2. Verkeerskundig onderzoek.pdf

Weesperstraat 1 rijstrook tussen Nieuwe Herengracht en Nieuwe Keizersgracht Doorstromingsanalyse met behulp van microsimulatie

Aan

Danielle Meiboom, Annemarie Honig

Van

R&D, team Beeld & Data (VRE), Sjoerd Linders

Datum

Juli 2021

Gemeente Amsterdam Weesperstraat 1 rijstrook tussen Nw Herengracht en Keizersgracht, doorstromingsanalyse

Juli 2021 Pagina 2 van 7

Inhoud Hoofdstuk 1

Inleiding ............................................................................................ 3

1.1 Aanleiding................................................................................................................................. 3 1.2 Onderzoeksgebied.................................................................................................................... 3 1.3 Toetsingscriteria ....................................................................................................................... 3

Hoofdstuk 2

Input voor onderzoek ......................................................................... 4

2.1 Verkeersontwerp ...................................................................................................................... 4 2.2 Verkeerscijfers .......................................................................................................................... 4 2.3 Verkeersregelingen................................................................................................................... 4

Hoofdstuk 3

Analyse ............................................................................................. 5

3.1 Referentie ................................................................................................................................. 5 3.2 Ontwerpvoorstel....................................................................................................................... 5 3.3 Brugopening ............................................................................................................................. 5 3.4 Oversteekbaarheid vanaf de zijrichting ..................................................................................... 6 3.5 Samenhang tijdelijke sluiting Piet Heintunnel ........................................................................... 6

Hoofdstuk 4

Conclusie en aanbeveling .................................................................... 7

Gemeente Amsterdam Weesperstraat 1 rijstrook tussen Nw Herengracht en Keizersgracht, doorstromingsanalyse

Hoofdstuk 1

Juli 2021 Pagina 3 van 7

Inleiding

1.1 Aanleiding In 2020 is het profiel van de Weesperstraat tussen Nieuwe Herengracht en Nieuwe Keizersgracht anders ingedeeld. Bij het in aanbouw zijnde Namenmonument is er één rijstrook beschikbaar in plaats van twee. De verkeersintensiteit is lange tijd ook lager geweest vanwege Covid-19 waardoor de invloed op de doorstroming beperkt was. Vervolgens is er een ontwerpvoorstel gemaakt om de situatie definitief te maken. Aan R&D is gevraagd om dit ontwerpvoorstel met behulp van simulatie te onderzoeken, uitgaande van de verkeersbelasting vóór Covid-19. Bij het onderzoek wordt gelet op mogelijke blokkades, oversteekbaarheid en de gevolgen als een brugopening actief is. De focus ligt op het verkeer stad uit (naar het zuiden). In tegenrichting (naar het noorden) wijzigt het profiel niet.

1.2 Onderzoeksgebied In figuur 1 is het onderzoeksgebied aangegeven. Naast het ontwerpvoorstel (gebied is rood weergegeven), omvat dit tevens de gekoppelde verkeerslichten bij het Mr. Visserplein en de verkeerslichten die in de groene golf zitten tot en met het Rhijnspoorplein.

Mr.Visserplein

1.3 Toetsingscriteria Amsterdam hanteert toetsingscriteria voor de doorstroming bij kruispunten. Een kruispunt wordt regelbaar geacht als de gemiddelde verliestijden, de tijd die bij het passeren van een kruising verloren gaat aan afremmen of optrekken, niet boven de grenswaarden uitkomen en de wachtrijlengte niet een ander kruispunt of een andere rijbaan blokkeert. Voor de berekening wordt uitgegaan van een reguliere spits. De situatie die is onderzocht gaat niet zo zeer over geregelde kruispunten, maar kan wel van invloed zijn op de geregelde kruispunten als de afrijcapaciteit omlaag gaat. In dit onderzoek is eerst onderzocht of de maatregel van invloed is op de verkeerslichten voordat de regelbaarheid van het kruispunt verder wordt onderzocht.

