Document · PDF

20210930 Toekomstvisie drinkwater bijlagen (1).pdf

Raadscommissie Mobiliteit, Luchtkwaliteit, Water (MLW) 25 november 2021, gemeente AmsterdamBij agendapunt: Toekomstvisie Drinkwater (ZD2021-013254)19.615 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Datum 30 september 2021

Toekomstverkenning Drinkwater Bijlagen Joost Louter Alice Fermont Job Rook Linda Riemer

Classificatie: Openbaar

Inhoud Bijlage 1: Gebruikte afkortingen en definities

Bijlage 2: Bedreigingen voor de waterkwaliteit

Bijlage 3: Multicriteria-analyse (MCA) en Bedrijfswaardenmatrix (BWM)

Bijlage 4: Opties voor meer water O.1: Uitbreiding langzame zandfiltratie op WPK O.1.1: Uitbreiding langzame zandfiltratie op WPK voor ontwerpcapaciteit 2050 O.1.2: Vergroten capaciteit ozonisatie, hardheidsreductie en actief kool O.2: Inzet van brakke kwel O.2.1: Inzet van brakke kwel in de Horstermeer O.2.2: Inzet van brakke kwel (onder andere Groot-Mijdrecht) O.3: Rechtstreeks inzetten van ARK-water op WPK O.3.1: Inzet van ARK-water rechtstreeks te WPK O.3.2: Bypass eerste waterleidingplas op Loenderveen O.4: Uitbreiding op Loenderveen O.4.1: Tweede waterleidingplas op Loenderveen (zonder uitdiepen) O.4.2: Tweede waterleidingplas op Loenderveen (met oeverinfiltratie zonder uitdiepen) O.4.3: Tweede waterleidingplas op Loenderveen (met uitdiepen) O.4.4: Tweede waterleidingplas met oppervlaktewaterinfiltratie op Loenderveen O.4.5: Diepinfiltratie op Loenderveen O.5: Koppeling WCB met LVN/WPK via de WRK I- en II-leidingen O.6: WAAG (Handelingsperspectief van PWN, Waternet en Vitens) O.6.1: WAAG met infiltratie van water uit het ARK O.6.2: WAAG met infiltratie van water uit het Gooimeer O.6.3: WAAG met infiltratie van effluent uit lokale rwzi’s W.1: Verruiming van de onttrekkingsvergunning naar 75 Mm3/j W.1.1: AWD: Maximaal benutten van de bestaande assets W.1.2.: AWD: Diepinfiltratie (kleinschalig) W.2.: Diepinfiltratie (structureel) W.3 Directe doorlevering met omgekeerde

osmose (RO) W.4 Brakke kwel Haarlemmermeer (handelingsperspectief PWN) W.5 Brak water onder de AWD W.6 Zeewater W.7 Effluent W.8 Handelingsperspectief WRK (PWN) D.9 Decentrale bronnen

12 14 14 16 17 17 19 19 19 21 22 22

Bijlage 5: drinkwater

24 26 27 29 30 32 32 34 35 37 37 39 40 40 40 40 41 41 41 41

Maatregelen toekomstbestendige levering 43

Bijlage 6: Advies maatschappelijke opgaven Advies klimaatadaptatie Advies technologische innovatie Advies energietransitie Advies circulaire economie Advies bestuurlijke omgeving Advies omgaan met onzekerheden

Classificatie: Openbaar

45 45 45 47 47 48 48

Bijlage 7: Vestigingsbeleid datacenters

Bijlage 8: Kostencalculatie opties

Bijlage 9: Handelingsperspectieven PWN

Bijlage 10: En gros-levering aan naburige bedrijven En gros-levering aan PWN En gros-levering aan Dunea En gros-levering aan Vitens Opties en gros-levering Advies en gros-leveringen

53 53 53 53 54 54

Bijlage 11: Concessiegrens tussen Waternet en PWN

Classificatie: Openbaar

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Bijlage 1: Gebruikte afkortingen en definities AGV: AMVD: ARK: AVW: AWD: B&W: BTO: BWM DPWE: Dunea: HLM: HLW: IAWR:

Waterschap Amstel, Gooi en Vecht Analyse Microbiologische Veiligheid Drinkwater Amsterdam-Rijnkanaal Pompstation Amstelveenseweg Amsterdamse Waterleidingduinen Burgemeester en wethouders Bedrijfstakonderzoek Bedrijfswaardenmatrix Onderzoeksprogramma Dunea, PWN, Waternet en Evides Drinkwaterbedrijf Zuid-Holland West Pompstation Haarlemmermeer Pompstation Haarlemmerweg Internationale Arbeitsgemeinschaft der Wasserwerke im Rheineinzugsgebiet IenM: Ministerie van Infrastructuur en Milieu ILT: Inspectie Leefomgeving en Transport Kiwa: TIC-organisatie (testen, inspectie en certificering) kPa: Kilopascal KWR: KWR Water Research Institute LDN: Productielocatie Leiduin LHD: Gemiddeld aantal liters drinkwater per hoofd per dag LVN Voorzuiveringslocatie Loenderveen LZF Langzame zandfilters MCA Multicriteria-analyse MDN: Pompstation Muiden OLM: Ondermaatse Leveringsminuten OSD: Pompstation Osdorp PFAS Poly- en perfluoralkylstoffen PMT-stoffen: Persistente, Mobiele, Toxische stoffen.

Deze worden gerekend tot de Zeer Zorgwekkende Stoffen PWN: NV PWN Waterleidingbedrijf Noord-Holland RIVM: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu RIWA: Vereniging van Rivierwaterbedrijven (RIWA-Rijn) SF Snelfiltratie UF-RO Ultrafiltratie-reverse osmosis (omgekeerde osmose) VEWIN: Vereniging van waterbedrijven in Nederland Vitens: Waterbedrijf Vitens VJN Voorjaarsnota WAAG Water Aanvoer en Aanvulling Grondwater WCB: Waterwinstation ir Cornelis Biemond WHO World Health Organisation WKI: Waterkwaliteitsindex WPK: Productielocatie Weesperkarspel WLP Waterleidingplas WRK: NV Watertransportmaatschappij Rijn-Kennemerland Definities Productiecapaciteit:

Capaciteit waarbij kan worden voldaan aan de gestelde waterkwaliteitseisen Maatgevende capaciteit: Minimum van de vergunnings-, winnings- en productiecapaciteit

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

5/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Ontwerpcapaciteit:

De capaciteit waarvoor de productielocaties ooit gebouwd zijn

Bijlage 2: Bedreigingen voor de waterkwaliteit In deze bijlage worden de belangrijkste bedreigingen voor de waterkwaliteit in beeld gebracht. Het betreft de afnemende microbiologische waterkwaliteit als gevolg van hogere temperaturen, lood, arseen, bromide/bromaat en microverontreinigingen. Microbiologische kwaliteit als gevolg van een toenemende temperatuur In de Drinkwaterwet is een wettelijke temperatuureis voor drinkwater vastgelegd van maximaal 25 °C aan de tap. Aan het borgen van die temperatuurvereiste is een groot volksgezondheidsbelang verbonden. Overschrijding van die norm kan namelijk leiden tot ontwikkeling van gezondheidsbedreigende micro-organismen in het drinkwater. Door klimaatverandering zullen langdurige warme periodes vaker voorkomen. Hierdoor zal de oppervlaktewatertemperatuur van de bronnen en winningen tijdens deze periodes steeds vaker hoge waardes laten zien. Tegelijkertijd zal de omgevingstemperatuur in stedelijke omgeving vaker extremen laten zien tijdens hittegolven als onvoldoende klimaat adaptieve maatregelen zijn getroffen. Daar boven op zullen door aanleg van warmtenetten in het kader van de energietransitie nieuwe warmtebronnen in de ondergrond worden geïntroduceerd.

Het verbeteren van isolatie van huizen zal in de binnen-installatie de drinkwatertemperatuur aan de kraan beïnvloeden Wanneer de temperatuur van 28 °C meer dan zeven dagen achtereen wordt overschreden, neemt de kans toe op het optreden van Legionella. Tijdens warme zomers wordt de temperatuur van 25 °C nu al op diverse plaatsen benaderd en (incidenteel) zelfs overschreden (Bron: Toekomstige temperatuur distributienet, KWR). Door deze ontwikkelingen wordt het in de toekomst steeds vaker een uitdaging om de maximale temperatuureis van drinkwater te kunnen garanderen. Onderzoek wordt gedaan naar het koelen van drinkwater door thermische energie uit drinkwater te onttrekken en nuttig in te zetten voor bijvoorbeeld bedrijfsprocessen (Sanquin) of voor de warming van huizen (De Sniep in Diemen). Lood, arseen en bromide/bromaat Een aantal zware metalen vormt een risico voor de volksgezondheid. Het gaat hierbij om bromide, lood en arseen. • Bromide wordt in het zuiveringsproces door ozonisatie als desinfectie omgezet in bromaat. Bromaat is een verdacht carcinogene stof met een lange-termijnimpact op de volksgezondheid (WHO, 2005). Bij aanhoudende droogte en lage afvoeren te Nieuwegein is er sprake van een toename van concentraties van bromide en andere stoffen.

Door desinfectie met ozon zal dan meer bromaat worden gevormd en komt de drinkwaterproductie onder te druk te staan (KWR, 2017, Gevolgen van zoetwatertekorten voor industrie en drinkwaterproductie). • Lood komt normaliter niet voor in het drinkwater, maar kan vanuit loden leidingen op particulier terrein toch terechtkomen in het drinkwater. Woningen van vóór 1960 kunnen oude loden binnenleidingen hebben. Het is aan de woningeigenaren zelf om dit te vervangen, maar Waternet helpt wel in het herkennen van de situatie (zie: Drinkwater en loden leidingen in uw huis).

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

6/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

• Arseen is een natuurlijk element en komt in Nederland op een aantal plekken van nature voor in de bodem en in het grondwater. Arseen vormt een gezondheidsrisico als het in hoge concentraties wordt ingenomen. Er zijn verschillende manieren om arseen uit het water te filteren. Een kostenbatenanalyse speelt hierin een belangrijke rol, want de huidige beschikbare technieken zijn kostbaar of vereisen het gebruik van chemicaliën. Microverontreinigingen Organische microverontreinigingen zoals bestrijdingsmiddelen, resten van geneesmiddelen, verzorgingsproducten en industriële lozingen blijven belangrijke aandachtspunten voor de drinkwaterkwaliteit. Uit de robuustheidsonderzoeken van de afgelopen jaren blijkt dat dit soort verbindingen, door de meervoudige barrière van de drinkwaterzuiveringen van Waternet, zeer goed wordt tegengehouden. Een nieuw zorgenpunt vormen de persistente en mobiele verbindingen (zogenaamde PMverbindingen). Deze stoffen zijn met de bestaande technieken zeer moeilijk te verwijderen en ze zijn moeilijk afbreekbaar. Een punt van aandacht is de nieuwe Europese Drinkwaterrichtlijn, die voor PFAS-verbindingen (perfluorverbindingen), een specifieke groep van PM-verbindingen, een strenge norm gaat hanteren: voor een twintigtal stoffen een maximale concentratie van 100 ng/l.

De EFSA, de European Food Safety Authority, stelt voor vier specifieke PFAS-verbindingen zelfs een norm voor van 4,4 ng/l. De kans is groot dat het ministerie van IenW deze norm gaat hanteren. Omdat de huidige zuiveringen te Leiduin en Weesperkarspel niet kunnen voldoen aan die norm, dient Waternet vervolgonderzoek te doen naar de impact van PFAS voor de drinkwaterzuiveringen. Door KWR wordt momenteel een impact assessment uitgevoerd naar de betekenis van de nieuwe normstelling voor de Nederlandse drinkwaterbedrijven.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

7/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Bijlage 3: Multicriteria-analyse (MCA) en Bedrijfswaardenmatrix (BWM) In deze bijlage wordt de werkwijze toegelicht van de MCA. Het inhoudelijke resultaat van de analyse staat in hoofdstuk 4 en in bijlage 5. Multicriteria-analyse (MCA) De verschillende opties uit deze toekomstverkenning zijn beoordeeld met behulp van een MCA. Met een MCA worden de effecten van de opties systematisch beoordeeld via een aantal criteria. De MCA levert een onderbouwing op voor de keuzes in de verschillende opties en is daarmee ondersteunend bij het nemen van besluiten. Bedrijfswaardenmatrix (BWM) Waternet gebruikt in het assetmanagement de BWM voor het maken van afwegingen tussen prestaties, kosten en risico’s en het maken van bewuste keuzes. Met behulp van de matrix wordt het effect aangegeven van de prestaties en keuzes op de bedrijfswaarden en de kans waarbij het effect optreedt. De bedrijfswaardenmatrix wordt gebruikt bij het beoordelen van kansen en risico’s en bij het onderbouwen van keuzes, bijvoorbeeld bij strategieën, investeringen, onderhoud en onderzoek. Het is een hulpmiddel om de besluitvorming transparanter en reproduceerbaarder te maken. In de toekomstverkenning worden de bedrijfswaarden uit de BWM gebruikt als criteria in de MCA voor het onderbouwen van de opties. De MCA bestaat uit de volgende stappen: 1.

Formuleren en groeperen van criteria De bedrijfswaarden uit de BWM zijn de basis voor de volgende criteria in de MCA: Geld en arbeid, Bedrijfsvoering, Veiligheid, Milieu en omgeving, Imago en dienstverlening en Juridisch. Behalve op deze ‘doelstellingscriteria’ wordt ook beoordeeld op een aantal ‘haalbaarheidscriteria’, namelijk Technische haalbaarheid, Realisatietermijn, Maatschappelijke haalbaarheid en Koppelkansen/functiegebruik. Elk van deze criteria bestaat weer uit subcriteria die zijn afgestemd op het specifieke doel van de toekomstverkenning. Tijdens de analyse bleken de criteria Veiligheid, Imago en dienstverlening en Juridisch onvoldoende onderscheidend te zijn. Daarom zijn deze criteria niet meegenomen bij de verdere analyse. Het criterium Geld en arbeid met het subcriterium Kosten is verplaatst naar de haalbaarheidscriteria. Van de doelstellingscriteria zijn Waterkwantiteit, Waterkwaliteit en Beschikbaarheid randvoorwaardelijk in deze MCA. Van de haalbaarheidscriteria zijn de Technische haalbaarheid, de Realisatietermijn en de Maatschappelijke haalbaarheid randvoorwaardelijk. Dat wil zeggen dat als een randvoorwaardelijk criterium negatief scoort (score 0) verdere analyse geen zin heeft. Als deze criteria beperkt negatief (score 1) scoren zal het veel inspanning vergen om te optie te realiseren. De omschrijving van de criteria staat in tabel 3. 2.

Het bepalen van de scores per criteria In deze MCA is een kwalitatieve score toegepast. Dat wil zeggen dat de scores zijn toegekend op basis van kennis en ervaring. Voor de beoordeling worden aan de alternatieven per subcriteria scores toegekend volgens tabel 1.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

8/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Tabel 1: Overzicht van de toe te kennen scores Score

Classificatie

0 1 2 3 4

Negatief Beperkt negatief Neutraal Beperkt positief Positief

3. Het toekennen van een weegfactor (= belang) aan de criteria Naast de randvoorwaardelijke criteria kan met de overige criteria meerwaarde worden toegekend aan de opties. Daarin wordt dan onderscheid gemaakt tussen criteria die bijdragen aan de specifieke doelstellingen van de toekomstverkenning en criteria die bijdragen aan de doelstellingen van Waternet in het algemeen. Aan de criteria is volgens de tabellen 3 en 4 een weging meegegeven voor zowel de doelstellingen als voor de haalbaarheid. De criteria die van belang zijn voor het specifieke doel van de toekomstverkenning wegen het zwaarst, ook omdat deze criteria goed aansluiten op de Beleidsnota Drinkwater. Tabel 2: Overzicht van de toegepaste weging Gewicht

Classificatie

1 2 3

Criterium is randvoorwaardelijk Criterium draagt bij aan de doelstellingen van Waternet Criterium draagt bij aan de doelstellingen van de toekomstverkenning

4. Rangschikking van de opties De opties worden als volgt gerangschikt: Σ (score per criterium * weegfactor per criterium) Σ (weegfactor per criterium) Deze rangschikking is uitgevoerd voor zowel de doelstellingen als de haalbaarheid. De punten voor de doelstellingen zijn ten opzichte van de punten van de haalbaarheid uitgezet in een grafiek. Tabel 3: Omschrijving en weging van de doelstellingscriteria Bedrijfswaarde

Subcriterium

Bedrijfsvoering

Waterkwaliteit

Bedrijfsvoering

Status/weging

Omschrijving

Randvoorwaardelijk Dit criterium richt zich op de volksgezondheid 1 en het voorzorgsprincipe. Ons drinkwater moet schoon en chemisch en microbiologisch veilig zijn. De gestelde eis daarbij is dat de waterkwaliteit na de zuivering voldoet aan de daarvoor wettelijk gestelde normen. Waterkwantiteit Randvoorwaardelijk Waternet zoekt voor de lange termijn naar 1 een totale vergroting van de jaarlijkse productiecapaciteit van circa 27 Mm3/j. De opties moeten daaraan significant bijdragen en minimaal 5 Mm3/j productiecapaciteit leveren. Het liefst wordt modulair bijgebouwd, zodat niet te veel overcapaciteit wordt neergezet. Leveringszekerheid Randvoorwaardelijk Dit criterium richt zich op de leveringszeker(beschikbaarheid) 1 heid. De gestelde eis daarbij is dat de opties voldoen aan de leveringszekerheidseisen die zijn voorgeschreven. Met leveringszekerheid wordt in dit kader bedoeld de mate waarin een maatregel in het primaire transport- en

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

9/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Bedrijfswaarde

Subcriterium

Status/weging

Bedrijfsvoering

Systeembalans Waternet

Doelstelling toekomstverkenning 3

Bedrijfsvoering

Systeembalans regionaal

Doelstelling toekomstverkenning 3

Bedrijfsvoering

Creëren voorraad

Doelstelling toekomstverkenning 3

Bedrijfsvoering

Brondiversificatie

Doelstelling toekomstverkenning 3

Milieu en omgeving

Biodiversiteit

Milieu en omgeving

Circulaire economie

Doelstelling Waternet 2 Doelstelling Waternet 2

Omschrijving distributienet bijdraagt aan het versterken van de leveringszekerheid. Dit betreft zowel de capaciteit als ook de druk. Zo zullen groeikernen meerzijdig moeten worden gevoed en zal de waterverdeling veranderen door de capaciteitsuitbreiding aan de oostkant van het drinkwatersysteem. Aanpassingen in het primaire leidingnet zullen de verandering in de waterverdeling mogelijk moeten maken. De westkant van het drinkwatersysteem (rivier-duinen) is wat productiecapaciteit betreft momenteel dominant. Ongeveer 75% van de productiecapaciteit wordt geleverd via Leiduin. De score van dit criterium wordt bepaald door de mate waarin een optie bijdraagt aan meer evenwicht binnen het drinkwatersysteem door het oostelijke deel (rivier-plas) ervan te versterken. Wat betreft de drinkwatervoorziening van Noord-West Nederland zijn PWN en Dunea, en in de nabije toekomst mogelijk ook Vitens, afhankelijk van drinkwaterleveringen van Waternet. Tijdens calamiteiten of langdurige verstoringen bij Waternet, kan PWN slechts beperkt terug leveren. De score van dit criterium wordt bepaald door de mate waarin een optie bijdraagt aan het verminderen van de dominantie van Waternet, doordat de wederkerigheid wordt versterkt. Opgemerkt wordt dat de versterking van wederkerigheid een gezamenlijk streven is van Waternet en de naburige bedrijven.

Het hoofddoel is echter een robuuste en betaalbare drinkwatervoorziening in Noord-West Nederland. Als Waternet daarin een rol kan spelen is dat ook goed. Door het versterken van de voorraad in het westelijke deel en het creëren van voorraad in het oostelijke deel van het systeem zal in tijden van waterschaarste (perioden van droogte en/of hitte) of bij calamiteiten (innamestops) de productiecapaciteit minder of niet worden beperkt. De score van dit criterium wordt bepaald door de mate waarin de optie bijdraagt aan de brondiversificatie. Voor Waternet is het van belang om flexibel te kunnen acteren bij verstoringen in de aanvoer van een bepaalde bron of tijdens lange perioden van droogte en/of hitte. Daarmee wordt de afhankelijkheid van de huidige bronnen verkleind. Bij het criterium biodiversiteit wordt beoordeeld in welke mate een optie invloed heeft op natuurwaarden en ecologie. Circulaire economie wordt ook wel kringloopeconomie genoemd. Duurzaam is een van de kernwaarden van Waternet en bijdragen aan de circulaire economie past daarbij. Door de schaarste aan grondstoffen is hergebruik en recyclen noodzakelijk. De beoordeling wordt watercyclus breed beschouwd.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

10/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Bedrijfswaarde

Subcriterium

Status/weging

Omschrijving

Milieu en omgeving

Klimaatadaptatie

Doelstelling Waternet 2

De score van het criterium klimaatadaptatie wordt bepaald door de mate waarin de optie een bijdrage levert aan klimaatadaptatie.

Tabel 4: Omschrijving en weging van de haalbaarheidscriteria Haalbaarheidscriteria Status / weging Technische haalbaarheid

Realisatietermijn

Maatschappelijke haalbaarheid

Kosten

Koppelkansen en functiegebruik

Omschrijving

Randvoorwaardelijk Dit punt betreft de technische haalbaarheid en de 1 uitvoerbaarheid van de bron en van de zuiveringstechniek. Gekozen wordt voor standaardisatie. Waar mogelijk wordt gebruikgemaakt van bewezen technologie die al bij Waternet of elders wordt toegepast. Randvoorwaardelijk De verschillende opties zijn op te splitsen in korte termijn en 1 middellange en lange termijn. De benodigde periode, van planvorming tot en met realisatie, bedraagt daarmee respectievelijk 2-5 jaar, 5-15 jaar en >15 jaar. De opties waarvan wordt ingeschat dat ze niet kunnen worden geïmplementeerd vóór 2050 worden buiten beschouwing gelaten. Randvoorwaardelijk De score van dit criterium wordt bepaald door de mate van 1 haalbaarheid wat betreft onder andere de inpasbaarheid in de omgeving, juridische aspecten zoals wetgeving en vergunningverlening en de beleving van stakeholders en klanten. Voor de vergunbaarheid geldt als voorwaarde dat deze voor de lange termijn kan worden aangegaan. De mate van stakeholderacceptatie (klant en omgeving) en/of commitment wordt meegewogen. Hierbij wordt meegenomen dat de keuze voor een optie wordt onderbouwd door een maatschappelijke kosten-batenanalyse. Doelstelling Voor de kosten (€ per m3) zijn zowel de investeringskosten Waternet (CAPEX) als de onderhoudskosten (OPEX) van belang. Een 2 grove inschatting van deze kosten wordt hierbij gebruikt.

Een indicatie van de kostprijs per m3 drinkwater na zuivering kan hiermee worden ingeschat. Aan deze berekening liggen kosten voor het zuiveringsproces, de infrastructuur en het transport ten grondslag. Doelstelling De score van dit criterium wordt bepaald door de mate waarin toekomstverkenning de optie kan worden gecombineerd met andere kansrijke 3 initiatieven. Denk hierbij aan voordelen in de watercyclus, realiseren van meer natuurwaarde, koppelkansen, win-winsituatie bij functiegebruik, meerwaarde voor de klant, etc.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

11/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Bijlage 4: Opties voor meer water In het oostelijke deel van het drinkwatersysteem bestaan diverse opties voor het produceren van meer water. Het zorgt voor een structurele uitbreiding van de productiecapaciteit voor de reguliere bedrijfsvoering, voor een betere balans tussen de productielocaties en voor het creëren van strategische voorraden. Nr.

Omschrijving optie- oostzijde

O.1 O.1.1 O.1.2 O.2 O.2.1 O.2.2 O.3 O.3.1

Uitbreiding productiecapaciteit op WPK Uitbreiding LZF op WPK tbv ontwerpcapaciteit 2050 Vergroten capaciteit ozon, hardheidsreductie en actief kool Inzet van Brakke kwel Inzet van brakke kwel in de Horstermeer Inzet van brakke kwel andere polders (o.a. Groot Mijdrecht) Rechtstreeks inzetten van ARK water Inzet van ARK water rechtstreeks op WPK (Driemond)

O.3.2 O.4 O.4.1

Bypass 1e waterleidingplas op Loenderveen (Nieuwersluis) Uitbreiden Loenderveen Tweede waterleidingplas op LVN (zonder uitdiepen) Tweede waterleidingplas op LVN (Met oeverfiltratie, zonder uitdiepen) Tweede waterleidingplas op LVN (met uitdiepen) Tweede waterleidingplas met oppervlakte infiltratie op LVN Diepinfiltratie op LVN Koppeling WRK I/II leiding met LVN/WPK Infiltratie in het Gooi (WAAG: optie samen met PWN en Vitens) Bron: ARK Bron: Gooimeer Bron: Effluent

O.4.2 O.4.3 O.4.4 O.4.5 O.5 O.6 O.6.1 O.6.2 O.6.3

Doelstelling Haalbaarheid 2,8 2,1

3,3 2,3

2,9 2,9

2,4 2,0

2,5

2,3

2,4

2,5

2,9

2,7 2,4 2,7 3,0 2,4

2,6 1,5 2,4 2,5 2,3

3,0 3,2 3,2

1,9 2,0 0,0

In het westelijke deel van het drinkwatersysteem zijn diverse opties om meer water te produceren. Deze opties dragen bij aan het vergroten van de strategische zoetwatervoorraad en het operationeel maken van voorraden voor piekleveringen tijdens verstoorde situaties (extreme droogte, innamestop, etc.). Nr.

Omschrijving optie- westzijde

Doelstelling Haalbaarheid

W.1 W.1.1 W.1.2 W.2 W.3 W.4 W.5 W.6 W.7 W.8 OW.1 EG EG.1 EG.2 EG.3

Verruiming van de onttrekkingsvergunning naar 75 Mm3/j AWD: Maximaal benutten bestaande assets AWD: Kleinschalige diepteinfiltratie Diepinfiltratie (structureel) Directie doorlevering met RO uit WRK Brakke kwel Haarlemmermeer (optie PWN) Brak water onder AWD Zeewater Effluent Winning Overveen (optie PWN) Regenwater En gros levering Uitbreiden en gros leveringen naar (20 - 23 mln m3/jaar) Continueren en gros leveringen (18 mln m3/jaar) Afbouwen en gros leveringen (van 13 - 0 mln m3/jaar)

2,2 2,1 2,5 1,9 3,0 2,6 2,4 2,2 3,1 2,1

3,0 2,9 2,1 2,3 0,0 1,5 0,0 0,0 1,9 0,0

2,1 2,0 2,1

2,5 2,4 2,6

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

12/56

OOST O.1 O.1.1 O.1.2 O.2 O.2.1 O.2.2 O.3 O.3.1

e Bypass 1 waterleidingplas op Loenderveen (Nieuwersluis) Uitbreiden Loenderveen Tweede waterleidingplas op LVN (zonder uitdiepen) Tweede waterleidingplas op LVN (Met oeverfiltratie, zonder uitdiepen) Tweede waterleidingplas op LVN (met uitdiepen) Tweede waterleidingplas met oppervlakte infiltratie op LVN Diepinfiltratie op LVN Koppeling WRK I/II leiding met LVN/WPK Infiltratie in het Gooi (WAAG: optie samen met PWN en Vitens) Bron: ARK Bron: Gooimeer Bron: Effluent

Haarbaarheid

Milieu en Omgeving

Bedrijfsvoering

3 2 3 3 3 3 4 3 4 3 3 3 3

2 1 3 3 2 4 4 4 4 1 1 2 4

4 4 4 4 3 3 3 3 4 2 3 3 3

2 2 3 4 4 4 4 3 3 2 2 2 2

2 2 2 1 2 2 2 2 2 3 2 2 2

2 2 2 2 2 2 2 2 2 1 2 2 2

3 3 4 4 3 3 4 3 4 2 4 4 4

2 2 1 1 3 1 1 1 3 2 2 2 2

2 2 2 2 2 2 2 2 2 3 4 4 4

2 2 1 1 3 1 1 1 4 2 3 2 1

3 3 2 2 2 3 2 3 3 2 3 3 3

3 2 4 2 3 4 4 3 4 1 2 2 2

4 4 3 3 3 3 3 3 3 3 3 4 4

2 3 3 3 4 4 4 4 3 4 2 2 2

4 4 2 2 3 3 1 3 3 2 2 2 2

2 2 4 2 4 3 2 2 2 2 2 2 3

1 1

2 2 1 2 2 2

2 2 2

2 2 2 1 1 1 0 1 1 2

2 2 2

3 3

2 2

2 3 2 3 3 2

3 3 3

3 2 3 2 3 3 3 2 4 3

2 2 3

2 1

3 3

3 3 2 3 3 3

3 2 2

3 3 3 3 1 1 2 2 2 2

4 4 4

2 1

2 2

2 2 1 1 3 4

1 1 0

4 4 2 2 1 1 0 0 1 1

3 3 1

3 2

2 4

3 3 1 2 3 3

2 2 0

3 2 2 2 2 1 1 1 1 2

3 2 1

0 0

1 1

3 2 1 2 1 1

0 1 1

4 4 2 1 0 0 0 0 1 0

2 2 3

2 2 2 3 4 3 2 4 3 3

3 3 3

3 3 2 3 3 2

4 4

2 2

Koppelkansen en functiegebruik

4 2

Kosten (€ per m3)

4 3

Maatschappelijke haalbaarheid

4 2

Realisatietermijn

4 3

Technische haalbaarheid

2 2

Klimaatadaptatie

4 2

Circulaire economie 2 2

Biodiversiteit 3 3

Brondiversificatie 2 2

Creeren voorraad 2 2

Systeembalans regionaal 4 2

Systeembalans Waternet 2 2

Beschikbaarheid 3 2

Waterkwaliteit

4 2

Waterkwantiteit

Criterium bedrijfswaardenmatrix Subcriterium

Weging

O.3.2 O.4 O.4.1 O.4.2 O.4.3 O.4.4 O.4.5 O.5 O.6 O.6.1 O.6.2 O.6.3

Verruiming van de onttrekkingsvergunning naar 75 Mm3/j AWD: Maximaal benutten bestaande assets AWD: Kleinschalige diepinfiltratie Diepinfiltratie (structureel) Directie doorlevering met RO uit WRK Brakke kwel Haarlemmermeer (optie PWN) Brak water onder AWD Zeewater Effluent Winning Overveen (optie PWN) Regenwater En gros levering Uitbreiden en gros leveringen naar (20 - 23 mln m3/jaar) Continueren en gros leveringen (18 mln m3/jaar) Afbouwen en gros leveringen (van 13 - 0 mln m3/jaar)

Omschrijving opties Optienummer

WEST W.1 W.1.1 W.1.2 W.2 W.3 W.4 W.5 W.6 W.7 W.8 OW.1 EG EG.1 EG.2 EG.3

Classificatie: Openbaar

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Hierna zullen deze opties op hoofdlijnen worden uitgewerkt. Voor alle opties geldt dat deze nog in detail getoetst moeten worden op robuustheid ten aanzien van PMT stoffen. Aanvullend hierop is in bijlage 9 een eerste inschatting van de kosten opgenomen. Deze bevat nog veel onzekerheden en zal in het vervolgtraject verder moeten worden uitgewerkt.

13/56

30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

O.1: Uitbreiding langzame zandfiltratie op WPK De huidige filtratiestap langzame zandfiltratie op WPK bestaat uit twaalf filters. Deze filtratiestap is de laatste zuiveringsstap en draagt in belangrijke mate bij aan de desinfectiecapaciteit van de drinkwaterproductie. O.1.1: Uitbreiding langzame zandfiltratie op WPK voor ontwerpcapaciteit 2050 Omschrijving Bij lage temperaturen in de winter laat de filtratiestap langzame zandfiltratie (LZF) een beperking zien wat betreft hydraulische capaciteit. Ook de desinfectiecapaciteit is bij lagere temperaturen minder goed, waarmee de inzetbare capaciteit nog verder wordt beperkt. Daarom wordt de ontwerpcapaciteit van de productielocatie WPK bij lage watertemperaturen niet gehaald. Deze optie betreft de uitbreiding van de LZF-capaciteit. In 2050 is voor het hele drinkwatersysteem circa 27 Mm3/j extra productiecapaciteit nodig. De wens is om deze extra capaciteit hoofdzakelijk te realiseren in het oostelijke deel van het systeem. Daarom moet rekening worden gehouden met een verdubbeling van de productiecapaciteit op WPK naar 40-50 Mm3/j. 1e fase (herstel maatgevende capaciteit van 31 Mm3/j): Door optimalisatie van de huidige filters kan de capaciteit wellicht iets worden vergroot, maar er zullen filters moeten worden bijgebouwd om in eerste instantie de ontwerpcapaciteit van WPK weer beschikbaar te maken.

De huidige capaciteit bedraagt circa 25 Mm3/j. Een uitbreiding van circa 6 Mm3/j is hiervoor nodig. Dit komt ongeveer overeen met drie extra filters, uitgaande van de huidige gemiddelde capaciteit per filter. De AMVDscore (zie afkortingen) blijft dan nog ongewijzigd voor deze zuiveringsstap. Om de extra productiecapaciteit te kunnen leveren zal structureel ARK-water moeten worden ingenomen. Dit wordt nu voornamelijk in tijden van droogte gedaan. Volgende fasen (meegroeien tot 50 Mm3/j op WPK): Na de eerste uitbreiding zal rekening moeten worden gehouden met nog circa 20 Mm3/j extra capaciteit bij de LZF in het jaar 2050. Bijna alle opties voor meer water aan de oostkant van het systeem zullen nog een nabehandeling met langzame zandfiltratie nodig hebben. Voornaamste onderzoeksvragen • Welke desinfectiecapaciteit kan worden gerealiseerd? • Ontwerpaspecten (enkel- of dubbellaags filter, uitvoering bodem met of zonder steunlagen, zandfractie, filtratiesnelheid/benodigd filteroppervlak, reinigingswijze schmutzdecke: krabben versus woelen en spoelen)? • Welke filtercapaciteit zetten we neer bij extra uitbreidingen in de verdere toekomst?

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

14/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Multicriteria-analyse O.1.1: Uitbreiding langzame zandfiltratie op WPK voor ontwerpcapaciteit 2050 Doelstellingscriterium

Omschrijving

Waterkwaliteit

• Door uitbreiding van de LZF kan jaarrond een betere desinfectiecapaciteit (DEC) worden bewerkstelligd. • Meer capaciteit in deze zuiveringsstap betekent dat ARK-water structureel wordt ingezet. Aangezien de kwaliteit van ARK-water minder goed is dan dat van water uit de Bethunepolder vormt de desinfectiecapaciteit van de hele zuivering een aandachtspunt. • Beperkte verwijdering van microverontreinigingen zoals PFAS. • Extra productiecapaciteit (6-25 Mm3/j) • Vanaf 31 Mm3/j zal naast uitbreiding van de LZF meer water naar Weesperkarspel moeten worden gebracht. Hiervoor is uitbreiding nodig op Loenderveen om de bestaande bronnen meer te kunnen inzetten of moet een nieuwe bron beschikbaar worden gemaakt. • Met deze uitbreiding wordt de reeds aanwezige zuiveringscapaciteit op WPK 35 Mm3/j beschikbaar gemaakt. • Vanaf 35 Mm3/j productiecapaciteit worden de ozonisatie, de ontharding en de koolfiltratie een beperkende factor. • n.v.t.

Waterkwantiteit

Leveringszekerheid (beschikbaarheid) Primair transport- en distributienet Systeembalans Waternet Systeembalans regionaal Creëren voorraad Brondiversificatie Biodiversiteit Circulaire economie Klimaatadaptatie

• Meer balans tussen WPK en LDN • Uitbreiding van de capaciteit van WPK versterkt de leveringszekerheid voor en gros-leveringen aan PWN en mogelijk Vitens. • Draagt niet bij aan wederkerigheid met de naburige bedrijven. • n.v.t. • Uitbreiding van de capaciteit van de LZF maakt de structurele inzet van ARK-water als bron mogelijk. • n.v.t.. • LZF is een zuiveringstechniek met een laag energie- en chemicaliënverbruik • n.v.t.

Haalbaarheidscriterium • Omschrijving Technische haalbaarheid Realisatietermijn

• Eenvoudige, robuuste en bekende zuiveringstechniek.

Maatschappelijke haalbaarheid Kosten

• Een onttrekkingsvergunning voor ARK-water volstaat.

Koppelkansen en functiegebruik

• n.v.t.

• De realisatietermijn wordt ingeschat op 5-10 jaar.

• Lage kosten per m3 vanwege lage exploitatiekosten.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

15/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

O.1.2: Vergroten capaciteit ozonisatie, hardheidsreductie en actief kool Omschrijving De huidige zuiveringscapaciteit van de zuiveringsstappen ozonisatie, hardheidsreductie en actief kool op WPK bedragen circa 35 Mm3/j. Als op Weesperkarspel capaciteit wordt bijgebouwd boven de 35 Mm3/j en het water heeft nog een extra desinfectiebarrière nodig, dan zullen deze stappen moeten worden uitgebreid. Dat zal bij de uitwerking van de desbetreffende opties moeten worden meegenomen. Voornaamste onderzoeksvragen • Welke oxidatietechnieken kunnen worden toegepast in combinatie met koolfiltratie bij uitbreiding? • Heeft de toepassing van een tweetraps koolfiltratie meerwaarde op WPK? • Op welke wijze wordt de ontharding uitgebreid (pelletreactoren of RO)? Multicriteria-analyse O.1.2.: Vergroten capaciteit ozonisatie, hardheidsreductie en actief kool Doelstellingscriterium

Omschrijving

Waterkwaliteit

• Door uitbreiding van de ozonisatie en de koolfiltratie kan jaarrond een betere desinfectie capaciteit (DEC) worden bewerkstelligd. • Beperkte verwijdering van microverontreinigingen zoals PFAS. • Uitbreiding van extra productiecapaciteit is pas relevant als meer dan 35 Mm3/j met deze zuiveringsstappen moet worden gezuiverd. • Extra zuiveringscapaciteit (0-15 Mm3/j). • n.v.t.

Waterkwantiteit

Leveringszekerheid (beschikbaarheid) Primair transport- en distributienet Systeembalans Waternet Systeembalans regionaal

• Meer balans tussen WPK en LDN.

Creëren voorraad

• Uitbreiding van de capaciteit van WPK versterkt de leveringszekerheid voor en gros-leveringen aan PWN en mogelijk Vitens. • Draagt niet bij aan wederkerigheid met de naburige bedrijven. • n.v.t.

Brondiversificatie

• Maakt structurele inzet van de bron ARK-water mogelijk.

Biodiversiteit

• n.v.t..

Circulaire economie

• Zuiveringstechniek met een hoog energie- en chemicaliënverbruik.

Klimaatadaptatie

• n.v.t.

Haalbaarheidscriterium • Omschrijving Technische haalbaarheid Realisatietermijn

• Robuuste en bekende zuiveringstechniek

Maatschappelijke haalbaarheid Kosten

• Onttrekkingsvergunning ARK-water volstaat

Koppelkansen en functiegebruik

• Realisatietermijn wordt ingeschat op 10-15 jaar

• Gemiddelde kosten per m3 door vergelijkbare exploitatiekosten van de huidige zuivering Voor de uitbreiding van deze zuiveringsstappen zal veel geïnvesteerd moeten worden. De exploitatiekosten (energie, chemicaliën en onderhoud) van deze zuiveringsstappen zijn hoog. • n.v.t.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

16/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

O.2: Inzet van brakke kwel Brak water vormt een grote potentiële bron voor de drinkwaterproductie. Langs de Noordzeekust zijn diverse gebieden waar brakke kwel voorkomt. Om drinkwater te maken uit het brakke tot zoute grondwater dat opkwelt vanuit de ondergrond moet het worden afgevangen en ontzilt. Het afvangen van het brakke tot zoute kwelwater zorgt bovendien voor een reductie van de zoutvracht en het opbarstingsrisico. In het beheergebied van AGV zijn enkele diepe polders waar brakke kwel mogelijk een bron voor de drinkwaterproductie kan worden. Deze polders zijn Groot-Mijdrecht en de Horstermeer De winning van brakke kwel in de Horstermeer is op dit moment in onderzoek bij Waternet. De winning van brakke kwel in de Haarlemmermeer betreft een handelingsperspectief van PWN. De winning van brakke kwel in de polder Groot Mijdrecht wordt op dit moment nog niet onderzocht. De resultaten van het onderzoek in de Horstermeer en de eventuele implementatie van de drinkwaterproductie uit brakke kwel aldaar wordt afgewacht. O.2.1: Inzet van brakke kwel in de Horstermeer Omschrijving Door zijn diepe ligging komt steeds in de Horstermeer veel grondwater als kwelwater naar boven. Hierdoor bevat het polderwater te veel zout voor de landbouw en de natuur. Het polderwater wordt uitgemalen op de Vecht.

Zo zorgt het niet alleen in de polder, maar ook in de omliggende gebieden voor waterkwaliteitsproblemen. Voor het afvoeren van het zoute water wordt nu veel zoet water uit het Markermeer gebruikt. Het afvangen en benutten van het brakke kwelwater in de Horstermeer biedt zowel kansen voor schoner water in het gebied, als voor het ontwikkelen van een nieuwe drinkwaterbron als voor het ontzien van de zoetwatervoorraad in het Markermeer. De gemeente Amsterdam is samen met het waterschap AGV de pilot “Temmen van brakke kwel” gestart. Voor meer informatie over dit project wordt verwezen naar Winnovatie (www.winnovatie.nl). Onderzoeksvragen • Wat is de technische haalbaarheid van de inzet van brakke kwel? • Verwijdering van arseen- en ammonium door membraanfiltratie? • Eén of tweetraps rmembraanfiltratie in verband met recovery en daarmee opbrengst voor de drinkwaterproductie? • Lozing van het concentraat?

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

17/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Multicriteria-analyse O.2.1: Inzet van brakke kwel in de Horstermeer Doelstellingscriterium

Omschrijving

Waterkwaliteit

• De waterkwaliteit van brakke kwel is zeer goed en dus geschikt als bron voor drinkwaterproductie. • De Horstermeer is aangewezen als grondwaterbeschermingsgebied. • De extra productiecapaciteit zal 3-5 Mm3/j bedragen. De totale wincapaciteit wordt ingeschat op circa 7-8 Mm3/j. De recovery die wordt gehaald is uiteindelijk bepalend voor de productiecapaciteit. • n.v.t.

Waterkwantiteit

Leveringszekerheid (beschikbaarheid) Primaire transport- en distributienet Systeembalans Waternet

• Meer balans tussen WPK en LDN.

Systeembalans regionaal • Versterkt de leveringszekerheid voor en gros-leveringen aan PWN en mogelijk Vitens. • Draagt niet bij aan wederkerigheid met de naburige bedrijven. Creëren voorraad • In de Horstermeer wordt niet een strategische voorraad gecreëerd. • Geen voorraadvorming, maar wel een continue levering. Brondiversificatie • Brakke kwel is een nieuwe bron die structureel kan worden ingezet en de andere bronnen (Bethunepolder en ARK) aanvult. Biodiversiteit • Afvangen van brakke kwel voorkomt verzilting van de natuur. • Gebiedseigen zoet water komt beschikbaar voor de Horstermeer en de omgeving. Dit zal positief uitwerken op de natuur. Circulaire economie • Het betreft een zuiveringstechniek met een hoog energie- en chemicaliënverbruik en een grote reststroom. • De pelletontharding op WPK hoeft minder diep te ontharden. • De doorspoeling van de Horstermeer en omgeving met gebiedsvreemd zoet water uit de Markermeer kan sterk worden gereduceerd. Klimaatadaptatie • De doorspoeling van de Horstermeer en omgeving met gebiedsvreemd zoet water uit de Markermeer kan sterk worden gereduceerd. Dit komt nu beschikbaar voor andere functies in het kader van klimaatadaptatie. Haalbaarheidscriterium Omschrijving Technische haalbaarheid

Realisatietermijn Maatschappelijke haalbaarheid Kosten

Koppelkansen en functiegebruik

• Het onderzoek naar de realiseerbaarheid van de winning van brakke kwel loopt. • Voor de lozing van brijn is goedkeuring nodig. Hierover is nog geen duidelijkheid. • Ervaring opdoen met omgekeerde osmose in het kader van moeilijk verwijderbare microverontreinigingen. • De realisatietermijn wordt ingeschat op 10-15 jaar. • De stakeholders zullen nog moeten worden overtuigd over de technische haalbaarheid en over de vraag of de maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) over de hele watercyclus positief uitpakt. • Er is sprake van hoge kosten per m3 vanwege de hoge exploitatiekosten (energie, chemicaliën en onderhoud). • Behalve de investering in een zuiveringsstap zal ook een transportleiding nodig zijn tussen de Horstermeer en WPK en een leiding tussen WPK en de rwzi Weesp om het concentraat te lozen. • Als de winning van brakke kwel technisch te realiseren is, kan de Horstermeer de zoetwaterleverancier worden voor de omgeving en kan het doorspoelen van het gebied met Markermeerwater worden beperkt.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

18/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

O.2.2: Inzet van brakke kwel (onder andere Groot-Mijdrecht) Omschrijving Deze optie voor meer water zal op korte termijn niet nader worden onderzocht. De focus ligt momenteel op het onderzoek naar de inzet van brakke kwel uit de Horstermeer. De polder Groot-Mijdrecht is opgenomen in het kennis- en innovatieprogramma COASTAR (Home - Zout op afstand, zoet op voorraad (coastar.nl). O.3: Rechtstreeks inzetten van ARK-water op WPK O.3.1: Inzet van ARK-water rechtstreeks te WPK Omschrijving In deze optie wordt vlakbij de productielocatie WPK een nieuw onttrekkingspunt uit de ARK gecreëerd. Het water wordt naar WPK getransporteerd en daar met UF (ultrafiltratie) en RO (reverse osmosis) verder gezuiverd. De kwaliteit van het ARK-water is minder goed dan die van Bethunewater en brak kwelwater. Om deze bron rechtstreeks te kunnen inzetten zal het water nog wel moeten worden nabehandeld met koolfiltratie voor de ammoniumverwijdering en met LZF als tweede desinfectiebarrière. Als de productiecapaciteit boven de 35 Mm3/j uitkomt zal de koolfiltratie moeten worden uitgebreid. Als circa 1/3 van het productievolume van WPK met deze nieuwe zuiveringsstap wordt behandeld wordt de pelletontharding overbodig. Deze optie is een alternatief voor of een aanvulling op de uitbreiding van de voorzuivering op LVN.

Onderzoeksvragen • Wat is de technische haalbaarheid van de rechtstreekse inzet van ARK-water via UF-RO? • Hoe zorgen we voor de lozing van het concentraat?

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

19/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Multicriteria-analyse O.3.1: Inzet van ARK-water rechtstreeks op WPK Doelstellingscriterium

Omschrijving

Waterkwaliteit

• Verwijdering van microverontreinigingen zoals PFAS. • Rechtstreeks inzetten van ARK-water via een UF/RO-installatie vereist nog nabehandeling via koolfiltratie (voor de verwijdering van ammonium) en LZF (tweede desinfectiebarrière). • De extra productiecapaciteit zal 5-15 Mm3/j kunnen bedragen. • Vanaf 35 Mm3/j productiecapaciteit zullen de ozonisatie en koolfiltratie uitgebreid moeten worden. • n.v.t.

Waterkwantiteit

Leveringszekerheid (beschikbaarheid) Primaire transport- en distributienet Systeembalans Waternet Systeembalans regionaal

Creëren voorraad Brondiversificatie Biodiversiteit

• Meer balans tussen WPK en LDN. • Versterkt de leveringszekerheid voor en gros-leveringen aan PWN en mogelijk Vitens. • Draagt niet bij aan wederkerigheid met de naburige bedrijven. • n.v.t. • Structurele inzet van de bron ARK met toevoeging van een extra innamepunt. • n.v.t.

Klimaatadaptatie

• Zuiveringstechniek met een hoog energie- en chemicaliënverbruik en een grote reststroom. • De pelletontharding op WPK hoeft minder diep te ontharden. Als 1/3 van het volume van WPK via een RO-installatie gaat, is de pelletontharding niet meer nodig. • n.v.t.

Haalbaarheidscriterium

Omschrijving

Technische haalbaarheid

• Onderzoek zal moeten worden gedaan naar de toepassing van UFRO op ARK-water. • Voor de lozing van brijn is goedkeuring nodig. Hierover is nog geen duidelijkheid. • Ervaring opdoen met RO-techniek is wenselijk met betrekking tot moeilijk verwijderbare microverontreinigingen (o.a. PFAS). • De realisatietermijn wordt ingeschat op 10-15 jaar.

Circulaire economie

Realisatietermijn Maatschappelijke haalbaarheid

Kosten

Koppelkansen en functiegebruik

• Er zal een onttrekkingsvergunning moeten komen voor een nieuw innamepunt. • Voor het concentraat moet een lozingsvergunning worden aangevraagd. • Hoge kosten per m3 vanwege hoge exploitatiekosten (energie, chemicaliën en onderhoud). • Naast investering in een zuiveringsstap zal over een relatief korte afstand een transportleiding nodig zijn tussen het onttrekkingspunt en WPK. Ook zal een leiding nodig zijn tussen WPK en de rwzi Weesp om het concentraat te lozen. • n.v.t.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

20/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

O.3.2: Bypass eerste waterleidingplas op Loenderveen Omschrijving In deze optie wordt een bypass aangelegd om de eerste waterleidingplas. ARK-water wordt eerst gecoaguleerd en via deze bypassleiding direct getransporteerd naar de snelfiltratie en weer samengevoegd met de waterstroom via de eerste waterleidingplas. Een deelstroom wordt vervolgens op WPK behandeld met RO.

Onderzoeksvragen • Wat is de technische haalbaarheid van de rechtstreekse inzet van ARK via UFRO? • Hoe zorgen we voor de lozing van het concentraat? • Als RO op Loenderveen wordt geplaatst. Kan het filtraat daarna opgemengd worden in de volledige waterstroom richting WPK Multicriteria-analyse O.3.2: Bypass eerste waterleidingplas op Loenderveen Doelstellingscriterium

Omschrijving

Waterkwaliteit

• Verwijdering van microverontreinigingen zoals PFAS. • Rechtstreeks inzetten van ARK-water via een UF/RO-installatie vereist nog een extra desinfectiebarrière (bijvoorbeeld ozon-kool). • De extra productiecapaciteit zal 5-15 Mm3/j kunnen bedragen. • Vanaf 35 Mm3/j productiecapaciteit zal de ozonisatie en koolfiltratie moeten worden uitgebreid. • Om de redundantie van het leidingwerk tussen LVN en WPK niet te verkleinen, zullen de waterstromen niet gescheiden naar WPK worden getransporteerd.

Waterkwantiteit

Leveringszekerheid (beschikbaarheid) Primaire transport- en distributienet Systeembalans Waternet

• Meer balans tussen WPK en LDN.

Systeembalans regionaal • Versterkt de leveringszekerheid voor en gros-leveringen aan PWN en mogelijk Vitens. • Draagt niet bij aan het versterken van de wederkerigheid met naburige bedrijven (PWN en Vitens). Creëren voorraad • n.v.t. Brondiversificatie

• Structurele inzet van het ARK als bron.

Biodiversiteit

• n.v.t.

Circulaire economie

Klimaatadaptatie

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

21/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Doelstellingscriterium

Omschrijving

Haalbaarheidscriterium

• Omschrijving

Technische haalbaarheid

• Onderzoek zal moeten worden gedaan naar de toepassing van UFRO op ARK-water. • Voor de lozing van het concentraat zal een oplossing moeten worden gevonden. • De realisatietermijn wordt ingeschat op 10-15 jaar.

Realisatietermijn Maatschappelijke haalbaarheid

Kosten

Koppelkansen en functiegebruik

• Maakt gebruik van het bestaande innamepunt van ARK-water. • Voor het concentraat is een lozingsvergunning nodig. • Ervaring opdoen met RO-techniek is wenselijk met betrekking tot moeilijk verwijderbare microverontreinigingen (o.a. PFAS). • Hoge kosten per m3 door de hoge exploitatiekosten (energie, chemicaliën en onderhoud). • Naast investering in een zuiveringsstap zal een leiding tussen WPK en de rwzi Weesp nodig zijn om het concentraat te lozen. • n.v.t.

O.4: Uitbreiding op Loenderveen Inleiding Op Loenderveen is de eerste waterleidingplas in bedrijf. Bij de aanleg in de jaren ‘70 is rekening gehouden met een toekomstige verdubbeling van de capaciteit. Naast de eerste waterleiding Plas is hiertoe de Loenderveenseplas gereserveerd. Hieronder zijn de volgende opties nader uitgewerkt: • O.4.1.: Inrichten 2e waterleidingplas (zonder uitdiepen) • O.4.2.: Inrichten 2e waterleidingplas (met oeverfiltratie zonder uitdiepen) • O.4.3.: Inrichten 2e waterleidingplas (met uitdiepen) • O.4.4.: Inrichten 2e waterleidingplas aangevuld met een oppervlaktewaterinfiltratie • O.4.5.: Diepinfiltratie op Loenderveen O.4.1: Tweede waterleidingplas op Loenderveen (zonder uitdiepen) Omschrijving De tweede waterleidingplas kan op meerdere manieren worden ingericht. De voornaamste keuze met het oog op de waterkwantiteit en de waterkwaliteit is het wel of niet uitdiepen van de plas. In deze optie wordt de tweede waterleidingplas niet uitgediept.

Voornaamste onderzoeksvragen

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

22/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

• Onderzocht moet worden wat niet-uitdiepen doet voor de waterkwaliteit en de benodigde desinfectiecapaciteit van de zuivering op WPK. • In welke mate kan ARK-water worden ingezet als bron op de tweede waterleidingplas? Multicriteria-analyse O.4.1.: Tweede waterleidingplas op Loenderveen (zonder uitdiepen) Doelstellingscriterium

Omschrijving

Waterkwaliteit

• In deze optie wordt de tweede waterleidingplas niet uitgediept. Het inzetten van ARK-water zal de ecologie van de plas negatief beïnvloeden vanwege de hoge SO4-concentratie in ARK-water. Dit zal reageren met bestanddelen in de bodem van de plas. Het inzetten van Bethunewater zal tot minder problemen leiden. • Het percentage ARK-water op de eerste waterleidingplas zal toenemen. Er is mogelijk meer desinfectiecapaciteit nodig op WPK. • De extra productiecapaciteit zal ca. 10 Mm3/j bedragen.

Waterkwantiteit Leveringszekerheid (beschikbaarheid) Primaire transport- en distributienet Systeembalans Waternet

• n.v.t.

• Meer balans tussen WPK en LDN.

• Structurele inzet van de bestaande bron ARK.

Biodiversiteit

Klimaatadaptatie

• Het behoud en de ontwikkeling van natuurwaarden is belangrijk bij de realisatie van de tweede waterleidingplas. Als (hoofdzakelijk) Bethunewater wordt ingezet in de tweede waterleidingplas is dit wellicht goed haalbaar. • Het inzetten van extra Bethunewater betekent dat dit water niet meer ten gunste komt van de suppletie op de Loosdrechtse Plassen, wat een ongunstig effect kan hebben op de waterkwaliteit en biodiversiteit aldaar. • Zuiveringstechniek met een laag energie- en chemicaliënverbruik. • Door het niet-uitdiepen is er sprake van weinig grondverzet. • n.v.t.

Haalbaarheidscriterium

• Omschrijving

Technische haalbaarheid

• Het is een bekende techniek. • Doordat in deze optie niet wordt uitgediept, zal het inrichten van de plas relatief eenvoudig zijn te realiseren. Voor het vrijkomende zand hoeft geen afzet te worden gezocht. • Realisatietermijn wordt ingeschat op 5-10 jaar

Circulaire economie

Realisatietermijn Maatschappelijke haalbaarheid Kosten

Koppelkansen en functiegebruik

• De inpassing van een tweede waterleidingplas in de omgeving vergt veel afstemming met diverse stakeholders. • De kosten per m3 zijn laag. • De exploitatiekosten zijn laag. • De investeringskosten zijn gemiddeld. • Compensatie van natuurwaarden en ecologie.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

23/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

O.4.2: Tweede waterleidingplas op Loenderveen (met oeverinfiltratie zonder uitdiepen)

Omschrijving Op de dijk rondom WLP-1 worden 100 interceptieputten (capaciteit: 6 m3/u) aangebracht (10 Mm3/jaar), met het filter op 15 tot 20 -mNAP. De onttrekking gebeurd d.m.v. een vaccuumsysteem, vergelijkbaar zoals bij PWN. De oeverfiltratie zal vooral langs WLP-1 gebeuren, omdat in de bodem van WLP-2 een dikke ondoorlatende veenlaag zit. Aanvulling WLP-2 zal met Bethunewater gebeuren (peil gestuurd). Verblijftijd van het water wordt van WLP-1 naar de ondergrond van WLP-1 verplaatst. Netto verblijftijd in WLP-1 blijft hiermee hetzelfde (100 dagen), ondanks dat productie met 10 Mm3/jaar wordt uitgebreid. Er zal extra afvlakking van de waterkwaliteit en een toename van desinfectie van het water in de ondergrond plaatsvinden. Belasting van de nazuivering op WPK blijft hiermee ongeveer hetzelfde als bij een productiecapaciteit van 30 Mm3/jaar. Desinfectiecapaciteit op WPK hoeft dan waarschijnlijk niet te worden uitgebreid. De verschillende waterstromen worden voor de snelfiltratie weer bij elkaar gevoegd. Redundantie van de leidingen LOE-WPK blijft behouden. De rest hetzelfde als bij onderstaand scenario. Voornaamste onderzoeksvragen • Een stakeholdersanalyse is vereist. • Impact van de gevolgen van de oeverfiltratie van de Loenderveense Plas moet onderzocht worden (oa Geohydrologische effecten, biodiversiteit en omgeving).

• De desinfectiecapaciteit moet worden verhoogd vanwege een groter percentage ARK-water.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

24/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Multicriteria-analyse O.4.2.: Tweede waterleidingplas op Loenderveen (met oeverinfiltratie zonder uitdiepen) Doelstellingscriterium Omschrijving Waterkwaliteit

Waterkwantiteit Leveringszekerheid (beschikbaarheid) Primaire transport- en distributienet Systeembalans Waternet

• In deze optie wordt de tweede waterleidingplas niet uitgediept. Het inzetten van ARK-water zal de ecologie van de plas negatief beïnvloeden vanwege de hoge SO4-concentratie in ARK-water. Dit zal reageren met bestanddelen in de bodem van de plas. Het inzetten van Bethunewater zal tot minder problemen leiden. • Het percentage ARK-water op de eerste waterleidingplas zal toenemen. De desinfectiecapaciteit op WPK moet daarom worden verhoogd (bijvoorbeeld met ozon-kool en de uitbreiding van de LZF). • De extra productiecapaciteit zal ca. 10 Mm3/j bedragen. • n.v.t.

• Meer balans tussen WPK en LDN.

• Structurele inzet van de bestaande bron ARK.

Biodiversiteit

Klimaatadaptatie

Haalbaarheidscriterium

• Omschrijving

Technische haalbaarheid

Circulaire economie

Realisatietermijn Maatschappelijke haalbaarheid Kosten

Koppelkansen en functiegebruik

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

25/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

O.4.3: Tweede waterleidingplas op Loenderveen (met uitdiepen) Omschrijving De tweede waterleidingplas kan op meerdere manieren worden ingericht. De voornaamste keuze, met het oog op de waterkwantiteit en de waterkwaliteit, is het wel of niet uitdiepen van de plas. In deze optie wordt de tweede waterleidingplas wel uitgediept.

Voornaamste onderzoeksvragen • Een stakeholdersanalyse is vereist. • Impact van de gevolgen van de uitdieping van de Loenderveense Plas moet onderzocht worden (oa Geohydrologische effecten, biodiversiteit en omgeving). • De desinfectiecapaciteit moet worden verhoogd vanwege een groter percentage ARK-water.De desinfectiecapaciteit moet worden verhoogd vanwege een groter percentage ARK-water. Multicriteria-analyse O.4.3: Tweede waterleidingplas op Loenderveen (met uitdiepen) Doelstellingscriterium

Omschrijving

Waterkwaliteit

• Het percentage ARK-water op de eerste en/of de tweede waterleidingplas zal toenemen. • De desinfectiecapaciteit in de nazuivering zal daarom moeten worden vergroot. Processtappen met desinfectiecapaciteit zijn LZF en ozonisatie en mogelijk andere oxidatietechnieken of RO in de toekomst. • De extra zuiveringscapaciteit van de tweede waterleidingplas wordt circa 25 Mm3/j. Afhankelijk van de beschikbare productiecapaciteit van de nazuivering kan de capaciteit van de twee waterleidingplas worden ingezet. • Bij de aanleg wordt veel overcapaciteit in deze zuiveringsstap gecreëerd. • n.v.t.

Waterkwantiteit

Leveringszekerheid (beschikbaarheid) Primaire transport- en distributienet Systeembalans Waternet Systeembalans regionaal

• Meer balans tussen WPK en LDN.

Creëren voorraad

• Versterkt de leveringszekerheid voor en gros-leveringen aan PWN en mogelijk Vitens. • Draagt niet bij aan het versterken van de wederkerigheid met de naburige bedrijven buurbedrijven. • n.v.t.

Brondiversificatie

• Structurele inzet van de bestaande bron ARK.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

26/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

Doelstellingscriterium

Omschrijving

Biodiversiteit

• Het uitdiepen van de tweede waterleidingplas zal impact hebben op natuurwaarden en ecologie van de Loenderveense Plas. Behoud en ontwikkeling van natuurwaarden is een belangrijke voorwaarde bij de realisatie van de uitgediepte tweede waterleidingplas. • Deze zuiveringstechniek heeft een laag energieverbruik en een beperkt chemicaliënverbruik. • n.v.t.

Circulaire economie Klimaatadaptatie

Haalbaarheidscriterium • Omschrijving Technische haalbaarheid

Realisatietermijn Maatschappelijke haalbaarheid Kosten

Koppelkansen en functiegebruik

• Het is een bekende techniek (vergelijkbaar met die bij de eerste waterleidingplas) • De afzetmogelijkheden voor het zand zullen moeten worden onderzocht. • De realisatietermijn wordt ingeschat op 15 jaar.d • De inpassing van een uitgediepte tweede waterleidingplas in de omgeving vergt veel afstemming met diverse stakeholders. • De kosten per m3 zijn hoog. • Er is sprake van relatief lage exploitatiekosten bij de tweede waterleidingplas. • Er zijn hoge investeringskosten voor het realiseren van de tweede waterleidingplas. • Mogelijk zijn de exploitatiekosten voor uitbreiding van de desinfectiecapaciteit op WPK hoog. • Compensatie van natuurwaarden en ecologie.

O.4.4: Tweede waterleidingplas met oppervlaktewaterinfiltratie op Loenderveen Omschrijving

Deze optie betreft de aanleg van de tweede waterleidingplas, aangevuld met een oppervlakte-infiltratie- en winsysteem. Het systeem is vergelijkbaar met het systeem in de AWD en maakt gebruik van infiltratiepanden en drains om het water na de bodempassage terug te winnen (zie ‘Model aided design of an artificial Recharge and Recovery system for the drinking water production of Amsterdam’, Pranisha Pokhrel). Voornaamste onderzoeksvragen • Een stakeholdersanalyse is vereist.

Classificatie: Openbaar 30 september 2021 - Toekomstvisie Drinkwater, Bijlagen

27/56

Toekoms tverk enni ng Drinkw ater

•

Impact van de gevolgen van oppervlakte infiltratie van de Loenderveense Plas moet onderzocht worden (oa Geohydrologische effecten, biodiversiteit en omgeving). De desinfectiecapaciteit moet worden verhoogd vanwege een groter percentage ARK-water.

Multicriteria-analyse O.4.4: Tweede waterleidingplas met oppervlakte-infiltratie op Loenderveen) Doelstellingscriterium

Omschrijving

Waterkwaliteit

• Het percentage ARK-water op de eerste waterleidingplas zal toenemen. De desinfectiecapaciteit in de zuivering zal daarom moeten worden verhoogd. • Deze optie zorgt voor afvlakking van temperatuur en concentraties. • Deze optie draagt bij aan de afbraak van pathogenen en microverontreiningen. • Door op de verblijftijd te sturen kan de kwaliteit en terugwinfractie worden beïnvloed. • De zuiveringscapaciteit van het infitlratiesysteem bedraagt circa 10 Mm3/j. • Deze stap verhoogt niet de extra beschikbare capaciteit van de tweede waterleidingplas • n.v.t.

Waterkwantiteit

Leveringszekerheid (beschikbaarheid) Primaire transport- en distributienet Systeembalans Waternet Systeembalans regionaal

Creëren voorraad Brondiversificatie

• Meer balans tussen WPK en LDN. • Versterkt de leveringszekerheid voor en gros-leveringen aan PWN en mogelijk Vitens. • Draagt niet bij aan het versterken van de wederkerigheid met naburige bedrijven. • Er wordt beperkt voorraad gecreëerd; kortstondige innamestops van ARK-water zijn mogelijk • Structurele inzet van de bestaande bron ARK.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10775357/1