2. Voortgangsrapportage Aanpak Binnenstad 2023.pdf
Tekst van het document
D A T S N E N N I B K AANPA Voortgangsrapportage 2023
Ter inleiding
3
Achtergrond Aanpak Binnenstad
5
Voortgangsrapportage Aanpak Binnenstad 2023
7
Maatregelen die niet terugkomen in 2024
8
1 Functiemenging en een divers economisch/maatschappelijk aanbod
10
2
16
Beheer en handhaving
3 Een waardevolle bezoekerseconomie
23
4 Culturele diversiteit en buurtidentiteiten
27
5
33
Wonen
6 Verblijfsruimte en groen in de openbare ruimte
AANPAK BINNENSTAD
Inhoud
37
2 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
i.
Ter inleiding
Ambitie Aanpak Binnenstad De Aanpak Binnenstad is een ambitieus, integraal en gebieds gericht programma, gericht op een duurzame transformatie van de binnenstad. De Amsterdamse binnenstad moet weer een plek worden waar alle Amsterdammers graag komen en bewoners zich thuis voelen. Bezoekers uit binnen- en buitenland blijven we als open en internationale stad verwelkomen, als zij komen voor het unieke karakter van onze stad en respect hebben voor de stad en haar bewoners. Om deze ambitie te behalen, zijn in 2023 mooie en concrete stappen gezet, zoals: 1. Nieuwe sluitingstijden horeca en venstertijden ramen op de Wallen, om meer (nacht)rust in het gebied te realiseren. 2. Ruim 20 verleende subsidies gericht op lokaal ondernemer schap en kunstenaars, zoals aan Red Light Art & Culture, een organisatie van jonge kunstenaars en musici die kunst en cultuur meer zichtbaar wil maken op de Wallen. 3. Blowverbod op de Wallen.
4. Doorstart van afvalpilots: ‘afval op afspraak’ in de Passeerders grachtbuurt en in de Negen Straatjes. 5. Diverse pilots voor het schoon krijgen van het kernwinkel gebied, zoals de proef met doneerrekjes en het hand havingsproject 25-meter-regel. 6. Samenwerking versterkt met o.a. gemeentelijke vastgoed deelnemingen en vastgoedpartijen, die zichtbaar tot uiting komt in het Sint Annenkwartier waar vernieuwend winkel aanbod en betaalbare woningen zijn gerealiseerd. 7. De implementatie van een veiligheidsmodel in het kern winkelgebied en de pilot met het ROC om een opleiding te ontwikkelen voor handhavers en toezicht op straat. Deze stappen dragen bij aan de integrale aanpak en een positieve ontwikkeling van de binnenstad. We zijn trots op wat we hierin tot nu toe hebben bereikt. Dat neemt niet weg dat de binnenstad blijvend voor enorme uitdagingen staat. Het aantal toeristen en daarmee de drukte blijft op veel
3 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
2023 was opnieuw een bewogen jaar voor de binnenstad. De bezoekerseconomie krabbelt in sneltrein vaart weer op sinds de coronacrisis en het aantal bezoekers dat naar de binnenstad komt blijft groeien. Hoewel dit voor veel ondernemers goed nieuws is, kampen zij nog steeds met de gevolgen van de crisis. Nu de coronasteun terugbetaald moet worden, hebben veel ondernemers moeite om het hoofd boven water te houden. Daarnaast leggen de terugkerende drukte en grote getale bezoekers die onze binnenstad aandoen veel druk op de leefbaarheid in de binnenstad. Met de toenemende drukte ervaren bewoners meer overlast en voelt men zich er niet altijd meer thuis. Met de Aanpak Binnenstad blijven we daarom inzetten op het transformeren van de binnenstad naar een fijne plek voor iedereen.
AANPAK BINNENSTAD
Voor u ligt de Voortgangsrapportage Aanpak Binnenstad 2023. In deze rapportage maken we de voortgang van de Aanpak Binnenstad van het afgelopen kalenderjaar inzichtelijk.
De zorgen die bewoners en ondernemers uiten, voelen wij als gemeente ook. Deze onderstrepen de noodzaak van de Aanpak Binnenstad en maken onderdeel uit van het Uitvoerings programma Aanpak Binnenstad 2024.
AANPAK BINNENSTAD
en de BinnenstadsEnquête. Men merkt onvoldoende dat de maatregelen die we nemen vanuit de Aanpak Binnenstad de leefbaarheid verbeteren. Hierdoor kunnen we ons afvragen of de Aanpak Binnenstad in haar huidige vorm toereikend is om de benodigde transformatie in de binnenstad te bewerkstelligen. Grotere stappen zijn nodig.
4 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
verschillende plekken in de binnenstad toenemen en overlast veroorzaken. Daarnaast roept het verplaatsen van een deel van de raambordelen op de Wallen naar een Erotisch Centrum veel discussie op bij verschillende voor- en tegenstanders, is het een weerbarstig proces om de winkeldiversiteit te bevorderen en kwalitatief goede winkels aan het straatbeeld toe te voegen en blijft afval een zichtbaar probleem in de binnenstad. De effecten van de maatregelen die we nemen om deze problemen aan te pakken, worden niet vaak genoeg gemerkt door binnenstadsbewoners en ondernemers, zo blijkt uit onder andere de LeefbaarheidsEnquête op de Wallen
Op basis van deze analyse en vele gesprekken met bewoners in de binnenstad, ondernemers, Amsterdammers buiten de binnenstad, kennisinstellingen en specifieke doelgroepen zijn in mei 2020 (midden in de coronacrisis) de uitgangspunten van de Aanpak Binnenstad geformuleerd. De coronacrisis maakte nóg duidelijker wat reeds breed werd gedragen en gevoeld: dat er op sommige plekken in de binnenstad nog maar erg weinig wordt gewoond, dat het steeds eenzijdigere lokale aanbod gericht op bezoekers kwetsbaar is voor dergelijke crises en dat buurtfuncties steeds verder onder druk staan. Tegelijkertijd bracht de coronacrisis de schoonheid van de binnenstad opnieuw naar het oppervlak, konden buren elkaar weer ontmoeten, en gingen de leefbaarheidscijfers in delen van de binnenstad met sprongen vooruit.
Uitgangspunten Aanpak binnenstad In de raadsbrief van mei 2020 constateerden wij dat verschil lende uitdagingen in de binnenstad niet los van elkaar kunnen worden gezien. De druk van bezoekersaantallen heeft effect op de leefbaarheid. Het economische en culturele aanbod speelt een belangrijke rol in het type bezoeker dat Amsterdam trekt. Zonder bewoners kan er geen sprake zijn van een sociale en maatschappelijk functionerende binnenstad. En goed beheer en handhaving zijn weer noodzakelijk voor een prettig woon-, werken verblijfsklimaat. Een integrale benadering is dus noodzakelijk voor welslagen van het programma. Bij voorstellen, acties en maatregelen gaan we altijd uit van het effect op de buurt, de verschillende doelgroepen, de samenhang met gerelateerde vraagstukken, en mogelijke bijeffecten op de korte en lange termijn. De Aanpak Binnenstad is hiermee een voorbeeld van gebiedsgericht werken.
5 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
In 2019 publiceerde hoogleraar Zef Hemel in opdracht van de burgemeester van Amsterdam zijn visie op Amsterdam in 2040. Daarin constateerde hij dat veel Amsterdammers, of ze nu wonen in de binnenstad of daarbuiten, de binnenstad niet altijd meer herkennen als hun binnenstad. Een gevoel van vervreemding heeft de overhand genomen. Dit bevestigde het beeld dat vanaf halverwege de jaren ’10 steeds sterker werd gedeeld: dat de toeristische druk, en een steeds eenzijdiger economisch aanbod gericht op bezoekers in combinatie met hoge huur- en vastgoedprijzen, de binnenstad minder leefbaar en bewoonbaar maken. Hemel constateerde dan ook dat de historische binnenstad zijn verbindende functie dreigt te verliezen. Oplossingen zijn echter voorhanden, en liggen in de binnenstad zelf. ‘De binnenstad is vanouds een sociale, culturele en politieke ruimte. En alles is er al.’
AANPAK BINNENSTAD
Achtergrond Aanpak Binnenstad
Per jaar worden de resultaten op alle maatregelen en alle thema’s gepubliceerd, inclusief eventuele aanscherpingen, uitdagingen en nieuwe kansen.