Weesperplein

Rhijnspoorplein

figuur 1, onderzoeksgebied

Gemeente Amsterdam Weesperstraat 1 rijstrook tussen Nw Herengracht en Keizersgracht, doorstromingsanalyse

Hoofdstuk 2

Juli 2021 Pagina 4 van 7

Input voor onderzoek

De invoer voor het onderzoek spitst zich toe op verkeersontwerp, -cijfers en -regelingen

noordkant

zuidkant

2.1 Verkeersontwerp

Nieuwe Herengracht

Nieuwe Keizersgracht

figuur 2, ontwerpvoorstel Weesperstraat tussen Nieuwe Herengracht en Nieuwe Keizersgracht

Het 2x2 profiel voor de Weesperstraat zoals dat tot zomer 2020 functioneerde is aangehouden als referentie. In bijlage 3 staat het ontwerpvoorstel weergegeven. De drie aandachtsgebieden zijn weergegeven in figuur 2: de samenvoeging bij de Nieuwe Herengracht (A), de geregelde oversteek aan de zuidkant van het Namenmonument (B) en de uitsplitsing naar 2 rijstroken na de Nieuwe Keizersgracht (C).

2.2 Verkeerscijfers Voor de verkeerscijfers is uitgegaan van data uit de verkeerslichten bij het Mr. Visserplein en het Weesperplein (jan 2019-maart 2020). Op basis hiervan en kennis uit gegevens van TomTom (okt/nov 2019) is er een matrix gemaakt van de omgeving zodat de gehele Weesperstraat (en zijstraten) belast wordt met een reguliere avondspits. Op doorsnedebasis rijden er circa 1950 voertuigen naar het zuiden en 2200 voertuigen naar het noorden in de avondspits (mvt/2-uur). De rijrichting naar het noorden is ook over de rest van de dag gezien drukker dan die naar het zuiden. Voor de fiets- en voetgangersaantallen is de inschatting aangehouden die bij eerdere simulaties van Weesperstraat en Mr. Visserplein is toegepast. Voor openbaar vervoer op Weesperplein en Mr. Visserplein is de huidige lijnvoering aangehouden.

2.3 Verkeersregelingen Voor de referentie en de variant is uitgegaan van operationele verkeersregelingen. In het simulatiemodel is het mogelijk om de verkeersregeling, zoals die buiten op straat functioneert, in te voeren zodat er een overeenkomstig beeld ontstaat en de verschillende verkeersstromen elkaar dynamisch beïnvloeden. De verkeersregelingen op de Weesperstraat zijn onderdeel van de groene golf die ook op de Wibautstraat actief is. De geregelde voetgangersoversteek bij de Nieuwe Keizersgracht is het eerste verkeerslicht in de groene golf en geldt als opvangpunt van het verkeer. Bij het ontwerpvoorstel functioneren dezelfde regelingen, maar is de mogelijkheid om de geregelde oversteek bij de Nieuwe Keizersgracht op aanvraag te zetten (zit ook al in huidige regeling) ook in de spits aan gezet. De groene golf start tot nu toe bij de geregelde oversteek, maar met de gewijzigde regeling zal de start voor een deel van het verkeer bij de Nieuwe Kerkstraat plaatsvinden. De regeling zou nog verder geoptimaliseerd kunnen worden, dit is in dit stadium nog niet verder uitgewerkt, dit zal moeten plaatsvinden na de realisatie van het ontwerp.

Gemeente Amsterdam Weesperstraat 1 rijstrook tussen Nw Herengracht en Keizersgracht, doorstromingsanalyse

Hoofdstuk 3

Juli 2021 Pagina 5 van 7

Analyse

De Weesperstraat is gesimuleerd met VISSIM als dynamisch verkeersmodel. Met VISSIM is het mogelijk om de wachtrijlengte en verliestijden in te schatten en de onderlinge beïnvloeding tussen kruispunten mee te nemen in de analyses.

