20210402 raadsbrief stz Masterplan Handhaving en Reiniging

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Aan de gemeenteraad

Datum

2 april 2021

Ons kenmerk Uw kenmerk Behandeld door

Sonja Pol en Timothy Veenboer

Kopie aan Bijlage(n) Onderwerp

Masterplan Handhaving & Reiniging

Geachte raadsleden, Kort na vaststelling van het Masterplan Handhaving en Reiniging in de gemeenteraad op 22 januari 2020 brak de coronacrisis uit. Het werk veranderde en de nadruk verplaatste zich naar volksgezondheid en de noodverordening. Het centrum was minder druk, maar de parken juist drukker en het afvalaanbod steeg. Toch stellen we vast dat er aanzienlijke vooruitgang is geboekt op de doelstelling van het masterplan: het werken aan een veilige, schone en leefbare stad. De crisis heeft ervoor gezorgd dat we sneller moesten anticiperen en flexibel moesten inspelen op de nieuwe situatie buiten en er kwam versneld aandacht voor het monitoren van de openbare ruimte door middel van data. In deze raadsbrief leest u over de thema’s van het masterplan, de financiële inzet en de ambities voor 2021. Impact coronacrisis Voordat we ingaan op wat we afgelopen jaar hebben bereikt, willen we eerst stilstaan bij de weerslag die de crisis - naast de stad - ook heeft gehad op onze medewerkers die in de openbare ruimte opereren. De boa’s en toezichthouders van Toezicht en Handhaving Openbare Ruimte (hierna handhaving) en de medewerkers van Afval en Grondstoffen en Stadswerken hebben hard gewerkt onder vaak moeilijke omstandigheden. De opgaves zijn groot, wat extra druk zet op de vraag naar capaciteit en de flexibiliteit van de boa’s en toezichthouders van handhaving.

Het handhaven van coronamaatregelen leidt soms ook tot stevige confrontaties met burgers; grote zorg en punt van aandacht is hoe dit zich zal ontwikkelen als het draagvlak voor de maatregelen onder de bevolking afneemt. En waar anderen thuis werkten, gingen onze medewerkers de straat op. Om hen te ondersteunen zijn er maatregelen getroffen en middelen verstrekt om besmetting

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 2 april 2021 Kenmerk Pagina 2 van 8

en verspreiding van het coronavirus tegen te gaan bij de medewerkers zelf en in hun werkomgeving. Voor het goede werk dat is verricht in deze tijd hebben de medewerkers van de boven genoemde directies een bonus van 300,- euro gekregen.

1. Resultaat op straat Het masterplan richt zich in de eerste plaats op de focusgebieden in Zuidoost, Nieuw-West en Centrum, maar ook - daar waar het nodig is - in andere delen van de stad. We zijn in staat om de opgaves van de stad beter te volgen. De coronacrisis maakte dat de drukte en problematiek is verschoven naar andere plekken binnen de stad. Onze inzet veranderde daardoor; hosts gingen vanuit Centrum naar de parken, markten en andere drukke plekken in de stad, en fietscoaches gingen ondersteunen bij de meldkamer en de boa’s. Volksgezondheid, veiligheid en jongeren waren de belangrijkste handhavingsthema’s. a. Focusgebied Centrum Over de Aanpak Binnenstad hebben we u op 17 december 2020 geïnformeerd. Afgelopen jaar was er door corona aanvankelijk veel meer rust in het centrum. De inzet van hosts, handhaving en politie is, waar het nodig was, verschoven naar inzet in parken, winkelstraten, markten en recreatiegebieden. Voor de Wallen en het Rembrandtplein zijn extra hosts ingezet en is intensief ingezet op crowd management en het informeren van bezoekers. Vanuit het masterplan is daarvoor de Wallenmonitor ontwikkeld, waarmee de drukte op de Wallen live kan worden gevolgd. Deze monitor is ook breder inzetbaar voor het bepalen van de inzet.

Ten behoeve van de aanpak van overlast in de binnenstad zijn gezamenlijk buurtconciërges, wijkverzorgers en extra grofvuilwagens ingezet. Bovendien zijn extra gespecialiseerde handhavers en juristen aangetrokken voor vergunningen, toezicht en handhaving (VTH) voor de naleving van de coronaregels voor horeca en ter ondersteuning van de top-X aanpak (waarmee gerichter op notoire overtreders wordt gehandhaafd). Het grof zwerfafval en de vullingsgraden van niet volle afvalbakken in de focusgebieden van Centrum (Wallengebied, Rembrand- en Leidseplein) scoren iets beter dan in de rest van Centrum. Voor 2021 is de ambitie om met een vergelijkbaar pakket aan maatregelen, gebiedsregie (intensievere operationele samenwerking tussen handhaving, politie en hosts rond Wallen en uitgaanspleinen), campagnes tegen overlast, de inzet van taximaatregelen (taxiregelaars, pop-up standplaatsen op piekmomenten) en gedragsmaatregelen rond overlast in de openbare ruimte voort te zetten, zodra de drukte terugkeert. b. Focusgebied Zuidoost In 2019 is de Integrale Aanpak Amsterdamse Poort (IAAP) gestart. De aanpak is opgenomen in het masterplan. Er zijn extra medewerkers aangetrokken voor het legen van afvalbakken en schoonprikken of -vegen van de straat.

Als gevolg van de coronamaatregelen werden de pleinen en parken intensiever gebruikt met als resultaat volle prullenbakken en een toename van zwerfvuil. Het focusgebied van Zuidoost scoorde beter op vullingsgraad afvalbakken dan gemiddeld in de rest van Zuidoost in 2020, maar minder goed op grof zwerfafval. Vanuit de Aanpak bijplaatsingen (het verkeerd aanbieden van huishoudelijk afval in de openbare ruimte) is

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 2 april 2021 Kenmerk Pagina 3 van 8

41% van alle containerlocaties van Bijlmer Centrum opgenomen als probleem / aandachtlocatie, tegenover 47% voor heel Zuidoost. Daarbij scoren de probleem / aandachtlocaties van Bijlmer Centrum iets beter (ongeveer een procent punt) dan de aandacht / probleemlocaties van heel Zuidoost. De extra inzet van politie en handhaving was primair gericht op de corona-noodverordening. Daardoor was er (tijdelijk) minder prioriteit voor de lokale afspraken die zijn gemaakt in het kader van het masterplan. De overlast van o.a. personen en diefstal is de afgelopen periode zichtbaar toegenomen. Daarom zijn, afhankelijk van de handhaving op coronamaatregelen, nadere afspraken gemaakt over noodzakelijke inzet in 2021. Een buurtgerichte campagne zal starten na de lockdown. Deze campagne voor bewoners en ondernemers richt zich op mede-eigenaarschap en gedeelde verantwoordelijkheid om de openbare ruimte schoon en heel te houden. c. Focusgebied Nieuw-West Als gevolg van de coronamaatregelen werden de pleinen en parken intensiever gebruikt. Met ook hier als gevolg volle prullenbakken en een toename van zwerfvuil. Daarnaast waren de toename van grofvuil, bijplaatsingen en meer zwerfafval het grootste probleem. Er is daarom extra capaciteit ingezet om vuilnis efficiënt op te halen.

In de focusgebieden van Nieuw-West (Geuzenveld-Slotermeer) is de score op zwerfvuil en van de vullingsgraad van afvalbakken nagenoeg gelijk met de rest van het stadsdeel. Vanuit de Aanpak bijplaatsingen is 30% van alle containerlocaties van Geuzenveld-Slotermeer opgenomen als probleem / aandachtlocatie, tegenover 22% voor heel Nieuw-West. Daarbij scoren de probleem / aandachtlocaties Nieuw West iets slechter dan de aandacht / probleemlocaties van heel NieuwWest. De coronasituatie zorgde ook voor een toename van het aantal meldingen van jeugdoverlast. Er is daarom extra ingezet om (eventuele) rellen en overlast te voorkomen op zogenoemde ‘hete’ plekken en voor het opbouwen van een structureel netwerk ten behoeve van een schone en leefbare buurt, gebruik makend van de initiatiefkracht van de bewoners. d. Aanpak bijplaatsingen als onderdeel van het afvaloffensief Op 5 november 2020 bent u uitgebreid geïnformeerd over het Amsterdamse afvaloffensief. Het offensief is opgebouwd vanuit vier actielijnen: 1) de basis op orde, 2) informeren, 3) motiveren en 4) handhaven. In de Aanpak bijplaatsingen (ABP) komen deze lijnen samen. De aanpak richt zich op: schone containerlocaties, dagelijkse controle en communicatie en participatie gericht op gedragsverandering. Het afgelopen jaar zagen we een grote verandering in het aanbod van afval in de stad.

Het huisafval is sterk gestegen, en dan met name het aanbod van karton. De Aanpak bijplaatsingen is ingezet om afvaloverlast in de hele stad tot een minimum te beperken. Via monitoring doen we steeds meer kennis en ervaring op die we gebruiken om meer grip te krijgen op de afval overlast. Vanaf februari 2021 is rondom 50 locaties in alle stadsdelen offline en online een campagne gestart op de thema’s: restafval, papier en karton en grof afval.

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 2 april 2021 Kenmerk Pagina 4 van 8

2. Vernieuwing en innovatie Vanuit het masterplan is er geëxperimenteerd met verschillende vernieuwende pilots om beschikbare data zo veel mogelijk bij elkaar te brengen en digitale werkwijzen te introduceren. a. Vernieuwende pilots In Centrum is een aantal pilots gestart waarvan crowd management op basis van sensoren erg succesvol is gebleken en in andere delen van de stad gebruikt kan worden. In Zuidoost zijn pilots gestart om met bewoners maatregelen te bedenken en realiseren ter verbetering van de leefbaarheid en veiligheid, o.a. ‘Samen Meer Amsterdamse Poort’ (social design). Deze pilots sluiten aan op het initiatiefvoorstel van VVD-raadslid Torn “Laat bewoners en handhavers samen overlast te lijf gaan” van 25 juli 2018. Voorbereid is een experiment met geluidsensoren en een feedbackmechanisme om terrasbezoekers te attenderen op het overschrijden van geluidsgrenzen en te stimuleren om hun gedrag aan te passen. Ter vergroting van het veiligheidsgevoel en een prettigere buurt worden enkele routes van en naar metrostations en buurt- en winkelcentra, samen met omwonenden en ondernemers voorzien van betere en bijzondere belichting. In NieuwWest zijn pilots gestart op het gebied van o.a. gedragsbeïnvloeding gericht op veilig parkeren door ouders bij het afzetten van hun kinderen bij school, het voorkomen van geluidsoverlast van en rond horeca van ‘hangmensen’. b.

Digitale handhaving op weg en water Uitbreiding basisnetwerk kentekencamera’s Via een raadsbrief op 22 september 2020 bent u geïnformeerd over de uitbreiding van het basisnetwerk kentekencamera’s van de A10 met de S100 (aantal 60) en het stadshart (aantal 8) begin 2021. Begin 2021 zullen de camera’s fysiek langs de S100 worden geplaatsten. Met deze camera’s kan gehandhaafd en gestuurd worden op zwaar verkeer ten behoeve van de veiligheid van bruggen en kades, het selectief toegang geven aan taxi’s tot drukke gebieden en worden data verzameld voor de monitoring en de inzet van regulier verkeersmanagement en voor onderbouwing van toekomstig beleid. Er wordt ook gestart met een pilot om met 10 mobiele kentekencamera’s op hotspots te handhaven op snorfietsen op de rijbaan. Planning is om medio 2021 te starten met de pilot. Het handhaven door middel van camera’s vereist samenwerking met het OM en CVOM. “Digitale Gracht” Binnen de gemeente Amsterdam houdt het Programma Varen zich bezig met de regie op het Amsterdamse binnenwater. Onderdeel van het programma is de realisatie van een dynamisch verkeersmodel (Digitale Gracht) door middel van een vignetplicht (RFID chip) op de Amsterdamse binnenwateren. Dit ondersteunt verkeersmanagement op het water en het team Nautisch Toezicht.

Met de start van het vaarseizoen (april 2021) is de verwachting dat het grootste gedeelte van het dynamisch verkeersmodel in werking is. We kijken ook naar hoe deze data optimaal gebruikt kunnen worden om drukte en stremmingen op het water inzichtelijk te maken.

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 2 april 2021 Kenmerk Pagina 5 van 8

3. Organisatorische maatregelen a. Roosters Verandering van de roosters is een belangrijke randvoorwaarde om de inzet van de uitvoerende directies daar waar en wanneer dat nodig is beter te kunnen doen. Daarom wordt er gewerkt aan een meer dynamische manier van het inroosteren van de medewerkers, zodat er meer inzet kan komen in de avond, nacht en weekenden. Deze nieuwe roostersystematiek is in concept gereed en wordt besproken met de Ondernemingsraad. Dit proces vergt meer tijd omdat de werkomstandigheden voor de medewerkers zullen veranderen. Het gezamenlijke doel is om te komen tot een goede roostersystematiek waarbij de vraag van de stad, het goede werkgeverschap van de gemeente en de duurzame inzetbaarheid van haar medewerkers geborgd zijn. b. Werving extra Handhavers Sinds begin januari 2020 hebben 50 medewerkers de overstap gemaakt vanuit inhuur naar een vaste aanstelling bij de gemeente en zijn 30 externe sollicitanten ingestroomd. Om meer externe kandidaten te informeren en te enthousiasmeren voor de functie handhaver, hebben we een arbeidsmarktcampagne opgezet via o.a. social media met foto’s en filmpjes van Amsterdamse handhavers. In het eerste kwartaal van 2021 vindt een tweede arbeidsmarktcampagne plaats. Daarnaast zijn via de pilot boa-traineepool 29 mensen opgeleid en doorgestroomd tot volwaardige boa.

Binnen Nederland is Amsterdam uniek in het bieden van een opleidingstraject voor aspirant-boa’s. c. Actie Service Centrum (ASC) Ondanks de grote toename van de meldingen, zijn we operationeel goed in staat geweest om adequaat te reageren, waarbij het ASC een belangrijke rol had in het beoordelen van de urgentie van meldingen op momenten dat één van de uitvoerende partijen te weinig capaciteit had. Door de extra bezetting (regisseurs) konden we met de komst van de noodverordening snel opschalen om een centrale rol te spelen in het behandelen van burgermeldingen over overtredingen van die verordening. We hebben daarvoor met spoed aanvullende afspraken met de politie (Regionale Service Centrale) en de handhavingsketen binnen de gemeente gemaakt. VTH heeft haar “flex horeca”-werkwijze stedelijk en gedurende de hele week ingezet om signalen van overtredingen door horeca en bedrijven snel te behandelen. De straatcoaches spelen een grote rol in toezicht en (informeel) waarschuwen van groepen mensen, niet alleen jongeren, waardoor zij een nuttige aanvulling zijn op het palet van onze handhavers. d. Meldsysteem Signalen Informatievoorziening Amsterdam (SIA) Het stads-brede meldsysteem SIA is doorontwikkeld. Daarbij wordt continu de dienstverlening aan de Amsterdammers en de functionaliteit voor de uitvoerende partijen verbeterd.

Zo is er speciaal voor handhaving op de coronamaatregelen een nieuwe kaartfunctie geïntroduceerd om soortgelijke meldingen rondom dezelfde locatie te kunnen bekijken en analyseren. Ook worden koppelingen met andere systemen op dit moment gerealiseerd om meldingen sneller en volledig naar straatcoaches en gebruiksinspecteurs te sturen. In het najaar is een functionaliteit toegevoegd voor de afhandeling van meldingen waarbij meer dan 1 afdeling betrokken moet worden om de overlast te verhelpen.

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 2 april 2021 Kenmerk Pagina 6 van 8

e. Samenwerking politie In opdracht van de driehoek is in maart 2020 door politie en handhaving een samenwerkingsprogramma opgesteld en uitgewerkt. De focus van het samenwerkingsprogramma ligt op de versterking van de operationele samenwerking via onderlinge kennisoverdracht en op het bevorderen van wederzijds begrip bij het operationele gedeelte van politie en handhaving. De handhavers en politie hebben gezamenlijk de naleving van de noodverordeningen opgepakt. Na de coronacrisis zullen gezamenlijke handhavingsacties (bijvoorbeeld bij grote evenementen) worden gerealiseerd. Bij de eindejaarwisseling waren extra agenten en boa’s op straat voor handhaving van de coronamaatregelen en het landelijke vuurwerkverbod. De samenwerking is daarbij goed verlopen en ingericht op basis van data van voorafgaande jaren en ingekomen meldingen. Bij het stroomlijnen van alle meldingen – dus niet alleen bij vuurwerk - werken de CCTR en de meldkamers van handhaving en politie samen. Een laatste ontwikkeling is dat de politie van plan is de basisteams van de politie en hun specialistische teams te herijken. Dit heeft gevolgen voor de opgave en werkwijze van handhaving, bijvoorbeeld voor de samenwerking op het gebied van Veiligheid Openbaar Vervoer. f.

Handhavingsparagraaf Dit betreft de uitvoering van motie 604, het opstellen van een handhavingsparagraaf voor nieuw beleid, wanneer er sprake is van consequenties voor de handhaving in de openbare ruimte. Het doel van deze paragraaf is bij het vaststellen van nieuw beleid een uitvoeringstoets te doen op benodigde handhaving. De paragraaf is ontwikkeld en zal in 2021 worden geïmplementeerd.

4. Financiën Hieronder is een geactualiseerd overzicht van de financiën opgenomen, ingedeeld naar de 7 doorbraken conform het raadsbesluit van 22 januari 2020. De tabel geeft de begroting weer van het afgelopen jaar en de jaren daarna. Het afgelopen jaar kent een onderbesteding van 2,1 miljoen euro. De belangrijkste oorzaak hiervan was de coronacisis die zorgde voor een afgenomen drukte in de binnenstad, waardoor een pakket extra maatregelen die daar was gepland en extra toezicht op touringcars niet zijn doorgegaan.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Inzet op tijden die er om vragen Focusgebieden, bijplaatsingen en overig Handhavingsdip V&OR SIA en meldingen Sociale innovatie & preventieve handhaving Digitaal krijgt prioriteit Toepassing innovatie en slimme technieken Inzetten op betere landelijke wet- en regelgeving Informatie gestuurde inzet capaciteit Handhavingsparagraaf Totaal (in miljoenen euro’s)

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

2020

2021

2022

2023

14,7 2,6 3,4 0,1 0,1 0,1 0 0 0 21

17,7 2,6 3,4 0,1 0,1 0,1 0 0 0 24

18,3 2,6 3,4 0,1 0,1 0,1 0 0 0 25

18,2 2,6 3,4 0,1 0,1 0,1 0 0 0 25

Gemeente Amsterdam

Datum 2 april 2021 Kenmerk Pagina 7 van 8

5. Ambities 2021 Dit jaar zullen we nog te maken hebben met de coronacrisis en de effecten die dat met zich meebrengt. Niettemin zien we de volgende ambities: Resultaat op straat - Blijvend streven om in 90% van de focusgebieden uit het masterplan een schoonheidsniveau van minimaal niveau B (verzorgd) te behalen. - Rondom 50 locaties per stadsdeel offline en online campagne op de thema’s: restafval, papier, karton en grof afval. En op de 420 slechtste locaties de basis op orde brengen door te zorgen dat de containers schoon, veilig en heel zijn. - Vergroten van de betrokkenheid van bewoners en ondernemers door verbeterde communicatie, participatie, inzet op gedrag en verdere optimalisatie van de dienstverlening. - Verdere samenwerking en aansluiting van handhaving bij partners zoals OM en Justis en zo mogelijk Platform Veilig Ondernemen Amsterdam-Amstelland (PVO AmsterdamAmstelland). Vernieuwing en digitalisering - Voorkomen van zwaar verkeer en drukte via volumemanagement van soorten verkeer, zoals touringcars en taxi’s en op het water, door uitbreiden basisnetwerk binnen de S100 en het stadshart en invoeren vaarvignet nieuwe vaarseizoen. - Doorontwikkeling gebruik Aanpak Bijplaatsingen app en registratie van afval en routes. - Continueren van diverse pilots in de focusgebieden.

Organisatorische randvoorwaarden - Breed beschikbare gebiedsinformatie voor het bepalen en prioriteren van de inzet daar waar nodig. - Verdere versteviging van de integrale gebiedsaanpak. - De backoffice van de toezichthouders zodanig inrichten, dat deze flexibel mee kan bewegen met het aantal constateringen op straat. De efficiency vergroten door het werkproces te optimaliseren. - Handhaving niet als sluitpost zien, maar meewegen bij nieuw beleid om te komen tot meer adequate inzet van integrale handhaving.

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 2 april 2021 Kenmerk Pagina 8 van 8

Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd over de resultaten van het Masterplan Handhaving en Reiniging in 2020. Namens het college van burgemeester en wethouders, Met vriendelijke groet, Het bestuurlijk team bestaande uit:

Femke Halsema Burgemeester

Laurens Ivens Wethouder Reiniging

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Egbert J. de Vries Wethouder Verkeer en Vervoer