks te stoppen met deze valse tegenstelling en net te doen alsof je daarmee tegen groen en tegen sportvoorzieningen bent wanneer je van 75.000 m2 8.000 m2 een andere bestemming geeft. Dat hebben we gedaan en ik zeg het nog een keer. Stop

7

wst Jaar

2021

Vergaderdatum 11 november 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

alsjeblieft met deze valse tegenstelling want daarmee bewijs je niemand in deze stad een dienst. (Mevrouw VAN RENSSEN: Ik denk dan toch vooral, waarom heeft u toen de vorige keer bij het woningplanbouw van NDSM-werf West maar ook bij NDSM-Buiksloterham dat daar ook in de buurt ligt, zo gehamerd op die sportnormen? En als we het dan over valse tegenstellingen hebben, dan zou ik ook vinden dat we op zo’n moment een afgewogen oordeel moeten kunnen maken. Hoe beoordeelt u dan uw optreden van toen?) Mijn optreden van toen was goed en raak en dat is mijn optreden van nu ook. Waarom het gaat, is dat niemand in deze stad en dat zeg ik ook tegen mevrouw Van Renssen, zijn wil doordrukt. Wanneer je zo kiest voor radicaal vergroenen waardoor je eigenlijk tegen prachtige banen, tegen ondernemers die hun ziel en zaligheid hebben gestoken in het gebied zegt, gaat u maar even naar de zijkant en we zijn op geen enkele manier bereid mee te denken hoe compleet we steden bouwen met inderdaad sport, groen, woningen en banen, dan zeg ik, dat is niet de aantrekkelijkheid van de stad die ik voor ogen heb. Onze stad is uniek omdat alle functies door elkaar lopen. (Mevrouw VAN RENSSEN: Om niet in tegenstellingen te blijven vastzitten, want daar schiet inderdaad niemand wat mee op, kan ik vast verklappen dat ik de motie van de VVD zal steunen die gaat over mensen als gesprekspartner meenemen.

Dus de mensen die er nu zijn, de tijdelijke ondernemers. Maar wat ik vooral zou willen vragen is vaker op een meer redelijke manier te kijken naar de druk die we hebben op de stad en dus ook te reflecteren op wat de raad vraagt van het college namelijk hoe kunnen we zorgen voor een compacte stad inclusief groen en sport. Deelt mevrouw Naoum Néhmé die mening?) Natuurlijk deel ik die mening wanneer die voorafgaat aan steun aan mijn motie. Dus daarvoor ben ik u alvast enorm dankbaar. Uiteraard moeten we evenwichtig steden bouwen. Het enige wat de VVD verbaast in deze discussie is als je zo’n enorme groene ruimte wilt reserveren, wat is er dan op tegen om ongeveer 10 of 12 procent daarvan een andere bestemming te geven waardoor je juist het unieke karakter van NDSM kunt behouden? Ik doe een nadrukkelijk beroep op deze raad om de haalbaarheidsstudie die hier op dit agendapunt staat, om ons ervan te vergewissen wanneer we die vaststellen, dat we daarmee ook een ontwikkelrichting vaststellen namelijk, alle tijdelijke projecten zoals de maker moeten binnen een paar jaar verdwijnen. Daarmee verdwijnt de facto het culturele makershart van NDSM-Oost tot stilstand wordt gebracht. Dit mogen wij niet laten gebeuren. Daarom moet de raad nu ingrijpen en dit niet laten gebeuren. De PvdA en de VVD doen hiertoe samen enkele voorstellen en de VVD komt ook nog met een aparte motie, nr.

738.21 om de maakindustrie en de cultureel bepalende initiatieven te behouden. Door iets minder groen te realiseren is het namelijk mogelijk om alle nu tijdelijke initiatieven te behouden voor de werf en daarmee het unieke karakter te borgen. Voor nu twee vragen aan de wethouder. Is de wethouder het met de VVD eens dat de maakindustrie behouden moet blijven voor de stad omdat die zorgt voor banen voor praktisch opgeleide mensen? En is de wethouder het met de VVD eens dat de nu tijdelijke initiatieven beeldbepalend zijn voor het gebied in Amsterdam bijvoorbeeld op het gebied van circulariteit. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Boutkan. De heer BOUTKAN: Excuses voor de vertraging. Ik verkeerde even in de veronderstelling dat GroenLinks eerst was maar het is prima. Allereerst nogmaals de

8

wst Jaar

2021

Vergaderdatum 11 november 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

felicitaties voor mijn collega met zijn mooie maidenspeech over het toeval. Daar kunnen we nog een hele mooie boom over opzetten maar dat gaan we op een ander moment doen. Afgelopen zomer was ik bij het Over het IJfestival. Mijn echtgenote nam mij mee op een verrassingsbezoek tijdens mijn verjaardag en dat was op een mooie zomerdag. Ik was daar zeer verblijd mee. We hebben drie prachtige culturele voorstellingen bezocht in Amsterdam-Noord. Ik kom heel graag in Noord en ook op die dag was het voor mij weer heel duidelijk hoe bijzonder het NDSM-terrein is en hoe bijzonder het is hoe alle creatievelingen en de maakindustrie daar met z’n allen bij elkaar komen. Een plek waar ik mij in ieder geval heel erg thuis voel maar ook een plek waar de monumentale gebouwen heel goed tot hun recht komen en waar de geschiedenis met de scheepsbouw heel duidelijk zichtbaar is. Dat moeten we natuurlijk behouden. We moeten het unieke karakter behouden. We moeten de vrije plek, de vrijzinnigheid, het rafelrandje, dat moeten we ook behouden. Het is een plek voor creatievelingen en voor maakindustrie. Voor de PvdA Amsterdam is de maakindustrie en het behoud daarvan heel belangrijk. We hebben dat op allerlei manieren heel vaak benoemd. We hebben dat benoemd bij de Omgevingsvisie 2020-2050.

We hebben dat benoemd via mijn collega Biemond bij de discussie over de economie, een economie die werkt voor iedereen. Het gaat namelijk om banen, het gaat om diverse banen, het gaat om een diverse arbeidsmarkt en het gaat over banen voor praktisch opgeleiden waarvan we nog heel veel mensen in de toekomst nodig hebben. Die willen we natuurlijk allemaal ook een plek geven. Als ik nu kijk naar dit plan, dan vinden wij ook dat een industrie met perspectief als ik het heb over die maakindustrie, dat je die ook perspectief moet bieden. Ik denk ook dat die maakindustrie echt een hele belangrijke bijdrage levert aan die diverse arbeidsmarkt. Als ik kijk naar de plannen, dan staat de ruimte natuurlijk onder druk. Ik denk dat we dat gisteren ook hebben gehad bij de discussie over IJburg, bijvoorbeeld over het belang dat er is tussen wonen, sporten en ook recreëren in het Diemerpark. Dat hebben we natuurlijk continu. Bij RO, bij Bouwen en Wonen, in een verdichtende stad, een stad die groeit met precorona zo’n 10.000 inwoners per jaar moeten we keuzes maken. Als ik nu kijk naar dit plan, dan moet die verdere invulling natuurlijk wel ingevuld worden juist met al die belanghebbenden, juist met die ondernemers, juist ook met al die creatievelingen en met bewoners. In het plan staat ook dat het verder gaat gebeuren. Dat vind ik fijn.

Maar natuurlijk heb ik ook de kritiek daarop gelezen van onder ander Made Up North die ook juist vraagt, hoe kunnen we nu beter met elkaar samenwerken, samen die stap maken. Dus de vraag aan het college is, hoe wil het college daaraan gaan voldoen? En hoe zorgen we ervoor dat we echt samen die stad gaan maken. Die behoefte is er. Samen met de VVD en GroenLinks pleiten we voor inzet op behoud van de maakindustrie en vragen we dus ook om een inspanning. We timmeren dat nog niet helemaal dicht. We denken namelijk dat het best lastig is dat helemaal dicht te timmeren maar we vragen heel duidelijk om een inspanning en ik hoor graag zo meteen in het debat het antwoord van de wethouder daarop. Kan de wethouder aangeven hoe zij wil omgaan met onze motie voor het behoud van de maakindustrie? Tot zover. De VOORZITTER geeft het woord aan mevrouw Van Renssen. Mevrouw VAN RENSSEN: Het is al even gememoreerd. Het is een bijzonder gevoel als je de NDSM-werf op komt lopen of komt fietsen en dat gevoel komt denk ik door de nijverheid die er altijd heef geheerst van de Nederlandse Scheepsbouwmaatschappij en van de vader van collegaraadslid Türkkol die daar net al aan refereerde. Ook mijn felicitaties uiteraard met uw maidenspeech. Dat gevoel komt natuurlijk ook door dat uitzicht op dat open water dat zicht geeft op verre streken en oorden waar al die schepen naartoe

9

wst Jaar

2021

Vergaderdatum 11 november 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

gingen en ook op de overkant van het IJ. Dat kan nu waarschijnlijk geheel open blijven. Eerder hadden we hier woningbouw gepland en GroenLinks is in ieder geval verheugd dat we deze open plek dus in ieder geval dat zicht op het open water kunnen behouden en dat het dan een bijzondere openbare ruimte kan worden. Zoals ik de NDSN-werf ken, is het juist dat culturele karakter en dat karakter van die nijverheid en ik ken het van de verschillende theaters en festivals zoals Over ’t IJ maar ook bijvoorbeeld Hemeltjelief! of de Kinderkoningsdag op de NDSM-werf, Noorderlicht en Pllek wat allemaal geliefde plekken zijn van ons Amsterdammers die eigenlijk de afgelopen tien jaar zo zijn gegroeid. Er zou dus woningbouw komen, maar dat komt er niet. Er is wel heel veel woningbouw omheen want de stad is natuurlijk constant in beweging. Daarom denk ik dat het heel goed is dat we deze haalbaarheidsstudie nu hebben laten doen. Er is gedegen onderzoek gedaan onder andere naar de cultuurhistorie van de NDSM-werf en bij de onderzoeken en de strategie gaan we uit van een basislaag. Dat is wat er nu al ligt maar ook van groen en sport en daarnaast fraaie ruimte die onder andere kan worden ingevuld met cultuur en met nijverheid als het aan mij ligt en de culturele ondernemers. De ondernemers die er nu zitten, hebben we gehoord. Die hebben een week geleden ingesproken.

Ik heb begrepen dat de wethouder ook met hen heeft gesproken en de wethouder heeft ons een brief gestuurd dat ze hen zal betrekken bij de verdere invulling van het gebied. Ik geloof dat we dat absoluut moeten doen omdat we gebruik moeten maken van de kennis die zij hebben en daarom zal GroenLinks de motie van de VVD daarover steunen. Ook de maakindustrie vraagt natuurlijk om een goede plek in de stad waaraan de heer Boutkan ook al refereerde. Daar had ik een vraag over aan de wethouder. Ik had begrepen dat de Van Riemsdijkstrook nu geen onderdeel uitmaakt van het plan. Kan de wethouder dat bevestigen? Tegelijkertijd staat die maakindustrie wel onder druk van de betaalbaarheid en de stijgende prijzen in onze stad, dus het lijkt soms zo dat ze geen fatsoenlijke plek meer kunnen vinden voor een betaalbare huur. Dus wat kan de wethouder doen aan die betaalbaarheid? Ik zie het zo. De NDSM-werf is nu ook vooral een parkeerplaats, althans, de openbare ruimte. Dus wij zouden ook nog willen vragen in hoeverre het met behoud van dat culturele erfgoed verder worden vergroend. Uit onderzoek blijkt ook dat het vroeger groener was dan nu dus hoe kunnen we daarin nog verder gaan? Uiteraard zien wij uit naar een plek zoals die nu ook is, een groene, open plek maar vooral ook een plek met een hogere kwaliteit waar iedereen en alles samenkomt in de stad.

(De heer TŰRKKOL: U kunt toch beamen dat we tijdens het werkbezoek hebben geconstateerd dat bij het hele haalbaarheidsonderzoek de bestaande ondernemers niet zijn betrokken? Hun ideeën zijn niet meegenomen. Bent u het daarmee eens?) Zoals ik net al aangaf, is er zeker wel met hen in gesprek gegaan en ik steun ook het principe dat we met hen verder in gesprek moeten gaan. (De heer TŰRKKOL: Dat begrijp ik, alleen, het ging mij erom dat het haalbaarheidsonderzoek al klaar was. Kennelijk hebben we bij het haalbaarheidsonderzoek de ondernemers, de bestaande ondernemers, niet naar hun mening gevraagd wat daarvoor toch duidelijk was meegegeven. Kunt u dat bevestigen?) Volgens mij is het inderdaad een haalbaarheidsonderzoek om eerst te kijken wat we kunnen doen met deze plek als we geen woningbouw gaan doen – op verzoek van deze raad die natuurlijk had gevraagd daar meer groen en meer sport te creëren omdat we dat allemaal willen voor de complete stad die we willen bouwen. Dus ik denk dat we nu de vervolgstappen inzetten en dat is het ontwerp. De haalbaarheidsstudie gaat over drie lagen maar nu is er nog alle ruimte om juist daaraan alle invulling te geven met de mensen

10

wst Jaar

2021

Vergaderdatum 11 november 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

die de afgelopen tien jaar op tijdelijke contracten ook al zo veel invulling aan die plek hebben gegeven. De VOORZITTER geeft het woord aan mevrouw Van Soest. Mevrouw VAN SOEST: Weer zo’n club in Amsterdam die niet of nauwelijks is geïnformeerd. Er wordt weer over de hoofden van de mensen besloten waardoor bedrijven omvallen en banen verdwijnen. De Partij van de Ouderen is het helemaal eens met de initiatiefnemers van Made Up North. In Het Parool schreven ze dat de balans tussen de verschillende functies van het terrein zoek dreigen te raken. Regeren is vooruitzien, beste mensen. Lees, de oppositie heeft samen met de Partij voor de Dieren bij het vaststellen van het bestemmingsplan gewaarschuwd dat er te weinig groen in de plannen zat. Maar ja, de coalitie zal het groen ergens gaan compenseren. Met de verkiezingen in de aantocht hebben linkse partijen weer scoringsdrift om te laten zien dat ze zo groen zijn. We gaan nu plotseling heel groen doen door bomen te planten en ze daarna in de biomassacentrales te gooien want we moeten zo nodig duurzaam en groen zijn. Maar wel bouwen in de hoofdgroenstructuur. Zo groen zijn we dan ook wel weer. Kijk naar de Meervaart. De gemeente Amsterdam heeft allang beloofd met alle betrokkenen te gaan werken aan de toekomst van het NDSM-terrein. Dat ligt in mijn achtertuin dus ik ben heel goed geïnformeerd.

Totdat ze eenzijdig het plan afkondigde voor een stadspark. Toen viel het ineens helemaal stil. Waarom? Waarom wordt er niet meer samengewerkt? De gemeente houdt ieder verzoek tot overleg af ondanks een door de gemeenteraad aangenomen motie waarin de wethouder wordt verzocht in overleg te treden met de stichting Made Up North en de ondernemers op dat terrein. De Partij van de Ouderen wil dat die motie eerst wordt uitgevoerd voordat we over het vaststellen van de haalbaarheidsstudie besluiten. Daartoe doe ik een ordevoorstel: agendapunt 23 nu van de agenda te halen en eerst uitvoering te geven aan de aangenomen motie van mevrouw Kat van D66 om ondernemers en de maakbedrijven zoals Made Up North expliciet te betrekken bij de gebiedsontwikkeling van NDSM-Oost. Als die uitkomst bekend is, kan de agenda volwaardig worden besproken. Ik heb nog een laatste opmerking. In de raadscommissie hebben we het erover gehad dat de mensen wisten dat het tijdelijke contracten waren. Maar die mensen hebben wel de leefbaarheid in het gebied gehouden, hebben zich ingespannen, hebben projecten ontwikkeld en ze worden nu bedankt met zoek het maar uit want wij hebben geen plek meer voor u. Zo komt het bij de bedrijven over. Ik vind het echt schandalig.

(De heer BOUTKAN: Wij hebben natuurlijk een motie ingediend voor het behoud van de maakindustrie en ik ben eigenlijk benieuwd hoe de Partij van de Ouderen daar tegenaan kijkt.) U vraagt naar de bekende weg. U begrijpt natuurlijk wel dat ik al die bedrijfjes die al die tijd het NDSM-terrein overeind hebben gehouden, leefbaar hebben gehouden, dat die een plek moeten krijgen om hun bedrijven voort te zetten. Ik hoop dat ik daarmee uw vraag heb beantwoord. De VOORZITTER: Mevrouw Van Soest, u deed een ordevoorstel voor het stemmen. Ik kan u toezeggen dat we vanavond – we hebben nu geen beslissingsbevoegdheid – voor het stemmen uw punt van orde ter sprake brengen en dan kunnen we erover stemmen of dat agendapunt van de agenda wordt gehaald of niet. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Boutkan.

11

wst Jaar

2021

Vergaderdatum 11 november 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De heer BOUTKAN: Dan toch een opmerking van de orde voor de hygiëne van de raad. Volgens mij is het heel gebruikelijk als er een voorstel is om een agendaonderwerp niet te bespreken, dat we dat dan doen bij het vaststellen van de agenda en niet halverwege de bespreking. Ik zou het goed vinden als we daar met z’n allen een beetje zuiver mee omgaan. De VOORZITTER: Inhoudelijk ben ik het met u eens. Dat hoort bij het vaststellen van de agenda. Mevrouw Van Soest komt er nu echter mee en aangezien we nu niet kunnen inventariseren of er een meerderheid voor of tegen is, stel ik een middenweg voor om het vanavond voor het stemmen te doen. Ik schat in dat daarvoor geen meerderheid is. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Boomsma. De heer BOOMSMA: Dank aan de heer Türkkol voor zijn schitterende maidenspeech. Bestaat toeval? Dat is een vraag waarmee bijvoorbeeld ook Albert Einstein worstelde en hij kwam in zijn brief aan Niels Bohr in 1923 tot het inzicht dat toeval de manier is waarop God anoniem blijft en zo de vrijheid van de mensen mogelijk maakt. Bijvoorbeeld de vrijheid om te besluiten over het NDSM-terrein wat natuurlijk een magische plek is en niet alleen omdat er schepen werden gebouwd maar ook vanwege alle pioniers die zich daar hebben gevestigd en die dat terrein hebben opgebouwd.

Natuurlijk willen wij dat er voldoende groen komt en ook mogelijkheden voor sport maar we willen ook dat de creatieve bedrijvigheid wordt behouden. Veel collega’s hebben daarover al uitvoerig gesproken. Ik denk dat die wens dus breed gedeeld wordt in de raad. Wij zullen ook de moties daartoe steunen en we hebben zelf met mevrouw Naoum Néhmé daartoe een motie ingediend. Zoals aangegeven in de raadscommissie vinden wij ook dat er een mooie oplossing moet worden gevonden voor die hellingbaan. Ik heb begrepen dat dat een rijksmonument is. Het is natuurlijk wel gewoon een asfaltvlakte waar je eigenlijk niets mee kunt dus ik ben blij met de toezegging om te onderzoeken of er een soort prijsvraag daarvoor kan worden georganiseerd. Ik denk dat er een creatieve oplossing moet komen, maar ik zou er ook voor zijn om daar echt creatief naar te kijken en te onderzoeken wat er nu nog mogelijk is om bijvoorbeeld de vorm te behouden maar die dan wel te vergroenen. Ik denk dat je dan recht doet aan het monument en tegelijkertijd heel veel waarde kunt toevoegen aan het terrein. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Flentge. De heer FLENTGE: Heel kort, voorzitter, aangezien ik wat laat in het dossier ben gedoken.

Ik vraag me af of het niet zo is dat lang in Amsterdam-Noord en ook daar op de werf is gedacht dat er zou worden geparticipeerd maar op het allerlaatste moment bleek dat dat toch minder was en daar zit de onvrede. Het gevoel van we praten mee, we participeren, we mogen van alles zeggen, meedoen en meedenken, dat is op de een of ander manier tegengevallen. Ik vraag me af waar dat nu is ontstaan. Hoe kan het zijn dat zo’n traject zo verloopt en dat op het laatste moment dat beeld ontstaat bij de makers op het NDSM-terrein? Ik sluit me verder aan bij de zeer goede vragen van de PvdA. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Van Doorninck voor de beantwoording van de vragen en een preadvies op de moties.

12

wst Jaar

2021

Vergaderdatum 11 november 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Wethouder VAN DOORNINCK: Uit alle inbreng spreekt de magie en ook de liefde voor de NDSM-werf. Of dat nu is omdat je daar je festival hebt gehad of zoals de heer Türkkol in zijn prachtige maidenspeech zei, dat dat het eerste kerstcadeau was dat hij kreeg. Om die manier hebben we allemaal mooie herinneringen. Wat we natuurlijk willen, is dat ook de generaties na ons prachtige herinneringen hebben aan die NDSM-werf. Toen ik de stukken kreeg van NDSM-West wat natuurlijk al helemaal was volgepland, zag ik dat daar te weinig groen was en te weinig sport en we zagen eigenlijk geen mogelijkheid meer om daar wezenlijk meer in te brengen omdat het gewoon plannen waren die eerder al lang waren goedgekeurd voordat we een sportnorm hadden, voordat we een groennorm hadden. Ik zag dat we de normen en dat weet ik omdat uw raad mij daar elke keer heel scherp op houdt, haal die sportnorm, haal die groennorm, op NDSM-West niet gingen halen. We hebben dat opgekrikt van 5 procent naar 10 procent maar meer lukte niet.

Toen zag ik een 1 + 1 = 3, namelijk op het moment dat we de ontwikkeling die tot dan toe gepland was voor NDSM-Oost om daar woningbouw toe te voegen, als we dat niet doen en dat terrein gebruiken om het unieke karakter, het ruige karakter en het culturele karakter daar te behouden en te vergroenen, dan kunnen we als we NDSM als één gebied zien dus west en oost samen, genoeg groen en genoeg sport, bijna genoeg groen en bijna genoeg sport in dat gebied maken en dan blijft NDSM-Oost bestaan. Het was pas werkelijk van kleur verschoten als we daar inderdaad woningbouw hadden neergezet. Ik dacht dat we op deze manier doelstellingen met elkaar konden verenigen. Dat is natuurlijk wat heel vaak de opdracht is die we hebben in deze stad. In deze sterk verdichtende stad hebben we veel wensen in de gebiedsontwikkeling, heel erg veel, en dat moet allemaal bij elkaar worden gebracht. Daarmee heb ik de ambtenaren op pad gestuurd en gezegd, kan het, kunnen we überhaupt die groennorm die we willen halen voor NDSM-West, in oost doen als we daar geen woningbouw gaan doen. Dat is eigenlijk wat de haalbaarheidsstudie is. Niet meer en niet minder. Gaan we een groennorm halen, gaan we een sportnorm halen als we dat op NDSM-Oost doen en geen woningbouw plegen. Dat is wat er uitgekomen is. Dat halen we bijna. Dat halen we bijna qua groen; dat halen we bijna qua sport.

Qua sport zit de grote bottleneck bij de veldsporten maar juist urban sports, juist de wat kleinschaliger sport, zaken waar collega Kukenheim zo hard voor strijdt, kunnen we daar kwijt. Dat betekent wel dat we die ruimte voor een deel moeten vrijspelen. Er zijn natuurlijk prachtige initiatieven in de tijdelijkheid omdat we telkens aan het wachten waren totdat we daar woningbouw gingen doen. Daar hebben zich prachtige tijdelijke initiatieven ontwikkeld. Ik ben het met elke spreker eens, dat zijn de mensen die ook het karakter van de NDSM hebben gemaakt. Een deel daarvan is niet tijdelijk. Als we naar de Loods kijken, dat is niet tijdelijk. Als we kijken wie er in de Helling zitten, dat is niet tijdelijk. Als we kijken wie er op de Van Riemsdijkweg zitten – en daar zitten eigenlijk bijna alle makers – die zijn niet tijdelijk. De zorg om de makers en die heb ik ook heel duidelijk gehoord van de makers, die zit ‘m erin of dit betaalbaar blijft. Kunnen wij straks hier nog steeds voor dezelfde prijzen huren. Daar zit de grote zorg. De meeste makers die er zijn, hoeven niet weg. De meeste tijdelijke contracten die er zijn, zitten in cultuur en in horeca. Made Up North is een plan om echt maakindustrie toe te voegen aan het NDSM-terrein en daarvan heb ik inderdaad gezegd, als ik een vergroeningsopgave heb, als ik een sportopgave heb, dan ga ik niet extra verstening toestaan.

Dat is ongeveer waarop we staan. Nog even over die maakindustrie want daar zit heel veel pijn. Heel veel maakindustrie hoeft niet weg, is geen onderdeel van de vergroeningsstudie. Dat zit echt op die Van Riemsdijkweg, voor een deel in de Loods. Die zorg over die betaalbaarheid deel ik. Dat is niet alleen hier. Dat is eigenlijk overal in Amsterdam. De heer Boutkan refereerde er al aan dat dat op een heleboel plekken speelt. Ik wil mij daarvoor maximaal inzetten om echt het gesprek met de verhuurders aan te gaan dat het gebied waar eigenlijk

13

wst Jaar

2021

Vergaderdatum 11 november 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Amsterdam gebaat is bij betaalbare bedrijfsruimte. Ik ga daar niet over, want het zijn de verhuurders maar ik heb wel een sterke partner want collega Everhardt vindt dit ook. Dan praat ik zowel over NDSM maar dan praat ik ook over het Hamerkwartier. Daar gaat het straks ook spelen. Daar zitten ook maakbedrijven die vrezen dat het straks duurder wordt als het geliefder wordt. We moeten dat ergens stoppen. Ik hoop eigenlijk ook dat ik alle partijen hier in de gemeenteraad mee heb voor die zoektocht. Dat is volgens mij iets wat we echt gezamenlijk moeten doen. Hoe kunnen wij pandeigenaren ervan overtuigen dat ze niet het onderste uit de kan moeten halen als het gaat om huurprijzen maar dat ze investeren in een stad waar alles samenkomt, waar de complete stad ook echt plaatsvindt. (Mevrouw NAOUM NÉHMÉ: Ik wil voorkomen dat de wethouder het gooit op factoren die zij moeilijk kan beïnvloeden. Wij spreken haar aan op iets wat ze zelf kan beïnvloeden. Gisteren hebben de makers een opiniestuk in Het Parool geschreven. Daarin komt het woord betaalbaarheid geen enkele keer terug. Waarom zij zich ernstig zorgen maken, is de ruimte. Zou de wethouder daarop willen reflecteren? Dat is hun zorg, of ze daar kunnen blijven bestaan ongeacht de betaalbaarheidsdiscussies die we allemaal zien.

Maar daaraan vooraf gaat of je daar überhaupt mag blijven bestaan.) Volgens mij heb ik net aangegeven dat de meeste makers op de Van Riemsdijkweg zitten en zij hebben in de gesprekken die ik met hen heb gehad, hun zorg uitgesproken. Ze zijn echt bang dat de huren op de Van Riemsdijkweg omhoog zullen gaan. Daar zitten ze. De makers zitten voor een deel ook in de loods. Die blijft ook gewoon bestaan. Het gaat om de vraag of er extra ruimte voor de maakindustrie kan komen. Dat was de vraag van Made Up North dat er nieuwe ruimte wordt gecreëerd, nieuwe gebouwen worden neergezet voor de maakindustrie. Die ruimte is er niet op voorhand. Dat is wat ik heb gezegd. Mijn eerste opdracht is en dat is eigenlijk een opdracht die ik van u als raad heb gekregen, dat ik vergroening en sport mogelijk moet maken daar. Mevrouw Naoum Néhmé noemt dat rigoureuze vergroening maar dit is gewoon de groennorm halen. Ik hoop dat we het nog vaker over rigoureuze vergroening gaan hebben maar dit is gewoon de wens van de raad om de groennorm te halen en niet rigoureus te gaan vergroenen of allerlei meereisen te stellen dan nodig. Dit is puur de groennorm halen voor het hele NDSM-terrein. (Mevrouw NAOUM NÉHMÉ: Maar de raad roept de wethouder ook op om complete steden te bouwen.

We hebben niets aan een groene stad waar alleen maar mensen rondlopen die van het groen willen genieten als het niet een welvarende stad is met banen voor gewone mensen, voor ongewone mensen, voor arme mensen, voor rijke mensen. Dat is de kracht van Amsterdam en daarom is dit zo’n ernstig punt omdat dat wat mij betreft hier op het spel staat. Dus nogmaals de vraag: de opdracht van de raad is een complete stad bouwen en hoe kan het dan dat het hier bijna zo lijkt als we hier iets verschuiven in een bestemming, dat dan de hele groene agenda van het college in het geding komt.) Dan heeft mevrouw Naoum Néhmé denk ik helemaal niet begrepen wat ik heb gezegd. Ik heb juist gezegd dat de agenda van het college inderdaad rigoureuze vergroening is, maar hier gaat het gewoon om de wens van de raad om een groennorm te halen. Ik kan me echt geen stedenbouwkundig plan of bestemmingsplan herinneren waarin mij niet door de raad is verteld ervoor te zorgen dat de groennorm wordt behaald. Het gaat hier niet om rigoureuze vergroening, het gaat hier gewoon om het halen van de groennorm. Het punt van mevrouw Naoum Néhmé en dat tegenover elkaar zetten zie ik dan toch echt wel heel erg in de speech van mevrouw Naoum Néhmé terugkomen, want zij doet alsof de hele maakindustrie van Amsterdam ineen valt als Made Up North geen extra meters krijgt op het NDSM-terrein.

Wat ik heb gezegd is dat op de Van Riemsdijkweg de makers zitten

14

wst Jaar

2021

Vergaderdatum 11 november 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

en dat zijn gewoon erfpachtcontracten. Daar kan de maakindustrie blijven. Het is meer aan de verhuurders van de panden of het daar zit dan aan het beleid van de gemeente. In de Loods blijft de maakindustrie die daar zit, gewoon zitten. Dus het gaat om de extra meters waarom de maakindustrie vraagt en waarvan ik nu zeg, mijn prioriteit is nu vergroening en sport en daarna kunnen we kijken naar wat er eventueel nog mogelijk is. Dat is wat ik in de motie van de VVD zie en waarmee ik het niet eens ben en om die reden zal ik de motie dan ook ontraden. Dat gaat om de motie voor het vastklikken van de meters. Wat we met de haalbaarheidsstudie doen, is precies het tegenovergestelde. We klikken de meters groen en sport vast. Dat gaan we gezamenlijk met alle partijen die op de werf zijn, met alle partijen die zijn geïnteresseerd, met de huidige bewoners en de toekomstige bewoners van de hele buurt bekijken hoe we die vergroening gaan doen. Als we dat hebben ingepast, dan kijken we welke functies er nog meer bij kunnen komen. Alleen, u draait het om en u zet alles vast. En wat er dan nog over is, is voor groen. Dat is niet de opdracht die u mij heeft meegegeven op het moment van vaststelling van het investeringsbesluit van NDSM.

(Mevrouw NAOUM NÉHMÉ: De radicaliteit van dit college dat we aan tien procent van een bestemming niet kunnen verschuiven om prachtige banen te behouden, dat verbaast me. Daarom wil ik het politieker maken. Heeft het feit dat dit al in het verkiezingsprogramma van GroenLinks staat, dat daar koste wat het kost een groen park moet komen – ik kan het anders citeren ‘Het terrein van de voormalige NDSM-werf wordt komende jaren radicaal vergroend en er komt meer ruimte voor sportvoorzieiningen’ – ermee te maken dat anders het verkiezings-programma van GroenLinks in elkaar stort?) Volgens mij ben ik als wethouder gebonden aan het coalitieakkoord dat door vier partijen is gesloten en niet aan het partijprogramma van een van die partijen. Nogmaals, u als raad heeft mij de opdracht gegeven om te kijken of de groennorm voor heel NDSM, dus juist op het stuk west waar we die niet halen, op het totale terrein van NDSM te gaan halen. Dat is een opdracht die ik heb uitgevoerd. Daarover heb ik gesprekken gevoerd met de mensen die daar zijn. De motie, en dan kom ik even terug op een punt van de heer Türkkol, vroeg in de gebiedsontwikkeling alle partijen te betrekken. Wij zijn nog niet toe aan het hoofdstuk gebiedsontwikkeling. We hebben een haalbaarheidsonderzoek gedaan namelijk is het mogelijk de groennorm te halen. Dat is wat we hebben gedaan.

We hebben gesprekken gevoerd met partijen, maar inderdaad, die samenwerking die wat mij betreft veel verder gaat dan participatie, dat is wat we nu gaan starten. (De heer TŰRKKOL: Als ik de wethouder goed begrijp, dan zegt ze dat ze de motie goed heeft uitgevoerd. Wat mij dan stoort, is het feit dat er nog geen bodemonderzoek heeft plaatsgevonden. We kunnen dus niets zeggen over het saneringstraject maar u heeft wel in het haalbaarheidsonderzoek aangegeven dat de tijdelijke contracten niet meer moeten worden verlengd. Mijn vraag is dan, is dat niet tegenstrijdig?) Ik denk ten eerste op het moment dat wij alle verdere onderzoeken nu zouden gaan doen en richting invulling gaan en we blijven dat alleen doen zonder de anderen, dat dat helemaal niet de weg is die ik op wil. Dus ik wilde alleen maar een haalbaarheidsonderzoek doen: kan het, is de mogelijkheid ervoor. En de rest van het traject wil ik juist met alle partijen doen. Uit het haalbaarheidsonderzoek blijkt dat die meters nodig zijn als we die norm willen halen en het zou een raar traject zijn met de tijdelijke contracten als we zeggen, we gaan heel lang met elkaar in een traject en op een gegeven moment zeggen we, trouwens, u kunt niet blijven. Ik denk dat ik deze duidelijkheid aan het begin van het traject moet geven.

Ik snap dat dat pijn doet; ik snap dat het heel erg veel pijn doet als je al lang ergens zit op een tijdelijk contract. Maar op een gegeven moment wordt er

15

wst Jaar

2021

Vergaderdatum 11 november 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

wel in de horizon gezegd, er komt een einde aan dit tijdelijke contract; we hebben altijd aangegeven dat het de bedoeling was dat men daar kon zijn totdat de werkelijke ontwikkeling van het terrein er komt. Die werkelijke ontwikkeling is uiteindelijk geen woningbouw maar groen en sport. Het kan alleen maar helpen in het traject als mensen weten waar ze aan toe zijn. Dat betekent niet dat ze geen onderdeel zijn van het gesprek. Dat betekent zelfs niet dat ze wellicht op een andere manier weer een functie kunnen krijgen hier maar niet als uitgangspunt. En dat is onder andere wat uw motie en ook de motie van de VVD vraagt: klik nu vast wat de ondernemers krijgen. En dat ga ik niet doen. Ik heb immers de opdracht van uw raad om te vergroenen en om sport toe te voegen. (De heer TŰRKKOL: Dat begrijp ik. Maar wat ik niet begrijp, is dat in het haalbaarheidsonderzoek nog geen bodemonderzoek heeft plaatsgevonden. We weten helemaal niets over wanneer het saneringstraject kan gaan plaatsvinden maar we nemen nu al wel het standpunt in dat die tijdelijke contracten niet kunnen worden verlengd. We weten nog niet hoe lang het nog gaat duren. Dus de vraag aan de wethouder is hoe we dit verder kunnen rijmen.) Mijn punt zit erin dat de heer Türkkol er al helemaal vanuit gaat dat het een groot saneringstraject wordt waarna we gaan inrichten. Dat is nog helemaal niet zoals ik het voor me zie.

Een heleboel tijdelijke contracten lopen nog wel even. Daar kunnen we nog niets mee. We hebben twee enorme parkeerterreinen. Dat zijn ook tijdelijke contracten. Hoe gaan we daarmee om? Het zal sowieso een gefaseerde aanpak worden die ik samen met de verschillende ondernemers wil doen juist ook omdat ze allemaal verschillende eindtijden van hun tijdelijke contract hebben. Dus het beeld zou ik willen weghalen dat misschien bij D66 leeft dat we een mega-operatie gaan doen waarbij we eerst het hele NDSMOostterrein gaan saneren en daarna groen toe gaan voegen. Dat is niet zoals ik het voor me zie. Ik zie een gefaseerde aanpak voor me waarbij er stukken wellicht worden gesaneerd en waarbij er op andere stukken waar de grond minder is vervuild, meteen kan worden vergroend. Dat is juist wat ik samen met alle ondernemers én bewoners én belanghebbenden daar wil uitzoeken. Ik zou het raar vinden als ik een volledige sanering zou gaan bedenken die misschien niet haalbaar of misschien niet eens nodig is. (De heer BOOMSMA: Even om het goed te begrijpen want ik heb het idee dat er een tegenstelling wordt geschetst die er helemaal niet hoeft te zijn. Het is toch dat die groennorm 60.000 m2 betreft en dat er 80.000 m2 is en dat Made Up North en buitenprojecten 8.500 m2 nodig hebben.

Daar is toch geen spanning? Daar is toch gewoon ruimte voor? Dan kunnen we nu toch gewoon vastleggen dat die kunnen blijven?) Wat ook nog speelt, is dat het industrieel erfgoed is waarmee we ook rekening moeten houden. We kunnen dus niet overal vergroening toepassen, we kunnen ook niet overal bebouwen. We hebben te maken – en ik kom straks nog even op het punt van de helling terug – met dat uitgangspunt. We moeten het terrein als geheel zien en dan wil je het natuurlijk bezien op alle mogelijkheden als je die groennorm volledig invult. Dat is de opgave die we gaan doen. Dan heeft het ook te maken met wat het aantal meters is maar ook met wat de locatie is waar die vergroening bijvoorbeeld vanwege vervuilde grond kan plaatsvinden of niet. Op het moment dat je nu al aan zittende bedrijven zegt, u kunt op deze plek blijven want we rekenen alleen maar in meters en niet in kansen waar de vergroening ook logisch is ten opzichte van het industrieel erfgoed, waar de vergroening logisch is ten opzichte van de sportopgave die er ligt, dan zet je jezelf vast waardoor de mogelijkheden veel kleiner worden om inderdaad een mooi stuk terrein te maken waar plaats is voor heel veel functies. Ik wil echt het idee weerspreken dat hier een volledige maakindustrie verdwijnt. Bijna alle maakindustrie zit in panden die gewoon erfpacht kennen

16

wst Jaar

2021

Vergaderdatum 11 november 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

en daar verandert niets. Behalve dat wellicht de huurprijzen omhoog gaan en daarvoor wil ik me heel sterk maken dat dat niet gaat gebeuren. Dat vind ik een lastige zoektocht en daarvoor heb ik echt uw raad en ook de collega’s in het college nodig. (De heer BOUTKAN: Dank nog voor die extra toelichting want de wethouder heeft natuurlijk net ook al gezegd dat ten aanzien van het proberen afspraken te maken over huurprijzen samen met de wethouder EZ wordt opgetrokken. Maar ik ben wel heel benieuwd hoe dat eruit ziet en hoe de raad daarbij dan kan helpen.) Ik denk dat de raad daar onder andere bij kan helpen door ons daarop elke keer heel scherp te houden. Wellicht ook met eventueel uw eigen netwerk, uw contacten waar misschien wel vastgoedpartijen en dergelijke bij zijn die de mogelijkheid hebben in een terrein dat door toedoen van de gemeente elke keer weer aantrekkelijker wordt, niet mee te gaan in die aantrekkelijkheid door de prijzen te verhogen. Uiteindelijk is dat natuurlijk het punt dat we hebben. We hebben een aantrekkelijke stad waardoor het ook duurder wordt. Eigenlijk moeten we voor onszelf een mechanisme ontwikkelen samen met degenen die vastgoed hebben om ervoor te zorgen dat de aantrekkelijkheid van de stad niet per definitie wordt vertaald in het verhogen van huurprijzen. Volgens mij heb ik, en dat hoop ik, een aantal zorgen kunnen wegnemen rond de maakindustrie.

Die verdwijnt dus niet helemaal. Het toevoegen van extra maakindustrie is op dit moment geen uitgangspunt waarmee het college aan de slag gaat als deze haalbaarheidsstudie wordt uitgewerkt in een ontwikkeltraject dat samen met alle partijen gaat plaatsvinden. (Mevrouw NAOUM NÉHMÉ: Ik constateer dat de wethouder zichzelf hier enorm tegenspreekt. Net in haar antwoord aan de heer Boomsma was het opeens niet meer de betaalbaarheid en ruimte maar gewoon kans voor vergroening. Ik snap het eerlijk gezegd niet meer. Ze komt nu terug op euro’s, huur en ze begon haar bijdrage met ruimte. En als de heer Boomsma getalsmatig aantoont dat er nog ruimte is omdat de rekensom van de wethouder niet klopt, dan gaat het niet meer om de locatie zegt ze letterlijk maar om de kansen voor vergroening. Zo kunnen we natuurlijk geen debat voeren met dit college. Ik vind het prima dat u eerlijk bent en dat u hier aangeeft, het is niet de betaalbaarheid, het is niet de ruimte want we hebben ruimte. Als we andere keuzes willen maken, dan kunnen we die maken. Eigenlijk komt nu de aap uit de mouw en moet ik constateren dat het gaat om kansen voor vergroening. Dat is prima maar daarmee brengt ze willens en wetens de maakindustrie in Noord in gevaar en dat is wel een groot deel van de Amsterdamse maakindustrie.

Dat wil ik gezegd hebben voor de notulen.) (De VOORZITTER: Mevrouw Naoum Néhmé, dat was wel een erg lange interruptie en uw stelde geen vraag. Voor de volgende keer graag iets korter.) Mevrouw Naoum Néhmé haalt nu letterlijk alles door elkaar. Ze praat zelfs door mij heen. (Mevrouw NAOUM NÉHMÉ: Volgens het reglement van orde mag een interruptie uit een statement bestaan of uit een vraag en ik heb gebruik gemaakt van mijn recht om een statement te maken.) (De VOORZITTER: Ik heb u dat recht ook helemaal niet ontnomen. Zo simpel is het.) Dan zal ik even reageren op het statement van mevrouw Naoum Néhmé. Ze pakt uit elk antwoord dat ik heb gegeven één zin en breit daar één stuk van. Dat is precies wat

17

wst Jaar

2021

Vergaderdatum 11 november 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

ik niet wil doen op NDSM-Oost namelijk van allerlei stukken bij elkaar halen en dan denken, dit is een plan. Nee, als je een goede inrichting wil bewerkstelligen, dan moet je dat hele terrein bezien en bekijken hoe je dat kunt inrichten zodat het een compleet terrein wordt. Wat mevrouw Naoum Néhmé vraagt, wat de VVD vraagt, wat anderen vragen is een aantal dingen helemaal vast te zetten en daaromheen een beetje te gaan zitten ontwerpen. Ik denk niet dat ik daarmee een mooi plan krijg. Dat is wat ik zeg. En als u zegt dat de geheime agenda van de wethouder vergroening is, dan is dat helemaal geen geheime agenda. Dat is de opdracht van uw raad aan mij bij het aannemen van het investeringsbesluit NDSMWest: zorg dat u de groennorm haalt. Daar werk ik voor. Niet alleen omdat het uw opdracht is maar omdat ik inderdaad ook geloof dat we een groennorm moeten halen en dat we een sportnorm moeten halen. We komen daar een heel eind in de buurt en dat is met deze haalbaarheidsstudie bewezen. En nu gaan we aan de slag. Ik heb het idee dat we elke keer doen alsof hier een einduitslag ligt maar dat is geenszins het geval. We gaan nu pas beginnen. Het enige wat we hebben gezegd is dat dit de mogelijkheden voor vergroening zijn. Als we dat op een goede manier willen doen, dan kunnen we niet tegen iedereen zeggen, u kunt coȗte que coȗte blijven op de locatie waar u zit.

Dan is het prioriteiten stellen en inderdaad, dan is de prioriteit een goede inrichting waar de groennorm wordt gehaald en dan gaan we daarna kijken welke mogelijkheden er nog meer zijn. Nogmaals, ik blijf bestrijden ook al maakt mevrouw Naoum Néhmé er een leuk frame van alsof de hele maakindustrie in Noord een kopje kleiner wordt gemaakt omdat we Made Up North geen extra meters geven. Dat lijkt mij wat te veel. Er zijn heel veel maakbedrijven die kunnen blijven en die ook zullen blijven, zowel in Noord als op het NDSM-terrein. Volgens mij heb ik in de verschillende betogen al heel veel antwoorden gegeven op de vragen die zijn gesteld. Mevrouw Naoum Néhmé had nog de specifieke vraag of de maakindustrie belangrijk is voor de stad. Ja, de maakindustrie is ontzettend belangrijk voor de stad en daarom dat ik met collega Everhardt juist in de gebiedsontwikkeling elke keer kijk hoe we dat in bestemmingsplannen ruimte kunnen geven waarbij we ook die betaalbaarheid in de gaten houden. En zijn tijdelijke initiatieven beeldbepalend voor de stad? O ja, dat zijn ze zeker. Ik weet nog een prachtig terrein in de haven waar de ADM’ers waren. Die hebben ook een prachtig beeld van de stad neergezet. Die zijn op een gegeven moment weggegaan en nu zitten ze in Noord en daar zijn ze bij het Groene Veld weer mooie beeldbepalende dingen aan het doen.