3.1 Referentie Uit simulatie van de referentie valt op te maken dat de wachtrijvorming bij de geregelde oversteek bij de Nieuwe Keizersgracht beperkt blijft, de rij groeit telkens aan tot 70 meter maar wordt door de instelling van de groene golf telkens verwerkt (cyclus 78 seconden). Vanwege de groene golf koppeling is de wachtrijvorming bij het opvolgende verkeerslicht bij de Nieuwe Kerkstraat erg gering (30 meter) en blijft de wachtrijvorming bij het Weesperplein beperkt tot maximaal 100 meter. Vanaf de grachten treedt vanwege het zeer beperkte verkeersaanbod geen wachtrijvorming op. Verkeer zal moeten wachten op een hiaat, dit hiaat treedt vanwege de groene golf regelmatig op.

3.2 Ontwerpvoorstel Het ontwerpvoorstel zorgt door de wegversmalling voor minder afrijcapaciteit ter hoogte van het Namenmonument. De simulatie toont aan dat de gewijzigde instelling van de verkeersregeling (meer groen voor autoverkeer) zorgt dat het verkeer verwerkt kan worden. De wachtrijvorming neemt toe tot 90 meter. Blokkade van het Mr. Visserplein treedt niet op. De wachtrijvorming bij het kruispunt met de Nieuwe Kerkstraat neemt iets toe (40 meter), het komt nu ook vaker voor dat er verkeer tot stilstand komt. Voor het Weesperplein zijn er geen wijzigingen te verwachten. De groene golf zal voor een deel van het autoverkeer starten bij de Nieuwe Kerkstraat. Richting het noorden heeft de profielwijziging geen effect, de groene golf loopt netjes door. Ook de samenvoeging bij het begin van de rijstrook (bij de Nieuwe Herengracht) verloopt in de simulatie goed, de afstand tot het Mr. Visserplein is ruim genoeg waardoor er geen verstoringen zijn te verwachten.

3.3 Brugopening De brug gaat buiten de spits open als de verkeersintensiteiten over het algemeen lager zijn. Een brugopening duurt tussen de 2 ½ en zeven minuten. Voor de simulatie is uitgegaan van de spitsbelasting (stel dat de brug net na 18:00 open gaat, dan is deze belasting reëel) en een gemiddelde brugopeningsduur van vier minuten. De kans dat de belasting lager is, is groot. Binnen het vaarnetwerk zullen eerst andere bruggen open moeten gaan voordat er een schip bij deze brug is waardoor het onwaarschijnlijk is dat de brug direct na de avondspits open gaat. Uit de simulatie volgt dat de opbouw van de wachtrij overeenkomt met de huidige situatie. De opstelruimte op de Weesperstraat voor de brug wijzigt niet in het ontwerpvoorstel. Het verschil zit in het afrijden nadat de brug weer open is voor verkeer. Een profiel met twee rijstroken kan het verkeer snel richting de verkeerslichten brengen, waar het vervolgens moet wachten en verder gaat in de groene golf regeling. Een profiel met één rijstrook doet hier wat langer over, maar uit de simulatie blijkt dat dit niet leidt tot terugslag op het Mr. Visserplein. Een eventuele beheermaatregel is het toevoegen van een na-brugprogramma in de verkeersregeling van de geregelde oversteek bij de Keizersgracht. Zodoende kan verkeer snel verderop de Weesperstraat worden gebracht.

Gemeente Amsterdam Weesperstraat 1 rijstrook tussen Nw Herengracht en Keizersgracht, doorstromingsanalyse