Rapportagecyclus Jaarlijks rapporteert het college aan de gemeenteraad over de voortgang van het programma Aanpak Binnenstad. Het document dat u nu leest is de derde voortgangsrapportage. Net als in 2021 en 2022 is een BinnenstadsEnquête afgenomen onder bewoners van de binnenstad en heel Amsterdam, en ondernemers in de binnenstad. Dit jaar zijn voor het eerst ook werkenden in de binnenstad ondervraagd. Samen bieden deze voortgangsrapportage en de uitkomsten van de Binnenstads Enquête twee inhoudelijke instrumenten om de voortgang van Aanpak Binnenstad in 2023 langs de meetlat te leggen. Mede op basis hiervan is het Uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad 2024 tot stand gekomen.
AANPAK BINNENSTAD
Ingezette lijn vanaf 2020 De uitgangspunten van de Aanpak Binnenstad werden in december 2020 vertaald in het eerste uitvoeringsprogramma. Daarin staan 92 maatregelen en acties benoemd, sommige gericht op de korte termijn en andere gericht op de langere termijn, en verdeeld over zes thema’s die we als essentieel zien voor de binnenstad. Deze thema’s zijn: 1. functiemenging en een divers economisch/maatschappelijk aanbod, 2. beheer en handhaving, 3. een waardevolle bezoekerseconomie, 4. versterken van de culturele verscheidenheid en buurt identiteiten, 5. bevorderen van meer en divers woningaanbod, 6. meer verblijfsruimte en groen in de openbare ruimte.
Samenspel Aanpak Binnenstad en programma Bezoekerseconomie In september 2022 is de prognose voor de bezoekersaantallen van 2023-2025 gepubliceerd. Met een verwachte overschrijding van de signaalwaarde van 18 miljoen bezoekers per jaar reden voor het college om, in het kader van de verordening op Toerisme in Balans, met extra maatregelen te komen. De visie van het college op de bezoekerseconomie in 2035, en een bijbehorend pakket aan maatregelen, werd op 30 november 2022 gepresenteerd. De maatregelen en acties hieruit die betrekking hebben op de binnenstad, zijn geland in het uitvoeringsprogramma van de Aanpak Binnenstad voor 2023. Vanaf 2024 worden enkele maatregelen gericht op de bezoekerseconomie niet meer benoemd in het uitvoerings programma van de Aanpak Binnenstad, maar opgenomen in het programma Bezoekerseconomie. Er is daarmee geen overlap meer tussen beide programma’s, maar de nauwe samenwerking wordt voortgezet.
6 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Met de Aanpak Binnenstad willen we een fundamentele transformatie naar een leefbare, aantrekkelijke binnenstad bewerkstelligen. Dat is een grote ambitie. Veel van de in gang gezette acties en maatregelen beogen snel resultaat op de korte termijn, en dat is ook noodzakelijk. Tegelijkertijd zijn ze niet altijd merkbaar bij bewoners en ondernemers en zijn sommige uitdagingen dermate fundamenteel van aard, bijvoorbeeld op het gebied van wonen en de inrichting van de bezoekerseconomie, dat merkbaar effect realistisch te verwachten is op een termijn van 10 à 15 jaar. Dat maakt de noodzaak en urgentie om nu aanzienlijke stappen te zetten des te groter.
• Functiemenging en een divers economisch/ maatschappelijk aanbod • Beheer en handhaving • E en waardevolle bezoekerseconomie •V ersterken van de culturele verscheidenheid en buurtidentiteiten •B evorderen van meer en divers woningaanbod •M eer verblijfsruimte en groen in de openbare ruimte
7 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Hieronder wordt de voortgang van de Aanpak Binnenstad in 2023 thematisch weergegeven. Per actie en maatregel staan ontwikkelingen en resultaten van het afgelopen kalenderjaar kort vermeld. Een substantieel deel van deze acties en maatregelen is in 2021, 2022 of 2023 gestart, en wordt in 2024 voortgezet. Andere acties en maatregelen zijn in 2023 afgerond, of worden voortgezet in de reguliere werkzaamheden. Enkele maatregelen worden voortgezet in het programma Bezoekerseconomie. Dit staat per maatregel aangegeven. De thematische prioriteiten zijn:
AANPAK BINNENSTAD
Voortgangsrapportage Aanpak Binnenstad 2023
Maatregelen die niet terugkomen in 2024 nderzoek aanpak overlastgevende O vrijgezellenfeesten (naar programma Bezoekerseconomie)
2.9 Handhaven op autoslapers, wild plassen en alcoholgebruik in de openbare ruimte 2.10 Top-x aanpak van notoir overlast gevende bedrijven in de binnenstad 2.14 Proef op de Oostelijke Eilanden met het aanleggen van tuintjes rondom ondergrondse containers om bijplaat singen van afval te voorkomen 2.18 Inzetten wielklem om betalings graad buitenlandse voertuigen te vergroten 2.19 Opstellen en invoeren filmprotocol 3.1
( Inter)nationaal een hernieuwd imago van de stad actief uitdragen en hiermee andere bezoekers trekken (naar programma Bezoekerseconomie)
3.4 Invoeren bewonerspas binnenstad 3.6 Verbeteren uitstraling en sfeer Wallengebied en Warmoesstraat 4.6 Kunst en cultuur in marge van verbouwing Stopera 4.7 Subsidie voor onderzoek- en herstel historische winkelpuien (nietmonumentale) 4.8 Aanpassen Welstandsnota voor noordelijk deel Burgwallen 4.14 Herplaatsen van historische wand kunst in historische gebouwen 5.1 Onderzoek naar welke woonruimte in centrum niet als woonruimte wordt gebruikt, maar bijvoorbeeld als kantoor of opslag 5.5 Onderzoek naar transformatie 1.000 m2-panden
5.6 Onderzoek naar optoppen van panden ten behoeve van het realiseren van woningen 5.7 Zonnepanelen op panden in stadsdeel Centrum 5.8 Pilot geluids- en thermische isolatie monumenten in uitgaansgebieden en -pleinen 6.11 Onderzoek naar verbeteren van de verkeerssituatie DamstraatHoogstraten 6.12 Verbeteren fietsroute Nieuwmarkt langs de Sint AntoniesbreestraatGeldersekade 6.13 Uitwerking scenario’s voor definitief autoluwe Haarlemmerstraat en Haarlemmerdijk, en start uitvoering
8 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
2.7
AANPAK BINNENSTAD
Afgerond, niet voortgezet of verplaatst naar programma Bezoekerseconomie
AANPAK BINNENSTAD
1 Functiemenging en een divers economisch/maatschappelijk aanbod
GEMEENTE AMSTERDAM
9
Het transformatieteam van de Aanpak Binnenstad creëert op die manier ruimte voor zowel economische als maatschappelijke meerwaarde in de binnenstad en brengt hiermee het aanbod in het gebied in balans. Naast het ondersteunen bij het opkopen en herbestemmen van panden, zijn vanuit Aanpak Binnenstad de Haarlemmerstraat en -dijk en de Utrechtsestraat aangewezen als focusstraten. Deze straten krijgen vanuit Aanpak Binnenstad extra aandacht op het gebied van winkeldiversiteit. Hierbij werken
we samen met winkeliers, de BIZ’en en de pandeigenaren. Op de Nieuwendijk (vanaf Singel tot aan de Karnemelksteeg) wordt via een gecoördineerde aanpak – in samenwerking met BIZ’en – ingezet op het stimuleren van wonen boven winkels, de aanpak van souvenirwinkels en ondermijnende activiteiten, afvalproblematiek, toevoegen van groen en het vergroten van de winkeldiversiteit.
10 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
In 2023 heeft de Aanpak Binnenstad actief meegewerkt aan transformaties van panden waaronder de Oude Hoogstraat 10 en Damrak 17, waarvoor ook financiële bijdragen zijn verleend. Voor de Oude Hoogstraat 10 is een goede invulling van de winkel voor de toekomst nu gewaarborgd, in een straat waar de winkeldiversiteit onder druk staat. Stadsgoed NV werkt aan de transformatie van het pand aan Damrak 17. Dit pand waar nu een geldwisselkantoor is gevestigd, wordt gerenoveerd en woningen en een winkel toegevoegd.
AANPAK BINNENSTAD
1 Functiemenging en een divers economisch/maatschappelijk aanbod
1.1
Versterken van de drie maatschappelijke vastgoedondernemingen in de binnenstad NV Zeedijk, Stadsgoed NV en Stadsherstel
We zijn aan de slag met het versterken van de gemeentelijke vastgoeddeelnemingen. In 2023 zijn individuele en structurele overleggen gevoerd met de verschillende gemeentelijke vastgoeddeelnemingen. Middels de reserve vastgoed ondersteunen en versterken we de vastgoeddeelnemingen financieel bij de aankoop van panden met een onrendabele top. In 2023 hebben we als gemeente een financiële bijdrage verleend aan het mogelijk maken van de aankoop van de Oude Hoogstraat 10. Op deze manier is een goede invulling van de winkel voor de toekomst gewaarborgd, in een straat waar de winkeldiversiteit onder druk staat. Stadsgoed werkt ook aan de transformatie van het pand aan de Damrak 17. Dit pand waar nu een geld wisselkantoor is gevestigd zal worden gerenoveerd en er zullen woningen en een winkel worden toegevoegd. De gemeente ondersteunt de deelnemingen ook via het maatschappelijk vastgoedoverleg. In dit overleg investeren maatschappelijke partijen via de gemeentelijke vastgoeddeelnemingen in maatschappelijk vastgoed. Stadsherstel heeft het pand van de gemeente aangekocht op de hoek Kloveniersburgwal/Onkelboerensteeg. Ze zijn de plannen voor dit pand aan het voorbereiden. Wordt voortgezet
1.2
Intensiveren en verbreden van het netwerk met vastgoedeigenaren
Het transformatieteam werkt continu aan het intensiveren en versterken van contacten met vastgoedpartijen. Dit doen we met individuele gesprekken met vastgoedpartijen op pandniveau of portefeuilleniveau, maar ook op een structurele manier. We hebben een structureel overleg met pandeigenaren uit het kernwinkelgebied. Ook is een maatschappelijk vastgoedoverleg opgezet. In deze overleggen monitoren we ontwikkelingen in de binnenstad en kijken we gezamenlijk naar kansen en knelpunten. Daarnaast zijn er intensieve contacten met besturen van verschillende BIZ-organisaties, woningcorporaties en met de gemeentelijke vastgoeddeelnemingen. Voorbeelden hiervan zijn onder andere de samenwerking met CBRE bij planontwikkeling rondom de Bijenkorf en met de eigenaar van het Magna Plazagebouw. Wordt voortgezet
AANPAK BINNENSTAD
Voortgang
11 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Maatregel
1.3
Verkenning mogelijkheden vastgoedfonds met partijen met een maatschappelijk doel
Er is een platform gevormd die bestaat uit partijen die participeren in het maat schappelijk veld. Denk hierbij aan maatschappelijke vastgoedbeleggers, investeer ders en vastgoedeigenaren die actief zijn in het sociale domein. Ook zijn er kerkelijke instellingen aangesloten die van oorsprong werken aan de sociaal/maatschappelijke opgave. Inmiddels zijn er 12 partijen actief in dit netwerk. Het hoofddoel is om gezamenlijk te komen tot een vastgoedfonds om meer maatschappelijk vastgoed toe te voegen aan de binnenstad van Amsterdam. De gesprekken tussen 4 partijen zijn vergevorderd, wat in 2024 kan resulteren tot een fonds. Inmiddels zijn er ook al concrete opbrengsten die uit dit netwerk voortkomen. Twee voorbeelden hiervan zijn het huisvesten van zeven dakloze voormannen van stichting ’t Koffiehuis voor een periode van tien jaar op de Oudezijds Voorburgwal en het huisvesten van economisch daklozen via de Regenbooggroep op verschillende locaties in de binnenstad. Wordt voortgezet
1.4
De mogelijkheden onderzoeken voor een Erotisch Centrum buiten de binnenstad
Voor de zomer van 2023 heeft het college drie voorkeurslocaties bekendgemaakt. Daarna is nader onderzoek gedaan, waaronder o.a. nader onderzoek rond Zuidasdok, verdere bereikbaarheidsanalyses, marktconsultatie en stakeholdergesprekken. Het college heeft in december 2023 een voorkeurslocatie aan de Raad kenbaar gemaakt. Wordt voortgezet
1.5
Gebieds-/straatgerichte aanpak winkeldiversiteit, Utrechtsestraat etc.
Op 3 juli 2023 heeft het dagelijks bestuur stadsdeel Centrum ingestemd om de Haarlemmerstraat en –dijk en de Utrechtsestraat aan te wijzen als focusstraten. Voor deze straten geldt dat alle meldingen en signalen die betrekking hebben op het bestemmingsplan Winkeldiversiteit met extra aandacht worden opgepakt. Het aanwijzen van focusstraten zorgt voor afbakening en is daarmee effectiever dan spreiding van capaciteit en aandacht. Doel is enerzijds voorkomen dat straten afglijden en anderzijds straten die het goed doen op peil te houden. Er wordt gestart met een nulmeting om vervolgens na twee jaar de balans op te maken. In oktober 2023 zijn gesprekken gevoerd met de BIZ’en in de focusstraten en is gestart met een nulmeting. Wordt voortgezet
AANPAK BINNENSTAD
Voortgang
12 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Maatregel
1.6
Intensieve straatgerichte aanpak Nieuwendijk gericht op het handhaven van het bestemmings plan Winkeldiversiteit en het verbeteren van het winkelaanbod in samenhang met de aanpak van souvenirwinkels
Op dit moment is de verouderde openbare ruimte, verschraling in het winkelaanbod en de verrommeling van groot aantal gevels beeldbepalend op de Nieuwendijk. Een aantal projecten vanuit de gemeente worden gecoördineerd ingezet. Het gaat o.a. om wonen boven winkels, aanpak souvenirwinkels en ondermijning. Daarnaast zal er in 2024 en 2025 ook handhaving ingezet worden op welstandsaspecten als rolluiken, verlichting van reclame en uithangborden. Extra inzet op afval en toevoegen van groen zijn ook onderdeel van deze gecoördineerde aanpak. Tegelijkertijd wordt de samenwerking geïntensiveerd met de ondernemers BIZ en eigenaren BIZ in oprichting. Wordt voortgezet
1.7
Uitwerking van het kader van de retail toekomstvisie binnenstad
Naar aanleiding van het onderzoek van CBRE (vastgoedadviseur) heeft de gemeente een analyse gemaakt van de balans tussen wonen en werken. Dit tezamen leidt tot een retailkader. Ondernemers en pandeigenaren denken mee over het kader wat in 2024 wordt vastgesteld. Het kader gaat het dagelijks bestuur helpen bij de keuze waar en wanneer zij een andere economische of maatschappelijk functie of wonen toestaan in een winkelstraat. Wordt als retailkader opgenomen in programma 2024
1.8
Opstellen van een horeca-ambitieplan voor de Wallen en de Leidsebuurt
Met de horeca-ambitieplannen is nog niet gestart. Om over de toekomst van de horeca te gaan praten in het Wallengebied, is de discussie rondom het Erotisch Centrum en de uitkomst daarvan belangrijk. Na bespreking van het collegevoorstel over het Erotisch Centrum in Q1 2024 in de raad, zal er een toekomstperspectief van de horeca en de horeca-gerelateerde functies (seksinrichtingen, eetwinkels, etc.) worden opgesteld, samen met bewoners en ondernemers. De Leidsebuurt volgt na de Wallen. Wordt voortgezet
1.9
Herontwikkeling Sint Annenkwartier in samenwerking met Stadsgoed NV
Het Sint Annenkwartier in Amsterdam is volop in ontwikkeling. Dit oude stukje centrum, dat van oudsher bekendstaat om de aanwezigheid van sekswerkplekken, transformeert langzaam naar een woon- en winkelgebied. Stadsherstel is volop bezig om de panden stap voor stap te renoveren en te verduurzamen. In 2023 zijn weer diverse nieuwe zaken in dit gebied opgeleverd, zoals Glazed en de Glamcult Store. Wordt voortgezet
AANPAK BINNENSTAD
Voortgang
13 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Maatregel
Ondersteunen Humanities & Society-organisatie UvA
De gemeente Amsterdam, de Universiteitsbibliotheek, de Koninklijke Academie van Wetenschappen en de Faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam vormen samen Humanities & Society (HS). We maken gebruik van elkaars kennis om te werken aan urgente maatschappelijke vraagstukken en er wordt gedacht over, en gewerkt aan antwoorden en oplossingen. De partners (FGw, UB, KNAW-HUC instituten en gemeente) werken nauwer samen op geesteswetenschappelijke thema’s en projecten, zoals: • in co-creatie sessies met externe partijen (bijvoorbeeld de Joodse Stad), • consortia-vorming voor onderzoeksaanvragen, • het delen van (digitale) infrastructuur en ontwikkeling daarvan. Wordt voortgezet
AANPAK BINNENSTAD
Voortgang
14 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
1.10
Maatregel
GEMEENTE AMSTERDAM
AANPAK BINNENSTAD
2 Beheer en handhaving
15
De binnenstad is blijvend populair onder binnenlandse- en buitenlandse toeristen. Voor de coronacrisis waren er ongeveer 22 miljoen toeristenovernachtingen in de stad. Hoewel dit aantal drastisch zakte door de crisis wordt nu verwacht dat het aantal verder zal groeien naar tussen de 22 en 25 miljoen overnachtingen in 2025. De toegenomen drukte zorgt in veel gebieden in de binnenstad voor overlast. Uit de BinnenstadsEnquête 2023 blijkt dat drukte zorgt voor een toename in overlast door grote groepen mensen, lange rijen en afval. In 2023 zijn dan ook veel maatregelen getroffen om de drukte en overlast tegen te gaan. Zo zijn in het Wallengebied de sluitingstijden beperkt voor horeca en raamprostitutie, en is er een blowverbod ingevoerd. Daarnaast is het verbod op rondleidingen en georganiseerde kroegentochten geëvalueerd en wordt gewerkt aan een convenant met partijen die vrijgezellenfeesten organiseren.
Op het gebied van afval zijn diverse pilots gestart voor het schoon krijgen van het kernwinkelgebied, zoals de proef met doneerrekjes in het Wallengebied en het handhavingsproject 25-meter-regel waarbij extra toezicht is gehouden op zwerfafval van horeca en eetwinkels. Ook liepen er twee afvalpilots met de nieuwe inzamelmethode ‘Afval op Afspraak’. De afvalpilot in de Passeerdersgrachtbuurt is afgerond en de eerste voorlopige
resultaten zijn positief. De afvalpilot in de Negen Straatjes, die tot eind 2025 loopt en waarbij geen enkele afvalstroom meer op straat mag, is verder uitgerold. Ook voor de Nieuwendijk is een start gemaakt voor een aanpak met geen enkele afvalstroom meer op straat. Op de Oostelijke Eilanden zijn tuintjes rondom ondergrondse containers aangelegd om bijplaatsingen van afval te voorkomen. Hier kwamen veel positieve reacties op.
AANPAK BINNENSTAD
Beheer en handhaving
16 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
2
2.1
Gebiedsgericht beperken van sluitingstijden horeca, raamprostitutie en andere voorzieningen op de Wallen ten bate van de leefbaarheid
De weekendsluitingstijden van horeca - en prostitutiebedrijven in het Kernwallen gebied zijn per 1 april 2023 vervroegd. Eind 2023 heeft de raad een eerste monitor ontvangen over de ervaringen tot dusver. In de brief over prostitutiebeleid (ook eind 2023) is de raad geïnformeerd over het onderzoek naar ‘Gordijnen Dicht exploitatie’ van ramen op Wallen. In Q1 2024 worden deze onderwerpen besproken in de raad. Wordt voortgezet
2.2
Opening van een wijkhandhavingssteunpunt op de Wallen
De realisatie van het wijkhandhavingssteunpunt is gekoppeld aan een groter herontwikkelingstraject waarbij vijf woningen worden gerealiseerd en funderings herstel moet plaatsvinden. De planvorming heeft tussentijds vertraging opgelopen. Inmiddels is de definitieve omgevingsvergunning aangevraagd. De verwachting is dat deze vergunning begin 2024 wordt verleend waarna de verbouwing van de begane grond tot steunpunt start. Verwachte oplevering is na de zomer van 2024. Wordt voortgezet
2.3
Opstellen en implementeren hernieuwde hand havingsstrategie voor het Wallengebied met aandacht voor de gehele keten hosts-handhavingpolitie
Inmiddels is een Integraal Handhavingsplan Wallengebied opgesteld en afgestemd met de ketenpartners (handhaving-politie-hosts-stadsdeel). Daar waar mogelijk, en nuttig, zijn handhavingsstrategieën van ketenpartners aangescherpt of op elkaar afgestemd. De keten handhaving-politie-hosts-stadsdeel is verder versterkt doordat de ketenpartners op basis van een integrale toezicht strategie nauwer samenwerken in het Wallengebied. Over verdere implementatie en voortzetting van het plan wordt in Q1 2024 beslist. Wordt voortgezet
AANPAK BINNENSTAD
Voortgang
17 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Maatregel
2.4
Leefbaarheidspanel Wallengebied
Het Leefbaarheidspanel loopt nu meer dan een jaar en is 6 keer bijeengekomen. Thema’s die aan de orde zijn geweest zijn afval/schoon, veiligheid en sociale cohesie. De gesprekken in het panel zijn over het algemeen constructief. Een aantal adviezen vanuit het panel zijn overgenomen, zoals o.a. het schoonhouden van de omgeving rond horecazaken in de Damstraatjes en de handhaving hierop. In september 2023 heeft een evaluatie onder de deelnemers van het Leefbaarheidspanel plaatsgevonden en is een aantal deelnemers in gesprek geweest met de leden van de stadsdeelcommissie. Deelnemers waren over het algemeen positief en vonden het leuk om andere buurtgenoten te leren kennen. Aandachtspunt is o.a. de terugkoppeling op de adviezen. Eind 2023 is een kleine werkgroep met deelnemers uit het panel opgezet die gaat meedenken over de vormgeving van de bijeenkomsten. Een aantal deelnemers is gestopt wegens verhuizing of gaf aan toch te weinig tijd te hebben. Daarom is eind 2023 een nieuwe loting gedaan om nieuwe deelnemers toe te voegen aan het panel, waarmee het panel weer is aangevuld met nieuwe deelnemers. Wordt voortgezet
2.5
Invoeren van een blowverbod in delen van de binnenstad
25 mei 2023 is het blowverbod in het Wallengebied ingevoerd. Het blowverbod beoogt (zoals ook volgt uit de toelichting bij art 2.7B APV) overlast te beperken en draagt bij aan een ander imago van de stad. De monitoring van de maatregel is onderdeel van de bredere monitoring van de leefbaarheid op de Wallen en de Aanpak Binnenstad. Voorafgaand aan invoering van het blowverbod is een nulmeting uitgevoerd d.m.v. de LeefbaarheidsEnquête Wallen. Vervolgmetingen moeten worden afgewacht om de ervaringen van bewoners en ondernemers m.b.t het blowverbod te kunnen peilen. Begin 2024 ontvangt de raad hier meer informatie over. Wordt voortgezet
2.6
Uitbreiden verbod op rondleidingen en georganiseerde kroegentochten (pub crawls)
Het beleid voor rondleidingen wordt momenteel geëvalueerd. Het onderzoek naar het beleid rondom rondleidingen is tweeledig: 1) Tellingen op straat (reeds uitgevoerd). 2) Versturen van een enquête naar 5.000 adressen in stadsdeel Centrum (verstuurd). De uitkomsten van de evaluatie kunnen aanleiding geven voor verdere aanscherping van het verbod. Wordt voortgezet
AANPAK BINNENSTAD
Voortgang
18 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Maatregel
2.7
Onderzoek aanpak overlastgevende vrijgezellenfeesten
Met een aantal partijen die adverteren voor vrijgezellenfeesten is zowel bestuurlijk als ambtelijk gesproken om de overlast die deze vorm van toerisme geeft terug te dringen. We werken nu toe naar een convenant/samenwerkingsovereenkomst. Wordt voortgezet in het programma Bezoekerseconomie
2.8
Pilot beperken op- en afstapvoorzieningen rondvaarten Oudezijds Voorburgwal
Het afgelopen jaar zijn de plannen voor de pilot verder voorbereid en in het bestuurlijk traject gebracht. Door de maatschappelijke en bestuurlijke complexiteit is de uitvoering van de pilot aangehouden. Inmiddels is de uitwerking gereed en wordt gewerkt aan het verder informeren van de direct belanghebbenden. Het voornemen is om de pilot rond het voorjaar 2024 te starten. Wordt voortgezet
2.9
Handhaven op autoslapers, wildplassen en alcoholgebruik in de openbare ruimte
Over 2023 (t/m november) zijn er voor bezit en nuttigen van alcohol in de openbare ruimte de 2.314 NOK-registraties (handhaver is ter plaatse geweest en heeft overlast aangetroffen) gemaakt. Dit zijn 754 waarnemingen (een notitie van de handhaver van wat hij heeft gezien), 1.074 waarschuwingen en 486 boetes. Voor wildplassen/ poepen zijn rond de 750 NOK registraties gemaakt, waarvan 85 waarnemingen, 250 waarschuwingen en 422 boetes. Slapen in een voertuig is 426 keer vastgelegd, waarvan 153 waarnemingen, 106 waarschuwingen en 167 boetes. Wordt opgenomen in reguliere handhaving. Wordt voortgezet, maar niet opgenomen in programma 2024
2.10
Top-x aanpak van notoir overlast gevende bedrijven in de binnenstad
Dit is inmiddels onderdeel van reguliere werkzaamheden en de stedelijke invoering van risico gestuurd horecatoezicht, waarover de raad Q1 2024 wordt geïnformeerd. Dit gaat deels samenvallen met de Top-x aanpak. Wordt voortgezet, maar niet opgenomen in programma 2024
2.11
Uitvoeren Aanpak Taxi Amsterdam (ATA)
Vanwege het ‘on-hold’ zetten van de ontwikkeling van Intelligente Toegang is de focus van de aanpak gericht op het verminderen van de overlast door verkeers maatregelen rond de uitgaanspleinen en het optimaliseren van het gebruik van de bestaande standplaatsen. Wordt voortgezet
AANPAK BINNENSTAD
Voortgang
19 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Maatregel
2.12
Tegengaan overlast en criminaliteit door straatdealers
Met een programmatische aanpak wordt geprobeerd de straatdealproblematiek te beheersen en verminderen. In deze aanpak is zowel aandacht voor preventie (binnenstad onaantrekkelijk maken voor straatdealers), repressie (meer lik-opstuk) en gedragsverandering (onder andere door bespreking in het overlast veelplegersoverleg). Interventies in 2023 waren onder meer: hot spot-aanpak in het Wallengebied, uitbreiding cameratoezicht, anti-hang maatregelen, periodieke grote acties politie met OM, IND en AVIM, sneller voor rechter brengen dealers, geld afpakken bij aangehouden dealers, gebiedsverboden, inzet van straatcoaches in de binnenstad, bezoekerscampagnes Stay Away en How to Amsterdam - Don’t buy from streetdealers en weerbaarheidtrainingen ondernemers Wallengebied. Wordt voortgezet
2.13
Inzet van hosts op de uitgaanspleinen en in het Wallengebied om publiek aan te spreken op gedrag
Hosts zijn op uitgaansavonden zichtbaar aanwezig op het Leidseplein, Rembrandtplein en de Wallen. Ze zorgen tijdens piekdrukte voor betere doorstroming van mensen, voorkomen een deel van ongewenst en onaangepast gedrag, fungeren als aanspreek punt voor bezoekers en maken mensen ‘wegwijs’ in de uitgaansgebieden. Daarnaast is in 2023 in samenwerking met ondernemers op de Wallen een proef gestart met extra hosts die nauw samenwerken met het portiersnetwerk. Wordt voortgezet
2.14
Proef op de Oostelijke Eilanden met het aanleggen van tuintjes rondom ondergrondse containers om bijplaatsingen van afval te voorkomen
De proef met 15 containertuintjes liep tot het voorjaar van 2023 en is positief geëvalueerd. Verdere uitrol van de tuintjes is geborgd als maatregel in de Aanpak Bijplaatsingen van Afval & Grondstoffen. Afgerond
2.15
Diverse pilots voor het schoon krijgen van het kernwinkelgebied
In 2023 is gestart met proef met doneerrekjes in het Wallengebied. Deze loopt tot eind 2023 waarna bekeken wordt of verdere uitrol in het kernwinkelgebied zinvol is. Met de Aanpak Nieuwendijk is in 2023 de haalbaarheid getoetst om te starten met een aanpak om geen enkele afvalstroom meer op straat te hebben. De uitvoering hiervan start voor de zomer van 2024. Tijdens de zomerperiode van 2023 hebben twee vaste handhavers toezicht gehouden op zwerfafval van horeca en eetwinkels in de Damstraat, Oude Doelenstraat, Oude Hoogstraat en Nieuwe Hoogstraat (handhavingsproject 25-meter regel). Vooraf is een communicatiecampagne gevoerd en zijn prikkers en flyers uitgedeeld. Tijdens de zomerperiode zijn geen overtredingen van de 25-meter regel waargenomen en waren de straten schoner. Vanuit verschillende BIZ’en zijn extra schoonmaak activiteiten georganiseerd met steun van de gemeente, zoals de inzet van gluttons. Wordt voortgezet
AANPAK BINNENSTAD
Voortgang
20 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Maatregel
2.16
Diverse pilots met nieuwe inzamelmethodes voor huisafval, bedrijfsafval en grofvuil in verschillende buurten
De pilot in de Passeerdersgrachtbuurt is afgerond. Evaluatie wordt aan het eind van 2023 verwacht. De pilot in de Negen Straatjes is voor een groot deel uitgerold. De laatste gebieden volgen begin 2024. De eerste voorlopige resultaten zijn positief. In 2023 is de haalbaarheid getoetst om op de Nieuwendijk een aanpak te starten met geen enkele afvalstroom meer op straat (zie ook maatregel 2.15). De uitvoering hiervan start voor de zomer van 2024. In het Wallengebied is gestart met de inzet van 2 mini-kraakwagens die afval wegbrengen naar de afvalboot bij Nemo (overslagpunt). Wordt voortgezet
2.17
Continueren taskforce souvenirwinkels
Signalen over ondermijnende criminaliteit worden gedeeld binnen het RIEC met partners waaronder politie, OM, Belastingdienst en de Nederlandse Arbeidsinspectie. Periodiek zijn er Ondermijningsbrigade-acties. Deze richten zich op ondernemingen waarover signalen zijn van ondermijnende criminaliteit, waaronder witwassen en ondergronds bankieren. Daarnaast zet de taskforce in op terugdringen van verkoop illegale drugsparafernalia en preventie. Er zijn meerdere openbare orde-sluitingen geweest vanwege verkoop hennep. Ook is er naar aanleiding van het meermaals aantreffen van hennep een brief gestuurd naar ondernemers om hen te wijzen op het verbod op de verkoop van hennep in detailhandel. Wordt voortgezet
2.18
Inzetten wielklem om betalingsgraad buitenlandse voertuigen te vergroten
Het voorstel voor de aanpassing van de aanpak bij opleggen naheffingsaanslagen voor buitenlandse voertuigen zal dit jaar nog bestuurlijk worden voorgelegd om in 2024 te worden geïmplementeerd. Afgerond
2.19
Opstellen en invoeren filmprotocol
Het filmprotocol is gereed en bij het Filmfestival in Utrecht eind september 2023 ondertekend. In het protocol zijn afspraken tussen gemeente en de filmindustrie vastgelegd en bevat o.a. afspraken over locaties in het centrum. Afgerond
AANPAK BINNENSTAD
Voortgang
21 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Maatregel
AANPAK BINNENSTAD
Een waardevolle bezoekerseconomie
22 GEMEENTE AMSTERDAM
3
23 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Eind 2022 is de visie op de bezoekerseconomie in 2035 gepresenteerd. Bezoekers blijven welkom, maar de negatieve effecten van overtoersime moeten worden tegengegaan. Het imago van Amsterdam en het toeristische aanbod bepaalt het type bezoeker dat naar de stad komt. Daarom is in 2023 de Stay Away-campagne van start gegaan. Deze campagne is gericht op Britse toeristen en moet hen voorafgaand aan een bezoek bewust maken dat wangedrag en overlast niet getolereerd worden. De effecten worden aankomend jaar gemonitord, waarna de campagne wordt uitgebreid naar andere Europese landen. De ontmoedigingscampagne heeft daarnaast ook in andere internationale steden bekendheid gekregen en heeft enthousiaste reacties opgeleverd. Na de zomer wordt de campagne doorontwikkeld en uitgebreid naar Duitsland, Frankrijk, Spanje en Italië. Ook komt er een versie voor Nederlandse feesttoeristen.
AANPAK BINNENSTAD
3 Een waardevolle bezoekerseconomie
3.1
(Inter)nationaal een hernieuwd imago van de stad actief uitdragen en hiermee andere bezoekers trekken
Eind 2023 wordt gestart met de imagocampagne gericht op bezoekers. De campagne gericht op bewoners wordt in 2024 uitgerold. Wordt voortgezet in programma Bezoekerseconomie
3.2
Inzetten en doorontwikkelen Stay Awaycampagne
De Stay Away-campagne maakt buitenlandse bezoekers duidelijk dat wangedrag niet wordt getolereerd, overlastgevende feesttoeristen niet welkom zijn en richt zich op bewustwording voorafgaand aan het bezoek. De doelgroep is specifiek (jongere) mannelijke bezoekers die naar Amsterdam komen om los te gaan. In april 2023 is gestart met de campagne in het Verenigd Koninkrijk voor mannen tussen de 18 en 35 jaar. Na de zomer wordt de campagne doorontwikkeld en uitgebreid naar Duitsland, Frankrijk, Spanje en Italië. Ook komt er een versie voor Nederlandse feesttoeristen. De doorontwikkeling is eind 2023 gereed. Wordt voortgezet
3.3
Verder uitwerken van de mogelijkheden om spreiding van bezoekersstromen te bevorderen
Er is gestart met twee pilots in het Wallengebied met Livecrowd. De eerste pilot biedt de bezoekers drie opties voor een route door het gebied. Veel bezoekers komen alleen om ‘het’ even te zien. Door het aanbieden van routes zijn ze waar schijnlijk sneller weer het gebied uit, waardoor de druk iets afneemt. Vanuit de tweede pilot gaat zes weken lang (november/december) op drukke momenten live gecommuniceerd worden met bezoekers, waarbij zij worden gewezen op de gedragsregels, zoals het blowverbod en het alcoholverbod. Wordt voortgezet
3.4
Invoeren bewonerspas binnenstad
In 2023 is twee keer een 1+1 actie ingezet om bewoners te activeren om gebruik te maken van het culturele aanbod in de stad. Bij het kopen van 1 kaartje, krijg je een kaartje cadeau. Hoewel deze actie succesvol is, zou stadsdeel Centrum nog steeds graag toewerken naar bijvoorbeeld één dag per maand, waar alle bewoners gratis naar de musea e.d. kunnen. Dit is vooralsnog niet haalbaar gebleken, we blijven erover in gesprek. Afgerond
AANPAK BINNENSTAD
Planning
24 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Belangrijke maatregelen
3.5
Implementatie veiligheidsmodel kernwinkelgebied
We zijn gestart met de implementatie van het veiligheidsmodel kernwinkelgebied. Er is sprake van veel winkeldiefstal en steeds meer agressie jegens personeel. Van oktober tot december is er een pilot waarbij drie beveiligers extra werden ingezet als looppost voor alle ondernemers van het gebied. Iedere ondernemer en/of medewerker binnen de vijf BIZ-gebieden die een onveilige situatie aantreft in zijn/ haar werkomgeving kon bellen naar de looppost. Met het ROC van Amsterdam is een pilot gestart, waarbij een opleiding wordt ontwikkeld voor handhavers/toezicht op straat. De studenten lopen zichtbaar, in uniform, stage in het kernwinkelgebied en dragen daarmee ook bij aan het vergroten van het veiligheidsgevoel. Wordt voortgezet
3.6
Verbeteren uitstraling en sfeer Wallengebied en Warmoesstraat
Er is meerdere keren overlegt met de ondernemers en de BIZ Warmoesstraat. De regels omtrent reclame uitingen zijn gedeeld. Er is geen bereidheid bij de ondernemers om mee te werken aan het verbeteren c.q. veranderen van de uitstraling van de straat. Wordt niet voortgezet
AANPAK BINNENSTAD
Planning
25 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Belangrijke maatregelen
AANPAK BINNENSTAD
4 Culturele diversiteit en buurtidentiteiten
GEMEENTE AMSTERDAM
26
27 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Vanuit de Aanpak Binnenstad hebben we met culturele instellingen in de Nieuwmarktbuurt en het Wallen gebied een samenwerkingsovereenkomst gesloten om samen tot een programmering te komen. Daarnaast hebben we verschillende culturele- en buurtinitiatieven ondersteund, zoals voor het opzetten van muziek-, dans- en toneelvoorstellingen op het Oosterdok. Ook ligt er een plan klaar om de tunnelverbinding tussen de Kloveniersburgwal en het Binnengasthuisterrein om te toveren tot een bijzondere expositieruimte waar kunst tentoongesteld wordt. In totaal zijn er vanuit de Aanpak Binnenstad subsidieregeling in 2023 ruim 10 ontwikkelsubsidies en ruim 10 impactsubsidies verleend. Vanuit een andere subsidie, de subsidie voor onderzoek- en herstel historische winkelpuien, zijn vijf monumentale winkelpuien gerestaureerd.
AANPAK BINNENSTAD
4 Culturele diversiteit en buurtidentiteiten
4.1
Subsidieregeling Aanpak Binnenstad
In 2023 zijn circa tien impactsubsidies verleend en tien ontwikkelsubsidies, waaronder aan Red Light Art & Culture (RLAC). RLAC is een organisatie van jonge kunstenaars en musici uit de Wallenbuurt die zich ten doel stelt om kunst en cultuur meer zichtbaar te maken. En ook PreSent. De verbinding tussen de Kloveniersburgwal en het Binnengasthuisterrein is nu een donkere tunnel met affiches rechts en links. PreSent is een initiatief van een buurtbewoner die de tunnel wil omtoveren tot een bijzondere expositieruimte waar kunst tentoongesteld wordt. Een derde voorbeeld is muziekstudio voor jongeren in Galerie de Schans aan de Warmoesstraat. Wordt voortgezet
4.2
In het kader van de unieke culturele identiteit van gebieden in de binnenstad ondersteunen we de versterking van het Joods Cultureel Kwartier
Na verschillende co-creatie sessies tussen gemeente Amsterdam (Aanpak Binnenstad/ Stadsdeel Centrum en Stadsarchief), Joods Cultureel Kwartier (JCK) en Faculteit Geesteswetenschappen van de UvA hebben we een project gestart rond de vraag hoe de Joodse geschiedenis van de stad in de buurten rond het Joods Cultureel Kwartier zichtbaarder kan worden gemaakt. Dit is o.a. gerealiseerd met de terugkeer van het Loofhuttenfestival op het Waterlooplein waar veel bewoners en ondernemers uit de buurt, en bezoekers een kijkje kwamen nemen. Daarmee willen we bijdragen aan meer inzicht in de historie van de buurt en aan het thuisgevoel in de binnenstad. De basis is gelegd om samen (gemeente (Aanpak Binnenstad/Stadsdeel Centrum en Stadsarchief), JCK en UvA) verder te werken aan het verhaal over Joods Amsterdam en te komen tot concrete events en communicatieve producten die bijdragen aan het uitdragen van het ‘grand narrative’. Wordt voortgezet
4.3
De samenwerking van culturele instellingen in het Wallengebied ondersteunen
We zijn van start gegaan met het versterken van de samenwerking tussen een aantal culturele instellingen in de Nieuwmarktbuurt en het Wallengebied. Afgesproken is elkaars programmering te delen, één of twee keer per jaar tot een gezamenlijke inhoudelijke programmering te komen en meer samen te werken op o.a. social media gebied. Er is een projectleider aangesteld om dit verder vorm te geven. Wordt voortgezet
AANPAK BINNENSTAD
Voortgang
28 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Maatregel
Verbouwing Amsterdam Museum
De gemeente Amsterdam en het Amsterdam Museum hebben de gezamenlijke wens om het monument aan de Kalverstraat te transformeren tot toekomstbestendig stadsmuseum. Wil het museum ook de komende vijftig jaar de museale taken hier kunnen blijven uitoefenen, dan is een renovatie noodzakelijk. De ontwerpfases zijn afgerond met als resultaat een uitgewerkt technisch ontwerp. Het ontwerp wordt ondersteund door Monumenten en Archeologie, Ruimte en Duurzaamheid, Commissie Ruimtelijke Kwaliteit en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Eind 2022 hebben erfgoedorganisaties De Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad (VVAB) en Erfgoedvereniging Heemschut bezwaar gemaakt op de afgifte van de omgevingsvergunning. In juli 2023 stelden de rechters de gemeente en het museum op alle punten in het gelijk. De rechter oordeelde onder andere dat in het ontwerp een optimale balans is gevonden tussen het behoud van het monument en de verbouwing die nodig is voor het museum. Op 21 september 2023 heeft de VVAB bekend gemaakt dat zij hoger beroep hebben aangetekend bij de Raad van State. Erfgoedvereniging Heemschut heeft besloten niet in hoger beroep te gaan. De gemeente zal tijdens het lopende hoger beroep alle voorbereidingen zoveel mogelijk voortzetten. Het is nu nog onduidelijk wanneer het hoger beroep dient en wat de mogelijke vertragingskosten zijn. Wordt voortgezet
4.5
Ondersteunen initiatieven Oosterdok
Expeditie Oosterdok, een samenwerking van 22 culturele instellingen en onder nemers op en rond het Oosterdok, heeft een ontwikkelsubsidie gekregen voor het ontwikkelen van een plan van aanpak voor activiteiten in de openbare ruimte op het Oosterdok (met name op het plein voor de OBA). Het doel is vanuit de visie, het eiland Oosterdok omringt door water, kunstenaars muziek- dans en toneel voorstellingen te laten maken waarin het water centraal staat. Als de uitwerking door alle partijen wordt gedragen kan er een impactsubsidie worden aangevraagd in 2024. Wordt voortgezet
4.6
Kunst en cultuur in marge van verbouwing Stopera
De uitvoering is vertraagd, maar er is overeenstemming over het ontwerp. De standaarden (tafels) waarop de ornamenten worden tentoongesteld worden geproduceerd door de smederij. De verwachting is dat de eerste ornamenten in Q4 van 2023 of Q1 van 2024 geplaatst zullen worden/tentoongesteld zullen worden in de vestibule Zwanenburgwal van Amstel 1. Wordt voortgezet, maar niet opgenomen in programma 2024
AANPAK BINNENSTAD
Voortgang
29 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
4.4
Maatregel
4.7
Subsidie voor onderzoek- en herstel historische winkelpuien (niet monumentale)
In 2023 zijn 5 winkelpuien gerestaureerd d.m.v. de subsidiebijdrage en een aantal aanvragen zit nog in de pijplijn. De verwachting is dat de middelen eind 2023 (bijna) uitgeput zijn, zodra het budget op is, wordt de regeling gesloten. Afgerond
4.8
Aanpassen Welstandsnota voor noordelijk deel Burgwallen
De welstandsnota voor het Noordelijke deel Burgwallen is aangepast en vastgesteld door de raad. Voor nieuwe aanvragen geldt de aangepaste nota. Afgerond
4.9
Kennis over kunst in de publieke ruimte vergroten
Deze maatregel is nog niet gestart wegens gebrek aan capaciteit. In 2024 wordt er gestart met een onderzoek naar het belang van kunst in de openbare ruimte voor de bewoners etc., in samenwerking met de geesteswetenschappen van de UvA. Na het onderzoek worden de uitkomsten en de kennis hierover gedeeld. Bij het onderzoek wordt meegenomen hoe we kunst in de openbare ruimte het beste (digitaal) kan ontsluiten. Wordt voortgezet
4.10
Stegenplan als laboratorium voor kunst
In vijf stegen van het Stegenplan wordt kunst toegevoegd, veelal in samenspraak met bewoners en ondernemers uit de betreffende stegen en waar mogelijk door lokale kunstenaars. De voorbereidingen zijn hiervoor getroffen in 2023, uitvoering zal in 2024 plaatsvinden. Wordt voortgezet onder Stegenplan (geen aparte maatregel)
4.11
Nieuw kunstwerk in het Knowledge Mile Park
Er is een opdracht verstrekt voor onderzoek naar kunst in de openbare ruimte in het gebied. Na het onderzoek wordt met de BIZ Knowledge Mile het traject gestart met als doel om in 2025 een kunstwerk in het gebied te plaatsen. Wordt voortgezet
4.12
Vrije ruimte voor kunst en cultuur (waaronder street art) in de openbare ruimte
We willen daar waar het kan, meer ruimte claimen voor kunst en cultuur in de openbare ruimte. Deze maatregel is nog niet gestart wegens gebrek aan capaciteit. Met de afdeling Vrije Ruimte van R&D wordt afgestemd hoe we dit verder kunnen gaan brengen in 2024 voor gemeentelijk vastgoed in het centrum. Er is één muur beschikbaar waarvoor kunstpanelen worden ontwikkeld. Deze kunnen door wisselende kunstenaars worden gebruikt (elke drie maanden een andere kunstenaar). Wordt voortgezet
AANPAK BINNENSTAD
Voortgang
30 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Maatregel
4.13
Digitale ontsluiting kunstwerken openbare ruimte
Deze maatregel is nog niet gestart wegens gebrek aan capaciteit. Begin 2023 zijn er een paar sessies geweest met een webdesigner en een vormgever. Het is de bedoeling te komen tot een pilot-website aan de hand van 50 kunstwerken in de binnenstad. Onderzocht wordt op welke manier de website (ook) gebruikt kan worden voor collectiemanagement. Er zijn nieuwe foto’s gemaakt en beschrijvende teksten over de kunstwerken krijgen een verbeterslag. Wordt voortgezet
4.14
Herplaatsen van historische wandkunst in historische gebouwen
Onvoldoende capaciteit om te starten met deze maatregel. Wordt niet voortgezet
AANPAK BINNENSTAD
Voortgang
31 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Maatregel
GEMEENTE AMSTERDAM
AANPAK BINNENSTAD
5 Wonen
32
Het realiseren van nieuwe woningen in de binnenstad blijft een ingewikkelde opgave door de beperkte fysieke ruimte, hoge huren en vastgoed- en ontwikkelprijzen. De interesse om te investeren in wonen boven winkels is dit jaar dan ook afgenomen. Het transformatieteam van de Aanpak Binnenstad heeft contact met vastgoedpartijen om te helpen bij vergunningsprocedures. Pand voor pand wordt gekeken of er kansen zijn voor het toevoegen van wonen boven winkels, ook in samenwerking met BIZ’en. Ook onderzoeken we andere mogelijkheden om woningen toe te voegen, zoals het voorbereiden van de transformatie van kantoorpanden die groter zijn dan 1.000 m2. Naast het toevoegen van woonruimte is van belang dat een woning ook daadwerkelijk als woning wordt gebruikt. Door het onderzoek naar welke woonruimtes in de binnenstad niet als woonruimte worden gebruikt, maar bijvoorbeeld als kantoor of opslag, zijn veertien woonruimtes opnieuw als woning in gebruik genomen. Zo worden, ondanks de lastige opgave, kleine stapjes gezet om meer en divers woningaanbod te bevorderen.
AANPAK BINNENSTAD
Wonen
33 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
5
5.1
Onderzoek naar welke woonruimte in centrum niet als woonruimte wordt gebruikt, maar bijvoorbeeld als kantoor of opslag
Na digitale opsporing van ander gebruik dan woonruimte zijn 46 adressen bezocht. Veertien woningen zijn nu weer als woning in gebruik. Evaluatie van de werkwijze volgt. Door aanschrijving wordt meer bewustzijn gecreëerd en worden woningen (op vrijwillige basis) teruggebracht in de woonruimtevoorraad. Afgerond
5.2
Ontwikkeling Marineterrein
In 2023 is gewerkt aan de Nota van Uitgangspunten voor het Marineterrein. De raad heeft eind 2023 ingestemd met de Nota van Uitgangspunten, waarmee 800 woningen gerealiseerd kunnen worden. Wordt voortgezet
5.3
Handhaving op vakantieverhuur en illegale B&B’s in de binnenstad
In 2023 is de handhaving op toeristische verhuur (vakantieverhuur en illegale B&B’s) voorgezet. Tot nu toe (t/m eind oktober) zijn in stadsdeel Centrum 12 boetes en 10 lasten onder dwangsom opgelegd voor toeristische verhuur. Wordt voortgezet
5.4
Stimuleren woningen boven winkels
De interesse om te investeren in wonen boven winkels is dit jaar afgenomen. Dit komt onder andere door stijgende bouwkosten, stijgende rentes en onzekerheid over regulering van de middenhuur. Uit gesprekken met vastgoedpartijen blijkt dat tijdrovende en ingewikkelde vergunningsprocedures ook als een factor wordt gezien om terughoudend te zijn met woningontwikkeling. Vanuit de Aanpak Binnenstad hebben we een team samengesteld die structureel aan de slag is met wonen boven winkels. Vergunningsprocedures worden hierdoor verkort en de samenwerking tussen initiatiefnemer en gemeente zijn intensiever en transparanter. In juli 2023 heeft het bestuur van stadsdeel Centrum ook een aanpak vastgesteld om intensiever aan de slag te gaan op de Nieuwendijk. Pand voor pand kijken we of er kansen zijn voor het toevoegen van wonen boven winkels en hoe dit het beste kan worden ingepast. In deze straat is ook een nauwe samenwerking ontstaan met de gebruikers BIZ en eigenaren BIZ in oprichting. Wordt voortgezet
AANPAK BINNENSTAD
Voortgang
34 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Maatregel
5.5
Onderzoek naar transformatie 1.000 m2-panden
In 2023 is een concept balans notitie opgesteld met leidraad hoe we als gemeente willen omgaan met de transformatie van 1.000m2-kantoren naar woningen. Op 16 november 2023 is de notitie en het vervolgproces met de wethouder besproken. Het onderzoek is afgerond. Het transformatieteam gaat actief op zoek naar panden die geschikt zijn voor het omzetten naar woningen, zie Uitvoeringsprogramma 2024 (maatregel 5.5). Afgerond
5.6
Onderzoek naar optoppen van panden ten behoeve van het realiseren van woningen
Het onderzoek optoppen bestaat uit twee delen. Het eerste deel van het onderzoek waarbij vooral stedebouwkundig gekeken wordt naar mogelijkheden voor optoppen, loopt en wordt in december 2023 afgerond. Het onderzoek wordt in januari 2024 vastgesteld door het dagelijks bestuur van stadsdeel Centrum. Afgerond
5.7
Zonnepanelen op panden in stadsdeel Centrum
De doelstelling van Zon op Centrum (ZOC) is het versnellen van de zonnepanelen groei in stadsdeel Centrum door een snellere en duidelijkere vergunningverlening. In 2023 heeft er een evaluatie en enquête plaatsgevonden naar de effectiviteit van de werkwijze van ZOC. Geconcludeerd kan worden dat ZOC wel degelijk bijdraagt aan de groei van het aantal zonnepanelen in het stadsdeel, zij het licht. Daarnaast heeft het versturen van brieven meer effect op het aantal adviesaanvragen dan een webinar. Voor 2023 is dan ook niet meer ingezet op webinars per postcodegebied en is de mogelijkheid voor adviesaanvragen voor alle postcodegebieden mogelijk gemaakt. Komende jaren werkt de afdeling Monumenten & Archeologie toe naar en nieuw beleidskader om meer zonnepanelen op monumenten mogelijk te maken. Tot die tijd wil stadsdeel Centrum meer ruimte geven voor maatwerk, ook als dat niet in lijn is met de huidige kaders. Afgerond
5.8
Pilot geluids- en thermische isolatie monumenten in uitgaansgebieden en -pleinen
Aan de maatwerkadviezen wordt momenteel gewerkt en worden gereed verwacht in 2023. In 2024 volgen de aanvragen, de vergunningverlening, uitvoering en nameting. Er wordt gewerkt aan een leidraad voor verduurzaming van monumenten in combinatie met duurzaamheidsverbeteringen. Wordt voortgezet, maar niet opgenomen in programma 2024
AANPAK BINNENSTAD
Voortgang
35 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Maatregel
AANPAK BINNENSTAD
6 Verblijfsruimte en groen in de openbare ruimte
GEMEENTE AMSTERDAM
36
37 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Bewoners vinden volgens de BinnenstadsEnquête 2023 de aanwezigheid van groen erg belangrijk. Vergroening en slim omgaan met de beschikbare openbare ruimte blijven daarom een belangrijk onderdeel van de Aanpak Binnenstad. Zo zijn er in 2023 ontwerpen gemaakt voor o.a. het Weteringplantsoen Oost. Ook is een start gemaakt met de uitvoering van het Knowledge Mile Park. Zo zijn we in voorbereiding voor het vergroenen van de Valkenburgerstraat. Daarnaast blijft het creëren van veiligere verkeerssituaties en het verbeteren van de verkeerscirculatie een belangrijk speerpunt. Ten behoeve hiervan is in 2023 o.a. de Haarlemmerstraat en Haarlemmerdijk autovrij gemaakt en een start gemaakt met de vernieuwde fietsroute rondom de Nieuwmarkt langs de Sint Antoniesbreestraat-Geldersekade.
AANPAK BINNENSTAD
6 Verblijfsruimte en groen in de openbare ruimte
6.1
De transformatie van de Bloemenmarkt
In 2023 is gestart met een nieuwe erfpachtcontrole. In deze controle wordt gemeten hoeveel toeristische producten op de Bloemenmarkt verkocht worden. Daarnaast heeft er een kwalitatieve controle plaatsgevonden met als doel om de verkoop van levende planten en verse bloemen te controleren. Hieruit is naar voren gekomen dat er voor een aantal kraamexploitanten een wens tot verkoop bestaat. Hiervoor wordt een Plan van Aanpak opgesteld, dat in 2023 bestuurlijk wordt voorgelegd. Wordt voortgezet
6.2
De aanleg van het Weteringpark
Het project is opgesplitst in twee afzonderlijke projecten, te weten Wandelboulevard Stadhouderskade en Herontwikkeling Weteringplantsoen-Oost. Deze laatste valt onder de Aanpak Binnenstad. Voor het Weteringplantsoen is het ontwerp voor de vernieuwing van het groen en de speeltuin in 2023 afgerond. De uitvoering wacht op de herontwikkeling van het U.J. Klarengebouw, welke is vertraagd. Uitvoering zal daardoor niet voor 2024 starten. Wordt voortgezet
6.3
De aanleg van het Frederikspark
Door het wegvallen van financiering is geen nota van uitgangspunt opgesteld. Wel is voor de omgeving van De Nederlandse Bank (DNB) een schetsontwerp voor vergroening vastgesteld. Met DNB wordt gesproken over co-financiering voor het vergroenen van de directe omgeving van het DNB-gebouw. Wordt voortgezet
6.4
De aanleg van het Knowledge Mile Park
Vanwege het beperkte tijdsvenster voor werk in de openbare ruimte als gevolg van de Knip Weesperstraat is de uitvoering voor de Valkenburgstraat vertraagd. Wel is eind 2023 een start gemaakt met de uitvoering van de plannen voor de vergroening van de Valkenburgerstraat. De voorbereiding van de plannen voor het Studenthotel en Weesperplein zijn afgerond en klaar voor uitvoering. Wordt voortgezet
AANPAK BINNENSTAD
Voortgang
38 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
Maatregel
Uitvoering van het Stegenplan
In 2022 is gestart met de eerste vijf stegen uit het vastgestelde Stegenplan, daarbij zijn er kick-off’s geweest bij de stegen en is bij bewoners en bedrijven van desbetreffende stegen draagkracht georganiseerd voor het toekomstig groen onderhoud en het realiseren van de andere interventies. Van de 20 stegen die in het Stegenplan programma zijn opgenomen, zullen voor het einde van 2023 13 stegen gerealiseerd zijn met de voorgenomen interventies zoals opgenomen in de wensontwerpen, met uitzondering van de kunstinterventies. De uitvoering van de Paradisosteeg is verder uitgesteld. Door bouwwerkzaamheden bij Paradiso kan de Paradisosteeg bij het Max Euweplein pas in 2024 worden uitgevoerd. Andere stegen zijn om andere redenen afgevallen. De kunstinterventie in de zogenaamde kunststegen met een grote K, die door het uitvallen van capaciteit zijn uitgesteld, worden doorgeschoven naar 2024. In minimaal 5 stegen wordt kunst toegevoegd. Wordt voortgezet
6.6
Pilot intelligente toegang in het Wallengebied
Vanwege technische en beleidsmatige complexiteit is de ontwikkeling van het systeem van Intelligente Toegang en de pilot ‘on hold’ gezet. On hold
6.7
Het verkeersluwer maken van de Stadshart-as (Amstel, Rokin, Damrak)
Gedurende 2023 zijn, in afstemming met belanghebbenden in het gebied, diverse maatregelen genomen op de piekmomenten om de stadshartfile tegen te gaan. Hierbij is monitoring en onderzoek uitgevoerd. Dit heeft geleid tot een voorstel van structurele maatregelen en langere termijn spin-off mogelijkheden welke eind 2023 bestuurlijk worden voorgelegd. Wordt voortgezet
AANPAK BINNENSTAD
Voortgang
39 VOORTGANGSRAPPORTAGE 2023
6.5
Maatregel
Bouwlogistiek over het water in het Wallengebied
De ontwikkeling van logistiek over water in het Wallengebied richt zich op horeca logistiek én bouwlogistiek. In 2023 hebben we binnen de Aanpak Binnenstad transport over water kunnen aanbieden aan alle vervoerders die het gebied Nieuwmarkt-de Wallen-Lastage moesten bedienen. Dit was in het kader van de afsluiting van de Sint Antoniesbreestraat wegens werkzaamheden aan de fietsroute en de calamiteit op een rak aan de Kloveniersburgwal waar maximaal 7,5 ton is toegestaan. Twee ondernemers hebben gebruik gemaakt van dit aanbod en waren zeer enthousiast. Beide partijen onderzoeken de mogelijkheid om hier vaker gebruik van te maken, maar dan op eigen kosten. In 2023 is de herontwikkeling van het BG-terrein verder in uitvoering gegaan, waarbij zo veel mogelijk gebruik wordt gemaakt van bouwlogistiek over water. Vanuit het project Amsterdam Vaart werd in 2023 dit project gemonitord en ondersteund. In 2023 zijn de eerste resultaten van deze aanpak in beeld gebracht, onder andere in de rapportage Amsterdam Vaart! De aanpak laat positieve effecten zien van bouw logistiek over water van een redelijk groot en complex bouwproject midden in de historische binnenstad. Door de verplaatsing van weg naar water leidt het tot een sterke vermindering van de belasting van wegen en kades, vermindering van de druk op de leefbaarheid en beperking van transport kilometers over de weg.