20210609 DEF raadsvoordracht vaststellen SMP UK.docx

Nummer < automatisch > Directie

< automatisch >

Voordracht voor de Raadsvergadering van 7 juli 2021

Portefeuille Agendapunt Datum besluit

Ruimtelijke Ordening; Kunst en Cultuur, Monumenten en Erfgoed < automatisch > College van B en W 8 juni 2021 Onderwerp

Vaststellen van het Strategisch Masterplan voor het Universiteitskwartier De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. tot vaststelling van het Strategisch Masterplan voor het Universiteitskwartier (SMP), met als belangrijkste elementen;  a) Een gezamenlijke visie van Universiteit van Amsterdam (UvA) en gemeente op hoe het gebied zich de komende jaren gaat ontwikkelen;  b) Het ruimtelijke faciliteren van de clustering van de UvA-faciliteiten van de faculteit der Geesteswetenschappen en een aantal centrale UvAfuncties.  c) Uitwerkingskaders voor aanpassingen aan vijf monumentale UvAgebouwen BG3, BG5, Oudemanhuispoort, Gasthuiskerk en het Universiteitstheater;  d) Uitwerkingskaders voor het in samenhang inrichten van de buitenruimtes in het gebied, deels in bezit van de UvA en deels openbare ruimte, waaronder het inrichten van het Binnengasthuisterrein als voetgangersgebied waar de fiets te gast is;  e) Gezamenlijk geformuleerde opgaven op het gebied van logistiek, bereikbaarheid, duurzaamheid, beheer en leefbaarheid. 2. Kennis te nemen van de opbrengst van het participatieproces dat van juni 2019 tot maart 2021 heeft plaatsgevonden, met als belangrijkste resultaten ;  Een gezamenlijk opgesteld thematisch kader met concrete opgaven per thema.

Leefbaarheid en Veiligheid is op verzoek van bewoners toegevoegd;  Invloed bij het opstellen van de uitwerkingskaders van een aantal gebouwen, zoals het toevoegen van groen bij BG 5, invulling van de hof van de Gasthuiskerk, het creëren van een logistieke hub bij de Kloveniersburgwal om de rest van het gebied vrij van lawaaiige distributie te houden;  Onderlinge duidelijkheid over verschillen en overeenkomsten in belangen van partijen en hoe deze zo goed mogelijk in het plan konden worden opgenomen. Belangrijkste onderwerp van gesprek is daarbij de transformatie van het gebouw BG3, waarvoor afgesproken is dat een ontwerpprijsvraag gaat plaatsvinden met in de jury een vertegenwoordiging van de omwonenden. 3. Kennis te nemen van de Nota van Beantwoording (NvB) met daarin de beantwoording van de inspraakreacties op het concept Strategisch Masterplan Universiteitskwartier (SMP) dat gedurende de periode van 15 maart tot en met 26 april 2021 ter inspraak heeft gelegen, -

met daarin de volgende hoofdpunten:

     

-

Bezorgdheid over toekomstige openingstijden van de UvA-gebouwen; Kritiek op het voorstel voor vervanging van het ovale paviljoen door een nieuw gebouw, verbonden met gebouw BG3; Kritiek op het afwaarderen van de fietsroute over het BG-terrein en het inrichten van een voetgangersgebied waarbij de fiets te gast is; Bezorgdheid om drukte op een aantal plaatsen in het gebied; Kritiek dat het programma van de UvA te omvangrijk is; Kritiek op de gemeente voor het samen met een tweede partij opstellen van een ruimtelijk planproduct en de daarbij gemaakte afwegingen.

met daarin de volgende conclusies;  De inspraakreacties geven een goed beeld van de kritiek en conflicterende belangen bij de uitwerkingskaders in het SMP. De onderwerpen komen overeen met wat in het participatieproces aan de orde is gekomen. In de planvormingsfase zijn deze belangen en de ingewikkelde onderwerpen bediscussieerd en is men deelgenoot gemaakt van de afwegingen die hierbij gemaakt moeten worden.  De Stadsdeelcommissie heeft zich verdiept in het plan en gesproken met betrokken stakeholders uit de omgeving. Dit heeft geleid tot een duidelijk advies met een aantal inhoudelijke aanbevelingen en aanknopingspunten voor een zorgvuldig vervolgproces. Er is in het advies geen sprake van aanpassing van het SMP.

Wel wordt aangegeven dat: - er extra aandacht moet komen voor de procesbegeleiding van het vervolgtraject, gedurende de gehele periode van het veranderingsproces voor zowel planontwikkeling, het bouwproces als de beheersituatie; - bij de uitwerking van BG3 nadrukkelijk aandacht moet worden besteed aan zichtlijnen, sociale veiligheid van beide pleinen, en behoud van het open en lichte karakter gebied; - Samen met de bewoners gezocht moet worden naar verdere vergroening; - Bij het afwaarderen van de fietsroute over het BG-terrein (nu hoofdnet fiets), gezorgd moet worden voor een volwaardig en veilig alternatief voor deze belangrijke oost-west-fietsverbinding, bijvoorbeeld via de Nieuwe Doelenstraat.

4

Kennis te nemen van het integraal overnemen van het stadsdeeladvies en het direct in gang zetten van de uitvoering hiervan, zoals in de NvB is opgenomen; - T.a.v. aandacht voor de procesbegeleiding: uitvoeren van een evaluatie met de Klankbordgroep van het participatieproces en bespreken hoe de betrokkenheid van de lokale stakeholders kan worden georganiseerd; - T.a.v. de uitwerking van BG3; direct na vaststelling van het SMP starten met de voorbereidingen voor het ontwerptraject en daarbij de omwonenden raadplegen; - T.a.v. de vergroening; opstarten van gesprekken met de buurt over f realisatie van tijdelijke vergroeningsinitiatieven; - T.a.v. afwaardering van de fietsroute; starten met onderzoek naar een volwaardig en veilig alternatief voor de fietsroute over het BG-terrein.

5

Kennis te nemen van dekking van €1,75 mln. t/m 2025 in de Voorjaarsnota 2021 van de totale kosten ter hoogte van €2,75 mln. die gemoeid zijn met de 2

herinrichtingsopgave, verbonden aan het SMP tot 2030. De resterende €1 mln. wordt op de begroting opgevoerd nadat de fasering van de uitvoering in de periode 2025-2030 definitief is geworden. Wettelijke grondslag

Gemeentewet, artikel 169: het college van burgemeester en wethouders en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de Gemeenteraad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur (lid 1); zij geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft (lid 2) Bestuurlijke achtergrond



   

De basis voor het Strategisch Masterplan voor het Universiteitskwartier is gelegd met een overeenkomst in 2018 tussen UvA en gemeente (Dagelijks Bestuur van stadsdeel Centrum) waarin afspraken zijn gemaakt over de herinrichting van de openbare ruimte van het Universiteitskwartier in samenhang met de toekomstige (her)ontwikkeling van de Universiteitsgebouwen, op basis van actieve betrokkenheid van de belanghebbenden. Hierna heeft gedurende 2019 en 2020 een door de gemeente gecoördineerd planvormingsproces plaatsgevonden waarbij de overige belanghebbenden in een intensief participatieproces zijn betrokken. Op 9 maart 2021 heeft B&W het concept SMP vrijgegeven voor inspraak. Op 8 juni 2021 heeft B&W ingestemd met de Nota van Beantwoording van de inspraakreacties en het voorleggen van het definitieve concept-SMP aan de gemeenteraad. Op 30 juni heeft behandeling in de gecombineerde raadscommissie RO/KBB plaatsgehad.

Onderbouwing besluit

Het Strategisch Masterplan (SMP) voor het Universiteitskwartier is tot stand gekomen op initiatief van en in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), met actieve betrokkenheid van de belanghebbenden in de buurt. Het plan bevat uitwerkingskaders voor ingrepen in monumentale gebouwen en de inrichting van de buitenruimtes. Ook zijn uitwerkingskaders opgenomen over o.a. beheer, duurzaamheidsmaatregelen en logistiek. Het initiatief hiervoor volgt uit het voornemen van de Universiteit om haar huisvesting te clusteren. In het Universiteitskwartier komt de Faculteit der Geesteswetenschappen (FGw), inclusief een aantal centrale voorzieningen. Deze plannen dragen bij aan de doelstellingen van het uitvoeringprogramma Aanpak Binnenstad (vastgesteld 15 december j.l.). Onderstaand een toelichting bij de beslispunten: Ad 1) Vaststelling van het Strategisch Masterplan voor het Universiteitskwartier (SMP) met als belangrijkste elementen; a. Een gezamenlijke visie van UvA en gemeente op hoe het gebied zich de komende jaren gaat ontwikkelen; Het SMP is het resultaat van een in 2018 gestart planvormingsproces waarbij de UvA en gemeente gezamenlijk hebben gewerkt aan de volgende stap in de wordingsgeschiedenis van het gebied.

De visie is opgebouwd uit een stedenbouwkundige analyse, de programmatische wensen van de UvA, een cultuurhistorische onderbouwing, het reeds bestaande gemeentelijk beleid op het gebied van Aanpak Binnenstad, duurzaamheid, autoluw en bereikbaarheid en de belangen van de direct omwonenden. 3

Belangrijke elementen uit de visie zijn: - Het versterken van de bestaande hovenstructuur en het creëren van nieuwe hoven op BG-terrein en aan de Slijkstraat; - Het verbeteren van de ruimtelijke structuur van het Binnengasthuisterrein door sloop van het huidige ovale paviljoen, het gezamenlijk met de UvA uitwerken van een ontwerpopgave voor een nieuw paviljoengebouw en daarmee samenhangend een herindeling van de openbare ruimte; - Het versterken van het onderscheid tussen de binnen- en buitenwereld van het gebied door drie nieuwe entrees tot het gebied; - Het creëren van nieuwe looproutes door het gebied en de gebouwen. b. Het ruimtelijke faciliteren van de clustering van de UvA-faciliteiten van de faculteit der Geesteswetenschappen en een aantal centrale UvA-functies. Met het SMP wordt de ruimtelijke vertaling gegeven van de ambitie zoals in de overeenkomst van 2018 tussen UvA en gemeente is opgesteld. Belangrijk element bij het faciliteren van de clustervorming is het zogenaamde laadvermogen van het gebied. De prognose is, dat het aantal studenten en universiteitsmedewerkers dat aan het gebied verbonden is, afneemt. Daartegenover staat dat met o.a. de Universiteitsbibliotheek en het –theater campusoverstijgende voorzieningen aan het gebied worden toegevoegd.

Per saldo is de prognose dat het gebied ongeveer net zoveel UvA-gerelateerde bezoeken krijgt als in periode dat het gebied nog volledig in gebruik was. Als de beoogde bouwplannen van de UvA uitgewerkt worden, vindt er als gevolg van het SMP geen verdichting plaats. De omvang van het vastgoed neemt weliswaar toe tot circa 50.000 m², echter is dit het gevolg van realisatie van de nieuwe UB (met het overkappen van het binnenhof, aanleg fietsenkelder en nieuwbouw op de hoek van de Nieuwe Doelenstraat en Binnengasthuisstraat). De planuitwerking en vergunningverlening hiervan vond plaats ruim voor het opstellen van dit SMP. In januari van dit jaar kondigde de UvA aan de financiële risico’s van renovatie en nieuwbouw opnieuw te beoordelen. Aanleiding was onder andere de hogere kosten van de Universiteitsbibliotheek. Ook bij het gebouw BG5 bleek ingrijpend funderingsherstel noodzakelijk te zijn. Dit heeft geleid tot een aantal maatregelen en aanpassingen in de fasering van de projecten. Hierover heeft afstemming met het gemeentebestuur plaatsgevonden. De maatregelen hebben geen gevolgen voor het gezamenlijke ambitieniveau van het SMP en de samenhang van de ruimtelijke ingrepen daarin. De UvA heeft hierover in juni middels een nieuwbericht gecommuniceerd. Een toelichtende memo is bij deze raadsvoordracht als bijlage toegevoegd. c.

Uitwerkingskaders voor aanpassingen aan vijf monumentale UvAgebouwen BG3, BG5, Oudemanhuispoort, Gasthuiskerk en het Universiteitstheater; Centraal in het SMP staat het Programma van Eisen van de UvA. Dit is toegepast op de beschikbare gebouwen. Bij vijf gebouwen heeft dit geleid tot voorgestelde ingrepen waarvoor uitwerkingskaders zijn geformuleerd:  Voor het gebouw BG3 en het Binnengasthuisterrein betekent dit een verbetering van de ruimtelijke structuur door sloop van het huidige ovale paviljoen, het gezamenlijk met de UvA en stakeholders in het gebied uitwerken van een ontwerpopgave (d.m.v. een prijsvraag) voor een nieuw paviljoengebouw en daarmee samenhangende herindeling van de openbare ruimte. Er wordt hierbij tot een uitruil van gronden gekomen waarbij de m2 openbare ruimte in het gebied gelijk blijft; 4









Voor het gebouw BG5 staat in het uitwerkingskader een nieuw gebouw opgenomen tussen de vleugels van de oudbouw, op de plek waar het huidige atrium zich bevindt. Voor de zichtbaarheid van het rijksmonumentale oude bouwgedeelte zijn richtlijnen opgenomen; Voor het Oudemanhuispoortcomplex zijn uitwerkingskaders opgenomen voor het vervangen van een aantal gebouwdelen, grenzend aan de Slijkstraat en voor een nieuw, toegankelijk hof, die de toegang vormt tot een nieuwe noord-zuidroute door dit universiteitscomplex; Voor de Gasthuiskerk zijn uitwerkingskaders opgenomen voor de verbouwing en renovatie van het gebouw en voor de inrichting en ontsluiting van het groene hof achter het gebouw. Het gebouw wordt verbouwd om de zichtbaarheid van het monument, de toegankelijkheid en bruikbaarheid te verbeteren; Voor het Universiteitstheater zijn uitwerkingskaders opgenomen voor het versterken van de relatie met het water en de bereikbaarheid van het gebouw. De UvA wil in de toekomst nader bouwhistorisch onderzoek doen en een ontwerpstudie laten uitvoeren voor uitbreiding van het programma, in de vorm van een optopping of het benutten van de ruimte tussen voor- en achterbouw.

De ontwerpen voor de ingrepen in de gebouwen worden binnen dezeuitwerkingskaders uitgewerkt. Hierna worden de aanvragen voor de benodigde omgevingsvergunningen getoetst aan de vigerende bestemmingsplannen en de geldende toetsingskaders, zoals de Welstandsnota. In de bijlagen bij het SMP zijn 5 illustratieve weergaven van de uitwerkingskaders opgesteld door het bureau West8 in opdracht van UvA. Hierin worden de door de UvA gewenste uitwerkingsrichtingen van de gebouwen weergegeven. Dilemma’s tijdens planvorming, hoe opgelost  Bij aanvang van de planvorming had de UvA de verdeling van het programma over de gebouwen al vanuit de eigen interne gemeenschap grotendeels vormgegeven en daardoor was er niet veel bewegingsruimte in de planvorming over voor gemeente en UvA. De verdeling van het programma leidde tot een aantal geambieerde ingrepen in gebouwen die ingewikkeld waren (en mogelijk met een andere verdeling van het programma voorkomen hadden kunnen worden). De door de UvA voorgestelde ingrepen in de gebouwen stonden een paar keer op gespannen voet met de monumentale belangen en stedenbouwkundige inzichten van de gemeente.  Een cultuurhistorische onderbouwing van de visie in het SMP en bij de ingrepen in de gebouwen werd gemist door de SIRK, M&A en de RCE (Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed).

Deze is vervolgens door UvA opgesteld, waarna partijen hebben geadviseerd aan het stadsbestuur.  Bij BG3 is de sloop van het ovale paviljoen als onderdeel van het rijksmonument naar de mening van de RCE en M&A nog niet afdoende onderbouwd om zonder meer akkoord te gaan. RCE begrijpt de ambitie maar de uitwerking van de ontwerpopgave is bepalend of zij positief kunnen adviseren. Hiervoor zal in het vervolgtraject een uitgebreide procedure gevolgd moeten worden.  Bij BG5 was het voorstel van de UvA voor het nieuwbouwvolume tussen de zijvleugels lange tijd niet akkoord wegens onvoldoende verbetering van monumentale waardes van het rijksmonumentale gebouw. Een aparte SIRKbespreking bood oplossing; hierin zijn richtlijnen voor de omvang van het nieuwbouwvolume meegegeven. UvA acht deze uitvoerbaar.  Bij de OMHP was verschil van inzicht in de monumentale waarde van de 5

bebouwing aan de Slijkstraat. Deze bouwdelen maken onderdeel uit van het complex en vallen onder rijksmonumentale bescherming. UvA ging er van uit dat deze bouwdelen indifferent waren en vervangen konden worden. Onderlinge afstemming heeft er toe geleid dat een nadere studie naar de inpasbaarheid van de monumentale waarden door UvA wordt uitgevoerd. Op basis van deze studie en de adviezen hierop van Monumenten & Archeologie en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed kan in een later stadium besluitvorming plaatsvinden, of en zo ja, welke bouwdelen vervangen kunnen worden. De dilemma’s die volgden uit het betrekken van de stakeholders uit de directe omgeving en hoe daarmee is omgegaan, staan beschreven onder beslispunt 2. d. Uitwerkingskaders voor het in samenhang inrichten van de buitenruimtes in het gebied, deels in bezit van de UvA en deels openbare ruimte, waaronder het inrichten van het Binnengasthuisterrein als een voetgangersgebied waar de fiets te gast is; In het gebied is het eigendom van de buitenruimtes versnipperd. In het SMP wordt weergegeven hoe deze in samenhang in te richten. Doelstelling is, daar waar dat qua veiligheid en beheer kan, ook de hekken weg te halen en buitenruimtes zoveel mogelijk open te stellen. Dit moet in nauwe samenspraak met de omwonenden gebeuren. In het geval van herinrichting geldt voor alle straten de Puccini-principes en –materialen.

Ook zullen de richtlijnen van het Programma Autoluw hierbij worden betrokken. De UvA zal veel fietsverkeer aantrekken. Doelstelling is een zoveel mogelijk fietsvrij maaiveld. Hiervoor zal intensieve begeleiding nodig zijn. Onderdeel van de uitwerkingskaders is de inzet van fietscoaches door de UvA. Ook komen er 2 grote ondergrondse fietsenkelders; onder de nieuwe Universiteitsbibliotheek en onder de nieuwbouw van het Oudemanhuispoortcomplex aan de Slijkstraat. De ingangen van de Fietsenkelders zijn gesitueerd aan de randen van het gebied. De 2 kelders zorgen ervoor dat de UvA de benodigde capaciteit van 2.400 fietsparkeerplekken realiseert die nodig zijn om zodoende het UvA-gerelateerde fietsparkeren te accommoderen. Het Binnengasthuisterrein zal worden ingericht als voetgangersgebied waarbij de fiets te gast is. Nu lopen er nog rijbanen over het terrein en maakt de route StaalstraatVendelstraat-Binnengasthuisstraat-Grimburgwal onderdeel uit van het Hoofdnet Fiets. Gezien het verwachte aantal loopbewegingen in het gebied, de inzet tot stedenbouwkundige structuurverbetering op het Binnengasthuisterrein en de beleidsinzet om het fietsverkeer zoveel mogelijk over de grote primaire routes (Plusnet Fiets) door het centrum te geleiden, is het voorstel het doorgaande fietsverkeer uit het gebied te halen. Er is een goed alternatief voor handen via de Nieuwe Doelenstraat en Rokin. e.

Gezamenlijk geformuleerde opgaven op het gebied van logistiek, bereikbaarheid, duurzaamheid, beheer en leefbaarheid. De belangrijkste opgaven zijn: Op gebied van logistiek en bereikbaarheid - het realiseren van laad&los-plekken aan de waterkant t.b.v. vervoer over water; - Het inzetten van logistieke hubs waarna distributie in het UK d.m.v. kleinere modaliteiten plaatsvindt; - Het invoeren van eenduidige venstertijden voor gemotoriseerd verkeer - Buiten venstertijden primaat geven aan de voetganger en de fietser; - Het SMP en de reeds lopende bouw van de UB hebben ook aanleiding gegeven voor 6

nauwe afstemming tussen UvA en het team Bruggen &Kademuren over de bouwlogistiek ten gevolge van de te verwachten bouwwerkzaamheden van de UvA aan haar gebouwen gecombineerd met de werkzaamheden aan de kades en bruggen; Eén van de resultaten hiervan is dat de nieuwe aannemer van de UB 95% van zijn transport over water gaat uitvoeren. - idem gaf de calamiteit aan de kade bij de Grimburgwal aanleiding voor nauwe afstemming tussen gemeente en UvA over de vernieuwing van haar eigen kades in het gebied; Op gebied van duurzaamheid zetten UvA en gemeente in op een gebiedsgerichte aanpak van de energietransitie van het gebied. Dit houdt in dat op gebiedsniveau naar oplossingen wordt gekeken, waarbij de transitie op een gecoördineerde manier plaatsvindt en alle vastgoedeigenaren en –gebruikers deel kunnen nemen aan dit proces. Afgesproken is dat een fasering wordt aangebracht waarin de verschillende delen van het Universiteitskwartier de energietransitie zullen ondergaan.

Dit biedt de mogelijkheid om de energievoorziening van de UvA-gebouwen binnen de voor de UvA relevante planning realiseren, met de mogelijkheid voor andere stakeholders in het gebied om ook gebruik te maken van duurzame energiebronnen; Op het gebied van beheer en leefbaarheid is de afspraak dat UvA, Gemeente, de Key, ondernemers en bewoners in het gebied een beheerovereenkomst opstellen, met daarin afspraken over het beheerniveau, wie wat beheert, afspraken over het openen en sluiten van de hekken, openings- en sluitingstijden van de gebouwen, inzet van fietscoaches en een centraal meldpunt. Ad 2) Kennis te nemen van de opbrengsten van het participatieproces dat van juni 2019 tot maart 2021 heeft plaatsgevonden; Tijdens de planvorming heeft een intensief participatieproces plaatsgevonden onder leiding van een externe begeleider. Het verslag inclusief bevindingen van de externe begeleider is als bijlage toegevoegd. Bij het maken van het SMP zijn bewoners en ondernemers in de buurt, studenten, medewerkers van de Universiteit van Amsterdam en andere belangstellenden intensief betrokken om hun belangen kenbaar te maken. De bewonersvereniging Vereniging Openbaar en Leefbaar BG-terrein (VOLBG) heeft zich hierin zeer actief opgesteld. Deze buurtvereniging is kritisch over de clustering van de UvA op en rond het Binnengasthuisterrein.

In het verleden heeft deze vereniging samen met een aantal erfgoedpartijen zich met wisselend succes verzet tegen de sloop-nieuwbouwplannen voor de UB. De betrokkenheid van belanghebbenden bij het opstellen van het SMP heeft waardevolle inzichten en informatie opgeleverd. Bij de start van dit traject in 2018 zijn door de UvA een aantal bijeenkomsten gehouden onder leiding van landschapsbureau West 8, met de academische gemeenschap en een viertal met de buurt, om de eerste analyses en een conceptplan te delen. Hierbij zijn knelpunten, ideeën en wensen opgehaald. Met de academische gemeenschap zijn stappen gezet om het programma voor gebouwen nader te specificeren. In 2019 heeft de gemeente het trekkerschap overgenomen in het participatieproces met een externe en onafhankelijke begeleider. Er is begonnen met het maken van procesafspraken en een duidelijke rolverdeling. Vervolgens zijn verkennende gesprekken gevoerd om te vernemen hoe iedereen tegen het gebied en de toekomst ervan aankijkt. 7

Deze uitkomsten hebben een plek gekregen in zes centrale thema’s voor het Universiteitskwartier. Bewoners hebben daarbij Leefbaarheid en Veiligheid toegevoegd. Deze thema’s zijn vervolgens gezamenlijk uitgewerkt in uitgangspunten voor de planontwikkeling. Dankzij de bewoners is het SMP een integraal plan geworden. Vanuit de UvA lag de focus aanvankelijk meer op de bouwkundige aspecten. Met de inbreng van de buurt is het een plan over leefbaarheid, veiligheid, duurzaamheid, toegankelijkheid, bereikbaarheid, monumentaliteit en identiteit geworden. Deze uitwerking is gebeurd in tien openbare meet-ups, in 1-op-1-gesprekken en met een online enquête. De gezamenlijke uitgangspunten hebben geholpen om focus te krijgen op de prioriteiten in het gebied en het masterplan. Hierbij waren de betrokken partijen het lang niet altijd eens, maar duidelijk werd wel dat de thema’s een goed handvat bieden om het gesprek op strategisch niveau te voeren. Naarmate de voorstellen concreter werden, scherpten de vragen en standpunten van participanten aan. Hiermee werden ook de overeenkomsten en verschillen van mening duidelijker. De onderwerpen waarover verschil van mening bestond tijdens de planvormingsfase, komen ook terug in de inspraakreacties.

Minder prominent komen in de inspraak de onderwerpen naar voren waarover tijdens de participatie wel overeenstemming was:  De restauratieve monumentale aanpak van het gebied en haar gebouwen;  Het versterken van de aanwezige historische structuur van gebied en deze aan te vullen met nieuwe poorten;  Het ontwerpvoorstel voor de Oudemanhuispoort met een nieuwe ondergronds fietsenkelder;  Het naar de randen verplaatsen van een aantal UvA-horecafuncties met een avond-/nachtfunctie;  Het in samenhang inrichten van de verschillende buitenruimtes van UvA en Gemeente Amsterdam;  Het aanbrengen van onderscheid qua inrichting in levendige en ingetogen buitenruimtes;  Het autoluw maken van het gebied en omliggende grachten;  Het minimaliseren van fietsparkeren op het maaiveld;  Het zoveel mogelijk ruimte maken voor vervoer over water;  Het vergroenen van het gebied; De bovengenoemde overeenstemming leidt vervolgens tot concrete opgaven voor de uitwerking, zoals o.a.

 onderscheid tussen levendige en rustige buitenruimtes,  aandacht voor inpassing van loopstromen,  voldoende laadvermogen in het gebied in de vorm van toegankelijke buitenruimtes  ondersteuning van zelfbeheer,  het in de nabije toekomst opstellen van een beheerovereenkomst tussen UvA, gemeente en omwonenden  een gebiedsgerichte aanpak van de duurzaamheidsambitie;  verbetering in het hier en nu op het gebied van veiligheid, beheer en vergroening Ook bij de uitwerkingskaders van de gebouwen hebben de participanten de nodige 8

invloed gehad, o.a. :  Een inrichting van het toekomstige Gasthuishof in 2 zones, een rustige- en een levendige kant;  Het zo klein mogelijk houden van de nieuwbouw tussen de vleugels bij gebouw BG5 en het toevoegen van groen in de resterende ruimte;  Het pleidooi voor een nieuw toegankelijk hof aan de Slijkstraat met toegang tot het Oudemanhuispoortcomplex;  Het afzien van een koffieuitgifte-punt in het Vendelhof bij de toegang tot het Oudemanhuispoortcomplex. Op de valreep van de afronding van het participatietraject heeft bewonersvereniging VOLBG een eigen plan voor het Binnengasthuisterrein gemaakt. Dit plan is toegelicht door VOLBG aan het projectteam. Vervolgens hebben UvA en gemeente tijdens een vervolgbijeenkomst ieder een reactie gegeven. Als afsluiting van het participatietraject is een previewbijeenkomst georganiseerd voor alle betrokken stakeholders, waarin ruimte in het programma is gegeven aan VOL-BG om hun plan te presenteren Een verslag van het participatieproces, inclusief de bevindingen van de externe begeleider, is opgenomen als bijlage bij deze raadsvoordracht. Ad 3) Kennis te nemen van de Nota van Beantwoording (NvB) met daarin de beantwoording van de inspraakreacties op het concept Strategisch Masterplan Universiteitskwartier (SMP) dat gedurende de periode van 15 maart tot en met 26 april 2021 ter inspraak heeft gelegen.

Het concept SMP heeft ter inzage gelegen van 15 maart 2021 t/m 26 april. Gedurende deze periode zijn 42 inspraakreacties ingediend. Er heeft 1 online inspraakbijeenkomst plaatsgevonden op 30 maart 2021. Hoofdlijnen van de inspraak en de beantwoording j:  De meeste reacties gaan over de uitwerkingskaders voor het gebouw BG3, over het voorstel voor een nieuw gebouw en het verwijderen van het ovale paviljoen. De erfgoedpartijen zijn eensgezind in hun kritiek. Ook een aantal omwonenden zijn hier tegen. Bij dit onderwerp komt veel samen: sloop/nieuwbouw, verandering van de ruimtelijke structuur, monumentale waarden, cultuurhistorische bouwgeschiedenis, het realiseren van twee hoven in plaats van één grote ruimte, het afwaarderen van de fietsroute, veiligheidsbeleving, bezorgdheid om te grote drukte en de programmatische wensen van de UvA; Hoofdlijn van de beantwoording: Er bestaat begrip voor de zorgen. De gemeente is van mening dat het uitwerken van de nieuwe verbeterde stedenbouwkundige opzet van het gebouw en de omliggende ruimten kan opwegen tegen de architectonische betekenis van het paviljoen en de veranderingen voor de direct aanwonenden. Een ontwerpvoorstel dient als onderbouwing voor de sloop van het huidige paviljoen. Als die onderbouwing onvoldoende is wordt geen toestemming voor sloop gegeven.

Afgesproken is dat een ontwerpprijsvraag gaat plaatsvinden, met in de jury een vertegenwoordiging van de omwonenden.  De toekomstige openingstijden van de UvA-gebouwen. Men is beducht voor lang openblijvende universiteitsfuncties. Hoofdlijn van de beantwoording: 9









Als reactie op de inspraakreacties heeft de UvA echter aangegeven dat 24/7 opening van de UB niet wenselijk is en er ook geen plannen zijn om hiertoe over te gaan. UvA en gemeente willen dat de openingstijden onderdeel uitmaken van de op te stellen beheerovereenkomst tussen bewoners, UvA en gemeente, zoals in het SMP is opgenomen. Naar aanleiding van de inspraakreacties zijn deze afspraken toegevoegd in het SMP. Het afwaarderen van de fietsroute die nu door het BG-terrein loopt; het instellen van voetgangersgebied waarbij de fiets te gast is, zien indieners nog niet voor zich; Hoofdlijn van de beantwoording: De doelstelling is om voor het Binnengasthuisterrein een binnengebied met verblijfskwaliteit te creëren zonder scheiding van verkeersstromen. Dit kan worden bereikt met een inrichting als voetgangersgebied, waarbij de fiets te gast is. Bij behoud van de fietsroute blijft het aantal doorgaande fietsers groter. Met een nieuwe inrichting zullen minder fietsers het gebied doorkruisen doordat de grote fietsparkeervoorzieningen aan de randen van het gebied en ondergronds zijn gesitueerd.

Vergroening, er worden veel vraagtekens geplaatst bij het realiteitsgehalte van de plannen hiertoe in het SMP; Hoofdlijn van de beantwoording: Een aantal plekken in het gebied worden vergroend in samenspraak met de bewoners, waaronder het nieuw te realiseren hof tussen BG3 en het appartementengebouw aan het BG-plein. De gemeente wil hier –ook in de huidige tijdelijke situatie- al mee beginnen in samenwerking met de bewoners. De clustering van het UvA-programma in het gebied is te massaal, het programma is te groot en te dominant; Hoofdlijn van de beantwoording: Het aantal m² vastgoed van de UvA wordt niet uitgebreid, m.u.v. de reeds geplande nieuwbouw bij de UB op het oude parkeerterrein. De prognose van het aantal gebruikers/bezoekers t.o.v. de oude situatie laat geen toename zien. Het bewaken van de balans in het gebied blijft evenwel een opdracht voor alle partijen; Kritiek op de gemeente voor het samen met een tweede partij opstellen van een ruimtelijk planproduct en de daarbij gemaakte afwegingen. Hoofdlijn van de beantwoording: Het SMP is een gemeentelijk plan, dat met inbreng en afstemming met initiator UvA is opgesteld. De gemeente heeft het traject begeleid om in de besluitvorming de autonome integrale belangenafweging te kunnen maken.

In de nota worden antwoorden gegeven op de punten van kritiek uit de inspraakreacties. Niet alle reacties waren negatief. Een aantal reacties waren positief en beginnen met complimenten om daarna toe te spitsen op onderdelen waar men bezorgd over is. Conclusies:



De inspraakreacties geven een goed beeld van de kritiek en conflicterende belangen bij de uitwerkingskaders in het SMP. De onderwerpen komen overeen met wat in het participatieproces aan de orde is gekomen. In de planvormingsfase zijn deze belangen en de ingewikkelde onderwerpen bediscussieerd en is men deelgenoot 10



gemaakt van de afweging die hierbij gemaakt moet worden. De Stadsdeelcommissie heeft zich in aanloop naar hun verdiept in het plan en gesproken met betrokken stakeholders uit de omgeving. Dit heeft geleid tot een duidelijk advies. Hierin staan een aantal inhoudelijke aanbevelingen en aanknopingspunten voor een zorgvuldig vervolgproces. In het advies is geen sprake van aanpassing van het SMP . Het advies van de stadsdeelcommissie (dat onderdeel uitmaakt van de NvB) wordt integraal overgenomen. In dit advies wordt aangegeven dat: - er extra aandacht aan de procesbegeleiding van het vervolgtraject moet komen gedurende de gehele periode van het veranderingsproces voor zowel planontwikkeling, het bouwproces als de beheersituatie; - bij de uitwerking van BG3 nadrukkelijk aandacht moet worden besteed aan zichtlijnen, sociale veiligheid van beide pleinen, en behoud van het open en lichte karakter gebied; - Samen met de bewoners moet gezocht worden naar verdere vergroening; - Bij afwaarderen fietsroute over BG-terrein (nu hoofdnet fiets), het belangrijk is dat wordt gezorgd voor een volwaardig en veilig alternatief voor deze belangrijke oost-west-fietsverbinding, bijvoorbeeld via Nieuwe Doelenstraat.

Ad 4) Kennis te nemen van het integraal overnemen van het stadsdeeladvies en het direct in gang zetten van de uitvoering hiervan, zoals in de NvB is opgenomen;  T.a.v. aandacht procesbegeleiding: uitvoeren van evaluatie met de Klankbordgroep van het participatieproces en bespreken hoe de betrokkenheid van de lokale stakeholders moet worden georganiseerd;  T.a.v. uitwerking BG3; direct na vaststelling van het SMP de voorbereidingen voor het ontwerptraject starten en daarbij de omwonenden teraadplegen;  T.a.v. vergroening; opstarten gesprekken met de buurt over faciliteren van tijdelijke vergroeningsinitiatieven;  T.a.v. afwaardering fietsroute; starten met onderzoek naar realiseren van alternatief voor fietsroute over BG-terrein. Nadere toelichting is te vinden in de Nota van Beantwoording onder ‘2.4 Advisering Stadsdeelcommissie Centrum en wijze van uitvoering van advies’ Ad 5) Kennis te nemen van dekking van €1,75 mln. t/m 2025 in de Voorjaarsnota 2021 van de totale kosten ter hoogte van €2,75 mln. die gemoeid zijn met de herinrichtingsopgave verbonden aan het SMP tot 2030. De resterende €1 mln. wordt op de begroting opgevoerd nadat de fasering van de uitvoering in de periode 20252030 definitief is geworden.

Het SMP is qua inhoud en financiële consequenties vergelijkbaar met een PBI fase 2besluit, het is vergelijkbaar met een Nota van Uitgangspunten, waarbij de geraamde kosten niet onomkeerbaar zijn. De kosten verbonden met de herinrichting van de openbare ruimte in het plangebied zoals opgenomen in het SMP zijn geraamd op €2,75 mio. De VJN heeft een horizon tot 2025. De uitvoering van het SMP duurt tot +- 2030. De fasering van de werkzaamheden wordt nog nader afgestemd tussen UvA en gemeente. De VJN 2021 voorziet in dekking van €1,75 mln. De resterende €1 mln. wordt op de begroting opgevoerd nadat de fasering van de uitvoering in de periode 2025-2030 definitief is geworden. Er wordt pas overgegaan tot uitvoering als resterende 1 mln. dekking definitief is. Besluitvorming over de VJN vindt plaats in de gemeenteraadsvergadering in juli 11

aanstaande, voorafgaand aan de vaststelling van het definitieve SMP. Financiële onderbouwing

Financiële onderbouwing: Ja Investeringsvoorstel Tabel: Basisgegevens investering Investeringssom

€

Rentepercentage

%

Afschrijvingstermijn (jaar) Kapitaallasten

€

Aanvang kapitaallasten MIP nummer

Tabel: Financiële consequenties van de beslispunten

BATEN Product SMF

I/S

Jaar T

I

Totaal

Jaar T+1

Jaar T+2

Jaar T+3

€50.000,00

€100.000,00

€1.600.000,00

€50.000,00

€100.000,00

€1.600.000,00

Jaar T+1

Jaar T+2

Jaar T+3

€50.000,00

€100.000,00

€1.600.000,00

€50.000,00

€100.000,00

€1.600.000,00

LASTEN Programma Verkeer, Vervoer en Parkeren

Totaal

Product

I/S

<nr.>

I

Jaar T

I=Incidenteel S=Structureel

Consequenties gedekt? Het SMP is qua inhoud en financiële consequenties vergelijkbaar met een PBI fase 2-besluit, het is vergelijkbaar met een Nota van Uitgangspunten, waarbij de geraamde kosten niet onomkeerbaar zijn.

12

Overige toelichting: De kosten verbonden met de herinrichting van de openbare ruimte in het plangebied zoals opgenomen in het SMP zijn geraamd op €2,75 mio. De VJN heeft een horizon tot 2025. De uitvoering van het SMP duurt tot +- 2030. De fasering van de werkzaamheden wordt nog nader afgestemd tussen UvA en gemeente. De VJN 2021 voorziet in dekking van €1,75 mln. De resterende €1 mln. wordt op de begroting opgevoerd nadat de fasering van de uitvoering in de periode 2025-2030 definitief is geworden. Er wordt pas overgegaan tot uitvoering als resterende 1 mln. dekking definitief is. Besluitvorming over de VJN vindt plaats in de gemeenteraadsvergadering in juli aanstaande, voorafgaand aan de vaststelling van het definitieve SMP. In de overeenkomst uit 2018 met de UvA is vastgelegd dat de gemeente verantwoordelijk is voor eigen rekening en risico voor het ontwerp en de aanleg van de openbare ruimte in eigendom van de gemeente en de daarmee verband houdende besluitvorming en het participatietraject. Binnen het plangebied valt openbare ruimte waarvan de herinrichtingskosten al zijn opgenomen in de scope van het Programma Kades & Bruggen. Voor de herinrichting van de openbare ruimte in het gebied dat niet in scope van PKB valt wordt een reservering gemaakt in het SMF. Het gaat om een bedrag van in totaal €2.750.000,- Het gaat hierbij om het Binnengasthuisterrein en de Slijkstraat.

Deze middelen komen mits toegekend vanaf 2024 beschikbaar. Met de wethouder Verkeer en Vervoer is hierover apart afgestemd. Het overige verkeersareaal wordt opnieuw ingericht volgend op de vernieuwing van de kades en bruggen. Deze investeringen vallen in de scope van PKB en worden via PKB gefinancierd. Voor deze straten geeft het SMP slechts de inrichtingsrichtlijnen weer. Vanuit het stadsdeel zal gedurende de looptijd van de operatie regelmatig het overleg met de UvA moeten worden georganiseerd over uitwerkingen, ambities en vergunningen. De proceskosten die daar mee samenhangen komen voor rekening van het stadsdeel Centrum. Risico Als grootste risico is geïdentificeerd de uitvoeringsfasering: de koppeling van de start van de herinrichtingswerkzaamheden aan de oplevering van de UvA-gebouwen. Als de werkzaamheden aan de gebouwen uitlopen kan ook het maaiveld pas later ingericht worden. Aangezien het ontwerp, aanbesteding en wenstraceprocedures voor de herinrichtingen al geruime tijd vóór de start van de uitvoering moeten beginnen, zullen hierover goede afspraken met de UvA moeten worden gemaakt. Een tweede risico op het vlak van de uitvoeringsfasering is de nauwe samenhang met de werkzaamheden aan de bruggen en kademuren in het gebied, die bepalend zijn voor de bereikbaarheid van het gebied voor bouwwerkzaamheden.

Beheersmaatregel is dat na het vaststellen van het SMP met de UvA hier procesafspraken over worden vastgelegd, al dan niet in een overeenkomst. Conclusie: Deze voordracht heeft na vaststelling in de gemeenteraad financiële consequenties van €1.750.000,- die in de VJN 2021 zijn opgenomen. Geheimhouding

Niet van toepassing

13

Welke stukken treft u aan? Registratienr.

Naam

< automatisch >

Strategisch Masterplan Universiteitskwartier

< automatisch >

5 illustratieve Uitwerkingskaders Gebouwen West8 iov UvA Nota van Beantwoording SMP Universiteitskwartier Verslag Participatie INBO Memo toelichting bij besparingsmaatregelen UvA

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Stadsdeel Centrum, Giso Lommers, 06 53596861, g.lommers@amsterdam.nl

14