Juli 2021 Pagina 6 van 7

3.4 Oversteekbaarheid vanaf de zijrichting De oversteekbaarheid van de Weesperstraat wordt vanwege de profielwijziging alleen bij uitrijdend verkeer vanuit de Nieuwe Keizersgracht beïnvloed. Vanwege het terugbrengen naar één rijstrook rijden er meer auto’s op de resterende rijstrook en zouden er mogelijk minder vaak hiaten kunnen zijn binnen de verkeersstroom waardoor invoegend autoverkeer mogelijk lastiger de Weesperstraat op kan. Dit blijkt echter niet uit de simulatie. De gemiddelde wachttijd is kort (10 sec) en dat blijft zo. Dit komt omdat de hiaten nog steeds door de verkeerslichten worden afgedwongen en de oversteeklengte voor verkeer vanaf de zijrichting korter is. In de praktijk komt daar nog beter zicht op de situatie bij, het zicht op fietsers en voetgangers vanaf zuiden wordt beter en het afdekzicht dat speelt bij 2 rijstroken verdwijnt). Daarnaast is de snelheid bij één rijstrook beter in te schatten.

3.5 Samenhang tijdelijke sluiting Piet Heintunnel De sluiting van de Piet Heintunnel leidt tot een herverdeling van verkeer. Om een inschatting te kunnen maken van de invloed van deze sluiting op het nieuwe ontwerp is onderzocht wat de verkeerstoename is. Aangezien de Piet Heintunnel op 25 juni is dichtgegaan is er slechts voor een korte periode data beschikbaar. Het verschil in intensiteit tussen de week voor de sluiting en de week na de sluiting bij het Mr. Visserplein en het Weesperplein geeft aan dat het verkeer in zuidelijke richting gemiddeld gestegen is met ca. 6 à 7%. Binnen de gemeten weken zijn de intensiteiten stadsbreed toegenomen, mogelijk als gevolg van de versoepelingen van de coronamaatregelen. Op alle kruisingen waar geen effect van de Piet Heintunnel te verwachten valt, is een toename gemeten van ca. 3,5%. Door hiervoor te corrigeren zal het effect van de afsluiting van de Piet Heintunnel op de Weesperstraat in zuidelijke richting beperkt blijven tot ca. 40 auto’s extra in de twee uur durende avondspits). Deze toename leidt niet tot een andere conclusie van de doorstromingsanalyse voor de versmalling ter hoogte van het Namenmonument. De samenvoeging bij de Nieuwe Herengracht en de verkeersregeling bij de voetgangersoversteek bij de Nieuwe Keizersgracht kan deze toename nog steeds verwerken.

Gemeente Amsterdam Weesperstraat 1 rijstrook tussen Nw Herengracht en Keizersgracht, doorstromingsanalyse

Hoofdstuk 4

Juli 2021 Pagina 7 van 7

Conclusie en aanbeveling

De maatregel waarbij de Weesperstraat tussen Nieuwe Herengracht en Nieuwe Keizersgracht is teruggebracht naar één rijstrook leidt op basis van simulatie niet tot doorstromingsproblemen. Op basis van de simulatie heeft de profielwijziging geen invloed op het Mr. Visserplein en verder op de Weesperstraat is het effect klein. Bij een brugopening is de opstelruimte gelijk aan de huidige en zal de wachtrijopbouw vergelijkbaar zijn met de huidige situatie. Het afrijden nadat de brug weer vrij is wijzigt wel. Momenteel gaat dit heel snel waardoor er verderop, bij het Weesperplein, een wachtrij ontstaat. Met het nieuwe profiel zal het verkeer na de brugopening meer gedoseerd worden vanwege de beschikbaarheid van één rijstrook, wegrijden duurt ter hoogte van het Namenmonument wat langer, maar zal vanwege de dosering weer sneller gaan bij het Weesperplein. Vanuit de modellering is er geen aanleiding voor een verslechtering van de oversteekbaarheid (uitgedrukt in wachttijd) van autoverkeer vanuit de Nieuwe Keizersgracht. Voor wat betreft het zicht op het autoverkeer zal de situatie voor overstekend verkeer eerder verbeteren. De simulatie is uitgevoerd met een kleine aanpassing op de huidige verkeersregeling. Er wordt aanbevolen om de huidige verkeersregeling nog een update te geven zodat ook bij een tijdelijke verkeerstoename het verkeer voldoende afgewikkeld kan worden.