20211026 BRIEF Raadsbrief bruggen en kademuren - VGR jan-juni 21.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 26 oktober 2021 Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit Egbert de Vries Programma Bruggen en Kademuren, t.hilgers@amsterdam.nl

Onderwerp

Voortgangsrapportage programma Bruggen en Kademuren 1e helft 2021

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, De urgentie van de aanpak van de bruggen en kademuren is onverminderd groot. De financiering van de werkzaamheden in de openbare ruimte, en dus ook die van bruggen en kademuren, is een complexe puzzel gezien de financiële situatie. In deze brief ga ik in op de financiële voortgang van het programma Bruggen en Kademuren (1) en wat nodig is voor een succesvol vervolg van de aanpak (2). Daarnaast ga ik in op de ontwikkelingen bij de Waalseilandsgracht (3), de daaraan gerelateerde doorontwikkeling van de aanpak van het programma (4) en het innovatie- en cofinancieringstraject (5). Bijgevoegd bij deze brief stuur ik u de voortgangsrapportage van het programma Bruggen en Kademuren over de periode januari – juni 2021. Deze keer met themabijlage water waarin u onder andere leest over woonboten, bouwlogistiek over water en het belang van goed waterbeheer. Het effect van vernieuwingsprojecten op waterberging en -afvoer behelst een risico op de voortgang, waarbij maatregelen ter compensatie of alternatieve bouwmethodes momenteel nog onvoldoende voorhanden zijn. Hier wordt samen met het waterschap aan gewerkt. 1. Financiële voortgang Afgelopen periode is de opbouw van de organisatie en het opschalen van de uitvoering gestaag doorgezet. Ondanks de coronabeperkingen realiseren we veel en benaderen we de financiële prognose voor 2021.

De investeringen zijn dit jaar toegenomen met een verwachte uitgave van €79 miljoen voor 2021. Dit is een flinke stijging in vergelijking met 2020 toen €24 miljoen is uitgegeven aan vernieuwingsprojecten. Bij de exploitatie (veiligheidsmaatregelen, onderzoeken, monitoring, handhaving, omgevings- en programmamanagement, innovatie, beheersing etc.) zien we eenzelfde ontwikkeling en verwachten we dat de uitgaven dit jaar uitkomen op €62,1 miljoen. Door beter inzicht in de effecten van de veiligheidsmaatregelen kiezen we vaker voor een lastbeperking in combinatie met monitoring en hebben we minder veiligheidsconstructies hoeven aanbrengen dan verwacht. Ook worden door meer standaardisatie en geoptimaliseerde processen in onderzoek en beoordeling, de besluiten tot veiligheidsmaatregelen sneller genomen. De realisatiesnelheid ligt daardoor hoger, terwijl de kosten dalen. De exploitatiekosten vallen onder andere hierdoor ongeveer €6 miljoen lager uit dan begroot.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 26 oktober 2021 Pagina 2 van 4

2. Succesvol vervolg van de aanpak Om kostenefficiënt en slagvaardig te kunnen doorpakken op deze lijn, is het essentieel om blijvend te investeren in de langetermijnrelaties met marktpartijen en kennisinstellingen, en meerjarige contracten voor de werkpakketten. Daarmee valt voor beide kanten veel schaalvoordeel te halen en het maakt investeringen in bedrijfsvoering, werkgelegenheid, opleiding en innovatie mogelijk. Dit vraagt om continuïteit in bemensing en financiering. En juist dit langjarige houvast waarop de aanpak ontworpen is, staat onder druk. Het uitvoeringsprogramma voor de periode 2022 - 2025, zoals in de voortgangsbrief d.d. 6 juli jl. met u gedeeld is, is nog niet gedekt. In de recent aan u aangeboden begroting is een reservering opgenomen, waardoor in ieder geval in 2022 nieuwe projecten kunnen worden opgestart. Voor de jaren tot en met 2025 ontbreekt nog financiële zekerheid en is nog zo’n € 315 miljoen extra benodigd. Voor de programmakosten, die met name bestaan uit de veiligheidsmaatregelen, onderzoeken en inzet op cruciale innovatie, is daarnaast vanaf 2023 circa €43 miljoen per jaar nodig waarvoor ook dekking ontbreekt. In de Begroting 2022 is voor 2023 voor € 12 miljoen dekking gevonden binnen het stedelijk mobiliteitsfonds. Het dekking die nog ontbreekt voor 2023 bedraagt daarmee € 31 miljoen.

