2021-04-01 Raadsinformatiebrief actief openbaarmaken VES dossier

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 1 april 2021 Grondzaken Marieke van Doorninck Grond & Ontwikkeling (bestuurszaken.GO@amsterdam.nl)

Onderwerp

Actief openbaarmaken documenten vernieuwing erfpachtstelsel (2014 – 2018)

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Het college hecht grote waarde aan openheid en transparantie voor wat betreft de ambtelijke en bestuurlijke besluitvormingsprocessen. Dit geldt ook voor de vorige raadsperiode 2014 – 2018 waarin de vernieuwing van het erfpachtstelsel (VES) heeft plaatsgevonden. Gezien het toenemende aantal verzoeken op grond van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) over het erfpachtvernieuwingsproces heeft het college besloten om de erfpachtvernieuwingsdocumenten zoveel mogelijk actief openbaar te gaan maken. Hiervoor zal in een beperkte periode een aanzienlijk deel van de ambtelijke capaciteit uit de overstapketen van de afdeling Erfpacht & Uitgifte van Grond en Ontwikkeling worden ingezet. Gevolg hiervan is onder meer dat: - het versturen van overstapaanbiedingen vertraging zal oplopen; en - dat lopende Wob verzoeken over de erfpachtvernieuwing zullen worden gepauzeerd, totdat de actieve openbaarmaking van de VES-documenten is afgerond. Deze Wob verzoekers worden hierover geïnformeerd. Ik licht dit graag nader toe.

Aanleiding In de vorige raadsperiode 2014 -2018 heeft een speciaal projectteam gewerkt aan de vernieuwing van het erfpachtstelsel. Er is onder meer gewerkt aan de inhoudelijke voorbereidingen van de AB2016, het nieuwe erfpacht- en grondwaardebeleid, consultatierondes, de inspraak, de afstemming met ketenpartners, voorlichting van erfpachters, het informeren van de raad en de uiteindelijke openbare bestuurlijke besluitvorming door het college en de raad. In de voorbereiding zijn door Grond en Ontwikkeling (G&O) en het VES-projectteam in het 4 jaar durende project circa 40.000 documenten geproduceerd en opgeslagen. Het betreft hier onder meer e-mails, verslagen, (bestuurlijke)notities, financiële en juridische analyses, (concept)beleidsstukken en (concept) bestuurlijke stukken. Deze informatie wordt in kaart gebracht, ontdubbeld en er wordt bezien welke informatie er actief openbaar gemaakt wordt. Er wordt zoveel mogelijk begonnen met het openbaar maken van informatie waar in lopende Wob-

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 april 2021 Pagina 2 van 4

verzoeken om is gevraagd. De gemeente zal transparant zijn over welke informatie er nog meer is en welke daarvan actief openbaar zal worden gemaakt. In de voorbereiding van de VES is zoveel mogelijk openheid betracht door onder meer het houden van consultatierondes en inspraak en de zoveel mogelijk openbare besluitvorming. Openbaarheid zorgt voor het afleggen van verantwoording aan de burger. Desalniettemin is de afgelopen jaren gebleken dat er bij erfpachters en erfpachtersbelangenorganisaties behoefte bestaat om - naast de inspraakdocumenten en de daaropvolgende openbare bestuurlijke besluitvorming – meer inzicht te krijgen in de achtergronden van de totstandkoming van het nieuwe erfpachtstelsel. Vanaf 2016 heeft G&O de eerste Wob-verzoeken ontvangen over de totstandkoming van de AB2016. Vanaf 2018 (na de vaststelling van de Overstapregeling, het beleid grondwaardebepaling en het overige erfpachtbeleid) is het aantal Wob-verzoeken inzake de VES enorm toegenomen. De Wob-verzoeken inzake de VES doen overigens ook een aanzienlijk beroep op de ambtelijke capaciteit bij G&O. Met name vanwege de grote omvang van het VES-dossier in combinatie met de grote overstapopgave waar G&O op dit moment aan werkt komt het regelmatig voor dat de wettelijk voorgeschreven Wob-termijnen niet worden gehaald.

Dit leidt enerzijds in veel gevallen tot ontevredenheid bij de verzoekers, beroepsprocedures bij de rechtbank wegens het niet tijdig beslissen en in sommige gevallen tot dwangsommen. Anderzijds leidt dit ook tot gevoel van onmacht bij de ambtelijke organisatie. G&O heeft de afgelopen 2 jaren al aanzienlijk opgeschaald in de ambtelijke capaciteit maar vanwege de complexiteit van het overstapproces en het feit dat de (historische) kennis over de VES-periode slechts bij een beperkt aantal ambtenaren is belegd, leidt verdere personele uitbreiding niet tot meer capaciteit die kan worden ingezet. Het college ziet in het actief openbaar maken van een groot aantal documenten een kans om nog transparanter te zijn over de voorbereidende ambtelijke en bestuurlijke werkzaamheden rondom de VES.

Actieve openbaarheid De gemeente wil, in lijn met de aanstaande Wet open overheid (opvolger Wob), meer informatie uit eigen beweging openbaar maken: actieve openbaarheid. Hiervoor is een aanpak ontwikkeld waarmee actieve openbaarheid en het op orde brengen van de informatiehuishouding integraal wordt aangepakt. Hiervoor is naast inhoudelijke deskundigheid, informatiekundige- en openbaarheidsexpertise nodig. Het actief openbaar maken van de VES- informatie wordt gebruikt als pilot om de aanpak te toetsen en te verrijken en dient als voorbeeld voor de rest van de gemeentelijke organisatie. Met een stedelijk team openbaarheid wordt ook het afhandelen van Wob-verzoeken geoptimaliseerd. Door de pilot met actieve openbaarmaking van de VES-documenten wordt de transparantie richting burgers vergroot en de druk op de organisatie door Wob-verzoeken verlaagd. Ten eerste doordat er waarschijnlijk minder Wob-verzoeken zullen worden ingediend omdat de informatie immers voor een groot deel al openbaar is gemaakt. Ten tweede kunnen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 april 2021 Pagina 3 van 4

toekomstige Wob-verzoeken efficiënter en sneller worden afgehandeld doordat de informatiehuishouding beter op orde is gebracht, en kunnen verzoekers gerichter verzoeken indienen omdat inzichtelijk is gemaakt welke informatie er binnen de gemeente aanwezig is. Gevolgen voor de overstap en de lopende Wob-verzoeken inzake de VES Om actief VES-documenten openbaar te maken, worden de overstap-gerelateerde werkzaamheden grotendeels tijdelijk gepauzeerd. Het pauzeren van het overstapproces heeft tot gevolg dat erfpachters hun overstapaanbieding later zullen ontvangen. Dit heeft geen gevolgen voor de erfpachters in die zin dat hun oorspronkelijke aanvraagdatum (en de daaraan verbonden overstapvoorwaarden) gewoon blijft gelden. Het tijdelijk pauzeren van andere werkprocessen (zoals uitgiftedossiers, transformatiedossiers, bestemmingswijzigingen etc.) zou een relatief grotere impact hebben op de erfpachter. De consequentie hiervan is dat de afhandeling van overstapdossiers (circa 4.000 te versturen aanbiedingen per maand) en overstap-gerelateerde dossiers (circa 1000 wijzigingsdossiers) tijdelijk zo goed als gepauzeerd zal worden (spoeddossiers uitgezonderd). Dit is van invloed op de oorspronkelijke overstapdoelstelling zoals door het college vastgesteld op 17 maart 2020.

Voor meer informatie verwijs ik u graag naar mijn brief van 31 maart 2021 over de herijking van de doelstelling van het Plan van Aanpak ‘Programma Uitvoering Overstapregeling Eeuwigdurende erfpacht’, die gelijktijdig met voorliggende brief aan uw raad is verzonden. Gevolg is ook dat de afhandeling van alle andere lopende Wob-verzoeken rondom de VES zal worden gepauzeerd en vertraging zal oplopen. Met de verzoekers zal hierover door G&O contact worden opgenomen en ze zullen zoveel mogelijk worden meegenomen in het proces van de actieve openbaarmaking. Bij de actieve openbaarmaking zal de informatie die op grond van de Wob niet mag worden verstrekt (o.a. bedrijfsgegevens van derden en bepaalde persoonsgegevens) niet worden verstrekt. Informatie waarvan het ter beoordeling van de gemeente is of deze al dan niet wordt verstrekt – bijvoorbeeld omdat de (financiële) belangen van de gemeente onevenredig kunnen worden geschaad – zal zo beperkt mogelijk geheim worden gehouden. Gevolg hiervan is dat bepaalde, gevoelige informatie uit het VES-dossier, na openbaarmaking, mogelijk in lopende rechtszaken aan de gemeente wordt tegengeworpen of tot publiciteit leidt. Bij de actieve openbaarmaking zal voorrang gegeven worden aan de documenten die onderdeel uitmaken van lopende Wob-verzoeken.

De actieve openbaarmaking zal in delen plaatsvinden zodat Wob-verzoekers en andere belangstellenden niet hoeven te wachten totdat alle documenten beoordeeld en openbaargemaakt zijn.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 april 2021 Pagina 4 van 4

Hoe de actieve openbaarmaking exact zal plaatsvinden wordt op dit moment nader uitgewerkt. Ik zal uw raad daar zo spoedig mogelijk nader over berichten. Het college vertrouwt u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marieke van Doorninck Wethouder Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl