20-12-18-20201218 Brief_Raadscommissie KDD.pdf

Bezoekadres Jodenbreestraat 25 1011 NH Amsterdam Postbus 1840 1000 BV Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 1840, 1000 BV Amsterdam

Aan de leden van de raadscommissie KDD

Datum Behandeld door

18 december 2020 David Brandwagt - K&C

Onderwerp

Renovatie Amsterdam Museum

Geachte leden van de raadscommissie KDD,

In de afgelopen week heeft de gemeenteraad de investering voor het noodzakelijk onderhoud en de grootschalige renovatie van het Amsterdam Museum goedgekeurd. Het bedrag is daarmee definitief opgenomen in de begroting van 2021. Het is de ambitie om het monumentale gebouw te verbouwen tot een toegankelijk, toonaangevend en eigentijds museum. Een belangrijke investering in de buurt, de stad en cultuur. Middels dit schrijven wil ik u graag meer inzicht geven in de beoogde plannen en ambities van deze renovatie, en de wijze waarop we dit traject, in nauw contact met bewoners en belanghebbenden, gaan vormgeven in de komende jaren. Het Amsterdam Museum is een plek waar de geschiedenis van Amsterdam tot leven komt. Het is een plaats voor reflectie op verleden en heden van onze diverse stad, met aandacht voor elkaars verhaal, herkomst en cultuur. Bezoekers en bewoners kijken er samen vooruit naar de toekomst. Met de renovatie van het museumgebouw wordt het mogelijk om ook de komende 50 jaar op deze locatie ruimte te bieden aan de Collectie Amsterdam, het (meerstemmige en gelaagde) verhaal van onze superdiverse stad, aan educatie en programmering en een ontmoetingsplaats te blijven voor bezoekers en bewoners.

Het Amsterdam Museum heeft heel nadrukkelijk de wens uitgesproken om op de huidige locatie te willen blijven programmeren, ondanks de uitdagingen die het monument met zich meebrengt. Het college ondersteunt deze wens. Tegelijkertijd erkent het college dat er stevige ingrepen noodzakelijk zijn ten bate van de zichtbaarheid, vindbaarheid, toegankelijkheid en verduurzaming van het gebouw, wil het mogelijk zijn voor het Amsterdam Museum om zijn museale verantwoordelijkheid op deze plek te kunnen blijven nemen. Samen met het museum startten we daarom in 2017 een uitgebreid onderzoek naar de mogelijkheden om dit historische monument te transformeren tot een eigentijds

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 18 december 2020 Kenmerk Pagina 2 van 5

stadsmuseum. De raad stemde eerder in met een voorbereidingskrediet (begroting 2019) voor de verdere planvorming. Het museum is actief op tal van plekken in de stad, maar de locatie in het hart van de historische binnenstad blijft het kloppend hart van het museum. Juist in dit gebied waar Amsterdammers de wens hebben zich meer thuis te voelen en te kunnen verbinden aan de buurt, en de gemeente volop inzet op kwaliteitsverhoging van de openbare ruimte (denk aan de projecten Rode en Oranje Loper) is het belangrijk om de bestaande culturele infrastructuur te versterken. Met de vernieuwing van het Amsterdam Museum wordt een kwalitatieve impuls gegeven aan het bestaande culturele aanbod in de historische binnenstad waar een publiek toegankelijk gebouw zoals het voormalig Burgerweeshuis een wezenlijke bijdrage aan levert. Het Amsterdam Museum zal een belangrijke rol gaan spelen in de signatuur van de binnenstad en voor de bezoekers en de mensen die er wonen en werken. Een korte terugblik Het Amsterdam Museum is sinds 1975 gevestigd in een gebouwencomplex dat vier eeuwen functioneerde als Burgerweeshuis en daarvoor als Katholiek klooster. De verbouwingen en bijbouw reflecteren letterlijk de geschiedenis van het gebouw en haar bewoners: de zusters van Sint Lucia, de wezen en het museum. De verbouwing van Burgerweeshuis tot museum (eind jaren ’60/ begin jaren ’70) was zeer ingrijpend.

Maar ook in de decennia daarna werden aanpassingen gedaan. In 2017 hebben museum en gemeente geconcludeerd dat het huidige gebouw niet meer voldoet aan de eisen die bezoekers en professionals stellen aan een museum van deze tijd. Het pand biedt onvoldoende ruimte: de zalen in het huidige museum zijn letterlijk te klein om belangrijke stukken uit de collectie van de stad te kunnen tonen. Mede om die reden zag het museum zich genoodzaakt uit te wijken naar de Hermitage Amsterdam om de belangrijke collectie groepsportretten van de stad te kunnen presenteren. Het huidige museum kent een onlogische route en is ontoegankelijk voor mensen met een fysieke beperking. Het gebouw is zeer gesloten en daardoor slecht zichtbaar en vindbaar, het biedt te weinig mogelijkheden voor educatieve en onderwijsprogramma’s en ontbeert de presentatieruimtes en –middelen om flexibel, eigentijds en innovatief te kunnen programmeren. Het Amsterdam Museum is een stadsmuseum en presenteert de verhalen van onze stad en is daarmee een belangrijk uithangbord voor ons allemaal. Een uithangbord dat toe is aan een stevige modernisering. In 2017 is met instemming van de raad een voorbereidingskrediet ter beschikking gesteld. Vijf architectenbureaus hebben deelgenomen aan een verkenning van de museale mogelijkheden van dit gebouwencomplex aan de Kalverstraat.

Zij hebben een visie en eerste concept ontwikkeld op basis van een programma van uitgangspunten dat samenvattend luidde: Hoe kan het gebouwencomplex een inspirerend, vernieuwend, laagdrempelig en goed toegankelijk museum worden waarin bezoekers de geschiedenissen en identiteiten van Amsterdam leren kennen op een gelaagde manier én inzicht krijgen in de plek en zijn omgeving? Na de beoordeling van de verschillende concepten, onder leiding van Rijksbouwmeester Floris Alkemade, is architectenbureau Neutelings Riedijk Architecten

2

Gemeente Amsterdam

Datum 18 december 2020 Kenmerk Pagina 3 van 5

geselecteerd; dit bureau wist de hierboven gestelde vraag, mede op basis van ruime ervaring met museale locaties, als beste te beantwoorden. Van gesloten monument tot open ontmoetingsplek Met respect voor het monument en zijn omgeving heeft Neutelings Riedijk Architecten uitgebreid onderzoek gedaan naar de mogelijkheden van een volwaardig museaal gebruik voor de komende 50 jaar. In dit onderzoek zijn aandachtspunten van Monumenten en Archeologie meegenomen. Essentieel in het ontwerp van Neutelings Riedijk Architecten is de creatie van een eenduidige routing waarmee bezoekers het museaal parcours afleggen. Een parcours met een duidelijk begin- en eindpunt, dat onderweg de vele verhalen van de stad ontvouwt. De route leidt bezoekers via een deels vrij toegankelijk ruim entreegebied, de Stadshal, naar de historische kelders van het museum (het eeuwenoude gewelf dat de Begijnensloot overwelfde), de authentieke Regentenkamer en dan via diverse zalen aan de Sint Luciënsteeg en Nieuwezijds Voorburgwal naar het hart van het museumcomplex: de grote nieuwe zaal die het museum in staat stelt grote werken tentoon te stellen in een kwalitatief hoogwaardige museale ruimte. Uitgangspunten van het ontwerp Het nieuwe Amsterdam Museum wordt een ruim, toegankelijk, duurzaam en open stadsmuseum.

Een publieksvriendelijk museum 100% toegankelijk voor iedereen, ook de mensen slecht ter been, dat zichtbaar in verbinding staat met de stad en haar bewoners, waar bezoekers de stad en elkaar kunnen leren kennen. Het ontwerp en de uitvoering is op onderdelen nog onderwerp van gesprek en niet definitief maar laat zich als volgt omschrijven: 1- Open gastvrij en toegankelijk Het nieuwe Amsterdam Museum opent zich naar de stad, naar bewoners en bezoekers. Voorheen gesloten deuren gaan open. De galerij in de Stadshal en de binnenpleinen zijn gratis toegankelijk voor iedereen. En op plekken worden er doorkijken gecreëerd op de prachtige groene binnenplaatsen. En eindelijk is het museum ook optimaal toegankelijk en geschikt voor iedereen, goed én minder goed ter been. 2- Verbetering bestaande ruimtes Historische ruimtes en interieurs, zoals het middeleeuwse Gewelf en de Regentenkamer, krijgen een prominente en logische plek in het museumbezoek. De binnenpleinen vormen rustige verblijfplekken vol groen voor bezoekers en buurtbewoners. Bezoekers ervaren de historische waarde en architectonische kwaliteiten van het monument nadrukkelijk. 3- Nieuwe ruimtes Het nieuwe Amsterdam Museum heeft een centrale Stadshal waar mensen elkaar ontmoeten en het museumbezoek begint. Ook komen er nieuwe (tentoonstellings)zalen, ruim opgezet en met goede klimaatinstallaties.

4- Eigen zone voor elke functie Iedereen weet straks gemakkelijk zijn weg te vinden naar en in het nieuwe Amsterdam 3

Gemeente Amsterdam

Datum 18 december 2020 Kenmerk Pagina 4 van 5

Museum. De Stadshal is er voor iedereen, met of zonder kaartje, en vormt de introductie tot het museaal parcours. Het museumbezoek verloopt volgens een eenduidige, logische en onafgebroken routing langs historische ruimtes en nieuwe museumzalen. De publieksprogramma’s en het auditorium hebben een eigen plek; schoolgroepen kunnen terecht in een aparte educatievleugel. Het museumrestaurant bevindt zich aan de Nieuwezijds Voorburgwal en draagt met een mogelijk terras bij aan verlevendiging van de heringerichte straat. 5- Ruimte voor collectie In de oude en nieuwe delen van het museum komen zalen waar de rijke nog altijd groeiende zeer diverse collectie van de stad optimaal tot haar recht komt. Er is volop ruimte voor tijdelijke presentaties. Kunstenaars krijgen de mogelijkheid om als artist in residence een nieuwe collectie te creëren. Het museaal gedeelte neemt toe: van 2.400m2 tot 2.900 m2. Daarvan is 1.200m2 beschikbaar voor grote en extra grote zalen. In de huidige situatie is deze maat niet aanwezig. De wandoppervlakte wordt vergroot met 75% zodat er meer en meer grote werken gepresenteerd kunnen worden. 6- Duurzaam en toekomstbestendig Het gebouw wordt duurzamer door bewust gebruik en hergebruik van materialen, door de installatie van energiezuinige installaties en duurzame technische ingrepen daar waar mogelijk.

Zo wordt een warmte-koude opslag in de bodem gerealiseerd en op de daken van de nieuwe bouwdelen komen zonnepanelen, waarmee een groot deel van de energie voor de installaties van het gebouw wordt opgewekt. De tuinen in de hoven en het groen kunnen ter plaatse bijdragen aan warmteregulatie, waterhuishouding, biodiversiteit en luchtkwaliteit. Vervolgtraject De komende vijf jaar zal het museum samen met de gemeente en externe adviseurs verder invulling geven aan de realisatie van het nieuwe museum. In de komende maanden wordt toegewerkt naar de definitieve aanvraag van de omgevingsvergunning. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met gemeentelijke diensten zoals Monumenten & Archeologie, Ruimte en Duurzaamheid en de Commissie Ruimtelijke kwaliteit. Er zal overleg plaatsvinden met de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en erfgoedorganisaties in de stad. Stadsdeel Centrum is (onder mandaat van het College) uiteindelijk bevoegd om de omgevingsvergunning af te geven. Ook belangrijke raadgevende platforms zoals de Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad, het Amsterdam Erfgoed Overleg en het Koninklijk Oudheidkundig Genootschap worden door het museum in een vroegtijdig stadium betrokken bij de renovatieplannen. Inmiddels heeft het museum de eerste van een reeks informatiebijeenkomsten voor omwonenden en omliggende bedrijven achter de rug.

De tweede informatiebijeenkomst staat gepland voor aanstaande 9 december. De komende jaren organiseert het museum in samenspraak met de gemeente en andere betrokkenen regelmatig informatiebijeenkomsten om belangstellenden te betrekken bij de vorderingen van de renovatie. Met direct 4

Gemeente Amsterdam

Datum 18 december 2020 Kenmerk Pagina 5 van 5

omwonenden en omliggende bedrijven wordt in een 1-op-1 relatie gecommuniceerd over de vorderingen, de planning en vermoedelijke overlast. Er zal een speciale website worden ingericht en het museum zal belangstellenden via een regelmatig uit te geven nieuwsbrief op de hoogte houden. Rest mij af te sluiten met de overtuiging dat een investering in het Amsterdam Museum een belangrijke investering is in de toekomst van de stad. Het museum speelt een belangrijke rol in het culturele landschap, binnen én buiten Amsterdam. Ik kijk daarom uit naar de volgende stap in het verbouwingstraject.

Ik vertrouw erop u voldoende te hebben geïnformeerd, Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders, Touria Meliani Wethouder Kunst en Cultuur

5