Met name de technische onderzoeken en veiligheidsmaatregelen die hieruit gefinancierd worden, zijn moeilijk te temporiseren, aangezien dit werk voortkomt uit de nog steeds oplopende achterstalligheid. Ondertussen is ook de capaciteit schaars, wat samen met de discussie rond de inzet van inhuur en ZZP’ers leidt tot toenemende werkdruk en onzekerheid voor de lange termijn. Bij het uitblijven van structurele middelen vanaf 2023 neemt niet alleen de achterstalligheid toe, maar komen we ook in geen geval in de buurt van de beoogde versnelling (factor 20) en de langjarige samenwerking met de markt. Daarnaast betekent eventuele stagnatie in vernieuwing dat we de veiligheidsorganisatie langer in stand moeten houden. Veiligheidsmaatregelen nemen dan toe én duren langer, wat leidt tot een grote verslechtering van de bereikbaarheid en leefbaarheid in de stad. Dit alles maakt dat er nog een grote opgave ligt voor het volgende college. 3. Ontwikkelingen Waalseilandsgracht De impact van de slechte kades (en bruggen) op de omgeving wordt onder andere concreet op de Waalseilandsgracht, waar we een veiligheidsconstructie plaatsen. Deze versterking is noodzakelijk om de twee kades (Binnenkant en Oude Waal) veilig en de buurt bereikbaar te houden tot aan vernieuwing over 5 tot 10 jaar. Om het werk te kunnen uitvoeren, wordt woonbooteigenaren gevraagd om tijdelijk plaats te maken.

Dit is vanzelfsprekend een zeer vervelende ingreep voor de bewoners. Op deze locatie gaat het om 24 woonschepen en -arken die voor een langere periode te maken hebben met deze situatie. De omstandigheden maken het tot een ingewikkeld en gevoelig proces waar de tijd voor is genomen, binnen de ruimte die er is vanuit veiligheid. Het intensieve proces van overleg met de betrokken woonbooteigenaren heeft, ondanks de aanwezige zorgen en wantrouwen, geleid tot het tekenen van individuele verplaatsingsovereenkomsten en uiteindelijk ook tot begrip en waardering voor de inzet van de programmamedewerkers. Eind september 2021 zijn de werkzaamheden gestart. De opgedane ervaringen bij de Waalseilandsgracht bieden waardevolle lessen voor het opstellen van het gemeentelijk woonbotenprotocol voor tijdelijke verplaatsingen. Hierin worden kaders en uitgangspunten, maar ook de te volgen stappen en afspraken over de werkwijze opgenomen,

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 26 oktober 2021 Pagina 3 van 4

inclusief een format voor verplaatsingsovereenkomsten. Dit protocol wordt samen met de directies Ruimte & Duurzaamheid, Verkeer & Openbare Ruimte en Vergunningen, Toezicht en Handhaving opgesteld en afgestemd met Amsterdamse woonbootverenigingen. Naar verwachting eind dit jaar wordt het protocol door het college vastgesteld en gedeeld met de raad. 4. Doorontwikkeling van de aanpak Met het Actieplan (juni 2019) hebben college en raad gekozen voor een proactieve veiligheidsaanpak, waarbij we gestructureerd handelen wanneer het expertoordeel op basis van monitoring, inspecties of onderzoek daar aanleiding toe geeft. We nemen de kennis die we binnen de onderzoeks- en innovatieprogramma’s opdoen, reviews door experts en kritische geluiden uit het maatschappelijk veld doorlopend mee in de doorontwikkeling van onze aanpak. Dit doen we bij de Leliegracht rond het bomenvraagstuk en nu ook bij de Waalseilandsgracht rond de veiligheidsaanpak. Bij de Waaleilandsgracht hebben een aantal bewoners zich verenigd in De Goede Wal en een alternatieve veiligheidsconstructie ontworpen waarbij ze zich ook uitspreken over de gekozen aanpak door de gemeente.

Samen met hen en met experts van TNO, TU Delft en Deltares onderzoeken we een aantal discussiepunten die betrekking hebben op de technische beoordelingskaders voor veiligheidsafwegingen, en de normen die de gemeente hanteert voor het toetsen van bestaande kademuren en het ontwerpen van nieuwe kademuren. De uitkomsten hiervan worden gedeeld en meegenomen in de programma-aanpak. 5. Innovaties en cofinanciering Doorontwikkeling en innovatie is een belangrijke voorwaarde voor het haalbaar en betaalbaar maken van de opgave. Hiervoor is het nodig om binnen werkwijzen en processen te innoveren en te optimaliseren door de hele breedte van het programma. Hierbij werken we nauw samen met onze partners binnen en buiten de gemeente en in de zogenaamde triple helix, met de markt en kennisinstellingen. In proeftuinen proberen we innovaties uit in de praktijk en evalueren we de effectiviteit en uitvoerbaarheid. Diverse proeftuinen op het gebied van vernieuwen, monitoring, levensduurverlenging, logistiek en toetsen zijn of gaan in uitvoering. In de projectontwikkelingslocatie Overamstel bijvoorbeeld komen diverse proeftuinen samen. Hier voeren we onder andere een proefbelasting uit op een oude kademuur om de in ontwikkeling zijnde berekeningsmethoden voor bestaande kademuren beter te kunnen toetsen.

Tijdens het proefbelasten meten we de beweging met nieuwe monitoringstechnieken, die voortkomen uit de innovatiecompetitie waarin we zoeken naar efficiëntere en mogelijk ook intelligentere methoden voor monitoring en sensoring. Ook wordt op deze plek een veelbelovende steunconstructie getest, de honingbeer. Dit is een constructie die de functionele eigenschappen van een honingraatstructuur combineert met die van een steunbeer, vandaar de naam. De honingbeer gebruikt minder materiaal, waardoor de constructie onder meer benut kan worden voor het aantrekken van waterplanten en waterdieren. Wanneer de innovaties toepasbaar blijken, schalen we op in vergelijkbare situaties. Volgend jaar verwachten we de eerste resultaten over de proeftuinen te kunnen melden. De doorontwikkeling en toepassing van innovatieve technieken is niet alleen van waarde voor Amsterdam. Daarom werken we samen met een brede groep partners en overheden. Dat biedt ook ruimte voor cofinanciering, zoals in de Erfgoed Deal. Dit is een samenwerkingsverband tussen de rijksoverheid, gemeenten, provincies en maatschappelijke organisaties actief in de ruimtelijke ordening en erfgoedzorg. De Erfgoed Deal stelt geld beschikbaar aan projecten die ruimtelijke

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 26 oktober 2021 Pagina 4 van 4

transitieopgaves (zoals klimaatadaptatie en energietransitie) erfgoed-inclusief aanpakken. De ambities van de Erfgoed Deal sluiten aan op enkele proeftuinen die bij PBK in voorbereiding zijn of waarvan de verkenning nu loopt. Voor twee van de vier projecten is al budget gereserveerd ten behoeve van de uitvoering. Het gaat om:  Kademuur als Energiefabriek (koppeling met de energietransitie opgave), warmtewinning via de fundering van de kademuur bij de Kostverlorenvaart, ten behoeve van warmtevoorziening van een monumentaal pand (gemeentelijk vastgoed).  Leidingkoker Kade 2.020 (Innovatiepartnerschap Kademuren), een leidingkoker ten behoeve van elektratransportkabels in verband met krapte in de ondergrond. Hiervoor is vanuit het Koppelkansentraject van Waternet, Liander en V&OR een bijdrage toegezegd om meerkosten van de koker te financieren voor het uitvoeren van de proeftuin. Daarnaast participeert PBK in de groeifondsaanvraag die het Bouw Techniek en Innovatie Centrum (BTIC) indient bij het ministerie van Binnenlandse zaken voor de Bouw en Infrasector. In deze aanvraag staan de ambities centraal om een innovatieve en wereldwijd toonaangevende ontwerp, bouw- en technieksector te creëren dat zijn bijdrage levert aan het toekomstig verdienvermogen en de sociaaleconomische opgaven in de gebouwde omgeving van Nederland.

Het voorstel van BTIC is opgebouwd uit verschillende startconsortia, waar AMS, gemeente Amsterdam (PBK en Stedelijk beheer) en provincie Noord-Holland onder de noemer Toekomstbestendige assets er een van is. De opgaven, de manier van samenwerken met de markt en de innovatiestrategie van PBK sluiten goed aan bij de ambities van het BTIC en de doelstellingen van het groeifonds. Een groot deel van onze innovatieopgave komt daarmee in aanmerking voor cofinanciering. PBK participeert onder andere door het inbrengen van opgaven, beschikbaar stellen van assets voor proeftuinen, in kind uren en inbreng van innovatiebudget voor onderzoek en proeftuinen. Participatie in dit groeifondsvoorstel zorgt voor een verbreding van betrokken partijen, borging van resultaten op landelijk niveau en het vergroten van het innovatie-ecosysteem. Ik vertrouw erop dat ik u hiermee voldoende heb geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Egbert J. de Vries Wethouder Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit Bijlage Voortgangsrapportage Bruggen en Kademuren januari-juni 2021

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl