20211025 raadsbrief aanvullende vragen schone stad.pdf

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Aan de leden van de gemeenteraad

Datum Behandeld door

26 oktober 2021 Afval en Grondstoffen, Stadswerken

Onderwerp

Beantwoording aanvullende vragen technische sessie 27 september 2021

Geachte raadsleden, Op 27 september 2021 heeft er een technische sessie van de commissie Wonen en Bouwen over de monitoring en sturing op het thema schone stad plaatsgevonden waarin tevens vragen over de inhoud van de raadsbrief van 23 september 2021 ‘Afvalinzameling en afvalstoffenheffing’ konden worden gesteld. Deze brief ging onder andere in op het onder verhoogd toezicht stellen van de direcie Afval en Grondstoffen en het op niveau krijgen van de werkelijk gemaakte kosten ten opzichte van de begrote kosten. Een aantal medewerkers van de directies Afval en Grondstoffen en Stadswerken waren bij de technische sessie aanwezig voor het beantwoorden van uw vragen. Naar aanleiding van deze technische sessie zijn aanvullende vragen gesteld door de leden Boomsma en Van Pijpen (zie hieronder, vragen 1,2,3). Ook is gedurende de technische sessie toegezegd u nader schriftelijk te informeren over een tweetal vragen (4,5). Het gaat om de volgende vragen: 1. Hoe ziet de organisatie van inzameling en reiniging er uit? 2. Op grond van welke data en/of info wordt de inzet van de medewerkers op straat bij afval aangestuurd? 3. En in hoeverre spelen daar subjectieve data een rol bij, zoals de ervaring van de bewoners, ondernemers en bezoekers hoe schoon een straat of containerlocatie is? 4.

Kan de raad een vergelijking ontvangen van de behandeling van kwijtschelding afvalstoffenheffing bij de G4; 5. Hoe vordert de voortgang van de optimalisatie afvalinzamelingsprocessen (routeoptimalisatie) in relatie tot de taakstelling van € 3,9 miljoen in 2022 Via deze brief ga ik in op de in de technische sessie gestelde vragen en neem ik u mee in enkele recente ontwikkelingen.

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 26 oktober 2021 Pagina 2 van 6

Ad 1 Hoe ziet de organisatie van afvalinzameling en reiniging er uit? De inzameling van het huishoudelijk afval wordt uitgevoerd door de directie Afval en Grondstoffen. Dit is een wettelijke taak van de gemeente. De directie is eind 2019 gevormd uit zeven stadsdeelorganisaties. Binnen de directie is de afdeling Inzameling verantwoordelijk voor het dagelijks legen van de containers, het ophalen van grof afval en losse zakken in het centrum en het rijden op meldingen van onder andere bewoners bij verkeerd geplaatst afval. Deze afdeling staat aan de lat voor het tijdig legen van containers en de containers veegschoon opleveren na inzameling. De afdeling wordt ondersteund door een bedrijfsbureau, van waaruit de planning van de routes georganiseerd wordt, meldingen worden afgehandeld, monitoring gedaan en de samenwerking met de containeradoptanten is georganiseerd. De afdeling assets zorgt er voor dat inzamelvoorzieningen zoals containers en voertuigen ingekocht, onderhouden en beheerd worden. De afdeling Strategie en projecten draagt zorg voor de beleidsvorming op de afvalketen, de projectmatige realisatie van onder andere het Uitvoeringsprogramma Afval en Grondstoffen 2020-2025 en het voorbereiden van verordeningen, uitvoerings- en (een deel van de) plaatsingsbesluiten.

De afdeling zorgt er voor dat contracten worden afgesloten voor verwerking van het het ingezamelde huishoudelijke afval. Naast de inzameling van huishoudelijk afval, zamelt Afval en Grondstoffen afval van bedrijven in. Het gaat om afval van bedrijven die vallen onder het reinigingsrecht en de directie heeft een bedrijfstak dat op commerciële basis bedrijfsafval bij contractanten inzamelt. De directie Stadswerken draagt zorg voor de reiniging van de openbare ruimte. Binnen deze directie werkt de afdeling schoon onder andere aan het dagelijks vegen en schoonhouden van de straten, pleinen en het groen, het verwijderen van plak en klad op gemeentelijke eigendommen en gladheidbestrijding. Daarnaast wordt de afdeling ingezet bij evenementen, demonstraties en herdenkingen. De directie Toezicht en Handhaving Openbare Ruimte zorgt ondere andere voor het sluitstuk van het schoonhouden van de stad via toezicht en handhaving. Alle drie de directies zijn onderdeel van het cluster stadsbeheer. De directiesstemmen op alle niveaus af op het werkproces in de keten: Op strategisch niveau in het ketenoverleg, op tactisch niveau en gebiedsgericht en operationeel in de wijken. Ook vindt er afstemming en overleg plaats met de stadsdeelorganisaties en -besturen. Ad 2.

Op grond welke data en/of info wordt de inzet van de medewerkers op straat bij afval aangestuurd? Met de reorganisatie in 2019 is de keuze gemaakt het inzamelen van afval door Afval en Grondstoffen fractiegericht te organiseren, waarbij routes de stadsdeelgrenzen overschrijden, met als doel om de routes zo efficiënt mogelijk in te plannen en containers op tijd te legen en 24/7 beschikbaar te hebben. Het uitgangspunt is daarbij dat containers op tijd geleegd worden en niet overvol raken. Routebeheer zorgt voor de reguliere inzamelroutes voor de diverse afvalstromen. Op basis hiervan worden medewerkers en voertuigen ingepland. De routes zijn gebaseerd op (historische) kennis van het afvalaanbod, de beschikbare weegdata, de kennis van het gebied en de dagelijkse ervaring vanuit de chauffeurs, meldingen van bewoners en op basis van door bewoners gemaakte afspraken (bijvoorbeeld inzameling grof afval in het centrum of

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 26 oktober 2021 Pagina 3 van 6

oost/watergraafsmeer). Routes worden waar nodig aangepast en verbeterd in overleg tussen de afdelingen op basis van onder andere de genoemde meldingen en gebiedskennis van de chauffeurs, bijvoorbeeld als containers vaak vol gemeld worden. De verschillende afvalstromen, zoals restafval, papier, glas of bijvoorbeeld Groente-, Fruit- en Tuinafval (GFT) kennen een wisselende frequentie van lediging, die per locatie kan verschillen. Sommige locaties worden elke dag aangedaan, andere locaties eenmaal per week, eenmaal per twee weken of wanneer nodig. De signalen vanuit de medewerkers, vanuit bewoners via meldingen, of vanuit adoptanten, worden meegenomen bij het verbeteren van de routes en het vaker/ minder vaak inplannen van een bepaalde container. Desondanks komt het voor dat containers gestremd zijn of vol zitten, vanwege pieken in het afvalaanbod zoals tijdens de afgelopen corona periode. Vanuit de afdeling inzameling rijdt daarnaast een speciaal team op meldingen van verkeerd geplaatst afval. Dit team werkt naast de reguliere inzameling en wordt ingepland daar waar veel bijgeplaatst afval staat, of vaak meldingen voorkomen. Planning van het team gebeurt in overleg en op basis van de situatie op straat. De directie heeft ook een eerstelijnsteam gericht op het verhelpen van storingen/ stremmingen van containers. Dit team werkt ook op basis van de meldingen die binnenkomen.

De Aanpak Bijplaatsingen richt zich specifiek op de grootste probleemlocaties in de stad van verkeerd aangeboden afval. De aanpak gaat uit van datagestuurd werken en hanteert een intensieve effectmonitor op de inzamellocatie. Daarnaast brengen ook stadsdelen aandachtslocaties in. Dat is de basis waarop de inzet van medewerkers aangestuurd wordt. Deze data/ informatie wordt gebruikt om de operationele inzet te bepalen maar ook waar we welke interventies inzetten. De aanpak bestaat uit een aantal onderdelen. • Integrale aanpak, waarbij inzameling, reiniging en handhaving intensief samen werken • De basis moet op orde zijn: containers zijn schoon en heel. We werken dit half jaar aan 460 locaties. • Amsterdammers kennen de de afvalregels en houden zich aan de regels. Communicatie-, en gedrags-interventies worden toegepast op de probleemlocaties. • Datagestuurd. De locaties worden intensief gemonitord op effect van de interventies. Op deze manier verzamelen we waardevolle data (nu al > 325.000 metingen) over schoonheidsgraad, volle en gestremde containers en soorten bijgeplaatst afval (restafval, karton en grof afval). • Handhaving bij verkeerd aanbiedgedrag. Ad 3.

En in hoeverre spelen daar subjectieve data een rol bij, zoals de ervaring van de bewoners, ondernemers en bezoekers van hoe schoon een straat of containerlocatie is? Onze (extra)inzet concentreert zich mede op plaatsen en tijden daar waar en wanneer het het hardst nodig is. Data kan daarbij helpen en speelt een belangrijke rol. Naast observaties van de eigen medewerkers op straat en objectieve metingen, zijn meldingen van bewoners belangrijk om

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 26 oktober 2021 Pagina 4 van 6

te bepalen waar en op welke manier de gemeente zijn werk in de openbare ruimte uitvoert. Amsterdammers doen meldingen als zij vinden dat er iets mis is in de openbare ruimte. De gemeente werkt hard aan het verbeteren van de opvolging van meldingen. En zo krijgen we een completer beeld van hoe de openbare ruimte er voor staat, of er een verschil is met hoe mensen dit ervaren en waar we het hardst nodig zijn. Zoals in de technische sessie is toegelicht verzamelen we deze en veel andere informatie vanuit verschillende bronnen. Op strategisch niveau wordt de CROW metingen gebruikt om objectief te bepalen of de doelstellingen rond schoon worden behaald. Eind 2021 komt er een dashboard handhaving en reiniging online waarin stapsgewijs beschikbare informatie wordt ontsloten, zoals ook het aantal meldingen. Dit geeft inzicht hoe de stad erbij ligt en waar veel overlast wordt gemeld (motie 1365’). Voor de plekken met veel overlast is vanuit de aanpak bijplaatsingen een effect monitoring ontwikkeld. Op 16 juni 2021 heeft uw raad motie 485 aangenomen van de leden Boomsma en Van Pijpen inzake het Jaarverslag 2020 Uitgaven en Resultaten Schoon Amsterdam. Dat is een goede basis om het gesprek te voeren over de wijze van rapporteren en de indicatoren waarop uw raad kan en wil sturen op de schone stad.

Ad 4 Kan de raad een vergelijking ontvangen van de behandeling van kwijtschelding afvalstoffenheffing bij de G4 In de tabel hieronder is aangegeven in welke mate de G4 gemeenten kwijtschelding verlenen voor de afvalstoffenheffing en of de lasten daarvan zijn opgenomen in het tarief van de afvalstoffenheffing. Gemeente Amsterdam Den Haag Rotterdam Utrecht

Dekking afvalstoffenheffing Ja Ja Nee Ja

Maximum % kwijtschelding 100% 100% 76,5% 100%

Amsterdam hanteert een kwijtscheldingsbeleid dat zo ruimhartig is als de Invorderingswet toelaat. Gemeenten kunnen de inkomensgrens voor kwijtschelding bepalen binnen een bandbreedte van 90 tot 100% van het bijstandsniveau. In Amsterdam is gekozen voor de ruimste inkomensgrens van 100%. Daarnaast is er ook een groep Amsterdammers met een iets hoger inkomen (100-120% van de bijstandsnorm) die binnen de landelijke regelgeving in aanmerking komt voor kwijtschelding omdat rekening wordt gehouden met hun relatief hoge kosten voor huur en zorg. Het netto besteedbaar budget van deze groep komt door deze hoge kosten op bijstandsniveau. Het norm maandinkomen (100%) van een éénpersoonshuishouden voor kwijtschelding bedraagt per 1 juli 2021 € 1.078,70. De afvalstoffenheffing in Amsterdam voor een éénpersoonshuishouden bedraagt € 326 per jaar / € 27,17 per maand (tarief 2021).

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 26 oktober 2021 Pagina 5 van 6

Ad 5. Hoe vordert de voortgang project routeoptimalisatie in relatie tot de taakstelling van € 3,9 miljoen in 2022 Op 23 juni 202o bent u over het project routeoptimalisatie geinformeerd. De inhoud van deze brief is besproken in de commissievergadering van 23 september 2020. Het systeem van routeoptimalisatie is gebaseerd op het concept van dynamisch inzamelen: in plaats van het rijden van vaste routes waarbij alle containers op die route worden geleegd, worden alleen nog die containers in een route opgenomen, waarvan voorspeld is dat deze bijna vol zijn. Vanaf 1 juli 2020 is gestart met de voorbereidingen van de invoering van het routeoptimalisatie systeem voor de ondergrondse containers met restafval. Er is op 5 oktober 2020 gestart met dynamisch inzamelen in stadsdeel Zuidoost, vervolgens is dit op 2 november 2020 ingevoerd in stadsdeel Oost en gefaseerd op 10 en 17 maart 2021 in stadsdeel Zuid. De invoering van het concept van dynamisch inzamelen heeft te kampen met kinderziekten. Er zijn klachten in de stadsdelen Zuidoost, Oost en Zuid, zowel van Amsterdamse inwoners en ondernemers als van onze medewerkers over volle containers. De effecten van het toepassen van het systeem zijn derhalve minder succesvol dan vooraf ingeschat.

De beoogde efficiency is nog onvoldoende gerealiseerd en het nog niet kunnen beschikken over voldoende data, met name over de weeggegevens, heeft ons doen besluiten de geplande invoering in Noord op 1 september uit te stellen. We kiezen er nu voor een tussenevaluatie uit te voeren. De bedoeling van die tussenevaluatie is om op basis van de uitkomsten bij te kunnen sturen op een betere implementatie van het systeem zodat er meer rendement ontstaat. De tussenevaluatie wordt uitgevoerd onder regie van het team Audits van de Directie Middelen en Control. Daarnaast hebben wij besloten om per 1 november tijdelijk geen gebruik te maken van het systeem voor de inzameling van het restafval in de stadsdelen Zuidoost, Oost en Zuid. We kiezen er hierbij nadrukkelijk voor om (nog) beter gebruik te maken van de kennis van onze chauffeurs over de te rijden routes. Op basis van de tussenevaluatie worden de vervolgstappen bepaald. Het betekent dat we, voor zover het er nu naar uit ziet, niet voor het einde van dit jaar in alle stadsdelen het systeem in gebruik zullen kunnen nemen, zoals we gepland, bedoeld en voorzien hadden. Vanwege het ingebruik nemen van dit systeem is in de begroting van Afval en Grondstoffen een taakstelling ter hoogte van € 1,7 miljoen in 2022 en verder voorzien. Deze taakstelling wordt in 2022 niet gerealiseerd.

Het College dekt deze tegenvaller in de begroting 2022 door incidenteel te kiezen voor dekking van dit tekort uit de algemene middelen. Dat is onderdeel van het besluit over de begroting 2022 en van de opdracht aan de directie Afval en Grondstoffen om de werkelijke bestedingen op het niveau van het beschikbare budget te brengen. Andere relevante ontwikkelingen Parallel aan deze ontwikkeling heeft de directie Afval en Grondstoffen de taak om de werkelijke bestedingen op een gelijk niveau te krijgen als het budget dat jaarlijks beschikbaar is. Om er voor te zorgen dat deze opgave realistisch is en in een tempo gebeurt die de druk op de uitvoering of op het realiseren van beleidsambities niet te hoog maakt, kiest het College ervoor om hiervoor een periode te nemen van drie jaar, waarbij een aflopend bedrag vanuit de algemene dienst beschikbaar is, namelijk 5 mln in 2022 en 2 mln in 2023.

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 26 oktober 2021 Pagina 6 van 6

De taakstelling krijgt primair vorm door het verminderen en voorkomen van schades, het terugdringen van het ziekteverzuim en het verbeteren van de efficientie op de inzamelroutes. Als gevolg daarvan stijgt de productiviteit en kan de externe inhuur (van personeel en materieel) fors worden verminderd. Zie hiervoor ook de brief die het College de raad op 23 september jongstleden daarover heeft toegestuurd. Vervolg Het college heeft er vertrouwen in dat met de ingezette maatregelen in 2022 de directie beter grip krijgt op de bedrijfsvoering. Het werk op straat blijft onverminderd doorgaan en met de medezeggenschap vinden we manieren om de kwaliteit verder te verbeteren. Daarbij hebben we allemaal hetzelfde doel. De stad schoon krijgen en houden zodat we de stad op zijn mooist kunnen ervaren. We blijven ons inzetten en op de volgende momenten • Commissievergaderingen WB en FED op 27 en 28 november • 10 november, raadsbehandeling tarieven afvalstoffenheffing 2022 • 2022: periodiek wordt het gemeentebestuur geïnformeerd over de uitvoering van de bestuursopdracht afvalstoffenheffing • Eind 2021; opvolging motie 485 Uitgaven en resultaten schoon Amsterdam . Tot slot doe ik de uitnodiging uitgaan een werkbezoek aan de afvalinzameling en reiniging te organiseren indien u hier prijs op stelt. Namens het college van burgemeesters en wethouders van Amsterdam

Jakob Wedemeijer Wethouder Reiniging

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl