20201110 Raadsbrief actueel beeld DEF.pdf

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Aan de gemeenteraad

Datum Behandeld door

november 2020 Openbare Orde en Veiligheid

Bijlage(n) Onderwerp

Actueel beeld radicalisering en extremisme

Geachte leden van de raad, In de afgelopen weken hebben enkele afschuwelijke terroristische aanslagen in Europa ons geschokt en weer doen beseffen dat de dreiging van extremisme en terrorisme allesbehalve verdwenen is. Ook in Amsterdam is de bestrijding hiervan nog steeds aan de orde. In de media verschenen berichten over het hoger beroep van Jawed S. die in 2018 twee personen neerstak op Amsterdam CS, in oktober is een 19-jarige Amsterdammer gearresteerd op verdenking van rechtsextremistische opruiing en misdrijven met een terroristisch oogmerk, werd Hassan N. veroordeeld voor het plaatsen van een nepbom bij Restaurant Hacarmel en in augustus werd een 31-jarige Amsterdammer gearresteerd op verdenking van het voorbereiden van één of meer aanslagen. Informatiebeeld Zoals u weet doet de gemeente per definitie geen mededelingen over lopende zaken of over personen die al dan niet bij de gemeente bekend zijn. Het is ook goed om te benadrukken dat de gemeente zelf geen bevoegdheden heeft om informatie te vergaren uit andere dan openbare bronnen, tenzij er sprake is van individuele casuïstiek in het kader van de integrale Persoonsgerichte Aanpak Radicalisering (iPGA-R). In dat geval mag er privacygevoelige informatie worden uitgewisseld met ketenpartners om een risicotaxatie te maken en beheersmaatregelen in te zetten.

Om te zorgen dat het programma radicalisering en extremisme aansluit bij de actuele uitdagingen in Amsterdam, maakt het programma sinds vorig jaar halfjaarlijks een informatiebeeld. Op basis hiervan kan tijdig worden bepaald of en welke bijsturing nodig is en in hoeverre er voldoende zicht is op bepaalde (nieuwe) fenomenen of gebieden. Ook kan het dienen om input te geven aan het sociaal domein en preventief beleid gericht op het tegengaan van de vatbaarheid voor radicalisering. Voor dit informatiebeeld wordt onder meer gesproken met professionals uit de stadsdelen, partners uit de veiligheidsketen en van de iPGA-R. Het resultaat is een inhoudelijk zwaar document van vertrouwelijke aard, wat ter inzage zal worden gelegd voor raadsleden. U

Gemeente Amsterdam

Pagina 2 van 3 27 november 2020

wordt hier separaat over geïnformeerd. Daarnaast wil ik met deze brief enkele inzichten met betrekking tot actuele ontwikkelingen aan u voorleggen. Actuele ontwikkelingen De coronapandemie heeft een grote impact op de samenleving. Sinds de uitbraak van het coronavirus is maatschappelijk ongenoegen merkbaarder, bijvoorbeeld bij antilockdownprotesten. De NCTV spreekt in het laatste DTN van een radicale onderstroom met soms extremistische gedragingen. Mensen die de overheid, wetenschap en traditionele media wantrouwen kunnen dit beeld bevestigd zien in complottheorieën en desinformatie die vooral op sociale media rondgaan. In meerdere stadsdelen is te merken dat complottheorieën over het coronavirus rondgaan, in sommige stadsdelen lijken deze wijdverbreid te zijn. Tegelijkertijd lijkt er weinig actiebereidheid onder bewoners. In Amsterdam zijn demonstraties tegen de coronamaatregelen tot dusver zonder incidenten verlopen. Ook hebben we door de coronamaatregelen te maken met een periode waarin mensen meer geïsoleerd zijn, hun informatie voor een groter deel van internet halen en er bovendien veel angst en onzekerheid is. Door verslechterde omstandigheden kunnen personen vatbaarder zijn voor radicalisering, kan de sociale cohesie onder druk komen en meer ruimte voor extreme standpunten ontstaan.

Sinds begin mei zijn de brandstichtingen en sabotages bij telecommasten – vermoedelijk gerelateerd aan complottheorieën over 5G – abrupt verminderd. In Amsterdam bleef het bij één incident. De meeste casussen in de iPGA-R betreffen nog altijd islamistisch extremisme. Over deze vorm van extremisme komen ook de meeste meldingen binnen bij het Steunpunt (voorheen Meldpunt) Radicalisering. Volgens de NCTV lijkt de directe geweldsdreiging vanuit de Nederlandse jihadistisch-extremistische beweging afgenomen, door verdeeldheid en het ontbreken van krachtige leiders. De dreiging is echter niet verdwenen, er blijft potentiële geweldsdreiging vanuit terugkeerders en netwerkvorming onder gedetineerde jihadistisch-extremisten. Internationaal gezien zijn aanslagen uit jihadistisch-extremistische hoek veelal kleinschalig, provisorisch van aard en gepleegd door eenlingen, waarbij extremistisch gedachtegoed soms gepaard gaat met psychiatrische problemen. Ook als het gaat om rechts-extremisme ziet de NCTV vooral dreiging vanuit eenlingen. Personen komen vooral online in aanraking met rechts-extremistisch gedachtegoed en blijven daardoor mogelijk onder de radar. Binnen de iPGA-R zien we rechts-extremisme in zeer beperkte mate voorkomen. In 2020 stonden antiracisme en antikolonialisme extra in de belangstelling. De Black Lives Matter demonstraties in Nederland zijn vreedzaam verlopen.

De NCTV merkt op dat bij enkele individuen en kleine identitaire groepen tekenen zijn van verharding. Er zijn geen signalen dat dit onder Amsterdammers het geval is. In juni zijn bekladdingen geweest van een aantal standbeelden en locaties die verwijzen naar de koloniale tijd. De afgelopen maanden zijn dergelijke incidenten niet meer voorgevallen.

Gemeente Amsterdam

Pagina 3 van 3 27 november 2020

Vatbaarheid op stadsdeelniveau De gemeente heeft als doel om op verschillende manieren, zoals via burgerschapsonderwijs of het stimuleren van actieve deelname aan de maatschappij, de weerbaarheid tegen radicalisering te verhogen en daarmee de vatbaarheid voor extremistisch gedachtegoed te verlagen. In het informatiebeeld is de vatbaarheid per stadsdeel in kaart gebracht op basis van OIS-data en gesprekken met professionals. Daarbij moet worden opgemerkt dat deze vatbaarheid sterk kan verschillen per gebied of zelfs per buurt en niet gezegd kan worden dat een hogere vatbaarheid ook daadwerkelijk leidt tot meer radicalisering. Inzichten uit deze analyse worden binnen de gemeente uitgewisseld. Conclusie Het beeld wat we op dit moment hebben op het gebied van radicalisering is in grote lijnen onveranderd. Nieuwe fenomenen worden vanuit het programma altijd gevolgd om te kunnen inschatten of de inzet vanuit de gemeente aanpassing behoeft. In de loop van 2021 zal ik u met een voortgangsbrief zoals u die ook afgelopen voorjaar heeft ontvangen, op de hoogte brengen van de stand van zaken binnen het programma radicalisering en extremisme.

Hoogachtend,

Femke Halsema Burgemeester