201215 Initiatiefvoorstel van het lid Grooten (GL) d.d. 15 december 2020 getiteld Jongerenparticipatie

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Gemeenteblad

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van …

Jaar

2020

Afdeling

1

Nummer

<gemblnr>

Publicatiedatum

Niet invullen

Agendapunt

<agpnr>

Datum initiatiefvoorstel

15 december 2020

Onderwerp

Instemmen met het initiatiefvoorstel ‘Jongerenparticipatie’ van het lid de Grooten en kennisnemen van de bestuurlijke reactie Met dit initiatiefvoorstel stel ik u voor het volgende besluit te nemen: Tekst van openbare besluiten wordt gepubliceerd

De gemeenteraad van Amsterdam

Gezien het initiatiefvoorstel van het lid Grooten van 15-12-2020, getiteld: jongerenparticipatie, Mede gezien de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel en de behandeling in de raadscommissie voor Kunst, Diversiteit en Democratisering; besluit:

I. in te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel; II. het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: 1. Samen met een diverse groep jongeren en jongerenorganisaties een programma jongerenparticipatie te maken dat bestaat uit diverse programma’s voor verschillende groepen en doeleinde; 2. Als voorwaarde het belonen van jongeren voor hun tijd en inzet; 3. Te onderzoeken of bij ieder project dat jongeren aangaat vooraf geformuleerd moet worden op welke wijze jongeren een rol krijgen; 4. Inventariseren of er in Amsterdam behoefte is aan een URBN Village net als in Lelystad en Gent waar er ook stageplekken te vinden zijn; 5. Hierbij aan te sluiten bij initiatieven en organisaties die al in de stad aanwezig zijn; 6. Hierbij als gemeente slechts een faciliterende rol te spelen; maar wel een manier vinden om ervoor te zorgen dat alle jongeren in Amsterdam echt meer zeggenschap krijgen; 7. Voor de plannen middelen te reserveren uit het programma democratisering; 8. Dit plan met budget te bespreken met de commissie KDD. III. kennis te nemen van de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel. Wettelijke grondslag Art. 147a, lid 1 Gemeentewet Art. 39 Reglement van orde voor de raad van Amsterdam

1

Jaar Afdeling Nummer Datum

2020 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

Initiatiefvoorstel

Context In het coalitieakkoord staat dat de coalitie wil inzetten op democratische vernieuwing om de participatieve en representatieve democratie te vernieuwen, versterken en uitbreiden. De coalitie ziet het namelijk als haar verantwoordelijkheid de zeggenschap van bewoners zoveel mogelijk te vergroten. De gedachte hierachter is dat Amsterdammers net zulke goede- en soms zelfs betere ideeën hebben dan het stadsbestuur zelf. Welke Amsterdammers hiermee bedoeld worden, wordt echter niet gespecificeerd. En dat terwijl er grote verschillen zijn in de participatie van verschillende groepen Amsterdammers. Vooral onder jongeren lijkt de participatie en maatschappelijke betrokkenheid relatief laag te zijn. Zo gaan ouderen vaker naar de stembus1 en zijn de meeste insprekers bij vergaderingen boven de 50. De politiek gaat echter over onderwerpen die voor iedereen relevant zijn; over hoe we onze huizen over 30 jaar verwarmen, over hoe we ervoor kunnen zorgen dat niemand achterblijft in een steeds digitale wereld. Maar ook over hoe we iedereen welkom en gelijkwaardig kunnen laten voelen in een internationale stad als Amsterdam. Kortom, de politiek gaat over de toekomst. Jongeren leven straks in die toekomst en zullen dus de gevolgen ondervinden van beleid dat nu wordt ingezet.

Zeker nu de toekomst als gevolg van de coronacrisis voor velen onzeker is geworden, is het van groot belang dat jongeren betrokken worden bij het inrichten van die toekomst. Zelfs premier Rutte riep jongeren op om met ideeën te komen en die door te geven aan de politiek om zo de revolutie vanuit de jongere generatie op gang te brengen.2 Daarom richt dit voorstel zich op het opzetten van een jongerenparticipatie programma zodat we ook in Amsterdam die revolutie kunnen starten. Voor de totstandkoming van dit voorstel hebben we gesprekken gevoerd met verschillende jongerenorganisaties en jongerenwerkers waaronder Diversion, Jeugdplatform Amsterdam, Sociaal Cement en de Nationale Jeugdraad. In deze gesprekken zijn we ingegaan op waarom jongeren weinig participeren en wat de gemeente kan doen om dit te verbeteren. Het voorstel is mede geschreven en gelezen door de verschillende jongerenorganisaties en jongerenwerkers met wie wij contact hebben gehad. Het voorstel is gericht op jongeren tussen de 16- en 26 jaar. Het belang van participatie De eerste conclusie uit de gevoerde gesprekken is dat er verschillende vormen van participatie bestaan. Vaak wordt er bij participatie gedacht aan stemmen of lid worden van een politieke partij. Maar aan de basis van deze politieke participatie staat een veel bredere vorm van participatie, namelijk maatschappelijke participatie. Deze vorm

1

https://nos.nl/artikel/2277024-hoogste-opkomst-in-30-jaar-wat-bracht-de-kiezer-naar-het-stembureau.html

2

https://nos.nl/artikel/2334527-rutte-roept-jongeren-op-de-revolutie-te-beginnen.html

2

Jaar Afdeling Nummer Datum

2020 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

van participatie draait om het betrokken zijn bij je directe leefomgeving en het gevoel hebben dat je gehoord wordt. Uit de gesprekken met jongerenorganisaties blijkt dat een deel van de jongeren dit gevoel niet heeft. Deze jongeren hebben het idee dat er wel óver hen maar niet mét hen wordt gepraat. Zij voelen zich uitgesloten, genegeerd en zijn dus niet maatschappelijk betrokken, laat staan politiek betrokken. Dit is in de eerste plaats een probleem voor de jongeren zelf. Jongerenparticipatie, in de goede vorm, draagt bij aan de ontwikkeling van burgerschapsvaardigheden bij jongeren. Het daagt jongeren uit na te denken over maatschappelijke vraagstukken en hoe zij actief invloed kunnen uitoefenen op hun omgeving. Het is belangrijk dat jongeren zich realiseren dat hun mening ertoe doet en dat zij problemen aan kunnen kaarten wanneer ze die tegenkomen. Projecten rondom jongerenparticipatie kunnen dit stimuleren en jongeren een stap verder helpen in hun ontwikkeling. Een gebrek aan participatie onder jongeren is ook een probleem voor de gemeente zelf. Het beleid van de gemeente dient uiteindelijk de inwoners, en dus ook de jongeren, van Amsterdam. Als deze jongeren niet maatschappelijk betrokken zijn, laten ze hun stem minder horen. En dat terwijl zij kennis en ervaring in huis hebben die de gemeente vaak niet heeft.

Zonder deze ervaringsdeskundigheid en ideeën sluit het beleid van de gemeente dus ook minder goed aan op de wensen en behoeften van jongeren. Maatschappelijke participatie is dus niet iets wat alleen effectief is voor de jongeren, maar ook voor de gemeente zelf. Weinig maatschappelijke betrokkenheid van jongeren is dus niet alleen een probleem voor maar ook van de gemeente. Participatie is eigenlijk ook het verkeerde woord. Dat suggereert dat jongeren nu lui zijn en geen actie ondernemen. Dat zij iets moeten doen wat zij nu nog niet doen. Maar het is andersom. De gemeente moet iets doen wat zij nu nog maar weinig doet: jongeren actief betrekken en laten participeren. Zoals gezegd draait participatie om betrokken zijn bij je omgeving. Maar je kan nooit jezelf ergens bij betrekken. Je wordt ergens bij betrokken. Participatie begint bij uitgenodigd en gehoord worden en dat gebeurt nu te weinig. De bal ligt dus bij de gemeente, niet bij jongeren. Pas wanneer de gemeente en andere instanties op de juiste manier luisteren naar jongeren, is er participatie mogelijk. Tot die tijd is het ook niet redelijk om te verwachten dat jongeren zich laten horen als ze weten dat hun geluid aan dovemans oren is gericht. Jongerenparticipatie is in die zin dus tweeledig. Enerzijds biedt het de gemeente de kans haar beleid meer aan te laten sluiten bij de wensen en behoeften van jongeren.

Anderzijds plukken ook jongeren hier de vruchten van omdat ze hun burgerschapskwaliteiten ontwikkelen. Meer jongeren betrekken bij de stad en haar politiek is dus ook een investering in de kwaliteiten en persoonsvorming van jongeren. Dit voorstel richt zich daarom op de vraag: Hoe kan de gemeente meer luisteren naar jongeren en hen meer betrekken bij het maken van beleid en de stad? Waarom laten jongeren zich minder horen? Om jongeren op een succesvolle manier meer te betrekken bij de stad, is het belangrijk om te kijken waarom dit nu nog niet gebeurt. Het eerste punt om hierbij te

3

Jaar Afdeling Nummer Datum

2020 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

maken is dat er niet één soort jongeren bestaat maar dat er een enorme diversiteit is onder jongeren. Er zijn jongeren die enorm betrokken zijn en bijvoorbeeld lid zijn van een politieke partij of maatschappelijke organisatie. Deze groep jongeren laat zich dus al horen en zijn dus vaak al betrokken bij Amsterdam en haar beleid. Maar er zijn ook jongeren die wel de wil hebben om maatschappelijk en misschien zelfs politiek betrokken te zijn, maar daar nu om verschillende redenen nog niet de kans voor krijgen. Deze jongeren hebben misschien te maken met problemen als armoede, uitsluiting of een lastige thuissituatie. Hierdoor is het voor deze jongeren moeilijk om zich te laten horen terwijl dat wel degelijk belangrijk is. Zij hebben soms veel ervaring met bepaalde onderwerpen zoals jeugdzorg of jongerenwerk. Ook deze jongeren moeten dus een kans krijgen om zich te laten horen. Het is een groot probleem dat de gemeente deze jongeren niet weet te bereiken en te betrekken. Een project rondom jongerenparticipatie moet dus zo worden ingericht dat ook deze groep jongeren gehoord wordt. Er zijn meerdere redenen dat deze jongeren zich niet zo veel laten horen als ze zouden willen of kunnen. Ten eerste wordt er al enorm veel van ze verwacht op andere gebieden. Ze moeten studeren en werken aan hun cv om later überhaupt kans te maken op een baan.

Ze moeten werken om die studie af te kunnen ronden zonder al te hoge schulden. Of ze hebben problemen thuis die al hun tijd en energie vragen. Deze prestatiedruk zorgt er logischerwijs voor dat jongeren meer gefocust zijn op zichzelf en hun toekomst dan op hun stem laten horen bij de gemeente. Ten tweede is de maatschappij, en zeker de politiek voor veel jongeren een ver-vanmijn-bed-show. Zo hebben ze vaak niet de kennis om alle systemen en organisaties in de politiek te snappen. Daarnaast zijn ambtenaren en politici vaak een stuk ouder en formeler dan de jongeren zelf. Jongeren voelen zich dus vaak niet gerepresenteerd, zeker niet in de politiek. Ze zien zichzelf daardoor ook niet als gelijken die mee mogen praten maar als buitenstaanders die niet serieus worden genomen. Hierdoor zien ze ook het nut niet in van hun stem laten horen. Ze hebben het gevoel dat ze geen invloed kunnen uitoefenen op hun omgeving of eventuele misstanden kunnen aankaarten. Als laatste is het voor jongeren soms moeilijk hun denkbeelden en ideeën om te zetten in concrete woorden of daden. Jezelf laten horen of je woorden in daden omzetten is ook een vaardigheid die je moet leren. Jongeren moeten deze vaardigheid vaak nog ontwikkelen. Ze hebben daarom soms begeleiding nodig bij de uitvoer van hun ideeën of bij het onder woorden brengen van hun mening.

Zonder deze actieve begeleiding is het dan ook onrealistisch om te verwachten dat jongeren zichzelf laten horen en betrokken zijn bij maatschappij en politiek. De conclusie is dus dat een project in het kader van jongerenparticipatie moet voldoen aan nogal wat randvoorwaarden. Randvoorwaarden participatie De eerste voorwaarde is dat jongeren ook iets terugkrijgen dat in verhouding staat met hun tijdsinvestering. Door een vergoeding (in welke vorm dan ook) aan te bieden, wordt het ook voor jongeren met een baan of opleiding aantrekkelijk om mee te doen.

4

Jaar Afdeling Nummer Datum

2020 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

Het is onrealistisch om te denken dat jongeren zonder tegenprestatie mee kunnen doen met allerlei projecten aangezien ze vaak druk zijn met studeren en een bijbaan. De tweede randvoorwaarde is dat jongeren alleen betrokken worden bij onderwerpen die passen bij hun belevingswereld in Amsterdam. Het heeft weinig zin om de mening van jongeren te vragen over erfpacht. Maar onderwerpen als woningbouw, onderwijs en flexcontracten zijn ook voor jongeren relevant en daarmee ook geschikt om hen bij te betrekken. Dit kan dan het beste gedaan worden door iemand die dicht bij de jongeren staat zoals jongerenwerkers of andere jongeren zelf. Peer-to-peer education en het benutten van bestaande jongerennetwerken en rolmodellen werkt hier goed voor. De gemeente moet een project in het kader van jongerenparticipatie dus alleen faciliteren en niet zelf uitvoeren. Een derde voorwaarde is dat jongeren serieus genomen worden en worden behandeld als gelijkwaardig. Hierbij is het belangrijk dat de gemeente ook toegeeft wanneer ze iets niet weet en dat de gemeente de ideeën van jongeren serieus neemt. Daarnaast moet er ook duidelijk worden teruggekoppeld wat er met de bijdrage van jongeren wel of niet wordt gedaan. Als laatste moet de vorm van jongerenparticipatie zich niet richten op een kleine groep maar zoveel mogelijk jongeren de kans geven om mee te doen als ze dat willen.

Hiervoor is het van belang dat er projecten rondom jongerenparticipatie worden opgezet die verschillen in intensiteit, tijdsinvestering, en thematiek. Voor sommige jongeren werkt een eenmalige pizza-avond van 2 uur goed terwijl anderen enthousiaster worden van een langduriger traject. Ook is het van belang om trajecten te hebben voor verschillende (leeftijds)groepen. Zo wordt er voorkomen dat jongeren (bijvoorbeeld van 16 jaar) zich niet op hun gemak voelen omdat ze in een groep zitten met mensen die 6 jaar ouder of anders zijn dan zij. Diversiteit aan programma’s is essentieel om niet alleen een groep jongeren aan te trekken maar iedereen te betrekken. Goede voorbeelden Zowel in Amsterdam als in andere Nederlandse gemeenten zijn er al verschillende projecten waarbij aan deze randvoorwaarden is voldaan en die een succes blijken te zijn. Zo heeft men in Lelystad het initiatief ‘Jongeren Maken de Stad’ in het leven geroepen3. Het doel van dit project is om jongeren hun talenten en passies te laten ontdekken, een stem te geven over hun omgeving en hun verbinding met Lelystad te vergroten. Het project kent de volgende werkwijze. Eerst mogen jongeren ideeën aandragen bij de kwartiermaker om Lelystad leuker, mooier of interessanter te maken. De kwartiermaker gaat ook zelf de straat op om kwetsbare jongeren te benaderen die uit zichzelf niet zo snel aan zouden kloppen.

Vervolgens wordt gekeken welke talenten de jongeren zelf hebben om dit idee uit te voeren. Daarna maken de jongeren samen met de kwartiermaker en andere jongeren een plan om het idee te verwerkelijken. Aan de hand van dit plan worden partnerorganisaties benaderd die de jongeren kunnen helpen. Uiteindelijk wordt het plan uitgevoerd onder

3

https://www.youtube.com/watch?v=eGyU_VNUlT0&feature=youtu.be

5

Jaar Afdeling Nummer Datum

2020 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

begeleiding van de kwartiermaker. Na afloop wordt het geheel samen met de jongeren geëvalueerd. Via deze werkwijze zijn al veel succesvolle projecten in Lelystad gerealiseerd. Het ‘Fris Feest’ is hier een goed voorbeeld van. Dit is een muziekfestival voor jongeren dat op initiatief van een aantal jongeren is georganiseerd4. Naast vermaak, bood dit festival een aantal jongeren stageplekken die ze nodig hadden om hun opleiding af te ronden. Dit alles past in het motto van Jongeren Maken de Stad: ‘Voor jongeren, door jongeren’. Uit de gesprekken die de kwartiermakers met de jongeren op straat hebben gevoerd bleek dat zij een plek miste waar ze elkaar konden ontmoeten, terecht konden met persoonlijke hulpvragen of hun talenten konden ontwikkelen. Samen met de jongeren is vervolgens een motie bij de gemeente ingediend om de URBN Village te creëren. Dit is een plek waar jongeren hun talenten kunnen ontdekken en ontwikkelen. Ook heeft de plek een doorverwijsfunctie voor jongeren die hulp nodig hebben. Het gebouw van URBN Village bestaat uit opnamestudio’s, ontspanplekken, studieplekken, sportvoorzieningen en ateliers. Door deze multifunctionele inrichting kunnen jongeren van verschillende disciplines terecht bij URBN Village. Zij kunnen hier werken aan hun dromen, ontspannen en elkaar ontmoeten in een open en veilige sfeer.

Daarnaast kunnen jongeren bij URBN Village masterclasses volgen, stagelopen en in contact komen met professionals voor bijvoorbeeld het opstarten van een onderneming. Om het gebouw te onderhouden en alles draaiende te houden, vraagt URBN Village een bijdrage van 10 euro per maand aan de jongeren. Jongeren die dit niet kunnen betalen, kunnen vrijwilligerswerk doen of een aanvraag doen bij het Jeugdfonds Sport & Cultuur van de gemeente Lelystad. Zo worden er geen jongeren uitgesloten en kan iedereen mee doen. Op dit moment zijn er elke dag 50 tot 60 jongeren te vinden in de URBN Village. Een ander goed voorbeeld van jongeren een stem geven is de Raad van Oost in Amsterdam-Oost. Dit is een jongerenraad bestaande uit acht tot twaalf jongeren die adviezen geven aan het stadsdeelbestuur, andere jongeren informeren en enthousiasmeren over wat er in hun stadsdeel gebeurt. Daarnaast worden er verschillende evenementen georganiseerd. De Raad van Oost komt een keer per week samen in een restaurant in de buurt om daar onder het genot van een maaltijd over verschillende thema’s te praten. De input voor de raad komt van andere jongeren, de directe achterban van de deelnemende jongeren en van sociale media. Op deze manier blijft de raad verbonden met de doelgroep en weet zij goed wat de actuele thema’s zijn.

Voorbeelden van deze thema’s zijn beroepsoriëntatie, gezondheid, veiligheid en diversiteit. De Nieuw Amsterdam Raad is een ander programma omtrent jongerenparticipatie in de stad5. De Nieuw Amsterdam Raad is een onafhankelijke adviesraad bestaande uit 45 jonge experts uit verschillende werelden zoals het onderwijs, de zorg, het bedrijfsleven, de media, de wetenschap en de cultuur. De Raad een aantal keer per 4

Voor een sfeerindruk zie: https://www.youtube.com/watch?v=FBIomJuJUSA

5

https://dezwijger.nl/over-ons/nieuw-amsterdam-raad

6

Jaar Afdeling Nummer Datum

2020 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

jaar bijeen om zelfgekozen stedelijke vraagstukken te agenderen en daarover aanbevelingen te doen. Sinds de lancering in maart 2018 verscheen de raad in een reeks programma’s, podcasts en opinieartikelen. Ook kent Amsterdam zijn eigen jongeren burgemeester. Achraf el Johari vertegenwoordigd de stem van Amsterdamse jongeren in de gemeentelijke politiek.

Tot slot heeft het Belgische Gent een uitgebreid participatiebeleid voor jongeren6. Gent verplicht dat bij ieder project vooraf geformuleerd moet worden op welke wijze jongeren een rol krijgen. De gemeente heeft speciale jongerenparticipatiemedewerkers in dienst, die daarop adviseren en ondersteunen. Daarnaast heeft Gent een apart pand waar iedereen die met jongeren werkt een plek heeft en waar jongeren ook voor informatie en ondersteuningsvragen terecht kunnen. Tot slot heeft Gent de afgelopen verkiezingen geëxperimenteerd met het stemrecht voor jongeren van 16 en 17 jaar.

Concrete voorstel Gezien vorenstaande leggen wij de raad graag de volgende besluiten voor: Het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: I. Samen met een diverse groep jongeren, de jongerenburgemeester en jongerenorganisaties een programma jongerenparticipatie te maken dat bestaat uit diverse programma’s voor verschillende groepen en doeleinde; II. Als voorwaarde het belonen van jongeren voor hun tijd en inzet; III. Te onderzoeken of bij ieder project dat jongeren aangaat vooraf geformuleerd moet worden op welke wijze jongeren een rol krijgen; IV. Inventariseren of er in Amsterdam behoefte is aan een URBN Village net als in Lelystad en Gent waar er ook stageplekken te vinden zijn; V. Hierbij aan te sluiten bij initiatieven en organisaties die al in de stad aanwezig zijn; VI. Hierbij als gemeente slechts een faciliterende rol te spelen; maar wel een manier vinden om ervoor te zorgen dat alle jongeren in Amsterdam echt meer zeggenschap krijgen; VII. Voor de plannen middelen te reserveren uit het programma democratisering; VIII. Dit plan met budget te bespreken met de commissie KDD. Ter inzage gelegd

Context In het coalitieakkoord staat dat de coalitie wil inzetten op democratische vernieuwing om de participatieve en representatieve democratie te vernieuwen, versterken en uitbreiden. De coalitie ziet het namelijk als haar verantwoordelijkheid de zeggenschap van bewoners zoveel mogelijk te vergroten. De gedachte hierachter is dat Amsterdammers net zulke goede- en soms zelfs betere ideeën hebben dan het stadsbestuur zelf.

6

https://stad.gent/nl/cultuur-sport-vrije-tijd/vrije-tijd/jeugd/jongeren

7

Jaar Afdeling Nummer Datum

2020 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

Welke Amsterdammers hiermee bedoeld worden, wordt echter niet gespecificeerd. En dat terwijl er grote verschillen zijn in de participatie van verschillende groepen Amsterdammers. Vooral onder jongeren lijkt de participatie en maatschappelijke betrokkenheid relatief laag te zijn. Zo gaan ouderen vaker naar de stembus7 en zijn de meeste insprekers bij vergaderingen boven de 50. De politiek gaat echter over onderwerpen die voor iedereen relevant zijn; over hoe we onze huizen over 30 jaar verwarmen, over hoe we ervoor kunnen zorgen dat niemand achterblijft in een steeds digitale wereld. Maar ook over hoe we iedereen welkom en gelijkwaardig kunnen laten voelen in een internationale stad als Amsterdam. Kortom, de politiek gaat over de toekomst. Jongeren leven straks in die toekomst en zullen dus de gevolgen ondervinden van beleid dat nu wordt ingezet. Zeker nu de toekomst als gevolg van de coronacrisis voor velen onzeker is geworden, is het van groot belang dat jongeren betrokken worden bij het inrichten van die toekomst. Zelfs premier Rutte riep jongeren op om met ideeën te komen en die door te geven aan de politiek om zo de revolutie vanuit de jongere generatie op gang te brengen.8 Daarom richt dit voorstel zich op het opzetten van een jongerenparticipatie programma zodat we ook in Amsterdam die revolutie kunnen starten.

Voor de totstandkoming van dit voorstel hebben we gesprekken gevoerd met verschillende jongerenorganisaties en jongerenwerkers waaronder Diversion, Jeugdplatform Amsterdam, Sociaal Cement en de Nationale Jeugdraad. In deze gesprekken zijn we ingegaan op waarom jongeren weinig participeren en wat de gemeente kan doen om dit te verbeteren. Het voorstel is mede geschreven en gelezen door de verschillende jongerenorganisaties en jongerenwerkers met wie wij contact hebben gehad. Het voorstel is gericht op jongeren tussen de 16- en 26 jaar. Het belang van participatie De eerste conclusie uit de gevoerde gesprekken is dat er verschillende vormen van participatie bestaan. Vaak wordt er bij participatie gedacht aan stemmen of lid worden van een politieke partij. Maar aan de basis van deze politieke participatie staat een veel bredere vorm van participatie, namelijk maatschappelijke participatie. Deze vorm van participatie draait om het betrokken zijn bij je directe leefomgeving en het gevoel hebben dat je gehoord wordt. Uit de gesprekken met jongerenorganisaties blijkt dat een deel van de jongeren dit gevoel niet heeft. Deze jongeren hebben het idee dat er wel óver hen maar niet mét hen wordt gepraat. Zij voelen zich uitgesloten, genegeerd en zijn dus niet maatschappelijk betrokken, laat staan politiek betrokken. Dit is in de eerste plaats een probleem voor de jongeren zelf.

Jongerenparticipatie, in de goede vorm, draagt bij aan de ontwikkeling van burgerschapsvaardigheden bij jongeren. Het daagt jongeren uit na te denken over maatschappelijke vraagstukken

7

https://nos.nl/artikel/2277024-hoogste-opkomst-in-30-jaar-wat-bracht-de-kiezer-naar-het-stembureau.html

8

https://nos.nl/artikel/2334527-rutte-roept-jongeren-op-de-revolutie-te-beginnen.html

8

Jaar Afdeling Nummer Datum

2020 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

en hoe zij actief invloed kunnen uitoefenen op hun omgeving. Het is belangrijk dat jongeren zich realiseren dat hun mening ertoe doet en dat zij problemen aan kunnen kaarten wanneer ze die tegenkomen. Projecten rondom jongerenparticipatie kunnen dit stimuleren en jongeren een stap verder helpen in hun ontwikkeling. Een gebrek aan participatie onder jongeren is ook een probleem voor de gemeente zelf. Het beleid van de gemeente dient uiteindelijk de inwoners, en dus ook de jongeren, van Amsterdam. Als deze jongeren niet maatschappelijk betrokken zijn, laten ze hun stem minder horen. En dat terwijl zij kennis en ervaring in huis hebben die de gemeente vaak niet heeft. Zonder deze ervaringsdeskundigheid en ideeën sluit het beleid van de gemeente dus ook minder goed aan op de wensen en behoeften van jongeren. Maatschappelijke participatie is dus niet iets wat alleen effectief is voor de jongeren, maar ook voor de gemeente zelf. Weinig maatschappelijke betrokkenheid van jongeren is dus niet alleen een probleem voor maar ook van de gemeente. Participatie is eigenlijk ook het verkeerde woord. Dat suggereert dat jongeren nu lui zijn en geen actie ondernemen. Dat zij iets moeten doen wat zij nu nog niet doen. Maar het is andersom. De gemeente moet iets doen wat zij nu nog maar weinig doet: jongeren actief betrekken en laten participeren.

Zoals gezegd draait participatie om betrokken zijn bij je omgeving. Maar je kan nooit jezelf ergens bij betrekken. Je wordt ergens bij betrokken. Participatie begint bij uitgenodigd en gehoord worden en dat gebeurt nu te weinig. De bal ligt dus bij de gemeente, niet bij jongeren. Pas wanneer de gemeente en andere instanties op de juiste manier luisteren naar jongeren, is er participatie mogelijk. Tot die tijd is het ook niet redelijk om te verwachten dat jongeren zich laten horen als ze weten dat hun geluid aan dovemans oren is gericht. Jongerenparticipatie is in die zin dus tweeledig. Enerzijds biedt het de gemeente de kans haar beleid meer aan te laten sluiten bij de wensen en behoeften van jongeren. Anderzijds plukken ook jongeren hier de vruchten van omdat ze hun burgerschapskwaliteiten ontwikkelen. Meer jongeren betrekken bij de stad en haar politiek is dus ook een investering in de kwaliteiten en persoonsvorming van jongeren. Dit voorstel richt zich daarom op de vraag: Hoe kan de gemeente meer luisteren naar jongeren en hen meer betrekken bij het maken van beleid en de stad? Waarom laten jongeren zich minder horen? Om jongeren op een succesvolle manier meer te betrekken bij de stad, is het belangrijk om te kijken waarom dit nu nog niet gebeurt.

Het eerste punt om hierbij te maken is dat er niet één soort jongeren bestaat maar dat er een enorme diversiteit is onder jongeren. Er zijn jongeren die enorm betrokken zijn en bijvoorbeeld lid zijn van een politieke partij of maatschappelijke organisatie. Deze groep jongeren laat zich dus al horen en zijn dus vaak al betrokken bij Amsterdam en haar beleid. Maar er zijn ook jongeren die wel de wil hebben om maatschappelijk en misschien zelfs politiek betrokken te zijn, maar daar nu om verschillende redenen nog niet de kans voor krijgen. Deze jongeren hebben misschien te maken met problemen als armoede, uitsluiting of een lastige thuissituatie. Hierdoor is het voor deze jongeren moeilijk om zich te laten horen terwijl dat wel degelijk belangrijk is. Zij hebben soms veel ervaring met bepaalde onderwerpen zoals jeugdzorg of jongerenwerk. Ook deze 9

Jaar Afdeling Nummer Datum

2020 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

jongeren moeten dus een kans krijgen om zich te laten horen. Het is een groot probleem dat de gemeente deze jongeren niet weet te bereiken en te betrekken. Een project rondom jongerenparticipatie moet dus zo worden ingericht dat ook deze groep jongeren gehoord wordt. Er zijn meerdere redenen dat deze jongeren zich niet zo veel laten horen als ze zouden willen of kunnen. Ten eerste wordt er al enorm veel van ze verwacht op andere gebieden. Ze moeten studeren en werken aan hun cv om later überhaupt kans te maken op een baan. Ze moeten werken om die studie af te kunnen ronden zonder al te hoge schulden. Of ze hebben problemen thuis die al hun tijd en energie vragen. Deze prestatiedruk zorgt er logischerwijs voor dat jongeren meer gefocust zijn op zichzelf en hun toekomst dan op hun stem laten horen bij de gemeente. Ten tweede is de maatschappij, en zeker de politiek voor veel jongeren een ver-vanmijn-bed-show. Zo hebben ze vaak niet de kennis om alle systemen en organisaties in de politiek te snappen. Daarnaast zijn ambtenaren en politici vaak een stuk ouder en formeler dan de jongeren zelf. Jongeren voelen zich dus vaak niet gerepresenteerd, zeker niet in de politiek. Ze zien zichzelf daardoor ook niet als gelijken die mee mogen praten maar als buitenstaanders die niet serieus worden genomen. Hierdoor zien ze ook het nut niet in van hun stem laten horen.

Ze hebben het gevoel dat ze geen invloed kunnen uitoefenen op hun omgeving of eventuele misstanden kunnen aankaarten. Als laatste is het voor jongeren soms moeilijk hun denkbeelden en ideeën om te zetten in concrete woorden of daden. Jezelf laten horen of je woorden in daden omzetten is ook een vaardigheid die je moet leren. Jongeren moeten deze vaardigheid vaak nog ontwikkelen. Ze hebben daarom soms begeleiding nodig bij de uitvoer van hun ideeën of bij het onder woorden brengen van hun mening. Zonder deze actieve begeleiding is het dan ook onrealistisch om te verwachten dat jongeren zichzelf laten horen en betrokken zijn bij maatschappij en politiek. De conclusie is dus dat een project in het kader van jongerenparticipatie moet voldoen aan nogal wat randvoorwaarden. Randvoorwaarden participatie De eerste voorwaarde is dat jongeren ook iets terugkrijgen dat in verhouding staat met hun tijdsinvestering. Door een vergoeding (in welke vorm dan ook) aan te bieden, wordt het ook voor jongeren met een baan of opleiding aantrekkelijk om mee te doen. Het is onrealistisch om te denken dat jongeren zonder tegenprestatie mee kunnen doen met allerlei projecten aangezien ze vaak druk zijn met studeren en een bijbaan. De tweede randvoorwaarde is dat jongeren alleen betrokken worden bij onderwerpen die passen bij hun belevingswereld in Amsterdam.

Het heeft weinig zin om de mening van jongeren te vragen over erfpacht. Maar onderwerpen als woningbouw, onderwijs en flexcontracten zijn ook voor jongeren relevant en daarmee ook geschikt om hen bij te betrekken. Dit kan dan het beste gedaan worden door iemand die dicht bij de jongeren staat zoals jongerenwerkers of andere jongeren zelf. Peer-to-peer education en het benutten van bestaande jongerennetwerken en rolmodellen werkt hier goed voor. De gemeente moet een project in het kader van jongerenparticipatie dus alleen 10

Jaar Afdeling Nummer Datum

2020 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

faciliteren en niet zelf uitvoeren. Een derde voorwaarde is dat jongeren serieus genomen worden en worden behandeld als gelijkwaardig. Hierbij is het belangrijk dat de gemeente ook toegeeft wanneer ze iets niet weet en dat de gemeente de ideeën van jongeren serieus neemt. Daarnaast moet er ook duidelijk worden teruggekoppeld wat er met de bijdrage van jongeren wel of niet wordt gedaan. Als laatste moet de vorm van jongerenparticipatie zich niet richten op een kleine groep maar zoveel mogelijk jongeren de kans geven om mee te doen als ze dat willen. Hiervoor is het van belang dat er projecten rondom jongerenparticipatie worden opgezet die verschillen in intensiteit, tijdsinvestering, en thematiek. Voor sommige jongeren werkt een eenmalige pizza-avond van 2 uur goed terwijl anderen enthousiaster worden van een langduriger traject. Ook is het van belang om trajecten te hebben voor verschillende (leeftijds)groepen. Zo wordt er voorkomen dat jongeren (bijvoorbeeld van 16 jaar) zich niet op hun gemak voelen omdat ze in een groep zitten met mensen die 6 jaar ouder of anders zijn dan zij. Diversiteit aan programma’s is essentieel om niet alleen een groep jongeren aan te trekken maar iedereen te betrekken.

Goede voorbeelden Zowel in Amsterdam als in andere Nederlandse gemeenten zijn er al verschillende projecten waarbij aan deze randvoorwaarden is voldaan en die een succes blijken te zijn. Zo heeft men in Lelystad het initiatief ‘Jongeren Maken de Stad’ in het leven geroepen9. Het doel van dit project is om jongeren hun talenten en passies te laten ontdekken, een stem te geven over hun omgeving en hun verbinding met Lelystad te vergroten. Het project kent de volgende werkwijze. Eerst mogen jongeren ideeën aandragen bij de kwartiermaker om Lelystad leuker, mooier of interessanter te maken. De kwartiermaker gaat ook zelf de straat op om kwetsbare jongeren te benaderen die uit zichzelf niet zo snel aan zouden kloppen. Vervolgens wordt gekeken welke talenten de jongeren zelf hebben om dit idee uit te voeren. Daarna maken de jongeren samen met de kwartiermaker en andere jongeren een plan om het idee te verwerkelijken. Aan de hand van dit plan worden partnerorganisaties benaderd die de jongeren kunnen helpen. Uiteindelijk wordt het plan uitgevoerd onder begeleiding van de kwartiermaker. Na afloop wordt het geheel samen met de jongeren geëvalueerd. Via deze werkwijze zijn al veel succesvolle projecten in Lelystad gerealiseerd. Het ‘Fris Feest’ is hier een goed voorbeeld van. Dit is een muziekfestival voor jongeren dat op initiatief van een aantal jongeren is georganiseerd10.

Naast vermaak, bood dit festival een aantal jongeren stageplekken die ze nodig hadden om hun opleiding af te ronden. Dit alles past in het motto van Jongeren Maken de Stad: ‘Voor jongeren, door jongeren’.

9

https://www.youtube.com/watch?v=eGyU_VNUlT0&feature=youtu.be Voor een sfeerindruk zie: https://www.youtube.com/watch?v=FBIomJuJUSA

10

11

Jaar Afdeling Nummer Datum

2020 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

Uit de gesprekken die de kwartiermakers met de jongeren op straat hebben gevoerd bleek dat zij een plek miste waar ze elkaar konden ontmoeten, terecht konden met persoonlijke hulpvragen of hun talenten konden ontwikkelen. Samen met de jongeren is vervolgens een motie bij de gemeente ingediend om de URBN Village te creëren. Dit is een plek waar jongeren hun talenten kunnen ontdekken en ontwikkelen. Ook heeft de plek een doorverwijsfunctie voor jongeren die hulp nodig hebben. Het gebouw van URBN Village bestaat uit opnamestudio’s, ontspanplekken, studieplekken, sportvoorzieningen en ateliers. Door deze multifunctionele inrichting kunnen jongeren van verschillende disciplines terecht bij URBN Village. Zij kunnen hier werken aan hun dromen, ontspannen en elkaar ontmoeten in een open en veilige sfeer. Daarnaast kunnen jongeren bij URBN Village masterclasses volgen, stagelopen en in contact komen met professionals voor bijvoorbeeld het opstarten van een onderneming. Om het gebouw te onderhouden en alles draaiende te houden, vraagt URBN Village een bijdrage van 10 euro per maand aan de jongeren. Jongeren die dit niet kunnen betalen, kunnen vrijwilligerswerk doen of een aanvraag doen bij het Jeugdfonds Sport & Cultuur van de gemeente Lelystad. Zo worden er geen jongeren uitgesloten en kan iedereen mee doen.

Op dit moment zijn er elke dag 50 tot 60 jongeren te vinden in de URBN Village. Een ander goed voorbeeld van jongeren een stem geven is de Raad van Oost in Amsterdam-Oost. Dit is een jongerenraad bestaande uit acht tot twaalf jongeren die adviezen geven aan het stadsdeelbestuur, andere jongeren informeren en enthousiasmeren over wat er in hun stadsdeel gebeurt. Daarnaast worden er verschillende evenementen georganiseerd. De Raad van Oost komt een keer per week samen in een restaurant in de buurt om daar onder het genot van een maaltijd over verschillende thema’s te praten. De input voor de raad komt van andere jongeren, de directe achterban van de deelnemende jongeren en van sociale media. Op deze manier blijft de raad verbonden met de doelgroep en weet zij goed wat de actuele thema’s zijn. Voorbeelden van deze thema’s zijn beroepsoriëntatie, gezondheid, veiligheid en diversiteit. De Nieuw Amsterdam Raad is een ander programma omtrent jongerenparticipatie in de stad11. De Nieuw Amsterdam Raad is een onafhankelijke adviesraad bestaande uit 45 jonge experts uit verschillende werelden zoals het onderwijs, de zorg, het bedrijfsleven, de media, de wetenschap en de cultuur. De Raad een aantal keer per jaar bijeen om zelfgekozen stedelijke vraagstukken te agenderen en daarover aanbevelingen te doen.

Sinds de lancering in maart 2018 verscheen de raad in een reeks programma’s, podcasts en opinieartikelen. Ook kent Amsterdam zijn eigen jongeren burgemeester. Achraf el Johari vertegenwoordigd de stem van Amsterdamse jongeren in de gemeentelijke politiek.

Tot slot heeft het Belgische Gent een uitgebreid participatiebeleid voor jongeren12. Gent verplicht dat bij ieder project vooraf geformuleerd moet worden op welke wijze jongeren een rol krijgen. De gemeente heeft speciale 11 12

https://dezwijger.nl/over-ons/nieuw-amsterdam-raad https://stad.gent/nl/cultuur-sport-vrije-tijd/vrije-tijd/jeugd/jongeren

12

Jaar Afdeling Nummer Datum

2020 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

jongerenparticipatiemedewerkers in dienst, die daarop adviseren en ondersteunen. Daarnaast heeft Gent een apart pand waar iedereen die met jongeren werkt een plek heeft en waar jongeren ook voor informatie en ondersteuningsvragen terecht kunnen. Tot slot heeft Gent de afgelopen verkiezingen geëxperimenteerd met het stemrecht voor jongeren van 16 en 17 jaar.

Concrete voorstel Gezien vorenstaande leggen wij de raad graag de volgende besluiten voor: Het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: I. Samen met een diverse groep jongeren, de jongerenburgemeester en jongerenorganisaties een programma jongerenparticipatie te maken dat bestaat uit diverse programma’s voor verschillende groepen en doeleinde; II. Als voorwaarde het belonen van jongeren voor hun tijd en inzet; III. Te onderzoeken of bij ieder project dat jongeren aangaat vooraf geformuleerd moet worden op welke wijze jongeren een rol krijgen; IV. Inventariseren of er in Amsterdam behoefte is aan een URBN Village net als in Lelystad en Gent waar er ook stageplekken te vinden zijn; V. Hierbij aan te sluiten bij initiatieven en organisaties die al in de stad aanwezig zijn; VI. Hierbij als gemeente slechts een faciliterende rol te spelen; maar wel een manier vinden om ervoor te zorgen dat alle jongeren in Amsterdam echt meer zeggenschap krijgen; VII. Voor de plannen middelen te reserveren uit het programma democratisering; VIII. Dit plan met budget te bespreken met de commissie KDD.

Literatuurlijst Gent. Jongeren:. Verkregen van: Jongeren | Stad Gent NOS. (2019). Hoogste opkomst in 30 jaar: wat bracht de kiezer naar het stembureau? Verkregen van: Hoogste opkomst in 30 jaar: wat bracht de kiezer naar het stembureau? | NOS NOS. (2020) Rutte roept jongeren op om revolutie te beginnen. Verkregen van: Rutte roept jongeren op de revolutie te beginnen | NOS Pakhuis De Zwijger. Nieuw Amsterdam Raad. Verkregen van: https://dezwijger.nl/over-ons/nieuw-amsterdam-raad Stukken Meegestuurd Ter inzage gelegd

Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel n.v.t. Het lid van de gemeenteraad van Amsterdam

L. Grooten

13